Skip to main content

Full text of "Admodum reverendi patris Antonii Vieira e Societate Jesu, ..., Sermones selectissimi, : foecunditate materiarum, sublimitate, subtilitate, & acumine conceptuum admirabiles:"

See other formats


ADMODUM   RZV&RENDI  PA?RI$ 

ANTONII  VIEIRA 

E    SOCIETATE  JESU, 
Regii  in  Lufitania  Pradicatoris  s 

SERMONES 

SELECTISSIMI, 

Fcecunditate  Materiarum  ,  Sublimitate  ,  Subtilitatc , 

Sc  acumine  Conceptuum  admirabiles: 

Idiomate  Lufitanico  confcripti ,  &  variis  Typis  evulgati , 
Nunc  in  Cartufia  Colonienli  latinitate  donati. 

Cum  triflici  Indice ,  ^Thematum,  Locorum  Sacm  Scriptur^^ 

&  remm  memorabilium* 

PARS  PRIMA. 


CQLONIM  AGRIPPINAL, 

Sumptibus  HERMANNl   DEMEN*    M.DCC.  VIIJ, 

*  Oim  Privilegio  S,  C<efare<e  Majejlatk* 


PRJEF  ATIO    AUTH  0  RI  $ 
ad  Leffiorem. 

iXantecedentipagina  (  fiillamlegifti)Primuhilegiftimotiviim 
r  I  ive  obligationem ,  quare  ex  fepulchro  hafce  meas  lineas  ims» 
M  mcipiam,  quae  fine  voce  illas  vivificante,  quamvis  refuicitats^ 
Jiiihilominus  ren  anentcadavera. 

j  Huic  obligationi,  quam  vocavi  Primam,  veluti  Vafalli,  aceef- 
'fitalteranoninferior  ,  tanquam  Religiofi  :  qusefuitSupremi 
.Superiorum  meorum  Reverendiffimi  Patris JoannisVauliOliv*  Societatis  no- 
liiae  i  rxpoim  Generalis  obedientia.  Si  magni  hujusCapitiscognofciseminenti- 
am  pei  laiptorum  ipfiusleaonem  (  ficutnon  potes  non  cognofcereper  famam, 
eo  quod\  atica„i  fitPulpitiOraculumfubquatuorfucceffivePontificibus)  hzc 
loiaapprobatiotibifufficiat  ,  utmelegereincipiasmelioredemeconceptaopi- 
nion^quarnnieiecloformaturuses.  SicamorfiliorumblanditurPatribus  :  & 
ita  maximi  nonorant  minimos. 

Prater  hasduas  rationes,  alii  addiderealias  >  fed,quoad  me,  minons  momenti: 
"2te arumm!mma  >  corruptioquafubmeonominetypismandati&indi- 
veilasIinguasmuItitramlatiSermones,  veltotaliterfuppofititii,  cumnonfint 
mei.  vei,cum  meifintinlubftantia,  funtdememoria ; &hincinfcrmes?velde-» 
niqueexmenaofis^^  inquosomnes  ,  vel 

'        *  rrer,sereerrores   5    quam  ego  in  propriis  recognovi  a* 

Twn^!?0^2  £*??8Mu*filteu0  totalisfuitcau!a,quarenunquamperfuadert 
E  AlCUm  mi  lkriPtur* g^^e,quomundusnlenuseft,inlucemprodire.- 
fine^^rn!ma^r(  qUrTis  m«Iri  ^^garent)  rumoreparticulari,quem 
/°n'UtUS  Um  5  r°lumm^oetenimabimitatione  dignisfaaa  Iun£ 
exempiam.  Cumeo  pervencritutultimamfofmamdigeltusaccipiatliber ,  cui 
1 1 tulus,  Pr*dtcator&Auditdr  Chri/ltanus \  in illo v  debisreguias(utrumabarte 
venngeniotidcio)  qu^perhancnovammethodummededuxerunu  intere^fi 
cautas  iaredefideras^uare  a  trlta  magls&ordinariamethodoreceffi^IlasinSe^ 
ffione»  temeneJhKrhum  Dei,mvenks ,  qui  idcirto  primoloco  velut  reliqUoruni 


PRM.FATIO  AU7H0RIS 
Proloeuspomtur.  Siaffeaatadekaarisponipaplvlerirqueverborum  ,&ftylo 
auem  voclnt  politum,non  me  legas :  ifto  maxime  fcorente  fty  o ,  primus  n  ,eiyi- 
Snatwcft  cuicondonabisubioffendens.  Secltantumnahiiemrerprofuitcla- 

to{uoerrore,t?ndem(emetipiosinteilcxerunt. 

Prim<e  pirtwnomcn,  lubquomcTomus  rrodit,promitt;t  alios  :  quotum 
«nmerum  fi  ex  me  fcire  defideras,ccrtum  folummodd  reddere  poteft  au:hor  yi- 
£»fi  ad  proportionem  invent*  in  chartis n  eismat^x  duraxt,adduodeam 

l?S^&uc'majOrispM^ 

duostreVve,ex  jam  imrrdfi^&originali  fu*  integritatireftitutis,  Sermonesinle- 
ram  •  &  qui  inter  reliquos  non  recudentur,  tupponcquodnonlint  mei. 

Illi  uuos  de  prifenti  manibus  verfas,&  reliquiiequenteS,erunt  omnesdiveifiSc 
noncontnuathcuminierim^ 

cant  OuacWimales .  Sandorales,  &  Mariales  more  ufitato :  ted  non  eft  mea  in- 
temio  Sermonesaftrmgaetempon;  fed  illosedereprout  habui.  Sicutetenimfor- 
tuto&cafu,  &fineo4viinefueruntdia!,fictibioffero.  Notum tibi volo  ,  quod 
noftquam  tnginta  &  feptem  anncrum  curriculo  circumeundomundum  a  I  ro- 
vincia  meaBrafilixabfuiFuropseProvinciaspervagatus,  nunquam  Prcdica, 
tcris  nedum  Ordinaru  exercitium  profiteri  potuerim ;  eoquou  nec  naberem 
tempus ,  neque  locum  detcrminatum ,  aliisnunc  pro Dei,  nunc  patra  manci- 
natus  fervitiis,  irequentibufque  meis  infirmitatibus  impeditus ,  quarum  occa- 
iione  quofdam  omifi  jam  perfetfos  Sermones  recitare  ;  qui  fimmter  nunc 

typis  mandabuntur. 

Poftgeneralemhancoccupationumvarietatem ,  adhucaham&majorem  m 
iisdeprehendes,propter  occafiones  d;verfas,inquibus  extraordinarn  noftrae  ztati* 
mearumcnper  divertas  terrasmanaque  peregrinationum  tucceffus  me  ad  pubiice 
dicendum  obligarunt :  Quo  paflualuerunt  Panegyrici,alii  gratulatorii,aiiiapoio- 
cencualn  politici,aln  militares,ali.  navales,  aliifunebres,  alii  plane  atcetici,  tedom- 
nes  quanium  materiapermittebat  (&  ultra  quam  in  talibus  calibus  uiitatum  eit) 

niorales.  .  ., ,  v 

Pnmameaintentioerat ,  materiasiftasdivilasredigere  m  tomos  particulaies, 
qualibetiniv.atcnah?bent1stiift:cientemrroiuftovolumine:ledquiamdtopliK 
5.np>  r  sdiftnbutioni ilkforet  neceffarium ,  &  rdextendenci.mei  mandumque 
ruditerpro-,edosnetuumretardai-etiu-defiderium  (  pro  quotantoma  crestibi 
agogratias,'quanto  minusmihi illuddebes) pracedent &  lubiequentui  magis ela- 
borat..C reuo hanc  ipfam meam  non  n  inus  tibi grauunioie \ aiivtaiem,;.d mmu- 
cndwntattidiiimqL.cxlidenutasgena'aretblet.  . 


AD  LECfOREH 
Denique  nolo  tibi  pro  certo  plura  opera  appromittere :  inter pulverem  enim 
ctiam  me*  memorix&otlivionis  mveniuntur  ( iicutinofficina  Vulcani)  multa 
lacera  &  pcrforata,qua:  virium Mv&u  non  redintegrari,nedum  peifici  &  elimari 
poflunt,quod  expoiiendi  deiecerit  orexisrfolummodd  graviter  fcntirtm,fifacukas 
me dcficeretexcremam  imponendi  manum quatuorLibris  ,  Deregno  Chrijli m 
terrisconfummato,  vel  alio  nomine,  GavisProfhetamm ,  in  quibus  nova  ad  faci- 
liorem  Prophetarum  lntelligentiam  panditur  via  -r  quibuspotiorem  ftudiorum 
meorum  mduftriamconiecravi.  Sedquiaifti  vulgatifunt  magis  univerfaks,onv 
nib  us  ler  viendidefiderium  pro  nunc  lllis  tribuit  prarogativam. 

Si  qmm  ex  his  Sermonibus  fpiritualem  hauferis  utilitatem  (  quod  fo~ 
lumexipedo  )  deprecare  Deum  pro  mea  vita  i  &  iime  mortuum  intcilexeris 
ultimumhujuslibrilegitoSermonem  :  uthujus  ventatem  cognol- 

cas,&  acceptum  a  me  confilium  ample&aris.  Deus  te  cu-& 
y  ftodiat.  Amen. 


•l 


PR^EFATIO  TRANSL  ATORUM 


ad  benevoium  Lectorem» 

Igeparu?np(rgradum'm  limtne  ,  AmiceLcBor,  &  aufctdtabre* 
vttcr  quijquis pr<eferttem  Lihrum  lcBurus  accejfcris  ;  &  tu  vcl 
tnaxime  EccIe/iaftesJeuFerbidivffli  Pr<ecoanimarumque  Z/lo- 
tes,cui  cumfrimu  hoc  opw  dirigitur,  Eanunc£rdao/or\ inva/u» 
ififevidctur&  fofmm  &  ?norum  deo?'dinatto  dicam ,  an  depra- 
vatio  ?  ut  non  fapiat amplius,ncc  placeat,?iifiquodpercgr  iUm  & 
tk/vum  eft  :  O*  hoc folum  effc  ffjficiat,utin  ufum  mox  morcfque  t,  'anfeat,quatnvh 
c<et  ra  mcivu?nfit,cenfu?'Aquc  dignjfitnum.  Porrbcumcathedr^ejk  offictum{otnni 
faltcm  Poffibilijicct  infruB:iofo  ?nodo)cong?mtmpeffi?no  huic  tam  latt graffantt ma~ 
loadhibere remedhtm ,  Pr<ed:catoei  neccffariumvidimus ,  illius^hoc  pajjujmitaiy 
exe?np/um,cu)ufce  exercetoficium/{ui  ejl  Qjrijlus JeJiisRcdc?nptor ncjicr.  (fjuiut 
4e?na'kUitoJihiaPatre  rite  &fmcluo:epetfungef'auf-'cfficio^cpterqmd'm  ma^ 
durn  venerat,opus  altcmim  & percgrinum  ajfumcre  compuljUS  ejijuxta  illud  Pro- 
zZ,  phet<e yraticin'tum-\]t feciat opus  iuum,alienum  opusejusut  operetur  opus iuum, 
u  percgrinum  eft  opus  e;us.  Notaverbaaiknum  &  peregrinum.  Alienutn  a  natura 
fua :  pei  'ep  'irtum,  quafi  nunquam  &  nufquam  ffl  vicino  circum  juaque  vijum.  Ex 
quo  ^ere^rinorwmiovorufnqiicvh  ■&  efficacia  mnotejcit  ';  qua?n  prd  dolor  J  in 
damnabilibusplus  fatis  ufiis  &  cxperientia  confir.nat.  (fjuaee  tibi  anim<e  tu<e,alie- 
tueve Ze'otes,alienum,pcregrimtm ,  tktvumque  amidotwn exhtbemus.  Aliemim : 
quia nufauam  & mnquam\_quatcnusnobis coujlat ]  in latino idiomatevifum  aut 
pr<efcriptum.  Peregrinum:quiaexrcmottffim'i6  iifque  diverfis  orbk  regwritbusac- 
qtufitum%  Novumdeniquetamfuppofito,qua?n'mg?'cdkntibus  :  &  e/i,quod oculis 
coramar  ''ttraris.  Sermones  vide/icct  Admodum  Rcvercndt P.AntonnVkiva  So- 
tktati^  Jcfn,  Regit  m  htfitariia  Pr<edicato?  'is  ce/cberrimi,ab  ipfo  in  Lufitanico  Idio- 
mate  diclijyptfque  evulgati,nune  latimtate  douati.  Authoris  cncomia& excellen- 
tiam  fi  n  ffic  capis,  ex  adjunclis fimi/ttcrque  trans/atis  Cenfuris  &  Approbatiombus 
eadelihare  licebit ,  p/cniwcx  ipfiufmet  opcris  cvo/utimehaujkmii  OpMprcfeBd 
novu:n&pe?rgrimi?n  ,  &  inLatio  r/oa/icmm.  Pcregrinum  novumque mate- 
r:.u?>ovu?n& peregrinumconceptibus ,  novum & pcregrmum ingenii jubti/itati- 
bus  &  ammtmbus,p'oindcundtquaque  novum.  6)uodantequam  vo/vereincipias% 
AmiceLeBor,&  rogandum  te ,  &  moncndumputavimus. 

Peimb.  Nctemcrkatispr<efumptioritfquc  ?ms  argnas  ,  quafi  nos  falcc?n  mefijt 
bnmittckfo  a!ic?ke  ,  opmetta?na/iem?nvo/ucj'i?yi/isfacc}'e?k)Jh'um  ,  ebquodde 
Ordine  Cartufiano  uonfo  ,  cujus Jubti/es  adeb  & fublimes  lucubrationes  ve?tcre 

Ju?nu4 


Ad  BeNEVOIUM  EeCTOREM. 

JUmusaZgrcJi  camaifijucomm  controvcrfia  magtsadhocidexeicxiJlant  ™; 
^tcmtotogradu^ri^^orcsjj.  hIc  confitrlZ  ZTuZ 

«hjkrrwt  ■  Charttasmterim  ,  ^ omniabom commutMaefeL,  IZZI 
cndmnurgcbat  ,  puomnncsChriJlifidilcs  ,  &  codemJubcaftteTernta&ta 

Hanteignuralupamdmdrfifcr hinc  Charhatc  i/h,J „ut,.  £^?V* 

2f2fe5WW^  .  ^fuatAcoi/loSoL tWSM 

fZ:TZ  fI'fmmC^^C^M  '  ^^claooratiffima  /laMTZl 
c™damprodu3ammtanAndiJponercmmmafam  ,  ut  eiebM& condio I 

^^^f^ntroduc^^eret.  ^L/ccZ^ZZI^Z 

dubttantes  ,  ^''occafiomficacccptamoxfim^futmicmiexeJLt^ 

^^M^^mtlcs  ,    uJcT^foZ^  Znl 

lioiaiego  ,ygw  ,  quodutilecarpa  Itemcme.  Leguntnonlsedint  n$ 


nmdemulccndhauribm  ,  feddirim^in^Z^' ^T/  T7™aeiicet 
tio&labor      &  nnfl-jJJrfg         viamjaluttsammabus  tpfm  lucubra- 

gujlmusfenftt  ,  quandodixit NonvaldecuroLerbormnim^rif^?     "  S-^g- 
jud,c,a  ,    quifm.aiterinlcgendosHbrosatqucm  ^SXS nCOrumQue  lib.i. 
nonenimcogitant  ,  qualeslfi,  fcquahK^rSKT  °A 


Pr^fatio  Translatoruvi  Ad  Benevouim  Lfctorem. 

r,  ipfum  vivum  S  Spiritus  o?xanum ,  non  in  doBis  h  'imthtfoierti*  verbis ,  ora- 
Jadivinafefcdepromereafrit  ,  qm  CeUicoiis  ipfamfimplicitatcm  &  abje- 
Bio^mVroMisvitiovcrtet  ,  fiquidinter cclU parictes  co,iquifitum communt 
puhlicoquecowmm  bono ,  corforwobligtiiwfw  calano  evulgarefatagantj 

feffib  monimmtecupimus  ,  msm^ooc labora/fe  vel  maxmie ,  utdaretibi 
meMeto  fcopumque  Authoris ,  mc  non  Qonceptiis  acwniaa  cxhibercmus,  in  qao 
opcris  effe?itia& ' a?umaconfifiit  :  quedfinonattingimmadapicem,  minusfaltem 
nosaberralfefpcramus.  Si  quidforte  abaratum  tn  hacparte , cosidonandum  nobis, 
atiodncc  nat^ieceducatifunmlMfnaw  ;  &  mBiBionariiquidemijliuslingwe 
copiam  habcrepotuerimus ,  undc  divinatio/iequandojueopusfuit  ,proinde  magK 
pcritorumjudicioillafubmittimus. 

(3uarto  ,  Gtwaderrataquomodocunqucil/apfa.eaqu^  ?iotabiiora,JenJum- 
quevitiare]  Mt obfcurare  fuere  vifa ,  in adjmBo  Syf/abo annotavimus ;  obvia, 
utietiam,quoadinterpunBionem  (  inquaf<epijfime etratum  )  obfrcqucntiam 
prudentisLeclorisjudiciorcmiticntcs. 

Deniquepetimus  ,  Mpiamwflramintuendointentionrn  ,  pr<efentcmqua. 
lemcuwuc  *qui  bomquccotjulasopellam ,  quam  folitudttu  Profejfioniquc  mjir<e 
corformiter ,  communibom  ,  omniumquepromovenda falutilibe?acri?npcndh 
mus ' :  orcfque paritcrpro nohs ,  ict  laborishujm opcrijquefinetn &?neta?n, 
'  divinamfcdicetgratiam inpr<efcnti,  coeleflcmque  gloria?nm 
futwota?tdc?nconfcquamur.  Vale. 


APPRO 


BMMii  f JI li iflllfifiilfi  Hfi! 

APPROBATIO 

Adm.  Rdi.  Patris  Fr.Joannis  de  Matre  Dei  ,  Provimalii  Pr„ 

,  Ord^miitarim^a^natm^&i 

SeRENISSIME  PiltlCEK  DoMINE  CEEMENTISSiME. 

'  fSrl7fnqmmO^^tia/U0Cafuittte''it0  »  inhocprofe- 
teCtocarut  ,  quoexCelfitudmistua: imperio  ,  ReverendiPa- 

pSSSr^"  Societa§  Jr  d,^mi  p^Sl 

ttmcpis,  qu,aomn,umPrariicatorumPrinceps  ,  fta^ 

*  man.busfuerataduiterata  ,  expurgamm&adlegitimumfummi 
ejuflem  mgenu  partum  redaaam  confpexi.  Optima  ejufdem  c5fura,eft  Z2. 
Authomipfi  procenfiiraprrfgere  ,  cumfme  comjUentia  (  qmZ™?2 
olpnmmmy1d,a)proOracuIopu[pitii„terNationesmundi  fitcdST  o™ 
fcpptorumluoi-umdoc^ina&fama,  ^p^^Sffi  Ma 

CtfttTnnil^elr'3^^  '  ad"r,t6 

lpes inoitra  annelat  ,  talentique  e|Usexcellent,apromitt,t  :  ut  promolimink 

benefictoImmortal,tat,coniecrareturgloriainfuturis  ,  quampSfemmm^ 
returadmmoo  ,  &mnote(ceretmundo„ondedreLufiSa" cu^rudto^m' 

?     ^    .  .  ?  ?  J^Pa-antomafiamexofficio  ,  i„arte&re- 

g^l.spraxlia.t.on.s  ,  cujuf^nosPrJicatoresomnesopoiteetdTecoTcm™ 

«Sfctte™"^  DuUitantlSp:: 
terat  ,  cum Judex  htLibnicriptor  ,  quomodo  Jobefletcoronatm  illn  Rr 

quomodoLto  ,  quemoportereteffeloriamAuthoris "XZ&Ledtol 

S  v  fitoflt 


APPSOBAflONES. 

fitoris  ,  fedetiamfelicitashabentium.  Quoadme  ,  utminimum,  meuscum 
lobiudicataffedus,  Coronammihi.  DequolibetitaquehorumSermonumat- 
IZcl ^^m^^^^S^M^^^y  Proemtatur  s  narrat 
aperte  pu^nat  acnter  ,  coll&tfortiter,  ornatexcelse.  Exorditur vivaciener- 
gi*  ,  quiaftrahk  :  proieqiutur claritate fmgulari  ,  quzdeledht  :  probatvi- 
vaci  ategi-avi  ,  quxrapk:\cundavarietatecolligit  qu^docet  :  fententiosa 
^natexfelkntia  ,  qjfufpcndit  i  quodquemagisdiificile  ,  Pojlremodocet 
deleBat  ,  affictt  :  Divcrtit  ,  quafi  non  adverteretur  :  docet  ,  q^non^ 
crearet  :  deledat  ,  quafmonreprehenderet  s  frudi6cat  ,  quafinondeleda 
ret.  Nonfolumnihilcontinentquodregiumoffendatiervitium  :  ledmulta 
ciirdebitamCelfitudinistusobedientianicontinuet^quaAuthoranadedendum 
huncLibrum  obligavit  ;  utcumreliquisluculentisltudiorumluorumciinge- 
nii  laboribus inlucem prodeatpro  gloriaDei  ,  nec  non  horum Regnorumho; 
nore.  Hocfentio  s  hocdico  \  &  quod  dicere  nefcio  >  hoc magis  ientio.  Ulyi* 
fipponein  S.  Francifco  19.  Augufti,   Anno  1678, 

Fr.  foames  de  Matre  Bth 


CENSURJ  ET  APPROBJTIO  THEOIOGORUM 

quilm  Ulrikujus  ex lufitanxoSermonci  i  Latinum  translati  revifio 

commiffafmt, 

AOreus  iile  omnisReligiofitatisMagifter  Thomas  Kempenfis,inlaudem  illo- 
rum,  qui  icriptione  librorum  Dei  optimi  maximiquegioriam,  anitmrutrh 
que  ialutem  promovere  adlaborant  ,  fic  Ioquitur:fi  mercedem  fuam  non 
perdet ,  qui  calicem  aquz  frigida:  fitienti  porrigit ,  quantam  mercedem  recipiet, 
qui  animas  perpetuo  vi£urc,&lutaris  fapientia?  aquam  fcribendo  miniftrat  ?  quot 
emm  litteras  debiteformas,tot  Deo  hoftias  laudis  offers.    Benedi&a  ergo  manus 
icnbentis,  &  digiti  in  taliopere  occupati.  H*c  fi  vera ,  ( quis  prudens  ea  vera  dfe 
dubitat)muitiphcescertelaudis  hoftias  Deo  immoIavit,Admodum  KV.Antoritus 
Vmra.  Societatis  jESu,Regius  in  Luiitama  Pra:dicator,in  Conceptibus  pradicabiii- 
bus  tam  lubtiiis  &  iblidus,in  dicendo  tam  facundus ,  ut  ab  admodum  RP.Joanne 
a  Matre  Dei,Ordinis  Seraphiciin  PortugalliaProvinciale  digniffimo,  meritd  ap- 
pellatus  fitOraculum  pulpiti,&omniumConcionatorum  Princeps.  Hic  etenim 
m  regulis  Pradicationis  exercitatiffimus  Vir ,  quosad  populum  habuit ,  exquiii- 
tilLmosSermones,eoidem  inLufitanicoIdiomatepr2lomandavit,utnonfolum 
vivi  voce ,  vivus ,  led  &  icripto  mortuus ,  Chriftianum  poifet  populum  a:dificare 
ut proindenondubitemus  ,  quinmanibus digitifque ejus  faiuberrimoifti operi 
apphcatis ,  benedixent  Omnipotens ,  sternamque  ei  mercedem jam  Iargitus  fit 
proeo  ,  quod  animabussternum  viduris falutaris fapientia:  aquamfcribendo 
mmiftrant.  EtcerteminoremaDeobenediaionematquemercedemnonhabe^ 
bunt  venerabiles  PatresCartufiani ,  quor um unus profeffus  in Canhufia  Colo- 
meniiS.BarbarX,altcrver6inCarthufiaDulmanienfiinWeftphaIia,  quifzpius 
memoratiP  ^^^^Sermonespraeclaros  ,  exrdiomateLufitanicoinLa- 
tinum,nonfineingentilaboretranftulere.  Ethunc quidem priinumeorundem 
&ermonumTomumdiligenti4qiiarx)tuimusrevidimus,inquonih 
quodhdemautbonosmoresoffendat ,  quod unum&foluma nobis  inveftW 

toerat.  Dignumerg6eundemcenfemus,quiprobonocommuniEccIefi3e,& 
fadeiiumiolatiopertypospublicetur.  Siccenfebamus.  Annoi^.n.  Augufti. 

ft\  Adrianus  Schdncn  S.  Ord.  Prted.  SS  Thcolog,  Magificr. 
Fr.  Petrus  Dietzingcr  S. Ord.Prsd.  SSfThcologi<e  Do8or. 

Vlfis Thcologorum  Approbattonibus,  &  teftimoniis  imprimatur hic  Tomus- 
Pr  musConcionum  R.  Pt  AntoriiiVieira  Soc.  Jesu  ,  Re^ii  in  Luutania 
Concionatoris,    Datum  Colon^n.  Augufti  1690. 

Jr.  LeonardusMeffaiS.Ord^r^d.SS.lheol.  DoBor 
&  Lnquifttor  /Ipofioltcus. 

(**)  2  JJcen- 


Licentia  f£  ExtraStus  Litterarum 

ReverendiiTimi  Patris  D.INNOCENTIILE  MAISSON, 
Prioris  Cartufiie  3  nec  non  Sacri  Ordinis  Cartufienfis 

Generalis. 

Venerabilcs  in  Chrijlo  Patres. 

STatim  atque  primam  Epiftolam  veftram  recepi  ,  refponfum  dedi  fimul  & 
confenfum  ad  poftulata  veftraexecutioni  mandanda  ,  fcilicet  quoad  imprei- 
fionem  Sermonum  Admodum  Reverendi  V.AntoniiVieira  Societatis  JESU ,  a 
vobis  latinitate  donatorum  ex  Idiomate  Luiitanico ,  fervatis  tamen  de jure  &  fta- 
tutis (crvandis  ;  per  meergdnonftabitquinlaborvefterutilisfit,  &publiceap- 
pareat ,  ad  Dei  honorem  &  proximi  sedificationem quod  valde  aveo ,  &  omnia 
fcuftiffima  vobisapprecor.    ikne  valete.       Cartuik  hac  29.  Martii  1690. 

Vejler  in  Omjh  Co?tfrater. 

F.  INNOCENTIUS. 

PriorCartuik. 

Licentia  Venerandorum  PP.  Vijitatorum 
SacriOrdmis  Cartujienjis  in  Provincia  Rheni. 

NOs  infrafcripti  concedimus  licentiam  ,  Sermones  Admodum  Reverendi 
P.  Antonii  Vicira  Societatis  JESU  ex  Idiomate  Lufitanico  a  duobus  PP. 
CartufeColonienfisinLatinumtranslatos  ,  &aRR.  PP4  Praedicatoribus  revi- 
ibs  &  approbatos  ad  boni  publici  emolumentum  Typis  mandari.  Mertzlich  fu- 
praTreverim  27,  Octobris  1690, 

F.  Martinus  Schue  F.  Joeocus  Schwab. 

Pr  ior  Cartufise  Tre  virenfis,  Prior  Cartufise  Moguntinae, 

ac  Provinciae  Rjieni  Vifitator,  ac  Provinciae  Rheni  Convifitator, 


PRIVI 


PRIVILEGIUM 

CiESARELIM. 

Eopoldus  Divina  favente  clementia  eleclus  Romanorum  Impc- 
ratorfemperAuguftus  ,  acGermania:,  Hungariae,  Bohemis, 
Dalmatiae,  Croatiae,  Sclavoniae&c.  Rex,  Archi-Dux  Auftm?, 
DuxBurgundiae,  Styriae,  Carinthi*,  Carniote&Wirtenber- 
gae,  ComesTyrolis&c,  Agnofcimus  ac  notum  facimus  tenore 
prafentium  univerfis,  quod,  cumnobisnofterfacriquelmpe- 
riifidelisdiledus  Hermannus  Dehmen  ,  BibliopoIaColonienfishumillimeex- 
pofuent  feconftituilfe  P.  VIEIR/E  Pradicasoris  Regii  in  Luiitaniafelediffimos 
Conciones  ,  typo  inlucemedere  ,  vereriautemnemultoruminvidiaeundem 
Librum  alibi recudentium  impendii  &  laboris  fui  fru&u  fruftretur ,  ideoque no- 
bis  demifse fupplicarit  ,  ut indemnitati  fuaePrivilegio  noftroOfareo  clemcnter 
confuleredignaremur  ,  ncsattento  hoc  fupplicantislaudabiliftudio  ,  quodad 
publicumrei  litterariazufumimpendit ,  ejuidemjuftisprec;busbenigne  annueri- 
mus  ,  mandamusproindeomnibus&  fingulisTypographis,  Bibliopolis ,  Bi- 
bliopegis ,  aliifque  quibufcunque  rem&  negotiationem  Librariam  quovis  modo 
exercentibusdiftride  atqueferid  inhibentes,  nequifquam  eorumprafatum  Opus 
intra  decem  annorum  ipatium  fubpcenaquinquemarcarumauria  prima  recu- 
fionis&editionisdiememoratiLibrinumerandum  ,  intra Sacri  Imperii  ,  Re- 
gnorumque&Provinciarumnoftrarum  haereditariarum  fineseodem  aut  alio  ty- 
pointegreautproparterecudere,  invehere  ,  &ciamvel  palam  vendereatque 
diftrahere  prssfumat ,  quatenus  mul&am  quinque  Marcarum  auri  puri  ex  femlife 
Cameranoftra  Imperiali  ,  ex  altero  veropaiti  Mx  irremiffibiliterpendendam 
incurrere  ,  &omnibusExemplaribusquccunquelocorepertis  (  quorumiibi 
vel  propria  authoritate,vel  Magiftratus,  ubi  eadem  rqxrta  fuerint  auxilio  vindi- 
candorumdiclofupplicanti  ejufque  hseredibus  vigore  praefentium  facultatem  & 
poteftatem  nofiram  Ca-faream  concedimus  )  privari  noverint  ,  duorrmodo 
tamennihilhoneftismoribus contrar^umdidusLiberufpam  contmeat ,  & prs- 
fatus  fupplicanspoftquam  Exemplariaquinquedebita  nobisexhibuit  Privile- 


(**)? 


gium 


PRIVILEGIUM  C^SAREUM. 


e-umhocnoftrumCdai-eumincapitedidiLibri  ,  imprimicuret.  Mandamus 
porrd  univerfis  noftris  &SacriImperiiRegnorumque&Provlnciammnotoa- 
rumMagifti-atibusEcclefiafticis  ,  &Saecularibus,  cujutcunquecrdinis,  condi- 
tion  s  &gradus  fuermt  ,  ne  quenquam  huic  noftro  Gsfareo  Pnvilegio  ullatenus 
ininunecontravenire  patiantur  ,  quin  potiusejufdemtranfgrelToresfupradi^eis 
pcenisakifquemodisidoneiscoercericurent  ,  quatenus&ipiieandem  muldam 
evitare  voluerint ;  Harum  teftimonio  litterarum  manu  noftra  lubicriptarum  & 
Sigilli  noftfiCxfarei  appreflione  munitarum  ,  quzdabantur in  Civitate  noftra 
ViennxdieprimamenfoAugufti  ,  &c. 


LEOPOLDUS 


Ut.  LeOPOLDUS  GuiLIELMttS 

ComesinKonigfeg» 


AdMandatumSacrae  Gefareae 
Majeftatisproprium 


FkaNRISCUS  WlNANDUS  BfeRTRAMS. 


INDEX 


INDEX 

SERMONUM  ET  THEMATUM 

Jj)ui  in  hac  Prima  Parte  continentur. 

I»              SermoinDominicamSexagefima?.  pag« 

Scmen  ejt  Verbum  Deh  LuC.  8.  *• 
%         Sermo  Primus  in  Feriam  quartam  Cinerum. 

■  Mcmentohomoquiapulvis  es  •  &  inpulveremreverteris,  %l* 

llh       Sermo  primus  de  San&iilimo  Sacramcnto. 

Caromea  vere eji ctbus :  &  fanguis  meus  vere efi potiis.  Joan,6.  34» 

IV.  Sermo  de  Nativitate  B.  Virginis  MARI A 

De  quanatus  ejl Jefus,  Matth.  i.  #' 

V.  Sef  mo  in  Feriam  quartam  pofl:  ft  cundam  Dom.Quadrag* 

Nefcitis  4  quidpciatis.  Matth»  2,6*  7°« 

VI.  Sermo  de  S.Ignatio  Fundatore  Societatis  JESU. 

Ei  vos fimiles  hominibus  exfyeBantibus  Dominum fumn.  Lucja,  %o* 
VIL       Sermo  in  tertiam  Dominicam  Quadrageiimae. 

Cum  ejecijfet  drfmbniumjocutUs  ejlmutus  :  &  admiratrffunt  turbd* 
Luc.  ir.  . 

VIII.  Sermo  fecundus  de  San&iilimo  Sacramento  in  Bachanal» 

lentat  vosDominus  DeusVeJier  >ui  palam fiat  >  utrum  diligatis  eutidi 
an  non  ?  Deuter.  i*94 

IX.  Sermo  in  Feriam  quartam  poft  Dommquartam  Quadrag. 

Vidit Hominem  coecum,  Joan,^  141* 

X.  Sermo 


JNDEX  SZRMONUM  E?  tHEMAfUM. 

X.  Sermo  de  B.  Virgine  Maria  de  Rupe  Francias. 

IjbcrQeneratiomsJcfuCbnfii,  liliiDavid,  Filii  Abrahamt 
Matth.  i. 

XI.  Sermo  in  Sabbathum  poft  Dominicam  tertiam  QuadrageC 

Hocautemdicebanttentanteseum  ,  utpojfent  accufareeum. 
Joan.j8. 

XII.  Sermo  de  Lachrymis  Sancti  PETRI. 
CantavztQaUus,&converfus  Dommus  refpcxit  Petrum  :  & cgrejfm 
forasflevit  amare,  Luc.12.  l9^* 

XIII.  Sermo  de  Mandato. 

Sciens  JZlSUS  quiavmkhoraejus  ,  uttranfeatex  hocmundoadPa- 
trem  ,  cum  dilextfetfuos  ,  quicrantinmundo  ,  infincmSlexiteos, 

Joan.13. 

Xiyr  Sermo  de  Bulla  Cruciata. 

Unw  militum  Imcea  Latus  ejus  aperuit :  &  continub  exivit  Sanguis  & 
aqua.  Joan.19.  a25 

XV.       Sermo  Secundus  in  Feriam  quartam  Cinerum. 

Pulviscs,  &  inpulverem  rcvcrtcris.  241' 


SERMO 


S  E  R  M  O 


PSO 


Donjinica  Sexage&tnx. 

tmtasy  qmbusfeferatis,  MmmmnovisnLdatisReJL ' 
adeandemMijfionemreverfuseJl. 

Stmcn  efi  ycrfam  Dei,    Luc.  8. 


|  AXXT  Omnipotens,ut 
4  illuftre  ac  frequens 
hoc  auditorium ,  fer- 
mone  minus  quam  in 
Praidicatore  deceptu 
«dt^saeas  egrediatur  ?  audiamus 
Evangelium,cY  quidem  totum:totu  enim 
agit  de  cafu ,  quime  hucufque  e  tamlon^ 
ginqudi  adduxit. 

Exiit  qui  (eminat,  (eminare.  Chriftus  di- 
cft,  quod  Praedicator  exierit  ad  feminan- 
dum  Verbum  Dei.  Plane  patet,quod  Te- 
Xtus  ifte  fit  exLibris  Dei  >  non  folum 
mentionem  facit  de  feminando •  fed  etiam 
de  exeundo  j,E*i*ir,nam  in  Die  meffis  me- 
tietur  &  femen,  &  numerabuntur  nobis 
paflus.  Mundus,Vobis,qui  laboratiscum 
illo  ,  nec  fatisfacit  pro  eo  quoddifpen- 
ditis  i  necpaflusremunerat.  Non  fic 
Deus.  Laborarecum  ipfo ,  ufque  ad  exi- 
re,eft  feminare  t  de  paffibus  etenim  etiam 
colligitur  fruttos,  fater  Evangelii  Semi- 


§.  L 


natores ,  alii  ad  feminandum  exeunt  :  ali  j 
feminant  fineexire  j  Exeuntes  ad  femi- 
nandum  ,  funt  qui  abeunt  prajdicatum 
Evangelium  in  Chinam,!ndiam,&  Japo- 
niam :  Seminantes  fine  exire,funtquibus 
fatis  videtur  pradicare  in  Patria.  Qnifque 
fuam  habebit  rationem :  fed  omnia  fuum 
computum  j  fementem  habentibus  indo- 
moyfolvendum  erit  femen ;  qmbus  e  Ion- 
ginquo  quairendum  eftfemen ,  &femen 
metietur,&  pafTus  numerabuntur.  Ah  dies 
judicii  i  ah  Pnedicatores !  Vos  hic,vos  in- 
venietiscumpIuribusPalatiis  :  illiibi, 
cum  pluribus  paffibus,  Exiit  feminare. 

Sedex  hoc  Difcurfu  videoquodnote- 
tis  (  &  me  quidem  notatis )  Chriftum  di- 
cere,  quodfeminator  Eyangelicus  Exiit : 
ftd  nou  dicitil&rfw  j  Prardicatores  etenfan 
Evangelici  ,homines  profitentes  fe  prar- 
dicare  &  propagare  fidem  ,  bonum  eft 
quod  exeant/ednonquodredeant.  Ani*  S.Grego. 
ffialiaEzechjelis  trahentes.  currum  trium-  Huk 


%  8    l  R    M  O 

phalcm  glorix  Dei ,  &  figurantes  Prxdi-  avcs  comedenmt,Sc  Homines  qui d  >  con- 
cator«8EvangeliiDei,qualefnam  habe-  culcaruut  ;  Conculcatum  efi  <tb  kminibus 
Wuch,  U  bantproprietates  ?  N«  rcvertebantur  cum  inquit  GlolTa.    Qyaudo  Chriftus  prae- 
».  i*.      *mbularent.  Rot*  quibus  regebantur,erat  cepit  Apoftolis  per  mundum  prsedicare  , 

impetus  fpiritus ,  ficut  ipfe  inquit  textus,  aliocutus  eft  illos  hoc  modo  :  Euntes  in  ^ 
&ifto  impetu  fpiritus  impellebantur  ad  mundum  univerfum  ,  predicate  Evangelium  y%lj, 
progrediendum  ,  fed  non  ad  regredien-  omni  creaturx.  Domine,  quomodofic  ? 
dum :  prscftaret  enim  non  exire,quam  rc-  animaSia,  nonne  funt  creaturx  ?  arbores 
verti.  Sic  arguitis  valde  ratiouabiliter,&  nonue  funt  creatur*  ?  petrx  nounefunt 
ego  quoque  ldem  fentio  &  dico  ;  fed  in-  creaturae  ?  ergo  Apoftoli  prxdicabunt 
terrogo.  Si  Seminator  ifte  Evangelicus  petris  ,  praedicabunt  truncis ,  praedica- 
quandoexivit,  inveniretcampum  occu-  bunt  animalibus  ?  Ita,  inquit  S.  Grego-  S.  Greg.  . 
patum:  fiarmarentfefecontraipfumfpi-  rius  poft  S.  Auguftinum  :  namficutiA-  S. .  Augu- 
»se,  fi  infurgerent  petrae,  fi  prascluderen.  poftoli  praedicare  debebant  omnibus  na-  fiin, 
tur  aditus,quid  agendum  ?  omnia  ifta  con-  tionibus  mundi,multis  earum  barbaris  & 
traria  qux  dico ,  &  omnes  iftas  contradi-  incuitis ,  habebant  in  venire  homines  de- 
aioaes  expertus  eft  nofter  Seminator  generatos  in  omnes  fpecies  creaturarum ; 
Evaugelii.    Incepit  ille  ieminare  (  ait  habebant  invenire  homines  homines  ha- 
Chriftus  )  fed  infeliciter  :  aliud  cecidit  bebant  invenire  homines  bruta  ,  habe- 
interfpinas,&fimulexorufuffocaverunt  tri-  bant  invenire  homines  truncos  ,  habe- 
tktm  :  aliudceddit  fuper  petram  ,  &  natum  bant  invenire  homines  petras.    Et  cum 
*ruit,quianonhabcbathumorem  :  aliudce-  Praedicatores  Evangelici  exeunt  praedi- 
cidit  fecusviam ,  &  concytcatumefi,  &volu-  catumomni  creaturae  ,  omnes  creaturae 
cres  cali  comederunt  illud.  Ecce  nunc,quo-  fefe  contra  illos  armant  ?  magna  infeli- 
modo  omnes  creatura:  mundi  fefe  ar-  citas. 

ment  contra  hunc  feminantem.  Omues  Sed  infelicitas  noftri  Seminatoris 
creaturae  quotquot  inveniuntur  in  mun-  Evangelicinonfuitade6magna  :  major 
do ,  rediguntur  ad  quatuor  genera  ;  ad  fuit  iiia ,  qux  deprehenfa  fuit  in  femina- 
creaturas  rationales ,  ut  funt  Homines :  ad  tione  ,  ubi  ego  fui ,  &  unde  ego  venio  ; 
fenfitivas,utfuntanimalia  :  advegetati-  quicquid  hic  paiTum  eft  triticum  :  ibi 
vas,ut  funt  plantae  :  &  infenfitivas,ut  funt  pafli  funt  Seminatores.  Si  bene  adverte- 
petrsc  ;  necdanturplures.  Defuitne  ali-  ritis,  triticum  fuitarefa£tum,iufrocatum, 
qua  ex  iftis  ,  qux  contra  feminatorem  comeftum,  conculcatum.  Triticum  arc- 
fenonarmaret  ?  Nulla.  Naturainfen-  faSum  :  natumaruit,  quianon  habebat  hu- 
.fitivaillum  infecuta  eft  in  petiis  :  Ve-  tnorem.  Triticum  fufTocatum  :  Exort&fpi- 
getativa,in  fpinis  :  Senfitiva,  in  avibus  :  mfuffoeaverunt  illud.  Comeftum  ;  Volucres 
Rationalis  in  hominibus.  Et  notate  in-  coeli  comederunt  illud.  Triticum  coucul- 
felicitatem  tritici  ,  quod  ubi  folum  po-  catum ;  Conculcatum  efi.  Omnia  iftapaffi 
terat  fperare  rationem  :  ibi  majus  inve-  funt  Seminatores  Evangelici  miflionis 
nit  obftaculum  &  gravamen  ;  Petrae  il-  Marsgnanas  fpatio  duodecim  annorum 
lud  arefeccruut  ,  fpiuae  fuffocaruut  ,  in  iftis  partibus  Americae  j  fuiere  Mif- 

fio- 


b    DOMIK,  SEXA6ESlMa 

fuflocio  m  ons  magm  fluaiinis  Arnazo-  legke  duos  verfus  fubfequentes    *  ?  -T, 
num;  fUeruntM1ffionanicomefti:nam 

ahquos  comederunt  Barbari  in  Infula   quod  illa aninJS 7  Z  ,1  » 
^chotorum  •  fuerunc Milfion.ru are-  SST^^^^^'* 
*acO  ,  namtales  reverfi  funt  ab  itiuere  ipihir  m,  ,  ;     i     -l    m0u}cmtu*    Si  jm^. 
To.ncinof.me  &infin«toJ.X^  StafiS I SiSf^ 
rumunusdiebusviginti&  duobus  intcr  SSS^T^^^^  qU°modo 
utticas  velutperdiL  ambulans  "S  ST^SSSSS^ 
folo  fedavit  rore  quem  e  foliis  lambe-  non  reveftij  ,re  Sc  vo ft  gJ"» 
b,t  5  Eccenumillibenequadret  ,        nooe^S&|^f^f  * 

f^w-im^^^^rta^Etpr*.  vit  &feckfemS  ^feaaina. 

jr  arido.furTocatos,  comeftos,  adhu^vT-  ^fe^S^ 

denCure0aculcati  &abhominibusper- 

fccuoonempaffi,  Qmmlcmmefi  ?  Do-  tanta  facilitare     ,,f  i„  n    V  f  ?  • 

mine]Esu  Chtiftenonconqueror  >  ne-  trhL 3  !  ■  Ut  m  2™%  * 

que  illud  dico  propter  £^    32^2?  "^^^ 

fentio.    Omma  tfa  Semmatoribus  funt  frutlum  centupUm.  ?  '  *m 

llte  Seminator  /  feminatio  dat  mihi  fpem 
rnagnam  ,  namquamvis  mihi  perierint 
labores  primi  ,  ultimi  promittu.nt  fuc 
celTus  meliores  :  Grande  mihi  pra:bet 


snefti  ?  plane/edamore  tui  j  Concul 
cati  &  perfecutiouem  paffi  ?  fic,fedamo 
re  tui, 

Nunc  ad  meam  quxftionem  redea- 


c«e  ,  q„od  anuml»  Cmm  divtai  dp.rtB^,  «iS^fe 

■A  *  veatus 


S  E  *  M  0 


ventuf  aufert  t  paud  ramis  adhaerentes  & 
iu  f  ruftum  defincntes ,  tantummodb  funt 
fclicesjhi  foli  duraut,  illi  foli  nobis  profi- 
ciunt ,  illi  foli  muudum  fuftentant ;  Con- 
fultumne  erit  mundum  perire  fame  ?  con- 
fultumne  erit  ultimos  in  flonbus  perire 
dies  ?  abfit,nec  Deus  hoc  probat :  nec  o- 
portet  efle.  Ecce  hic  patet  cur  dixenm 
in  principio ,  quod  Areneritis  decepti  m 
Praedicatore  :  fed  ne  opus  fit  rediteoe- 
ceptos  fermone  ,  traaabo  in  eo  rem  & 
materiam  magnimomenti ,  &hicferviet 
velut  Prologus  aliis  quos  habiturus  fum. 
§.  II. 
Semen  efi  Verbum  Dei. 

TRiticum  quodfeminavitPrasdicator 
Evangelicus,inquk  Chriftus,eft  Ver- 
bum  Dei.  Spinae,petrae,  via,terra  bona  in 
quam  triticum  cecidit,  funt  diverfa  homi- 
num  corda.  Spiuas,  lutit  corda  curis,divi- 
tiis,&  delitiis  intricata  :  &  iu  eis  Verbum 
Dei  fuflocatur.  Petras,  funt  corda  dura  & 
obftinata  ,  &  in  iftis  Verbum  Dei  exaref- 
cit :  vel  fi  nafcitur,non  agit  radices.  Viac, 
lunt  corda  jnquieta  &  rerum  laecularium 
tranfitibus  &  tumultibuspervia ,  aliae  ve- 
niuur,  aliae  vadunt ,  aliquae  tranfverfim,  & 
omnes  tranfeunt  :  &  inhis  Verbum  Dei 
conculcatum  eft,nam  illud  vel  defpiciunt, 
vel  non  attendunt.  Denique  terra  bona  , 
bona  funt  corda,vel  hominesboni  cordis: 
&  in  iis  radicatumVerbum  Dei  fruftificat 
tam  foecunde  &  copiose  ut  pro  fimplo 
centuplum  colligatur ,  Ef  fecitfrutlum  cen- 
tuplum. 

Ifta  copiofa  Verbi  Dei  fru&ificatio,eft 
quam  hodie  confidero  :  &  quoddam  du- 
bium  eft  &mirabile  ,  quodme  poft  fug- 
geftus  confcenfumfufpendit.  SiVerbum 
■S)ciuuicJficaxcft-&potens,  quomodg 


apparet  t«m  cxiguus  Vcrbi  Dei  frucxos? 
Chriitusinquic,quod  Verbom  Dei  fru&i- 
ficat  cencupluin  pro  fimplo  :  &  ego  jarn 
couteutus  eficm,  h  fruSificaret  fimplura 
pro ceutuploj  ucenmm  Ssnnonibuscon- 
verteretur  unus  :  jam  munduseflettan- 
&us.  Iftud  in  authoritate  Chrifti  funda- 
tum  argumentum  fidei,confirmatur  magis 
experientia  ,  li  tempora  praeterita  cuin 
prafentibus  comparentur.  Legite  H;fto- 
rias  Ecclefiafticas  ,  &omnes  invenietis 
admirandis  effeciibus  Prardicationis  Ver- 
biDeiplenas ,  tot  peccatores  converfos, 
tantam  vitae  mutationem ,  tantamroorum 
reformationem :  Magnates  defpexifle  di- 
vitias  &  mundi  vanitates  ,  Regesrenun* 
ciafle  fceptris  &  coronis,  nobiles  &  juve- 
nes  abdidifle  fe  in  antris  &  fpeluncis ;  Et 
hodie  ?  nihil  horum.   Nunquam  in  Ec- 
clefia  Deitot  fuerunt  Prasdicationes  & 
Praedicatores  ficuthodie  :  Siigitur  tam 
copiose  feminatur  Verbum  Dei,  quomo- 
do  tam  modicum  affert  fru&um  ?  Nemo 
eft  qui  aliquo  fermone  refipifcat  &  fe  re- 
folvat,nullus  adolefcentum  qui  pceniteat, 
nullus  fenumquimoveatur  ;  Ecquideft 
iftud  ?  ficut  Deushodienon  eft  minus 
omnipotens :  fic  ejusVerbum  hodie  noa 
cft  minus  potens  quam  ante ,  ergo  fi  Ver- 
bum  Dei  eft  tam  potens ,  fi  Verbum  Dei 
hodie  tot  hsbet  Praedicatores ,  quare  ho- 
die  Verbi  Deinullum  videmus  fruclum? 
Hoc  tarri  grave  tantique  momenti  du- 
biirm ,  erit  praefentis  Sermonis  materies$ 
Voio  incipere  praedicando  mihi  ,  fervier 
mihi  &  vobis :  mihi ,  ut  difcam  praedicares 
Vobis,ut  difcatis  audire. 


Q 


§.  111. 

^TJod  Verbum  Dei  faciat  CXigTium 
inmundofr«c>um,poteft  cxihqoo 


Tn   Domi&ic.  SeXagesimje.  § 

«rium  Principiorum  provenire  :vei  ex  dicir.  Noudicit,  quodaliqua  triticipars 

parte  Pradicatons,  vel  ex  parte  audito-  perierit  causa  folis  vel  pluvice.  Caufa 

ns ,  vel  ex  parte  Dei.  Uc  anima  median-  propter  quam  ordiuarie  perit  femen ,  eft 

teahqaoSermone  convertatur,  oportet  inaequalitflsvelintemperiestemporis,vel 

'M-concurranttria.  Primo  Prxdicator ,  defeausautabundantia  pluvix,  velfolis 

doctrmaperfuadendo:Secund6  auditor,  nimietas  aut  defeaus.  Age,  quarenon 

intelleftu  DerciDiendo  !  Terrin  B«iic      J.W^J..-:*  r>U_:A...  i_  n....i_  _i7r7  '  


intelleftu  percipiendo  :  Tertio  Deus , 
;gratia  illuminando.  Ut  homo  videat  fe- 
ipfum,  tria  funt  neceffaria.:  Oculi ,  fpe- 
cuium  .&  lux.  Sirubet  ipeculum,  &  eft 
'ceecus/nequit  fe  videre,  oculorumdefe 


introducit  Chriftus  in  Parabola  Evange- 
lica  aliquod  triticum,  quod  perditum  fit 
causa  folis  vel  pluviaj  ?  Quia  lol  &  pluvia 
funtinfluentiaeexpartecoeli,  &  quodfe- 
rr-         .  menVerbiDeinonfruaificet,nunquam 
ttu  .•  ii  fpecmum  habe t  &  oculos ,  &  eft  provenit  ex  defedu  cceli,  fed  femper  eil 
nox.:  non  fevidere  porerit ,  defettu  lucis.  cx  culpa  noftra.  Definet  fruffificare  le- 
fcrgo-neceffana  Lnx, Speculum,  &  Ocu-  men  vel  ob  impedimentum  fpinarum,vel 
ii.  Qind  eit  anmae  converdo  ,  nifi  quod  ob  duritiam  petrarum,  velinxqualitatem 
Aomofemetipfum  introgreffus  infpiciat  ?  viarum  :fed  defe^u  influentia-  ccelihoc 
prOIutrofpeaioneifta,oculi,iux,&fpe.  aoneft.nec  effe  poteft,  Semper  Deus 
culum  neceffaria  funt.  Pnedicator  coi>  ex  parte  fua  promptus  &  paratus  eft,  fo- 
«Hrricfpeculo,  quod I  eft  doarina,  Deus  vere  fole,  &  pluvif  rigareffdk  illumina- 
concurntluceiqujc  eftgratia:  Homo con-  re ,  pluvia  emollire,  fi  corda  noftra  vel- 
curntocuhs,  quodeft  cognofcere  feip-  lent :  Qui  folem  fuum  oriri  facit  fuper btmos  Mmb.i 
lum.  jamluppofitoquod  converfio  ani-  &  mulos,& pluit fum iuftos & imuhs.<Moi  %  4*.  * 
marum  medjante  pr^dicatione  depen-  fi  Deus  folem  &  pluviam  aq&  malisac 
'deatabh^tnbusconcurfibus:  aDeo,a  bonis  miniftrat :  rnaks,  qui  vellent  fieri 
.Pradicatorc&Auduore^perquemnam  boni,  quomodoillam  neeabit  ?  ho^ce 
horum  putandus  eft  venire  defeaus?  Ex  punaum  eft  tam  clarum ,  ut  neceffe  noa 
parteAuditonS,expartePra:dicatoris,  fit  nos detinere  ad  magis  probandum. 
I ei  ex  parte  Dei ?  ,^id  delui  fmn  vhm  mu  &  mfj ? .__  ^ £ 

/Fnmo ,  ex  parte  Dei  ooncurfus  non  quit  ipfe  Deus  per  Wnm  v.  4, 

tfk  Z%    n  ?  P°Je?-    Pr0p°fi-      Poft(?uam         «rtum  eft  quodVer- 
?    V  i       1  de  '  definita  in  Gon-  Dumdivinum  nondefinatfruaificareex 
alio  Tndeutmo  -,  &  in  uoftro  Evan-  parte  Dei :  fequitur  quod  vel  exparte 

S  J  ,nveniraus-  »e-:tritico  Pra,dicatorum,velAud1torum.  Exqua- 
2Z  ^TaT        ^  *  Una  ^  ^^  Pr^dicatores  culpamconjici- 

pars  fruaum  fect,  rres  ver6  fine  fru-  untinauditores,fednoneft  ita.  »  eflet 

exparte  auditorumj,  VerbumDeraou  Fa- 
ceretmultum  fruaum  :  fed  facere  nul- 
lum  fruaum,  rrullum  effeaum  ,non  eft 
ex  parte  auditorum.  pr0bo.  Auditores 
Tei  funt  mali  ,  vel  funt  boni;  fi  funt  ;bo- 


*  -~  J  ~  niit  liu- 

au  perierunt.  Quare  iftaj  tres  perierunt? 
Prima  perdita ,  quia  ipinis  fuffocata  ;:  Se- 
•cunda,  quia  in  petram  cadens  exaruit : 
Tertia,quiaconculcataabhomiuibus,  Sc 
'devorata  a  volucribus.  Hoc  eft  quod 


^HUus^at^  fedjiotate^oc^uod^on  ^  mukum  in  iis  facit  fruaum  Verlum 


f  S  i ;  R  M 

Dei :  fi  funt  ma!i ,  quamvis  in  illss  non  fa- 
ciat  frn&im,  facit  effefltam;  Hoc  habe- 
miisin.Evait<:eIio.  'iricicum  quod  ceci- 
dic  incer  fpinas ,  natum  cft  , fed  fuffoca- 
tum  iSimulexoru  fph*  fuffocaverunt  illud. 
Triticum  qt;od  cecidit  inter  petras ,  na- 
:um  eft  fimiliter,  fed  cxarmv.Natam  aruit. 
Triticum  quod  cecidit  in  terrambonam, 
natum  eft  &  fruftum  attulit  multiplica- 
tum  :Y.tn*tumfecit  fruftum  centuplum.  Ita 
triticum  quod  cccidit  in  terram  bcnam , 
natum ,  fruaum  attulit:  triticum  quod 
cecidit  in  terram  malam ,  non  attulit  ftu- 
ftum,  fed  natumeft ;  naro  Verbum  Dei 
tam  eft  fcecundum  ,  ut  in  bonis  multum 
faciat  fruftum :  eftque  tam  efficax  ,  ut  in 
malis,  quamvis  non  fruftum ,  faciat  ta- 
meneffeftutn;  miffuminter  fpinas  non 
fecic  fructum ,  fed  natum  eft  ufq;  ad  fpi- 
nas :  miffuminter  petras ,  non  attulit  fru- 
fium,  fednatum  cft  ufque  ad  petras.  Pe- 
jores  auditores  qui  func  in  EcclefiaDei, 
petrxfunt&fpinx.  Quare?  Spinae  acu- 
tse,petrae  durx.  Audiroresingemi  acrio- 
ris,  &  auditores  voluntatis  induratx , 
funtpeflimiqui  inveniuntur.  Auditores 
acutioris  ingenii,funtmaliaudicores;  qui 
folum  veniunt  auditum  fubtilitates  ,  & 
venatum  verbori:mphaleras,&dijudics- 
tum  conceptus,  &frequentereciamad 
pungendum  non  putigentes,  Aliud  ceci- 
dit  inter  fpir.as :  Triticum  uon  pupugit 
fpinas , potitts  afpinis  punftum.-idemhic 
accidit.  Putatis  quod  Sermo  pupugerit 
vos ,  &  non  eft  ira  .-  Vos  eftis  qui  pungi- 
tisSermOnem,  hinc  acutiores  inteileftu 
funt  audirores  mali.  Sed  auditoies  in- 
duratx   voluntatis  adhuc  fiuit  pejores, 
quia  acum  n  intelleftus  acumine  majo- 
re  vincitnr  ♦  (ed  contra  obduratas  vo- 
luutatcs  nihil  proficit ,  fed  plus  dara- 


o 

nificat  :  quanto  enim  fagittx  funt  acu- 

tiorcs,  tant6  faciliits  reiunduntsr  m  pe- 
tra.  Ah,  Deus  Lbcret  nos  a  voluntate 
indurata  qax  ipfis  petris  pejor  eft  1  Vir- 
ga  Moyfis  emollivitpetras,  &  non  po-  Exod.f- 
teft  emollire  voiuntatem  iuduratam  :  jrt'ij, 
Fcrcutiens  virga  bisfiliiem,  &  egreffa  funt  n«w. 
aqm  largifitm.  Induratum  eft  cor  Pharaonis.  xo.v.  nf 
Ec  cum  auditoresacuti ,  &  auditores  iu- 
durati  fint  magis  rebeiles:  tanta  eftdi- 
vini  Verbi  virtus ,  ut  etiara  ad  infultan- 
dum  acumini  nafcatur  in  fpinis ,  &  ad 
infultandum  duritiei  nafcatur  in  petris. 
Arguere  poteramus  agricolam  Evange- 
licum  ,  non  amoviffepetras,  nec  evui- 
fiffe  fpinas  ,  antequam  fementem  jace- 
ret  :  fed  de  induftria  reliquit  in  campo 
petras  &  fpiti2S ,  ut  vircus  feminis  appa- 
reret.  Tanta  eft  vis  divini  Verbi,  ut  fine 
evulfione  fpinarum  nafcaturinter  fpinas: 
Tanta  eft  divini  Verbi  virtus,  ut  abfque 
amotione  feu  emollicione  pecrarum,  in 
ipfis  nafcatur.  Corda  incricata  velut  fpi-  Matth. 
nx  ;  corda  ficca  &  dura  velut  petrae ;  au-  2,7.  v.  f  r. 
dite  Verbum  Dei  &  confidite  :  fumite  Etpetr* 
exernplum  ab  ipfis  fpinis  &  petris,  Iftx  fciff&funt. 
petrx  &  foinx  modo  refiftunt  Semina-  tbtd.  z<). 
tori  ccelefti:  fed  veniettempus,  quoillae  Coronam 
ipfxpetrx  illi  acclamabunt ,  &  illxipf*  defpinis 
fpinx  illutn  coronabunt.  Quando  cce-  pofuerunt 
leftis  feminator  reliquit  campum  exhoc  fuper  ca~ 
mundo  exeundo ,  petrx  fciffx  funt.  ut  put  ejus, 
illi  acclamarent :  &  fpinae  plexx  funt  ut 
coronarenr.  Sedfi  Verbum  Dei  ad  fpi- 
rias  ufque  &  ad  petras  triumphat :  fi  Ver- 
bum  Deiad  fpinas  ufcpdpetrasnafcitui: 
quod  hodie  Veibum  Deinon  triumphet 
jn  arbitriis ,  nec  nafcaturin  cordibus,non 
eft  ex  culpa&indifpofitione  auditorum. 

Suppofitis  iftis  duabus  demonftratio- 
nibus  :fuppofito  quod  fruftus&  effeftus 

Ver- 


In  Dominic,  Sexagesim.*.  ^ 
Verbi  Dei ,  non  promanet  nec  ex  parte  dicat,  Seminator,  &  Pradicator ,  cft  no- 
Dei,necexparceaudiencium  ;  fequitur  men;  qui  leroiuac  t\  pnedicat  eft  a&io  : 


pecclaram  confeqtientiam  ,'quod  prove 
nit  exparte  Prsedicatoris.  Etica  eft.  No- 
fiis  Chriftiani ,  quare  non  faciat  frucbm 
VerbumDei;  ex  culpa  Prasdicatorum. 
Noftis  Prcdicarores  ,  quare  non  fackc 


&  adsojies  funt  illae;  qu«  Pnedicatori 
dantefle.  Habere  nomen  Pra:dicatoris, 
vel  eflePra:dicaroremnomine,  nihilre- 
fertcaeliones,  vita,  exemplum,  opera, 
hxc  funt,  qux  convertunc  mundum. 


-  <v J   "-V.-  .  »  ^uvwiuui  UlUUUUUl. 

irucium  V erbum  Dei  ?  ex  culpa  noftra.   Meliorem  concepcum  quem  Prxdicacor 


§.  IV. 

SEd  cum  in  uno  Prjedicatorum  totfunt 
qualitates  ,  &  in  una  Prsedicatione 
totleges,  &  PradicatorespoffintelTe  re- 
prehenfibiles  in  omuibus,  in  quo  con- 
fiftet  ifta  culpa  ?  Iu  Praedkacore  conll- 
derari  poffunt  quinque  circumftantiae : 
Perfona  ,  fcientia  ,  materia  ,  ftylus  & 
vox.  Perfona,  qualis?  Scientia  ,  quam 
habet:  materia,  quam  tra<3at  :  Stylus, 
<juem  fequitur :  &  vox,  qua  loquitur. 
Omnes  has  circumftantias  habemus  in 
E  vange  lio,aggrediamur  examinare  illas, 
nnam  poft  ateam;'&  inveftigare  caufaro 


fecumadfert  ad  fuggeftum  qucm  putatis 
efle  ?  eft  conceptus ,  quem  de  ejus  viu 
habeat  auditores.  Olim  convertebatur 
mundusj  quare  hodie  convertitur  nullus? 
quia  hodiepradicantur  verba  &  conce- 
ptus,olim  pradicabantur  verba&ope- 
ra.  Verbafineoperibus,  funt  explollo- 
nes  ilne  glande;  fragorem  quidem  danc, 
led  non  feriunc.  Funda  Davidis  ftravic 
Gigantem  j  non  ftravit  eum  plumbo  , 
fed  petra;  lnfhcus  eft  Upu  in  frontc  ejus.  Vo-  i. 
ces  cirhara:  Davidis  ejecerunt  dsemonem  17 
e  corpore  Saulis:fed  non  erant  voces  pro- 
nuuriata:  ore,  erant  voces  formatae  manu : 


Non  faciet  forte  hodie  Verbum  Del  STtSK  ruT'  &  ^CUtk^ft'T  «• 
•^nmf.v.i,  fli^.  ,        Jua'  ld"rco  ChnftuscomparavitPrsedi-  ^ 


fruaum  excircumftantia  Perfona:  ?  non 
faciet:  namolim  Pradicatores  erant  fan- 
erant  viriapoftolici,  erant  viri  exem- 
plares :  &  hodie  Praedicatores  func  Ego, 
&aliificuf  ego?  bona  ratio  eft  ifta.  De- 
finitio  Prasdicatoris  eft  vita  &  exem- 
plum,  HincChriftusin  Evangeiioillum 


catorem  feminatori ;  Praedicare,  quod  eft 
loqui,  fit  ore :  pra?dicare ,  quod  eft  femi- 
care,  fit  manu;  ad  Ioquendum  vento , 
fofficiunt  verba:  ad  loquendurn  cordj  ne* 
ceflaria  funt  opera.  Evangelium  dicit, 
quod  Verbum  Dei  centuplicarum  feceric 
fruaum  ex  fimplo :  Ecquid  hoc  innuit? 


non  comparavit  feminatori;  fed  ei  ani  v  u    j-  - 

feminat.  Atcendite.  Non  dic  t  Chr  ftu  fi      *  ****          de  uno  verb°  «» 

Exiit  ad  feminandum  fc^TfeE  £ntncen?,in  v^^Non  Vult  dicere  quod 

,  ied  ex-  de  paucis  verbis ,  nata  fint  multa  opera. 


iitfeminare  qui  feminat.  Ecce  exiit,  qui 
feminat,feminare.  Interfeminatorem,  & 
illum  qui  feminat,  magna  eft  differentia : 
aliuseft  milesjaliusquipugnat:  alius  eft 
«auclerus,  alius  tjui  gubernat.  Simili 
modo,  alias  eft  qui  feminat ;  alius  femi- 
wor  j  alius  eft  Pradicator,  alius  qui  pra- 


Nunc  verba,qua:  proferunt  opera,videce 
anfolumpoffint  efle  verba  ?  Voluit  Deu^ 
converteremundum  :&quidfecit?  mific 
fihum  fuum  in  mundum  fa^um  homi- 
nem.  Notate.  Filius  Dei  in  quantum 
Deus,  eft  Verbum  Dei,non  eft  opus  Dei ; 
Gemtum  s  mn  faQum.  Filius  Dei ,  iQ 

^uan- 


%  S    E  S. 

quantam  Deus  tk  homo,eft  Verbum  Dei, 
]m.  r.    &  opus  Dei  fimul :  Verbum  caro  faSum  eji. 
14«      Ita  ut  ufquead fuum  verb;im  non  conco- 
tnitatum  operibus,  Dcus  non  fperaverit 
convcrfionem  hominum  :,  in  unione  Ver- 
bi  Dei  cum  majore  opere  Dei,  conftitit 
efficacia  falvationis  rnundi.  Verbum  di- 
vinumeftVerbumdivinum  :  fedparum 
refert  quod  verba  noftrafint  divina,non 
conjuncTia  operibus,  Hujus  ratio  eft , 
quia  verba  audiuutur ;  opera  videutur. 
Verbaintrantperauresjoperaintrantper 
oculos :  &  noftra  anima  facilius  fubditur 
per  oculos ;  quam  per  aures.  In  ccelo 
nullus  eft  qui  non  amet  Deum,  aut  poflit 
definere  ab  amore  Dei  :  in  terra  pauci 
ade6  illum  amant,omuesofFendunt,  Deus 
nunquid  idem  eft  ,  tam  dignus  amari  in 
terra,acin  coelo?  Quareergo  in  ccelo 
obligat  &  neceflitat  ad  amandum ,  tk  in 
terra  non  ?  Ratio  eft,  quia  Deus  in  ccelo , 
eft  Deusvifus:Deusinterra,eftDeus  au- 
ditus  &  creditus.  In  ccelo  intrat  agnitio 
I.  ]oan.  Dei  per  oculos  in  animam  ,  Videbimus 
z.  v.  j.  *  eum  jicuit  ejl :  In  terra  cognitio  Dei intrat 
Rom.      peraurcs,  Tidesex  auditu;  Ethoc  quod 
io.  v.  I<?.  per  auditum  intrat ,  creditur  :  quod  per 
vifumintrat,  necefEtat.  Videant  audito- 
res  in  nobis ,  quod  audiunt  a  nobis ;  & 
cffe&us  fermonis  erunt  multum  alii. 

Vadit  Praedicator  prasdicatumPaflio- 
nem;  venit  ad  prastorium  Pilati :  narrat 
quomodofecerunt  Chriftum  Regem  lu- 
dicrum :  dicitquodacceptapurpura  eum 
induerunt ;  audithoc  auditorium  valde 
attente.  Dicit  quodplexame  fpinis  co- 
ronam  impofueruut  capiti  ejus :  omnes 
audiunt  fimiliter  attenti.  Dicit  ulterius, 
quod  ligatis  manibus ,  inferuerunt  arun- 
dinem  pro  fceptro :  continuat  idem  filen- 
tium  &  fufpenfio  in  auditoribus,  intcrca 


M  O 

retrahitur  Gparium,  apparet  imago :  lcct 
Homo  l  ecce  omnes  humi  proftratos ,  eccc 
omnes  percutientes  pe&ora,ecce  lachuy- 
mas,  ecceejularus,  ecce  clamores,  ecce 
colaphos !  Ecquid  iftud  ?  quid  novi  appa- 
ruit  in  Ecclefia  ?  totum  hoc  quod  fipari- 
um  detra&um  difcooperuit ,  jam  anre 
dixerat   Coiicionator  :  jam  dixerat  de 
purpura ,  de  corona,  de  fpinis :  jam  dixe- 
rat  dc  fceptro  &  arundine.  Quod  fi  ante 
nullam  admirationem  induxit,quomodo 
nunc  tantam  ?  ante  erat ,  Ecce  homo  l  audi- 
tum :  &  mod6  eft,  Ecce  homo  !  vifum  ;  re- 
latio  Concionatoris  intrabat  per  aures: 
reprarfentatio  figurse  intrat  per  oculos. 
Norunt  noftri  Paftores  Coacionatores , 
quare  tam  exiguum  noftri  fermones  faci- 
ant  fruel:uum?Quii  non  pra:dicamus  ocu- 
lis:  prasdicamus  tantiim  auribus,  Cur  S. 
JoanuesBaptifta  tot  convertebat  pecca- 
tores?  Quia  ficut  verba  ejus  prasdica- 
bantauribus :  ita  exemplum  ejus  prasdi- 
cabat  oculis.    Verba  Baptifta;  prardica- 
bant  pcenitentiarn  ,  Agite  poenitentiam  :  &  Matth. 
exemplum  clamabat  Ecce  homo  /eccehic  j.r.i. 
eft  homo ,  imago  pcenitentiae  &  afperira- 
tis4  Vciba  Baptiftx  prsedicabant  jeju- 
nium,  &  reprehendebant  ingluviem  :  & 
exemplum  clamabat,  Eccehomo  .'ecce 
hic  eft  ille  homo  vi£fotans  locuftis  &  mel- 
le  fylveftri.  Verba  Baptiftae  praedicabant 
compofitionem  &  modeftiam ;  &  dam- 
nabant  difiolutionem,  fuperbiam  ,  &  va- 
nitatem  .*  &  exemplum  clamabat ,  Ecce 
homo  !  ecce  hic  eft  homo  veftitus  pilis 
camelorum  &  zona  pellicea  renes  fuccin- 
ftusjVerba  Baptiftae  pra^dicabant  abre- 
nuntiationem  mundi ,  &  fugam  occafio- 
num  &  hominum :  &  exemplum  clama- 
bat ,  Eccc  homo  ?  ecce  hic  homo  ille  qui 
deferuitaula*,&cmtau#,  &vivitin  an- 

trig 


fas  ante  oves  quando  concipiebant &  '2. ft  ^ mufica  fit  per  taaum  ; 
9"*'fl,utmsintwenturviw>&p*mcnt  ^™!  •  -fit  Per  numcrum:in 

ftrosconceptus  ,  fibiob  oculos  habent  Sffi?   eL^"  ^V?  5  adat 

noftrasm^culas  ;  quomodo  concipient  2 1    •   f cce  ^omo^°  feminabac 

Virtutes ? fi mea vto^confunditSSdi  ^iff t- EvanSeli<^  Cadebat 

annamrflmeaverbaiamoperibusmeJs  Jj»1^^ 
lunt  coufutat*  :  fi  alius  eft  feminator  , 
«  alms  ille  qui  feminat 


iw&mmmpnm,  &fimulexort*(pm.  Ca- 
debat  triticum  fuper  petras  (  &  nafceb*. 
tui ceciditfuperpetratn,&natum  ,C* 
debat  tnticum  in  terram  bonam ,  &  „af- 
cebatur  :  aliud  cecidit  in  terram  bonam,  & 
natum.  Triticum  cadebat,&  nafcebatur. 

TalemoporteteiTePrajdicationem  : 
rescadereoportet&nafci  :  tamnatura- 
lesutcadant,  tampropriasutnafcantur. 
Quam  difTerens  eft  ftylus  violentus  & 
tyranrncushodiedumconfuetus  ?  Videre 
adduci  tamtriftes  facra.  fcriptur**.  textus 
quafi  ad  torturam :  aliquiquaflperegrini. 
aln  implexi,alii  concifi.folummodo W 
fc  non  veniunt.  Et  in  medio  horUm,quan- 
ta hocfit  elevatioue !  non  confiftit  in  ele- 
vando,(edcadendo:  Cecidit.  Notatealle- 
R^ummmir&l^u^iaSS1  £??  P<°P™m.  Triti- 

fedgentiles  &  idololatras.  Ergo  alia  eft  tZi ^??*^™^*^ 
caufaquamqua:rimus.  QualisS         ^«]>us,folum tribus natum  eft.\jt 

E§.  V. 
Ritne  forte  ftylus  hodie  ufitatus  in 
fuggeftibus  ?  ftylustamintricatus, 
ftylus  tam  difficilis ,  ftylus  tam  affeaa- 
tus ,  fty]us  pugnans  cum  arte  &  natura  > 
Iftaquoqueeft  bona  ratio.  Stylumopor 


~  —  hu.  .w.muas  ,  qUis  hinc 
lperanduseft  fruftus  ?  praclara  &  folida 
%  eit  ratio  ifta-cur  non  fruftum  tulerit  Ver- 
bum  Dei :  fed  habet  oppofitum  fifo  ex- 
cmplum  &  experientiam  Jona:.  Tonas 
fugwus  aPeo ,  inobediens ,  contumax, 
poltquam  devoratus  &  evomitus ;  iratus, 
impatiens,  parum  charitativus ,  &  parum 
mifericorS,&  magis  zelans  i\  amans  pro- 
pnamex.ftimationem  ,  quamhonorem 
Vti  &falutem  animarum.defiderabatvi- 
dere  Nmiveu  fubverfam,  &  fubverti  qui- 
dem  fuls  yidere  oculis,  tot  millenis  in  ea 
muocentibus :  nihilominus  idem  ifte  ho- 
nio  ,  unofermoneconvertitmaximum 
Kegem ,  maximam  aulam ,  &  maximum 

Jvepfiiim  miin^i   i_       .       ~  ,  . 


nafcatu^rmo,tresdebetiiabcremodos 
cadendi  j  Debet  cadere  m.oenter ;  debet 
cadere  cadenter ;  debet  cadere  cafualiter, 
Manenter  promateriis  ;  cadenterpro 
verbj :  cafualiter  pro  d^fpofitione.  Ma«. 

^v.umopor  ^^^^^pq^^ne&fuolo- 

tetefle  facilem  &  naturalem.  Hinc  Chri-  n  Zff^  Tere^bent  imman- 

ftus  comparavit  pra^dicationem  femina-  oportTteffei^ 

«  Pr^^^^quahaiiecdifmnajdebent 


tiom:  Exiit  quifeminatfeminare.  Compa- 
catChnftus  pradicationem  feminatiok 


-in.  j  • — T*"**«"ct;ujiionajaeDen( 
eflecadentia.  Cafualitas  eft  pro  difpofi- 
Oone  ;  guia  debet  efTe  tm  naturalk 


4f 


10  S  E 

&  non  arTeftata ,  ut  videatur  cafus  &  non 
induftria.  Ceciiit,  cecidit,cecidit. 

Jam  cum  loquor  contra  modernos 
ftylos ,  volo  pro  mc  allegare  ftylum  anti- 
quiflimi  Prasdicatoris  qui  fuit  in  mundo. 
-r  ,     o  Et  quis  ilie  f uit  ?  Coelum.  Cceli  enarrant 
J '         gloriam  DeiP  &opera  manuumejusannuntiat 
firmamentum.  Suppofito,quod  ccelum  eft 
Concionator ,  debet  habere  fermones  & 
verba.  Ita,dicit  David ;  habet  verba,  ha~ 
tbid.V.4.  betfermones  benefonantes  :  nonfuntlo- 
quela,  neque  fermones,  quorum  nonaudiantur 
voceseorum.  Sed  qui  funt  ifti  fermones,  & 
quae  verba  coeli  ?  Verba  funt  fteilas :  fer- 
mones  funt  compofitio ,  ordo  ,harmonia 
&  curfus  earum.    Ecce  quomodo  ftylus 
:pra:dicaiidi  coeii  ,  concordat  cum  ftylo 
quem  Chriftus  docuit  in  terra  ?  aliud  & 
aliudeft  feminare  ;  Terra  feminata  triti- 
co  :  coelum  confitum  ftellis.  Prasdicatio 
debet  effe  velut  feminatio ,  &  non  veluti 
pavimentiftratiovariegata  :  debet  efle 
jud.  y.      ordinata  ficut  ftella^fl*  manentes  in  wdi- 
V,  iO,      rie fuo.  Omnes  ftellas  funt  in  fuo  ordine  ; 

fed  eft  ordo  quem  facit  influxus  ;  &  non 
ordo  quem  facit  labor.  Non  creavit  Deus 
cosluinin  qusdro  ftellarum,  ficuti  Prxdi- 
catores  faciunt  fermor.emin  quadrovet- 
borum ;  ex  una  parte  album ,  ex  altera  o- 
porteteffenigrum  j  fi  ex  una  parte  dies , 
exalteradebeteflenox  :  fi  ex^jna  parte 
dicuiitlucem,exalteradicunt  umbram  : 
fiabuna  partedicunt,defcet'.dit  ;  abal- 
dera  diceut  afcendit.  Sufficitne  quod  non 
videamus  in  uno  fermone  duo  verba  x- 
qualia  &  confona  ?  Cunftane  debent  effe 
prioribus  femper  contraria  ?  Difcamus 
a  coelo  ftylum  difpofitionis  &  verborum. 
Quomodo  ergo  debent  effe  verba  ?  ficut 
ftellse.  Stellaefuntmultum  difthiftx,  & 
valde  clarae  t  ita  debct  efTe  ftylus  Concio- 


*.  M  O 

nis  valde  diftinftus ,  &  Valde  clarus ;  nec 
hinc  timeatis  quod  ftylus  videatur  hu- 
milis.Stellae  funtmultum  difti;i8ae,mul- 
tum  clara:  :  &  altiffimae.  Sty  uspoteft 
effevalde  clarus  &  akus  ;  tamclarusut 
illum  intelligant  rudes :  &  tam  altus ,  ut 
difHculter  intelligant  literati.  Rufticus 
invenit  documenta  in  ftellis  pro  agricul- 
tura ,  navigans  pro  fua  navigatione  ,  ma- 
thematicusprofuis  obfervationibus  &ju- 
diciis,ita  ut  rufticus  &  navigans,qui  nelci- 
unt  legereaut  fcribere  intelligant  ftellas: 
&mathematicus  quilegiteos  quotquoe 
fcrspferunt  ,  non  affequatur  intelle&u 
quantum  illis  continetur.  Talis  poteft 
effe  fermo:  fcilicet  ftella:,quas  omnes  vi- 
dent ;  &  pauci  metiuntur. 

Dicetis  mihi,ita  quidem  Pater:  fed  ifte 
ftylus  prardicaudi  noneft  multum  cultus. 
Situtfit  ;  infelixifteftylushodiernus, 
quem  qui  honorare  volunt  vocant  cul- 
tum ;  qui  condemnant  vocant  obfcurum  '. 
nihilomiuus  ipfum  valde  honorant.  Sty- 
luscultus  non  eftob(curu3  ,  eftniger& 
obferatus.  Eftne  poffibile  quod  fumus 
Lufitani ,  &  audire  habemus  concionan- 
tem  lingua  Lufitanica  ,  &  non  intelligere 
hoc  quod  dicit  ?  ficuthabetur  Lexicon 
pro  lingua  Graeca  ,  &  Calepinusprolin« 
gua  Latina  ,  ira  necefie  eft  habere  Voca- 
bularkim  pro  pulpito.  Ego  imprimis  illo 
utererpro  ncminibus  propriis  :  nam  fa- 
cundirepabtizaruntSan&os  ;  i^quilibet 
author  allegatus  xnigma  habet.  Ita  hoc 
dixit  fceptrum  poenitens  :  ita  hoc  dixit 
Evangelifta  Apelles:  itahocdixit  Aqui- 
la  Africana ,  FavusClaraevallis ,  Purpura 
Bethlemitica,  Os  aureum.  Daturne  talis 
modus  allegandi  ?  Sceptrum  poenitens 
diciturDavid  ,  quafi  omnia  fceptta  non 
cffent  pcenitentia  ;  Evangelifta  Apelles, 

elt 


I  u   D  o  m  r  n.  S 

eft  S.  Lucas :  Favus  Clarevallis3eftS.Ber- 
nardus:  Aquila  Africana,  S.  Auguftinus  • 
PurpuraBethlemicica,  S.  Hieronymus : 
&  Osaureum,  S.  Chryfoftomus.  Qyis 
reprehenderet  putantem  quod  Purpura 
Bethlemicica  eflet  Herodes  ?  quod  Aqui- 
la  Africana,  efletScipio  ?  &  quod  Os  au- 
reumeftMydas  ?  fi  eflet  Advocatus  ali- 
quis  ita  citans  Barrholum  &  Baldum  , 
velletifne  tali  credere  veftram  caufam  ? 
fialiquis  fic  loqueretur  in  converfatio- 
ne3nonne  illum  xftimaretis  ftulcum?  Itaqj 
quod  in  converfacione  eflec  ftulticia3qU0- 
modo  in  fuggeftu  poteft  efle  difcretio  ? 

Appofita  etiammihi  videbatur  ifta  ra- 
tio  ;  at  quia  literati  per  policiam  &  ftu- 
dium  fefe  defendunt  cum  magno  Nazian- 
zeno3cum  Ambrofio3cum  Chryfoftomo, 
cum  Leone  ,  &  perobfcurum  &durum 
cum  Ciemente  Alexandrino  ,  eum  Ter- 
tulliano,  cumBafiiiodeSeleucia,  cum 
Zenone  Veroneufi,&  aliis :  tantis  autho- 
nbus  reverentiam  negare  non  poiuimus  j 
quamvis  defideremus  iu  illis  qui  glorian- 
tur  ex  iftis  fehaurire  rivos,  haberent  eo- 
rundem  eriam  profunditatem.Qyalis  eric 
agitur  noftra;  querela;  caufa  > 

E§.  V/. 
Ritne  forteproptermateriam  autma- 
tenas,  quas  ifti  Concionarores  aflu- 
munt?  TJrimur  hodie  modo  quem  vo- 
cant  apoftillare  Evangelium,  in  quo  mul- 
tasfumuntmaterias&conceptus  :  fed 
quimultavenatur  &  nihil  perfequitur  , 
non  mirum  quod  vacuis  femanibus  vi- 
deat.  Bona  quoque  ratio  eft  ifta :  Sermo 
unum  folum  habere  debetaflumptum,  & 
unam  folam  materiam.  HincChriftus 
inquit  quod  agricola  Evangelicus  non 
multa  iparferic  feminum  genera ,  fed  u- 
num  folum  ?  Exiit  qui  feminat  Jeminarefe- 
»au   Semiuavit  unum  folummodo  fe- 


E  X  A  O  B  S  I  M/E.  tt 

men  &  uonmulta;  namfermounam  tan- 
tumdebethaberc  materiam,&non  mul- 
tas.    Si  agricola  feminaflet  primo  triti- 
cum,  fuper  triticum  filigiuem,  fuper  fili- 
ginem  milium  groffum  ac  tenue ,  &  fi,per 
mihumavenam,  quid  nafciturum  inde  > 
Campus  ahquis  permixtus,  viridis  confu- 
ho.  Ecce  hicquodevenit  inhujufmodi 
iermonibus.  Quia  feminant  tantam  va- 
netatem,rem  certam  colligere  nequeunt. 
Qyi  feminantmixta,a:gre  colligenctri- 
ticum.  Quod  fi  aliqua  navisjam  verta- 
tur  ad  Septentrronem ,  jam  ad  Occiden- 
tem ,  jam  ad  Orientem ,  quonam  tandem 
appuliura  ?  hincinpulpitistantum  Iabo- 
ratur,&  parum  navigatur  j  Unum  aflum- 
ptum  abit  in  hunc  ventum3aliud  in  alium. 
quidmdecolligendum  nifi  ventus  ?  S.Jo- 
annes  Baptifta  multos  converrebac in  ju- 
d*a3  fedquotnamaccipiebacmatetias  ? 
Uuamtantum^p^^^D^^id  eft,  Matth 
pr^parationem  ad  reguum  Chnfti.  Jonas  f,  * 
ConvertitNinivitas^fedquociMm  habuic  * 
aiiumpca  ?  unum  tmtum, Adbuc  qmdravin*  Um  * 
t«dte$i&NinmfuhertetHr  ,  itautjonasv T 
quadraginta  diebus  pr*dicar,c  unum  af-  '  *' 
lumptumtantiim,  &nosquadraginra  af- 
lumpta  volumusprsedicare  unica  hora  ? 
nincpradicamus  nemini.  Sermonemo- 
porrec  efle  unicolorem  tantum,uuum  tan- 
tumhabereobjeaum  5  unum  tanmm  af- 
lumptum  &  unam  tantum  materiam. 

Pra?dicatorunam  rantum  debet  fume- 
re  materiam :  ilkm  definire  ut  cognofca- 
tur ;  illarn  dividere  utdiftinguaturj  exSa- 
cra  fcnptura  iljam  probare,ratione  decla- 
rare;  exemplo  confirmare,  illam  dilatare 
caufisefTeaibus^circumftantiis.congruen- 
tilsindefequineceffariisAincongruenciis 
vicandis;debet  refP5dere  ad  dubi?3fatisfa- 
cere  difficultatib',impugnare  &totis  elo- 
quetia?  vinbVcfutare  argumgtac6craria;Sc 
B  *  poft. 


JZ  S  E  ft.  M  0 

poftmodum  colligere,  urgere,  conclude-  chritudo,frondium  vjgor,  foliorum  ornt- 


re,  perfuadere,  finire.  Iftud  eft  fermo  ;  i- 
ftud  cft  praedicare:&  aliud  eft  tantum  vo- 
ciferari.  Nec  nego,nec  dicere  volo,quod 
fermo  habere  non  debeat  varietatcm  dif- 
curfuum  ;  fed  hi  omncs  formari  debeut 
ex  eademmateria ,  &  in  illa  continuari  & 
flniri.  Vultifne hoc totumoculis  intueri? 
Videte.    Arbor  habet  radices  ,  habet 
eruncum,habet  ramos,  habet  folia,  habet 
frondes,  habet  fiores ,  habet  denique  fru- 
&us,talem  oportet  effe  fermonem  •  habe- 
rc  debet  radices  validas  &  folidas ;  nam 
fundatus  efle  debet  in  Evangelio :  habere 
debet  unum  truncum ;  quia  unum  folum 
habere  debst  affumptum ,  &  unamfolam 
tra&are  materiam  :  ex  hoc  trunco  nafci 
oportet  varios  ramos ,  qui  lunt  difcurfus 
<Jiverfi ,  fed  ab  eadem  materia  nati ,  &  in 
illa  continuati :  Rami  non  debent  efle  a- 
ridi,led  foliis  veftiti;  nam  difcurfus  ver- 
bis  debent  effe  veftiti  &  omati :  Arbor 
ifta  habere  debet  frondes,quae  funt  vitio- 
rum  repraehenfiones:  habere  debet  &  flo- 
rcs ,  quae  funt  fententiae :  &  denique  fru- 
ftus,qui  funt  utilitas  &  fiuis  ad  quem  fcr- 
mo  rcferendus ;  Ita  ut  habere  debeat  fru- 
ftus,flores,frondes,folia,ramos,fedomnia 
nata  &fundata  in  uno  foloTrunco,qui  eft 
una  fola  materia.  Si  omnia  funt  trunci  , 
non  eft  fetmo,eft  lignum :  fi  omnia  rami, 
non  eft  fermo,fedftipes :  fi  omnia  funt  fo- 
lia,non  eft  fermo ,  fed  folia  inverfa  &  di- 
fperfa  :  G  omnia  funt  frondes ,  non  eft  fer- 
mo,fed  fafcisaridus:  fiomnia  funt  flores, 
non  eft  fermo  ,  fed  fafciculus  odorifer 
hinc  inde  colleftus  :  Ut  omnia  fint  fru- 
£kus,non  poteft  efle:  nam  fru&us  non  funt 
fine  arbore.  Ita  ut  in  hac  arbore  ,  quam 
appellare  poflumus  arborem  vitae ,  inve 
mi  debcae  uulitas  fruftus 


tus,ramorum  diftenfio,fed  haec  omnia  ua- 
ta  &  formataab  uno  tantum  Truuco ,  & 
hic  Trunftus  non  in  aerem  elevatus ,  fed 
in  radicibus  Evangelii  fundatus :  SeminA~ 
refemen.  Eccehic,  qualeseffeiermones 
debeant:  Eccehic,qualesnoufunt;  hinc 
nonmirum  quod  nullusfequatur  fruftus. 

Totum  quod  dixi  large  poffum  de- 
monftrare  non  folum  praeceptis  Arifto- 
telis,TulIii,Quintiliani:  fed  praxiobfer- 
vata  a  principibus  Oratorum  Evangelico- 
corum  fancto  Joanne  Chryfoftomo  ,  S, 
Bafilio  magno;S.  Bernardo,  S.  Cypriano, 
&  celeberrimis  orationibus  S.  Gregorii 
Nazianzeni  utriufque  Ecclefiae  magiftri. 
Et  pofito  quod  in  illis  ipGs  PP.  ficut  in 
S.  Auguftino,  S.  Gregorio,  &  multis  aliis 
E  vangelia  in  veniautur  explicata  cum  no- 
minibus  Sermonum  &  Homiliarum :  a- 
liudeftexplicare  ,  aliud  praedicare  :  a- 
liud  docere,  &  aliud  perfuadere.  De  hoc 
ultimo  ego  loquor,  quo  tantum  fru&um 
feceruntin  mundo  S.  Antonius  de  Padua, 


&  S.  Vincentius  Ferrarienfis ;  fed  necdum 


adhuc  intelligo ,  quodhaec  vcra  fit  caufa 
quam  inquiro. 

§.  VII. 

ERitne  fortedefc£tusfcientia; ,  qui  eft 
inmultisConcionatoribus  ?  multi 
inveniuntur  Prxdicatotes,  qui  ex  illo  vi- 
vunt  quod  non  collegerunt ,  &  feminant 
in  quo  non  laboraverunr.  Poft  latam  A- 
dae  fententiam  ,  terra  non  confuevit  dare 
fructum  ,  nifi  illi  qui  pane  fuo  in  fudore 
vultus  fui  vefcitur.  Aptaetiam  iftavide- 
turratio.  Praedicator  fuum ,  &  nonalie- 
num  praedicare  debet :  hinc  Chriftus  in- 
quit,  quod  agricola  Evangelicus  femina- 
vit  fuum  triticum ,  Semen  fuum :  feminavit 
florutn  pul-  fuum  &  uou  alienuxnjnani  alienum  &  ab- 

latum 


In  Domini 
Iatumnon  fervitad  feminandum ,  quam- 
vis  furtum  fit  fcientix.  Eva  comedit  po- 
mum  fcientia:;  &egoolim  conquerebar 
de  hac  matre:  jam  cum  comedit  pomum, 
quare  fibi  non  refervavk  grana  :  nonue 
fuiflet  bonum  ad  nosdevenirearborem , 
cujus  onus  nuncincumbitnobis  ?  Quare 
ergo  hoc  non  ficfecit  Eva?  Quia  pomum 
erat  furtiyum,  &  alienum  eftbonum  efu, 
fed  non  feminatu.    Bonum  efu  j  quia 
dicunt  quod  eft  fapidum  :  non  bonum 
ad  feminandum ,  quia  nou  naicitur.  Ex- 
pertus  aliquis  fiierit,  quod  alienum  nafca- 
tur  in  domo  fua,  led  certus  fit  quod  fi  cref. 
cet,  non  agetradices:  &  quodnouhabet 
tadices,  non  poteft  dare  frudium.  Ecce 
quaremulri  Concionatores  non  faciuut 
fr j*l.jm ,  quia  prxdicant  alienum  &  non 
fuum :  femenfuum.  Concionator  inire de- 
bet  certamen  cum  vitiis :  &arma  aliena  , 
1    iicetetiamipfius  Achillis,  nemini  dant 
Viaoriam.  Patroclus  cum  armis  Achil- 
lisviausfuit&mortuus.  Davidi  proce- 
<jenti  in  campum  contra  Gigantem ,  Saul 
fua  obtulit  arma  quaj  acceptare  recufa- 
Vit;  armis  alienis  nemo  viucerepoteft  : 
quamvis  fit  David.  Arma  Saulis  foli  fer- 
viunt  Sauli;  &  arma  Davidis  Davidi: 
&  plus  juvat  virga  paftoralis  &  funda 
propria ,  quam  gladius  &  hafta  aliena. 
Pr*dicatore  puguante  armis  alienis ,  non 
eit  quod  timeat  quis ,  ae  vincat  aut  pro- 
iiernat  Gigantem. 

Chriftus  Apoftolos  fecit  pifcatores 
Mattk  4.  hominum ,  Taciam  vos  piftatores  homiaum , 
V.zi,     quodtantuudemerat  ac  ipfos  ordinare 
Prxdicatores:  Et  quid  faciebant  Apofto- 
li?  Textusdicit,  quod  exant  Rtficientesre- 
tiafuat  Retiaerant  fua  &  non  aliena.  No- 
-     tate :  mia  fua  :  non  dicit  quod  eraut 
fiw,  ^uiaiila  compararaat  5  fedquod 


C.    S  E  X  A  G  E  S  1  M  m. 


1* 


erant  fua,  quia' illa  reficiebanr.  Non 
erant  fua  ,  quia  illis  conftiteruut  pe- 
cunia  j  fed  quia  conftiterunt  labore. 
Hoc  modo  erant  retia  fua  :  &  quia  hoc 
modo  erant  fua ,  idcirc6  erant  retia  pif- 
catorum ,  qui  pifcari  debebant  homines. 
Retibus  alienis  vel  aliena  manu  fa&is  ca- 
pi  pofTunt  pifces ,  non  homines.  Ratio 
hujus  eft  ^  quia  in  ifta  pifcatura  intelle- 
auum,  folum  qui  novit  facere  rete,  mit- 
tere  illud  novit  &  educere.  Qyomodo 
conficiturrete?  Ex  filo  &  nodo  confi- 
citur  foramen.  Qiii  filum  ducere  &  no- 
dum  ne&ere  ignorat,  quomodo  faciet 
rete  ?  qui  ne[cit  conneaere  &  claudere, 
quomodo  capiet  homines?  Rete  habet 
plumbum  tendens  ad  fundum ,  &  fupe- 
rius  ligna  inHatantia  aquis.  Sermohabet 
quasdam  gravia  &  profunda;  habet  alia 
levia&  fuperficialia  :  fed  regere  leve  & 
ponderofum  folum  novit ,  qui  conficit 
rete.  Qui  pracdicando  non  tangit  fun- 
dum  fuperficialiter  loquitur :  Rationes 
nonoportet«fte  fuperficiales,  fed  natas 
&  fundatas.  Praedicare  non  eft  recitare. 
Ratioues  propriaj  nafcuutur  in  intelleau, 
alienasadhsrent  memoria: :  &  homines 
non  couvincuntur  per  memoriam,  fed  in- 
telleaum. 

Veait  S.  Spiritus  fuper  Apoftolos,  & 
quando  lingua?  defcendebant  de  ccelo, 
putabam  egolapfurasfuilfein  ipfum  os, 
feddefcendebant  fuper  caput.  Et  quare 
fuper  caputnonfuperos,  quod  eft  pro- 
priuslocuslinguae  ?  Quia  quod  profer- 
re  debet  Pradicator ,  non  folum  ex  ore 
prodire  oportet,  fed  peros  ex  capite. 
Quod  ex  ore  tantum  exit,  fiftit  in  auditu: 
quod  prodit  ex  judicio  penetrat  &  con- 
vincit  intelleaum.  Amplius  adhuc  ali- 
$uid  iftae  continent  lingux  S.  Spiritus. 

$  $  Tex- 


S  E  R  M  O 

»4 

TeXtus  «Sicit ,  quod  non  omnes  hngux 
defcenderunt  fuper  omnes  Apoftolos , 
4fl  %     ^  fingula!  {yPef  fingulos,^™™»*/'- 
.  ,    '    p/r«M         tdnpu»  W»>  [<&f*  [f* 
*       finvulos  eorum.  Ec  quare  imguUe  (upra  fin- 
gulos,  &  non  omncs  iupra  omnes  ?  Quia 
omnes  lingux  non  ferviunt  otnnibus,  fed 
cuihber  (ua.  Una  tautura  lingua  fupra 
Petrum  ;  nam  lingua  Petti  non  (ervit  An- 
dtese.  Alialinguafapra  Andream  ;  nam 
Jingua  Andreae  nonfervitPhilippo  :  aha 
lingua  fuper  Philippum  ;  nam  lingua 
PhilippinonfervitBartholomaeo  :  &  fic 
dereliquis.  Quod  hocitafe  habeat  vide 
iu  ftylo  cujufque  Apoftolorum ,  fupra 
quem  defceudit  Spiritus  Sauftus.De  quin- 
que  tantumhabemus  fcripturas,  feddii- 
ferentia,quafcripierunt,  ut  noruntdofti, 
eft  admirabilis.  Calami  omnes  extrafti 
erant  ex  alis  Columbae  divinx ;  fed  ity- 
lus  tam  diverfus ,  tam  fpecialis ,  &  tam 
propnus  uuiufcujufque,  utclare  demon- 
ftret  quod  erat  fuus.  Mattha:us  facihs; 
loannes  myftetiofus.  Petrus  gravis  :  Ja- 
cobus  fortis.  Thadaeus  fublimis ,  &  om- 
nes  tam  vigorofi  iu  dicendo,ut  quodabet 
eorum  verbum  eiTet  tonitru  ?  quaehbet 
claufulafulmen ;  &quaeiibet  ratiotrium- 
phus.  AiTociate  hifce  quinque  SS.  Lu- 
cam  &  Marcum  qui  etiam  ibi  er  ant,  &  in- 
venietis  numerum  iftorum  feptem  Toni- 
truum  qux  audivit  S.Joannes  iu  Apoca- 
Apoc  io.  lypfi:  Locutufuotfeptem  tonitrua  voces  fuas. 
7.        Tonitrua  loquebantur  articulatts  voci- 
bus,  fed  iftae  voces  erant  fuas :  Voces  fuAS , 
Ambcrtus  fuas,nonahenasficutnotavit  Ansbertus, 
ll         Nonalknas,  fedfuas.  Denique  prsdicare 
alienum,  eft  dicere  alienum :  &  alienum 
uihil  fru&ificat. 

Nihilominus  non  me  fundo  penitus  m 
hac  ratione  ,  nam  de  magno  Joanne  Ba- 


ptifta  novimus  ipfum  praedkafle  quod 
praedicavit  Ifaias  ,  ficut  uotavit  S.  Lu- 
cas  ,  &  non  alio  fub  noraine  nifi  Ser- 
monum  :  Vrtdicans  baptifmum  Vcenitemia  ^  j  f 
in  remifionem  peccatorum  ,  fnut  firiptumejl  v>  ^ 
in  libro  Sermonum  lfau  fropbettt.  Praete- 
reo  quod  fumpfitS.  Ambrofius  ex  S.  Ba- 
fiTio:S.  Profper&Bedaex  S.  Augufti- 
no :  Theophylaftus  8c  Euthymus  ex  S. 
Chryfoftomo. 

§.  III. 

ERit  tandem  caufa ,  quam  tantum  in- 
quirimus  ,  Vox  qua  hodie  loquun- 
tur  Prxdicatot es  ?  olim  praedicabant  cla- 
mando ,  hodie  praedicant  converfando  : 
olim  potior  parsPrasdicatoris  eratbona 
vox  &  bonum  peftus.Ervere  ficuti  mun- 
dusregitur  adeo  per  ienfus,  aliquando 
plus valent  clamotes  quam  ratio.  Atri- 
debat  etiam  ratioifta  :  fedillam  probare 
non  poJTumus  cum  Seminatore',  dixi- 
mus  etenim  jam  non  efle  officium  oris. 
Nunc  quod  nobis  negavit  Evangelium 
in  Seminatore  metaphorico  ,  nobis  de- 
dit  Seminatorverus ,  qui  eft  Chriftus. 
Mox  ut  Chnftus  abfolvit  parabolam,  in- 
quit  Evangelium  quodDominusincepit 
clamare,  Utc  dicens  clamabat.  Dominus^-8» 
clamavit ,  &  non  fuper  Parabolam  ra-  *  8» 
tiocinatuseft,  taleetenim  erat  auditori- 
ura,  ut  plus  fideret  clamoribus  quam 
rationibus. 

Iutertogaverunt  Baptiftam  QuiseiTet? 
refpondit,  Igo  vox  clamantis  in  deferto.Hoc  j0lt„,  I# 
modo  Baptiftafefedefinivit.  Definitio-  V28> 
uem  Prxdicatoris  putabam  ego  efle  vo- 
cem  ratiocinantem,  &  non  clamantem  ; 
Qtiare  itaque  Baptifta  fe  definivit  per 
Clamorem,  &  non  per  ratiocinationem 
five  rationem?  Qyia  multi  (unt  in  hoc 

muu- 


In  Dominic,  SeXagesi U^i  lf 
ffiundcinquibusp^s  yalent  clamore»,     In  conclufione  cauf*,qUare  hodiePr*- 


Ittc.  I]. 
Matth. 


quam  rationes;&hujufmodi  erant,  qui- 
busBaptifta  prx-dicabat.  Eccehocclare 
m  Chrifto.  Pilatus  poftquarn  exsminavit 
accufationes  contraillum,lavit  manus  di- 
cens  j  Ego  nullam  cauftm  in  eo  invenio.  Eo- 
demtempore  totus  Populus  &  Scrib* 
clamabant  foris  ut  erucifigeretur  ;  at  iUi 
^l^.  ij.  muito  magiscUmabant,  Cmcifigatur,  ita  ut 
Chriftus  pro  fe  haberet  ratiouem,  &  con- 
trafe  clamores.  Etquidpraevaluit?  plus 
valuerunt  clamores  quam  ratio.  Ratio  ni- 
hil  valebatadillum  liberandum  :  clamo- 
res  fu/ficiebantadillum  crucifigendum. 
Et  quia  clamores  in  mundo  tantum  prje- 
Valent ,  bonum  eft  aliquaudo  clamare.. 
Prasdicatores,  bonum  eft  vociferari.  Id- 
circo  Ifaias  Praedicatores  vocavit  nubes , 
ft       &!£!f'  ^f^nfv/olantlNuhts   \ 7£rba locoThematis  alfumpta  illud 

Itll  -Us  &  fuIgetrUm  :  ful"    V  dkuQt :        4  Verbum  Dei.  Nofta 

gurpro  ocuhs,  tomtru  pro  auribus ,  ful-   Chriftianicaufam?quare  hodie  tot  Pnedi- 

getrumprocordibusifulgureilluminat,   —s   - 

touitruterrefacit,  fulgetro  occidir  5  fed 
tulgetrum  ferit  unum,fulgurmultos,to- 
nitru  omnes.  Ita  vocem  Pra:dicatoris  efle 
oportet,Tonitru  decoelo  quod  terref  acit, 
cktremere  facit  mundum. 


dicatores  non  faciant  f  ru&um  cum  Ver- 
bo  Dei,  non  eft  circumftantia  Perfonas , 
Qntfeminat :  nec  ftyli,  Seminare :  nec  ma-  Bxod.  4. 
teria?,  Semen :  nec  fcientiasjSaaw ;  nec  vo-  v.  10. 
cis,  Clamabat.  Moyfes  habebat  debilem  Vocegra- 
vocem  :  Amos  habebat  groffiorem  fty-  cilijuxu 
lum :  Balaam  non  habebat  exemplum  vi«  I X  X. 
tx„  ejusafinanonhabebatfcieutiam,&ta-  Amos  u 
men  omnes  ifti  loquendo  perfuaferunt  &  v.  1. 
convicerunt.  Igkur  fi  uulla  rationum  per  Eccle/id- 
quasdifcurrimus,  nec  omnes  fimul  juu-  fies  1.  & 
etae,  funt  caufa  principalis,  necfufficiens  deinceps. 
exigui  fru&us  quem  hodiedum  facit  Ver-  num* 
bum  Dei,  quam  tandem  dicemus  veram  &  z$. 
caufam  ?  i 

§.  IX. 


Deut.  ja. 


catioues  tam  parum  fruaificent?Eft,quia 
verbaPraedicatorum  funtverba,  fednon 
fuut  verba  Dei.  De  eo  loquor  quodor- 
dinarie  auditur.  Verbum  Dei  {  ficut  dixi) 
efttam  potens  &  efficax  ,  ut  non  folurn 
fruftum  faciat  in  terra  bona ,  fed  in  fpinis 


bsd  quid  dicemus  ad  orationem  Moy-  nafcatur  &  petris  ?  Sed  fi  verba  Przdica- 
™rfat  m  P^taMna  mea  .-fluat   torum  non  funt  Verba  Dei ,  quid  mirum 


f.x. 


m  roseloquium  meum  ?  id  eft,  ieniter  &  fine 
ftrepitu.  Qyiddicemus  ad  ordinarium  ex- 
emplum  Chrifti,  fic  ab  im  decantatutn; 
Ifau,  42.  Non  clamabit ,  neque  audktur  vox  ejusforis  ? 
id  eft,non  ciamabit  fed  loquetur  tam  tem- 
perata  voce?  ut  non  poffit  audiri  foris. 
Nec  ullum  eft  dubium,  quod  loqui  fami- 
liariter ,  &  loqui  potiusauditui  quam  au- 
ribus, non  folum majorem  conciliat  at- 
lentionem,  fed  naturaliter  &  fine  vi  infi- 
nuatur,intrat,  penetrat,  &  in  animum  di- 
caittitur. 


quodnonhabeantefficaciam&  efTeaum 
Verbi  Dei  ?  Ventum  feminabunt ,  &  tutbi- 
nem  colhgent.  Si  Prasdicatores  ventum  fe-  °fee'  S' 
minantjfipraedicatumeftvanitas,  finon  ^7*7' 
prasdicatur  verbum  Vei ,  quomodo  Ec- 
clefia  Dei  non  incurret  tempeftatem ,  lo- 
co  ejus  quod  colligere  deberet  fruflum  ? 

At  fors  dicetis  mihi.  Pater,  Praedica- 
tores  hodierni  nonne  prsedicant  Evange- 
lium,  nonne  prasdicant  e  S.  Scriptura? 
^uomodo  itaque  non  praedicant  Ver- 

bum 


S    E  R 

bumDei?hoc  eftlateus  malum.  Praedi- 
cant  verba  Dei ,  fed  non  verbum  Dei : 
lerem  t?.  Qja  habet  fennonem  meum ,  loqmtur  fermo- 
i  a8.'     nmmeum  vere:  JlxicDeusper  jeremiam 
Prophetam.Veiba  Dei  praedicataeofen- 
fu  quo  Deus  ea  procuhc ,  fuut  Verbum 
Dei  :fedprxdicata  in  fenfu  quo  nos  vo- 
lumus,  non  funt  Verbum  Dei ,  potms 
eile  poiTunt  diaboli.  Diabolus  cencavit 
Chriftum  ut  de  lapidibusfaceretpanem  j 
Mattb.4.  refpondit  illi  Chnftus  :  Nan  in  folo  pne 
V.  4.       vivit  homo  ,  fed  in  omni  vcrbo  quod  procedit 
de  ore  Dei.  Hxc  fentencia  adduda  eft  ex 
Deuceron.  c.  8.  Videns  diabolus  quod 
Chriftus  fefe  defenderer  concra  tentatio- 
nesexS.  Scriptura ,  ducit  illum  ad  rem- 
plum ,  &  allegans  locum  Pfalmi  90.  al- 
loquitur  hoc  modo  :  Mitte  te  deorfum  : 
vfalm'?°'ftriptumejlenm  ,quia  Angelis  fuis  Deusman- 
v'11'     davitde  te  ,  ut  cufiodiant  te  in  omnibus  vtis 
tuu.  Ira  ut  Chriftus  fefe  defenderit  con- 
tra  diabolum  Sacra  Scripcura,  &diabo- 
lus  eciam  Chriftum  rencarir  Sacra  Scri- 
ptura.  Omnes  Scripturae  funt  Verbum 
Dei ;  Si  igitur  Chnftus  allegat  Scriptu- 
ram  ad  defendendum  fe  contra  diabo- 
lum  ,  quomododiabolus  utitur  Scriptu- 
ra  ad  tentandum  Chriftum  ?   Ratio  eft, 
quia  Chriftus  accipiebat  verba  Scriptu- 
rae  in  fuo  vero  fentu,  &diabolu$in  fen* 
fum  alienum  decorquebat  :  &  ilia  ipfa 
verba  quse  accepca  in  fenfu  vero  funt  Ver- 
bum  Dei ,  ea  furnpta  in  fenfu  alieno,  funt 
arma  diaboli.  Eadem  verba  fumpta  in 
fenfu  quo  Deus  illa  protulit,  (unt  Defen- 
fio  :  fumpta  in  eo  fcnfu ,  in  quo  non  a 
Deo  prolata  ,  funt  tentacio.  Ecce  hic 
tenmionem,  qua  cunc  diabolus  conacus 
eft  dejicere  Chriftum,  &  qua  hodie  idem- 
ipfi  conatur  inferre  bellumdepinuaculo 
templi.  Pmuaculum  eft  pulpitum,  quia 


M  O 

eft  locus  ejus  altiflimus.  Diabolus  tenta- 
vit  Chriftum  in  deferto;  tentavit  iumon- 
te :  tentavitintemplo.  In  deferto  tenta- 
vit  illum  Gula  ;  in  moute  fuperbia :  in 
ternplo,  fcripturisperverse  iuterpretatis. 
Et  hiec  eft  ifta  tentatio ,  quam  hodiedum 
maxime  patitur  Ecclefia  :  &  quas  in  di- 
verfis  mundi  parcibus  extuibavit  fi  nou 
Chriftum,faltem  fidem  ejus. 

Dicite  mihi  Concionacores  (  Vos  qul- 
bus  loquor  tam  fan&acompellatione  ve- 
re  iudigni  )  dicite  mihi :  ifta  inutilia  af- 
fumpta  quae  toties  exaggeratis  j  iftos 
conceptus  opinioue  veftra  acutos ,  quos 
deducitis :  inveniftifne  aliquando  in  Pro» 
phetis  veterisTeft3menti,  vel  in  Apo- 
ftolis  aut  Evangeliftis  Teftamenti  novi , 
vel  in  Authore  utriufque  Teftamenti 
Chrifto  ?  Certum  eft  quod  non  :  nam  a 
primo  verbo  Genefisufque  ad  ultimum 
Apocalypfis  fimile  non  jnvenitur  in  fcri- 
pturis  omnibus.  Porro  fi  in  Scripturis 
nonhabeturquod  dicitis  aut  prsedicatis , 
quornodo  pucatis  vospraedicare  Verbum 
Dei?  Infto.  Iniftis  locis,  intextibusal- 
le^atis,  ad  probandum  quod  dicitis,  eftne 
fenfus  ifte  ,  in  quo  Deus  eos  dixit  ?  Eftne 
ifte  fenfus,in  quo  illos  locos  intelligunt 
Patres  Ecclefias  ?  Eftne  ifie  fenfus  lite- 
ralis  verborum?  Non  certe  :  fsepius  ete- 
nim  ifta  verbafumitis  fecundum  quod  fo- 
nant ,  &  non  fecundum  quod  fignifi- 
cant :  nec  interdum  pro  eoquod  fonant. 
Proinde  fi  ifte  non  eft  fenfus  Verborum 
Dei ;  fequitur  quod  non  funt  Verba  Dei: 
&  fi  non  funt  Verba  Dei ,  quid  conqueri- 
mur  Conciones  intructuofas  permanc- 
re?  SufHcitne  referre  Verba  Dei ,  ut 
dicant  hoc  quod  nos  volumus,  &  nos  no- 
lumus  dicere  ,  quod  illa  dicuut  ?  Tunc 
etiam  videre  ipfum  auditorium  capita 

mo- 


I  «r   D  o  m  i 


N. 


S  E  I  A  fl  E  JI  M  Jt, 


qU.dnam  m.gis  mirer,utrumno«roScon-  L^S^bSSSJS^* 
±* :  "f«r=  verba  Dei in 


Hieron, 


textui,aliud  falfum  teftimonium  Sanclio, 
aliudmtelleaui&fenfui  amborum.  Au- 
diamus  Hieronymum  in  Prologo  Galea- 
to.  Solafcripturarum  ars  efi,  quam fibi  omnes 
paftm  vendicant,  &  cum  aures  popult  fermone 
compofito  mulferht}boc  legem  Dei  putant:  nec 
fctre  dignantur ,  quid  Propbeu ,  quid  Apefioli 
fenferint  »  fedadfenfum  fuum  incongrua  ap- 
tant  teliimonia  :  qmfigrandefit,&  nm  vitt$- 
fifiimum  duendigenttsjepravare fententiaf,& 
ad  volmtatem  fuam  fripturam  trahtre  repug- 
na  item   ita  Hieronymus.  Et  fic  couver- 
tetur  munJus  falfis  teftimoniis  Verbi 
Dei  ?  Quod  fi  cui  hajc  ceufura  videatur 
nimis  rigida,velim  me  audiat. 

Chnftus  ftabat  accufatus  ante  Cai- 


Mattb. 


runtditfa  ,  eft  proferre  falfum  teftimo- 
nium  contra  Deum,&  Scripturas.  O  Do- 
mine  quot  falfa  contrate  proferuntur  te- 
ftimonia/  Quotiesaudiodici,  quoddicas, 
hocquod  nunquamdixifti Qyotiesau- 
diodici,efle  verba  tua,  conceptus  meosr 
nam  ex  horum  numero  nolo  me  exclu- 
dere  /  Quid  ergo  mimm  quod  noftricon- 
ceptus,  &noftia:  vanitates  ac  fabula:  non. 
habeant  efficaciam  Verbi  Dei 

Nx  mifens  nobis  &  temporibus  no- 
ftris  /  cuminhiscompleta  eft  Prophetia 
S.  Pauli :  Eritenim  tempus  cumfanam  dotlrt* 
namnonfufiinebunt,  fedadfua  deftderiacoa» 
cervabunt fioi  magtfros  prunentes  auribus ;  h 
verttate  quidem  auditum  avertent ,  adfabulas 


nhr,m     *r ^TTr.  .     t,  yertiatequictetnaudt 

fc^^fS^  ~—     Fabuia  duas'h,bet 

lt.y.60.  iW^ta/iSX  %"fica»ones  :  dicere vult figmentum, 

runt  audlvIfTe  fe  ChXm  d"  ntem  ^™*^ ,ftud  fuilt  mult*  **<»- 

H»del1tStm^X|,  canoneshujustemporis  j  funtfigmen- 

1  tnduo  iUui    £3  t '  £'fi^  fff  fubtll,tateS  &  C°-*P™ 
cicacurus  enet.  biie-   aerei  fine  fundamentoveritatis :  funt  co~ 

mcedia ,  uam  auditores  ad  concionem  ve- 

niunt  quafi  ad  comcediam  j  &  funtPra> 

dicatores,quiad  pulpitum  veniunt  veluti 

comcedi.  Inter  felicitates  temporis  pra> 

fentisin  Lufitania.merito  numeratur  illa, 

quod  comcedi*  ibide  fublatae:  fed  non  ita 

fafium  eftjcomediae  non  fijnt  fublat*  funt 

mutataf:  tranfierunt  deTheatro  adPulpitfi. 

Nohte  putare  me  exorbitare  vocando 

corPoris,quod  judau  per  mortem  deftru-  T1S*?^£L^? 
Xerunt  &  Chriftusrefunjendo  rc*difica-  ihiA^  r      •    '  ?enec*>*  V1£,ere«« 
Vars  I.         ^ur5enaorc«diftca-  ibidcm,  finon  lnvenirctismultas  verita- 

c  tes 


]oin.z. 
v.n. 


intnduoillud  refufcitaturus  effet.  Sile- 
gerimus  Evangeliftam  Joannem,invenie- 
mus  quod  Chriftus  eadem  verba  relata 
dixerat.  Porr6  fi  Chriftus  dixerat  fe  re- 
Kdificaturum  templam  Dei  fpatio  tridui, 
&  illud  ipf um  eft  quod  retulerant  teftes , 
quomodo  vocat  illos  Evangelifta  teftes 
falfos  ?  Duoteftesfalfi.  Idem  S. Joannes 
dedit  rationem.  Loquebatur  de  temple  cor~ 
porisfut.  Quando  Chriftus  dixitquodia 
tnbus  diebus  templum  readificare  vel- 


£|  S  £  R  M  O 

tesvit*,&  Vanitates  mundi ,  multado-  modi  indignicatej.  Nunquid  iftud  eft 
ftrin*  moralis  puu&a,  mulcd  magis  vera  larvamagis  digna  rifu,(i  nou  eflec  cantum 


&  folida  9  quam  qux  hodie  audiuntur  ex 
pulpitis.Magna  profe&6  eft  miferia,quod 
plura  inveniantur  documenta  inttituen- 
dae  vitae  in  verubus  Poecae  alicujus  pro- 
fani  &  gentilis  j  quam  in  fermonibus 
Oratoris  Chriftiani  ,  &  frequencer  nou 
tancum  Ch«ftiani  ,  fed  eciam  Reli- 
gio(u 

Parum  dixit  S.  Paulus  vocando  illo* 
eomoediam  :  nam  mulci  fermones  non 
func  comoedise,fed  larva?.  Afcendic  quan- 


deploranda  ?  In  comoedia  vefticur  &  lo- 
quicurRexinftar  Regis,  pediflequus  lo- 
quicur  &  veftitur  inftar  pediflequi :  rufti- 
cus  vefticur  &  agic  uc  rufticus  :  fed  Praedi- 
cator  vefticuseftuc  Reiigiofus,&  locucus, 
Qyomodo  ?  Nolo  hoc  dicere  propter  re- 
vereuriam  loci,  Nunc  cum  Pulpicum  eft 
Theacrum,  &  fermo  comoedia  j  dvolu- 
mus,noiuie  bene  frciemus  figuram  ?  non- 
ne  dicent  verba  ,  curn  habitu  &  officio  ? 
Irane  praedicabat  S.  Paulus  ?  icaue  prxdi- 


doque  pulpitum  Praedicator  aliquis,ex  iis  cabanc  SS.  Pacriarchae  qui  fe  &  uos  indue 
quiprofitenturfe  mortuosmuudo,vefti-  runtiftis  habitibus?  nonue  laudamus,  & 
tus  &  iudutus  habitu  Poenitentiae  (  nam  admiramureorumPrasdicationem?  non- 
omnes habitus plus  vel  minus  afperi,  funt  ne gloriamur  efle eorum  filios?  Quare er- 
Pceuitentix :  &  omnes,a  die  quo  profite-  go  illos  non  imitamur  ?  Qiare  non  prae- 
mur,indumenta  mortuoruin  )  afpe&us  eft 
horror  nomen  reverentia  ,  materia  com- 
pun<9:io,digniras  oraculum,locus  &  expe- 
£hcio  filencmm :  rupro  ifto  filentio,  quid 
auditur  ?  Quodfi  ifti  auditorio  interfuif- 
fet  extraneus,  qui  non  ccgnoviflec  &  vi- 
diflet  iftum  hominem  intrantem  in  publi- 
cum  ad  dicendum  in  iftohabitu  &  talilo- 
co,putaflet  feauditurum  Tubam  e  ccelo^ 
quodlibet  verbum  efle  fulgetrum  , 
quod  predicaturus  efler  zelo  &  fervore 
Eliae  ?  quod  voce ,  geftu  &  a&ionibus  vi- 
tia  reda&urus  eflet  in  pulverem  &  nihi- 
lum.  Etnos,  quidvidemus?  Videmus 
exire  de  ore  hominis  iftius  ,   ficut  &  ex 
iftis  habitibus  vocem  valde  affe&atam  , 
pol'tam,&  moxgrandiboatu  tonarejfed 
ad  quid  ?  adexcitandam  attentionem :  ad 
conciliandum  fidem  diftis  :  ad  fubtilita- 
tes  magiselevandas :  adoblinienda  prae- 
cipitia :  ad  provocandum  aurora:iplendo- 
rem :  ad  refolvendum  cryftallum  ♦  arefa- 


D' 


cieudum  jalminum ;  &  alias  miUe  hujuf-  bus  hominum 


dicamusquod  illi  praedicarunt  ?  in  hoc 
eodem  pulpito  concionatus  eft  S.  Fran- 
cifcus  Xaverius  5  in  hoc  ipfo  praedicavit 
S.  FrancifcusBorgias  j  &  Ego  qui  eun- 
dem  hubitum  gefto ,  quare  non  prardica- 
rem  eorum  do&rinam  ,  cum  me  deficit 
eorum  fpiritus  ? 

§.  X. 

Jcerismihiquod  objicitur  ,  &jam 
expertus  fum :  quodfi  prardicamus 
ita  ,  ridentnosauditores  &  audirefafti- 
diunt.  O  bona  rario  pro  fervo  Jesu  Chri- 
fti  1  ndeant,&  faftidiant  j  quidinde  ?  nos, 
noftrum  faciamus  officium.  DocTirina 
quam  illi  rident ,  quam  Uli  defpiciunt ,  eft 
quam  illis  pra»dicare  oporcer,&  propter 
idipfum  :  nam  eft  illis  magis  utilis  &  ne- 
ceflaria.  Triticum  quod  cecidit  in  viam 
comederunt  volucres :  \(\x  volucres  ,  ju- 
Xta  quod  explicat  Chriftus  'u;it  darmo» 
nes  ,  qui  tolluntverbum  Deide  cordi- 
Ymtduholui  ,  &  toMe 
rw- 


verhum  de  corde  itforum.  Age  ,  quare  ventur  *  9 
nou  comcdic  diabolus  tritfcum  fumus  Mei  T1261™  »  ™ 

iuter  fpinas  cecidir  ?  vel  quod  Ler  S  fcSfc  P* ^^^r3^'  ^  ^ 
lapides  ?  fed  quod  ia  viam  cecidit  ?  Zs  Sfi  p  r?  °UaS  eeckfit 
quia  tmicum  quod  i„  Vlam  cecid,  J  plicans  plLTg  • "  ?  CX™ 
«k«*W  «/2  ab  homimbus  :  &  doflri-  £5 l  J  '•  "^"  :  Pe" 
na  quam  homines  conculcant  ,  quam  IVi  S  '  qU1  Cu?  3audio  Verbura 
homines  defpiciunt  ,  eft  quam  diabo-  /JLS^V  Hl/*Hr  ^  |M§ 
lus  timet.  Ab  a4  Conceptlbus  {fefi^  EdCM  Cr&°  bo™> 
Difcurfibu.  ,  fubtilicaribus  ,  qPaas  ho    &  in  Z       *  &uftu  audiaut 

mines  *ftimanc  ,  non  timec  nec  pS-  LZ^Tf  ^  > 

cavec  :  fcit  enim  illas  non  efle  Con-  aT  fJ    mo^nt  :  non  gaude- 
ciones  ,  qu*  ex  unguibus  ipfi  eruant  £5  f       conterantur    non  gaudeant, 
ammas.   Sed  doarinf  qu*  Sic T«    quo  fiS?!  ^  Ifte  eft  ™d- 
^  :  doarina  ,  qux  videtur  caka    S  ^  tritic^  q™d  ce- 

ta  ,  /«*  :  doarina  ,  quL  vlde  23*5  terrai^boua«>  :  ^fa/- 
m  efle  communis  ,  /„„,\L  ,  do-  {ZLaZT  '  COncludit  Chriftus ; 
arxna  ,  qu*  videcurefle  trivialis  ,  A.  &S^?^^a^^ 
m  vtam  :  doSrina  ,  qu*  nos  diriiit  7e/,eCtatl0rie  >  fed  cum  patientia  fru- 

k  viam  ,  &  viamValtis  (  qut  fft  SSrS^  V*^^ iUi Patieu" 
quam  homines  calcant  &  defSnr  ?  a  0010  fru£*ificans  ,  utilis 
f  quam  ^Zfc  ZlqU^eIe^taUditore-^ed?- 
flb  cft  quam  nicicur  comedS  &  ^^»4 
tollcre  e  mundo.  Propcer  idi4m  n  i  V  CrIT?  auditor  ^ontremifcic  : 
ifta  eft  ,  quam  debcrcnP^^  £ tXS^ "  ^  Pr£Edicaro- 
res  concionari  ,  ^  audkores  qua:re-  32 rSS  .  °m  5  ^*»^ 
«.  Ar  fi  iMi  non  ica  fecerinc^  ,  &  &  atto^  rri0ned0rnilm  redlt  co»fur^ 
nos  riferint  ,  rideamus  &  nos  tantun  efl  l"  r""''0^?^^  co»"« 
dem  eorum  irriflones  ,  quantum  ao    S!  C°n#tUa'fPerarI  Poteft  frudus  :  Etfru- 

►•*7.  W(f?«  mquit  s.  PauI  pricdicator^m  VeuiQue  j11  ^catores  perfpkiant 
concionari  ad  acquirendam  famam  °  Pr*d*andi ,  &  auditorcs ,  quem 
eft  vanum  :  pJdicare  quod  Tve-'  ftico&nT^  '>  concludo  —  dL" 
mt  ,  quamvis  cum  proprL  fam.  d i  ^t^^^f^P10-  Pr^ 
Jeudio  ,  eft  Pr*dicatorem  efle  Tefu  «TSlr  °nimbrical duo  Pradicato- 
Chrifti.  JC1U  res  famofl  ,  ambo  fuis  fcripcis  cele- 

Sed  deleacntur  ,  vel  faftidiantau-  volo'  V^T^^^^ 
aitorcs  /  O  adverceucia  digniffima  /  ifaUn^veS  qUlda^  D°a°re* 
Ecqu,s  mcdicus  attendat  palatum  in-  m^TZTT J*'**1^  ^ 
firm,  dum  traflat  de  ipfius  fanitate \  S! n2  ^  1  fiuea^e^5 
(^entur  ?  &  non  delcSentur  -  fall  ^  lum.s,  lftlalterumP^ferebant.  Le- 
^ncur  .  lal  Qor  qmdam  UniverficatU  auchoritate 

9  *  casteros 


1»  Se 

cztcros  antecellens  fic  conclufit.  Inter 
binauntinominis  fubjeaa,  meum  inter- 
conere  judicium  formido,  dicam  tantum 
differentiam  ,  quam  femper  expenor. 
Dumaudio  unum,  optime  Prxdicatore 
contentusexfermoneegredior  :  dum 
audio  alterum  egredior  in  memetiplo 
turbatus;  hoc  dixiffe  fufficiat.  Aliquan- 
do  iu  me  decepti  eftis ,  exeuntes  ex  fer- 
mone  bene  contenti  Pracdicatore  :  opta- 
rem  vos  modo  exire  male  contentos  vo- 
bifmetipfis.  Seminatores  Evangelici  , 
ecce  quod  hlc  intendere  oportet  noftns 
fermonibus,  fcilicet,  non  ut  auditores  ex- 
eaut  coutenti  exnobis,fed  male conten 
tifecum  :  non  utillis  arrideant  noftri 
conceptus ,  fed  difpliceant  illis  fux  cou- 
fuetndine^vita,  temporis  perditio,  irvbi 
tio,omnia  denique  peccata.  Quod  fi  aded 
male  conteuti  fecum  ,  fi  male  contenti 
nobifcum,quidrefert  ?  si  bominibus  pla- 
V'  cerem,Chrijli  fervus  non  f/«M,a  jebat  omnium 
Pracdicatorum  maxinaus  S.  Paulus.  O  fa- 
tisfaciamus  Deo  abfque  refpeau  homi- 
num  !  Confideremus  iu  hac  ipsa  Eccle- 


R  M  O 

fia  efle  Tribus  altiores  illis  quas  vide- 
mus  :  Speaaculumf  <tHfumusDeo>Angelu  i.Cor.  4. 
&bominibus.  SupraTnbusReguro ,  iunt  V.?. 
Tnbus  Angelorum,eft  Tribus  &  Tnbu- 
nal  Dei  ,  quod  nos  audit  &  judicabit. 
Qyam  rationem  reddet  Praedicator  Deo 
in  die  judicii  ?  •  Auditor  dicet ,  non  mihi 
dixerunt  :  Sed  Praedicator ,  V&  mibi  quiat  \fai.  6, 
tacuk.  Vx  mihi  quia  non  dixit  couvenicn-  v.  f, 
tia  /  non  fiatdeinceps  propter  amorem 
Dei  &  noftri.  Stamus  adportas  Quadra- 
gefimae,  quod  eft  tempus  prascipuum  quo 
Veibum  Deiieminatur  in  Ecclefia  ,  8c 
pracmuuit  hominem  contra  vitia.  Prx- 
dicemus  &  obarmemus  nos  omnes  con- 
tra  peccata,contra  fuperbiam,odia,  ambi- 
tiones,iuvidias,concupifcentias  &  fenfua- 
litates.  Videat  Ccelum  ,  adhuc  in  terra 
dari  qui  ftet  a  parte  ejus :  Noverit  infer» 
nus  adhuc  in  terra  dari  qui  inferat  illi  bel- 
lum  Verbo  Dei :  &  ipfa  fciat  Terra ,  ad- 
huc  efle  fe  iu  fpe  &  ftatu  revirefcendi ,  & 
fereudi  fru&um  multum  :  Etfru- 
Ztumfecitcentuplum, 


SERMO 


S  E  R  M  O 


P  R  O 


Feria  Qtiarta  Cinerum. 

Rom<e  m  Ecdcjid  S,  Antonii  Jjujhanorum  Anno  1672. 
Memento  homo,  qma  ^uhis  es :  &  inpuherem  reyerteris. 


§♦  I. 


j  Ina  hodie  cun&is  mor  - 
talibas  prsedicat  Ec- 
clefia ;  utraque  gran- 
dia  ,  utraque  triftia  , 
utraque  tremenda  , 
utra^uecerta.Unum 
vero  certum  ade6  ac 
evideus,  ut  ad  credendum  intelle&us 
non  requiratur  :  Alterum  adeo  certum 
&  difficile ,  ut  ad  penetrandum  nullus 
fufficiat  intelieflus.  Unum  prsefens  :  al- 
terum  futurum.  Futurum  intuenturocu- 
li  :  prasfens  intelle&us  non  aflequitur. 
Qiisenam  vero  funt  ifia  duo  asnigmata  ? 
hxc,  Tulvis  es  ,  &  in  yulverem  reveneris. 
Tulvis  fj5eft  prafens :  Et  inpulverem  rever- 
teris,  eft  futurum.  Pulverem  futurum  & 
in  quem  revertemur  ,  intuentur  oculi: 
Pulverem  praefentem  feu  qui  fumus,  nec 
oculi  vident,  ncp  iutelledi»  capir.  Quod 
pulverem  me  futurnm  mihidicatEccle- 
fia,  in  pulverem  reverteris  :  nec  fides ,  nec 
intelleclius  ad  credendum  requiritur  :  in 
apertis  &  claufis  hoc  oculi  iutuentur  fe- 
pulchris.  Quid  infcriptionesiftaefeirEpi- 
taphia  fignificant  ?  quid  fepulchrales  ab- 
fcondunt  lapides  ?  Epitaphia  pulverem 
indicant  ,  lapides  abfcondunt.  Omnia 
ibi  abfcondita^&cjuiccjuid  ibi  cantipc- 


tur,  eftillud  nihil  quod  erimus :  omnia 
pulvis.  Pro  e videntiore  exemplo  &  hor- 
rore,  ad  recentiora  Vaticani  procedamus 
fepulchra.  Interrogantibus  cujufnam  pul- 
vis  funt  ifti  cineres  ?  refpondebunt  Epita- 
phia  (  qua;]  fola  illos  diftinguunt  )  ifte 
pulvis  fuit  Urbanus,  ille  Innocentius,  ille 
Alexander,  ifte  nondum  totaliter  refo- 
lutus  fuit  Clemens,  Ita  ut  ad  credendum 
me  pulverem  futurum  nec  fides  requira- 
tur  uecintelle&usjfedfufficiat  vifus.  At 
quod  hodie  prasdicet ,  mihique  dicat  Ec- 
clefia  fidei  veritatifque  regula  me  non 
folum  in  pulverem  refolveudum  in  futu- 
ro,  fed  jam  in  prsefenti  me  pulverem  efle, 
Tulvis  es\  Quomodo  aflequitur  inrelle&us, 
oculis  contradicentibus  ?  Eftne  poffibi- 
le,  quod  oculi  ifti  qui  vident ,  aures  qua: 
audiunt,  lingua  quas  loquitur ,  manus  & 
brachiaquseoperantur,  pedes  qui  ambu- 
lando  terram  premunt ,  omnia  ifta  hodje 
fintpuIvis?F«/j7««! 

Ad  Ecclefiam  cum  ipsa  argumentor 
Ecclefia ,  Memento  bomo.  Ecclefia  mihi 
dicit,  fupponendo  quod  fim  homo :  Er- 
go  non  fum  Pulvis.  Homo  eft  fubftantia 
Vivens,  ienfitiva,  rationalis.  Pulvifne 
vivit  ?  nonj  quomodo  erpo  vivens  eft  rul- 
visJ  Pulyifnefentit?  non  j  quomodo  er- 

P  i  go 


gofenfitivus  eft  pulvis?  Pulvifne  intelli- 
git  &  ratiocinatur  ?  non  j  quomodo  ergo 

rationaiis  eft  pulvis?  Si  deuique  mihi  con- 
cedunt,  quod  fim  homo ,  JAemento  bomo; 
quomodomihi  praedicant  quod  fim  pul- 
vis,  Quix  pulvis  es  ?  nihil  conducibilius  no- 
bis  eiie  polTet,  quam  nec  refponfum  ,nec 
dubii  hujus  accipere  refolutionem ;  at 
refponfum  ejufque  folutio,  eritnoftri  dif- 
curius  materia.  Uc  materiae  hujus  diffi- 
cultatem  meliiis  valeam  enodare ,  debi- 
Kumque  ex  ea  f ru<3um  reportemus ,  iftam 
obfecremus  Dominam ,  quaj  fola ,  puros 
inter  homines,  omnis  fuit  corruptiouis 
expers,  ut  gratiam  nobis  impetrare  dig- 
uetur.  Ave  Maria. 

§.  H. 

ECce  Audsrores  Chriftiani ,  nonfolum 
pulvis  erimus :  fed  jam  fumus  ,  Vulvis 
es.  Qiiicquid  argumentorum  iu  contrari- 
um,univerfali  huic  fententiae  opponi  po- 
teft,jamaudiftis.  Sed  quia  ifta  fententia 
definitive  fuit  pronunciata,  &  peripfum 
Deum  Protoplaftonoftroejufq;  deicen- 
dentibus  declarata:  necinterpretationem 
patitur,nec  dubium  habere  poteft.  Sed 
quomodo  poffibile  ,  quomodo  inquam 
poffibile,  quod  ego  qui  hxc  loquor,  vos 
quieadem  auditis,cun8ique  quinuncvi- 
vimus  fimuspulvis  ?  Pulviscs !  Ifta  eft  ra- 
tio  5  Homo  in  quocuuque  degens  ftatu 
certus  eft  fe  pulverem  fuiiTe :  & in  puive- 
rem  reverfurum  effe.  Fuic  pulvis ,  &  in 
pulverem  revertetur  :  Ergo  eft  pulvis ; 
omnc  enim  vivens  non  eft  id  quod  a£ma- 
licerexiftit,  (ed  quod  fuit  &  futurum  eft. 
Jsm  vi  lete. 

In  die  oftenfionis  ,  quando  Moyfes 
ALgyptiique  Magi  fuam  coram  Rege 


M  O 

Pharaone  oftentaturi  erant  potentiam  « 
Moyfes  folus  cum  Aarone  ex  uua  ,  om- 
nesque  magi  ftabant  ex  parte  altera. 
Dato  a  Rege  figno ,  mandavit  Moyles 
Aaroni  virgam  iuam  e  manu  projicercc 
in  terram  ,  quae  mox  in  vivum  tamque 
horridum  converfa  fuit  ferpentem,quem- 
admodum  ille  quem  ipfe  in  deferto  fuge- 
rat.  Similiter  fecerunt  magi  :  &  ferpen- 
tes  incepere  fuper  terraro  difcurrere;  Ser- 
pens  vero  Moyfis  caeteros  iufecutus,  aui- 
mose  &  iutrepide ,  vivos  ac  integrosabf- 
que  difcerptione  &  comminutione  coe- 
picdevorare  &  degiutire.    Cafum  re- 
fert  Scriptura  Sacra  in  hsecverba;  Devo-  Exod. 
ravit  virga  Aaron >virgas  eorum.  Hic  noto.  v.  ll. 
Dicendum  fuiffe  videtur  non  virga,fed 
ferpens.  Virga  ad  edendum  carebat  ore, 
denttbusadmafticandum  ,  gutturead  di- 
glutiendum  ,  ftomacho  ad  incorporan- 
dum  tantam  ferpentum  multicudinem. 
Serpens,  in  quem  virga  fuit  converfa  non 
carebatillis  :  eratenim  Draco  vivus,vo- 
rax  ,  terribilis  >  &  tantse  ftragis  tamque 
animofi  aclus  capax.  Quate  nunc  igitur 
texcus  dicit ,  Virgam,  &  non,  Serpentem 
hxc  omnia  feciffe  ?  Quia  quodlibet  eft 
hoc  quodfuit,  aut  futurum  eft.  Virga 
Moyfis  in  ferpentem  converfa  ante  fue- 
rat  Virga  ,  &  poftquam  ferpens  fa&a , 
in  virgam  fuit  reverfa  :  &  ferpens  qui 
fuit  virga ,  &  in  virgam  denuo  reverte- 
tur,  non  eft  ferpens  ,  fed  virga  :  Virga 
Aaron.  Verum  eft,quod  ferpens  iftotem- 
pore  erat  vivus ,  ambulans,  comedens, 
pugnans,  vincens,  &  triumphans :  fed 
quia  fuerat  virga  ,  &  in  virgam  reverfu- 
rus,  non  erat  quod  adualiter  exiftebat? 
fed  quod  fuerat,  &  futurus  erat :  Virga. 

Ah  aftuti  ferpentes  hujus  mundi ,  tam 
vivi  tamque  vivaces  fnihilvobis  de  vita 

veftm 


1n  Fe&iam 


Qji ARIAM  ClKERUM. 

flUs hoc ,  quod  putatis  ,  aut  cftfs  :  eftis   &  qw  venturus  eft.  ScuVne ,  cur  dixerk  r.  4. 

Deus  :  Egofum  quifum  ?  Quia  folus  Deus 
hoc  eft,  quodfuic  &  fucurus  eft.  Deuseft 
Deus,  fuicDeus,  &  futurus  eft  Deus:  & 


hoc,  quod  fmftis,  &  ericis.  Quaiud  ma. 
gisnuuc  vobis  videmini  draco  coiona- 
tus,  fquamis  aureis  circumdacus,ere&a , 
gyauce&  veutilantecauda,  pe&ore  tu- 
aiido,  alis  extenfis,  collo  ereclo  &fuper- 
bo,ore  hiante,  dentibus  acutis,  lingua 
trifulca,  oculis  fcintillantibus,  unguibus 
rapacibus.  Quanrd  magis  ifte  draco  lu- 
Sari  fibi  videtur  in  haltiludiis  Laceda;- 
monum,  jamhorcis  inambulare  Hefperi- 
dura,  jam  thefaurosprocegere  Myda:,vel 
incer  Meteora  fiellasve  volitare  ,  velin- 
ter  Hierarchias  Divinicacis  affe&nxt 
fuic  virga ,  eric  virga ,  eftque  virga  :fuit 
terra ,  eritrerra,  eftque  cerra  r  fuic  uihil , 
cric  rnhil,  eftq;  nihil:  Quicquid  enim  in 
hoc  mundo  vivit ,  eft  quod  fuit,  quod 


folusille  qui  eftquod  fuic,  &  quod  futu- 
rus  eft,  eft  qui  eft :  Quieftejr  qui  erat ,  & 
qui  ventwm  tft.  Ego  fum,  quijum,  Ita  ut 
ille,  qui  eft  hoc  quodfuit,  &futUrus  eft, 
fit  qui  eft ;  &  hic  folus  eft  Deus.  Qui  noa 
eft  quodfuit  autfuturus  eft,  non  eft  qui 
eft;  eft  quod  fuit  &  futurus  eft ;  &ifti  fu„ 
mus  uos.  Refpiciendo  retro,  quid  fui- 
mus  ?  pulvis.  Profpiciendo  quid  erimus  ? 
pulyis.  Fuirauspulvis,  &  erimuspulvis; 
ergo  iftud  eft,  quod  fumus  f  Pulvises. 

ScioquoqueterreftreseJTeDeos,  & 
hauc  terram  in  qua  vivimus,  communem 
7  -      omnium,  vel  domefticorum  ,  vel  extra» 
que  ent.  Solus  Deuseft  hoc,  quodeft:  neorum  Deorum  fuiffe  pacrim S 
fcd  exhoc  ipfo  capue.  Notate.  conftabanccx  diverfis  mecallis  :  al £« 

toM^       reidCmM°yfiin  defe*  arg^(veIcrudavelmaIecoaa)  fedta 

tc  Madian,  mandans  nova  propinqu*  li,  men  Du.  Sunc  Dii  magnificenua ,  maje- 

beianom.  nunna  captivo  deferre  popu-  ftate,  poteftace,  &adofatione;  DiS 

!dwn'  quenomine  :^^^i#5  verL- 


ciliandsm  didis  iuis  fidem,  annunciare 
deberet :  femetipfum  deficiendo  refpon- 
dit  Deus :  Egofum,  quifum.  Dices  :  Quiejt, 
mifitmeadvos.  Quieft  ?  Quodnara  hoc 
eft  nomen ,  &  q8£  diftindio  ifta  5  Etiam 
Moyies  eft ,  qui  eft:  &  Pharao  eft  ,  qui 
eft ;  fimiliter  &  populus  Ifraeliticus  eft  \ 
quieft.  Cum  ergo  ipfum  nomen  &  de- 
finitio  omnes  includat  &  omnia  ,  quare 
eam  fibi  ufurpat  Deus  tanqnam  fuam  ? 


Pfal.  Bu 


tamen  fi  quis  iftorum  eltet  Deorum 
(  quiaefTepoteft)  qui  fibi  imaginetur  & 
dicat3Egofum  quifum  %  confiderec  primo 
quidfuic,quidveerir.  Si  fuic  Deus,  & 
eric  Deus,  eftDeus \ &  ego  in  ipfum  cre- 
derem  ,  &  adorarem.  Sed  fi  non  fuic,nec 
fucurus  eft  Deus  :  fi  fuit ,  &  futurus  eft 
pulvis  ,  fuam  potius  attendat  corruptio- 
nem  &  refolurionem  '  qudm  imagina 


r.  r  r  ir  "1        ' — "V   riam        Divinitatem,  Ita  hoc  afferuit 

Et    omnes  funt  quod funt,  &  quilibec   vobisque  verificavit  ipfe  Deus ,  qu  llos  „ 
eftquod  eftjquarenontanquamattribu..   Deosnuncupavit i  Ego  dixi  Dieflis  •  2  ?fd'  Bt' 

^wo-gregte  refpondu  S,  Hieronymus  yer-  tum  velit,  eft  camen  pulvis :  Pulvises. 

5.IU. 


z*  S  E   «.  M  O 

cunque  fuit  &  futurus  eft  pulvis,hinc  jam 
§•  eft  pulvi5.  Fuiftifne  &.  futuri  ettis  pulvis 

Vtdeormihimeamprobaffepropofi-  ficutjob?  eftote  jam  pulvis  ficut  Abra- 
tionem  eiufdemque  confequenti-  Cum  ftmpulvts  &  ttms.  ^ 

anr  auod  G  in  prooriis  lilam  terminis  vo-      Re,  ut  ot  ortet,  coufiderata,  totum hoc 
b«dlmouftrarivcUris,pr«ftofum.Verir  habemus iuuoftro ;  texcu ,  iequentia  ete- 
tatemiftampraaiceoftenderuntduo,qui  nim  verba  non  folum  ejuldem  declara- 
nos  mehus  nobisipfis  uoverant,  Abraham  tionem,verum  etiam  prxcedent.um  con- 
*Tob.  Tob  cum  alioquamnoftro  me-  tinent  ratiouem.  iulvtses:  Qpare?  quia 
m-nto  diccbacDeo-.Mwwww^?8^  in  pulverem  reverterts.  Pulvis  enim  fuiibs, 
J06.10.    rlc]itlutUmfecerisme,&inpulveremredu«s  &mpulverem  revertemim ;  hxc  illius 
v.?.      me    Abraham  copiam  libertatemque  verb,,  reverterts,  efl ;energia ,  quod  non 
cum  Deo  loquendi  petens  ajebat :  Loquar  folum  futurum  fed  jam  prxtentum  pul- 
Gen.it.  aiDominumcumfimpulvis&cinis.  Diffe-  verem  fignat  j  hiuc :non  inquic  in  pu  ve- 
v.  *7.     rentiam  Terminorum  jam  videtis;  qua  rem  converteris,  (cdrevertens  m  pulve- 
maiorpropofitoq;  noftro  naturalior  eiTe  rem  qui  fuifti.  Dicendomortuosin  pul- 
nequit,Tobfepulveremfuifle,?cfutu-  verem  converti  impropne  loquimur : 
rum  effe  aiTerit  a  Abraham  fe  non  fuiiTe  ,  non  enim  eft  converfio ,  fed  reverfio  ;  re- 
aut  futurum  effe  pulverem  j  fed  in  prx-  verteris.Ed  reverti  in  pulverem  m  mortej 
ienti  effeaffirmat ,  Cumftmpulvts  &  cinis.  quifuimusinnativitate.Eftredire  inpul- 
Si  alteriftorum  mortuus  ,  alter  adhuc  veremfepulchralemj  qui&imus  m  agro 
fuiffet  vivus,  valde  proprie  loquerentur:  Damafceno.  Et  quia  fuimuspulvis  ,  & 
omnis  enim  vivusdicere  poteft,  fui ,  &  W  pulverem  redituri  fumus  »  pulverem 
futurus  fum  pulvis :  Et  mortuus,fi  loque-  reverteris :  hinciam  pulvis  fumus.  Vuivts 
returdeberet  d.cere  ,  ego  fum  pulvis ;  es.  Hxcnoneft  mea  expofitio  ,  fedfor- 
Veruntamen  Abraham  h oc  dicens  adhuc  malitas  Textus ,   quo  Deus  feutentum 
Vivebat ,  fimiliter  &  Job :  &  uterque  ncc  mortis protulit  in  Adamum.  Vonec  rever-  ^ 
differentieX  materia  ,  nec  cx  differente  tarisinterram,  dequafumptuses  j  quta  pul-  V1? 
conftabantnaturajProindefiamboejuf-  vises.  Proinde  ratio  &  quare  pulvis  fu- 
demerantnaturx&adhucviventes,quo-  mus;  Quiaptdvts «,  fit ,  quod  pulvis  iui- 
modoaltereorumiejampulvercmeife,  mus,  fcin pulverem revertemu^  donec 
alter  fe  pulverem  fuiffe  ac  foturum  cffe  revertaris  in  terram,  de  quajumptus  es. 
dicit *  Propter  idipfum ,  quia  Job  fuit  &      Videtur  tantum  opponi  poffe  ,  quod  , 
futuruseftpulvis.hincAbrahameftpul-  Ly  ,  Donec ,  tempus  quoddam  medium 
vis.  In  lob  locuta  fuit  mors ,  in  Abra-  fignificet  iuter  pulyerem  prxteritum  & 
hamvita,  &  inutroque  natura.  Unus  fe  futurum  ,  intermedioque  lilo  tempore 
per  prxteritum  defcripfit  &  futurum ,  al-  non  fimus  pulvis.  Aft  ipfa  veritas  divma 
ter  fe  definivit  per  prxiens :  Unus  confi-  qux  dixit ;  Donec ;  etiam  fimul  addidit , 
deravit  effeaum,  alter  caufam  :  Unus  in-  Vulvis  es.  Confequentix  hujus  ratio  con- 
finuavit  quod  erat,alter  declaravit  quare:  fiftit  in  Ueverteris^uu  reverfio  qua  rever- 
lob  enim  &  Abraham  &  alius  homo  qui-  timur  ad  pulverem  qui  fuimus ,  circula- 
<f  ritec 


]oh.  io 
v.  19. 


nternon  ab  ultL"  ,  MpL,  * J  m*  Luf,  '  *  "  *  "  *f  *t 
«Pitpun^  Notacc.  Nommalis  hLc  KLTT  r"^'""^ 
noitravitanon  eft  aliud  quam  circulus  ^,miIlterP«lv1Sfumu, ,  inquoigitur 

fuimus3ad pulverem  qui  futuri  fumus.  Hi  veT  S  r?CTtP?v»  ^g-itur a pul- 
-^rem  aHiminorL^ilhadhucmino.  ^i^C^^-^g»- 
«m,  &aliiminimum  faciunr circulum,  nwZ^J™/™^^^ 
^^erotramlatusadtumulum-.kdGvcvil  HkiZ  ^^^«"^jwaiy 
fitlonga,  fivebrevis  fcbrevifea , qu  a  ^^^H^^ ^P^ 
depulvereadpulveremifemper&c/uo-  »r L -5?^ P6* "P1" 
cunque  vit*  tempore  pulvis  fLus.  Qui   '"3  &,a,nd fef™™ ?hoc quod 

ambuIatcircUkriterapunao,quant6m  !  „TquS «  '  n°D  Quiefcit> 

g»  recedit ,  tancd  magis  3d  iptm  appro-  J£? 2 Z  *?*  ,ambuIat ■ cu™ 
P^quac  ;  &  qui  magls  recedendo  magis  S^S^^^«c*«^ 
JPpropinquar,non  recedit.  Pulvis  qui  no-  "  operir, 

ftrum fuitprincipium^ille  idem nofter.eft  S£^S^W*  tolUt> ODlni» 
finis  :  ^quandoquidemambulamuscir-  SfJSfT^^* 
culanterabhocpulvereadillumiquant^  Sdu^,  i  '  necmomento qui- 
magisrecedere  videmurab  illo  ,  tant6  tZ££?'£ T^?' ^8^^ 
propiushuicappropinquamus  }>„  S£  Pu  ™  »  & °bi  quievit 
noselongans,idem„osadducit.  Diesvi-  ^£r75  ^  quicfcit  Pul" 
tammchoans,  idem eam abrumpit.  Et  f?p£^?ID,velinP^)fte 
quemadmodum  vit* noftnr  rota  femper  CP  l^T'  " ™n- 
Volvitur,continu6ipfamatterit,erimuf-  ^ina3:fl?UUq,,ldaeft  iti  ?  PIaue- 
quefemperpulvis.  Proinde  reverfionem  CtT^"^  ?  PuIvis 
hanc&  revoIutionemcirculihujusDeus  3T Ve,ltuseft»o- 
intimansAdamo5D^Wm4W;expr^-  tiVrl  ^mmf& Exori- 
-^Pulvisfuifti,^^ 

quentiam  inculir,  pulvises ,  quiapulvu  es.  t^e7^t  ****  Ex°"tur  veu" 
Itautaprimo  vit*  inftanti ad  ultimum  S  o^P  ^ raPtatUm' & ifte ^ 
ufqoe  momentum  ejufdem  perfuafe  K^^f?1^ P*1**»** 
nobrs&concluderehabeamus^quodnon  mS^tT^ 
folum  fuenmus  &  futuri  fimus ,  fed  iam  Z  p  *  Vlvl>PuI™  agitatus;  mor- 
pulvisfimus,  &hocinidip  um.  eF ffl  ^  P^isimmotus & quietu\  VivipuL 

P^P^?^^  ^v^^l^^ 

§.    IV.  H,ceftdiftinaioAnonqa,iafi 
TAm  fuppofitoquodfimusPulvis,  quod  tanhnrTrr?amarbitreturnoce^Me- 
J  ^garinequit,fiquidemhocDe»sdi-  SernTvl  ComPf««onemr  fedrea- 
^:fortaffismeinterrogabkis,&quidem  ex ™ leTZr™1™ &  certa^eus 

rst ;  ,n  quoig,tur  vivos  afc  ^t^^tt^ 


^4  S   E  R   M  0 

Gen.z.  tam»tteftanteTe*tuorigtnaH,Tflnw4v»  vivere  furgere.  Moricadere  ,  Vos  autem  ?faau 
T.  7.       Veus  hominem  de  pulvere  teru  i  Figura  erat  fuut  homines  moriemini,&  fuut  untis  de  Prin-  v.  7. 

humana  excellenterque  delineata  :  Sub-  cipibus  cadetis^w^iirgeY^Adolefceris  tibt  tut.  7, 
flautia  vel  materia  noii  erat  nifi  pulvis ;  dho,furge.  Siereai,vivi:ficol!apfi.mor- V.I4> 
Caput  pulvis  j  pe£us  ,  brachia,  os,  oculi,  tui.  Sed  li  ve  ereai/iva  collapu,  five  vivi 
lin™a,cor  &  omnia  pulvis.  Deus  ad  fta-  five  mortui ,  pulvis.  Eredi,  pulvis  vitx : 
tuam  accedens,quid  fecit  \  lnfpiravit  in  fa-  coilapfi,  pulvis  mortis.  Hoc  modo  illud 
ciem  ejus :  mox  ut  ventus  infufflatus  pene-  intellexit  &  notavit  David,  &hxc  diftin- 
travitpulverem  ,  B  faUus  eft  htmo  in  ani-  &ioquam  fecitdicens ,  in  pulveremmortii 
tnnm  vivtntem.  Ecce  pulverem  levatum  deduxiftime.  Non  fufficiebatdicere  ,  in 
&  vivum  ;  jam  eft  homo,  &  jam  vocatur  pulverem  dtduxifti  me  ,  ficut ,  in pulverem  re- 
Adam.  Ah  pulvis  fi  acquiefcens  hic  fti-  nrterti  ?  Omniuo  :  fed  cum  majore  Em- 
tifles  l  Aft  puivis  vento  lufflatus  quomo-  phafi  dixit  k pulverem  mortis :  eft  enim  pul- 
doquiefceret  ?  ecce  nunc  infrauuncfu-  vismortis,&pulvisvitx  ;  Vivipedibus 
pia  ;  nuncagitatur,nuncgyratuti  mox  inambulantes  fumuspulvisvitx,pa/v««  : 
deprimiturmoxextolliturijsmdominus  mortui  jacentes  iu  fepulchris  funt  pulvis 
Univerli ,  mox  mancipium  iui  i  jam \o-   monisjn pulverem  reverteris. 
lus,jam  fociatus  i  jam  nudus,jam  veftitus, 

jam  coopertusfoliis,jam  pellibus  i  jam  §•  V. 

tentatus ,  jam  fuperatus  i  jam  Paradifi  in- 

quilinus,jamexul  i  jam  peccator,jam  T  Tlsa  nnnc  diftinaione  tsm  vera  ,  « 
pcenitens  5  &  pro  majore  pcenitentia  Pa-     V    veritate  tam  evidente,  quid  pulve- 
terfiliosdeploraus  i  operando  terram  rinoftro  dicamnifiidipfum  quod  Eccie- 
colhgens  pro  fruftibus  fpinas,fudando,la-  fo,Memento  htmo  ?  Duo  hodie  faciam  me- 
borando  ,  &  mille  fatigationibus-fefe  ex-   mento  pulveri :  Unum  adhuc  ereao ,  al- 
hauriendo,  repugnante  fpiritu  &  fortuna   terum  jam  collapfo  ;  Unum  pulveri  qui 
quafiinrotavivagyratusrhocmodopul-  fumus,alterumquierimus.  Unum  ei  qui 
vis  ereaus  flante  adhuc  vento  fuit  agita-  me  audit ,  alterum  qui  me  audire  uequit  ; 
tus.  Flavitventusdiu,fiquidemiftotem-  Pwmumerit  vivorum  ,  alterum  mortuo- 
porelongioris  erant  vitx  ;  ceffante  de-  rum.  ' 
mum  vento  coliapfus  eft.  auidnam  pro-       auid  dicam  vivis  ?  ut  pulvis  ereaus 
indemoxevenit  Adamo  ?  hocquodpul-  &  agitatus  collapfum  fe  fore  pulverem 
veri.  Quaradiu  ventus  pulverem  erexit  recordetur  5  Erigitur  pulvis  vento  vitx,. 
&  agitavit ,  eundem  fuftinuit , quo  quief-  multoque  zniplius  elevatur  vento  fortu- 
ceute  decidit.  Pulvis  creaus  eft  Adam  nx  :  fed  meminerit  pulvis,  ventum  for- 
vivus  :  Pulvi;  collapfus,Adammortuus,  tunx  non  excedere  fpatium  vitx,brevio- 
■Etmortuustfr.  Hic  fuit  primus  pulvis  vi-  remque  ejus  terminum  ,  quiamajorefi 
vens,&  ad  mortem  coudemnatus  1  &  hxc  ejus  inconftantia  i  Ventus  vitx  quantum- 
eftdifferen:  aint.rvivos &mortuos,nec   cunque  prolongetur  ,  veram nihilomi- 
nonpulverem  inter&pulverem;&hinc  nus  tranquillitatem  nunquam  obtinere 
iafaaa  Scriptura  mori vocatur  cadere^  &  valebit  ;  Ventus  fortunx  accrefcens  m 


1 


I  N     F  E  R  I  A  M      a  «  A  R  T  A  M  ClNERUM 

lorbeat.  PulvberecT  1Z   L   P"'m*>?™ol<Juelapidipiaoris coIok. 
-polveren,  gSg^ 

tecum  peritura  &  in  pulverem  abitura      u  '  "  k   puiverem  *  Color  niger »  al- 

ma , potentia ; memento  collapfura h*c  S£SSSm7  T  C3mp!  D3,mfce" « 

omnia, &iauquidemunico3moVapC  ffnSSS^^^^ 

parebit  quod  modo  intueri  nolumus  j  pn^eZ!     ,         pr«ioficolons  ^ 

ornn.effepulveremApulver.mterr,:  §£o ^^S&^^^^ 

Non  mirorauditores  ,  ftatuam  iftam  in  J„  ft4tua                f  "^68, 

unico  momento  in  pulverem  conver-  arwnr  l  t       / ?     VUm  '  3lbica»s^ 

fam.eratfimubchrumLmini  hrfuffi-  f  "  -     Vlnde'ferrum  :Sta- 

quodconverfumfit  f  nrout  textuin  ejU'Cem'lde^iutei2PPa^runt  coloris  : 
quit )  in  pulverem  Jj  ^t^  tt^ZZ^?  ^  ^ 

w*«tNonnecaputftatu«.Jurum?qL  pu  v  rem     *t  f      ^  pulvf?  ad 

te  erg6  aurum  non  convertitur  in  pulve-  nc  e  San£m     Tff  ^  ^ 

remaureum  ?  nonne  pedus  &  brachia  KiHSrSfcS  diiTerent3am  Pofu* 

argentea  ?  quareergo  nonconvertuntur  omni „* * ^ 5SSST?J^ 

i»  pulverem  areenteum  >  nonne  vpnror  x        i,   .  u    ,6ravaruiuum  viudex  , 

g6  *s  non  in  *neum ,  &  ferrum  in  pulve^  mt      '  r     fortUM  DOD  d3ker' 

argentum;^&ferrum3omniainpulve'  ^    3  S  '  Kff  ^khra>  ^S.Aupfl. 

remterrK?Ita5om„iainpulveremterr^  2  UsIiT  7r  «""t™* 
Illuftris  fuperbus  confideret  fe  confore  i^  C^^^l 

ex  auro,  &  omnem  Ulum  fplendorem  ca!  D iftVrnfc^   5  ^  'T  *  <^ 

dendo^npnlveremAquidempulverem  Noh  S  fl?  °f lofciris  ? 

terrseabiturum.  Areentoeravis  confin-  *  Magnus  &  parvus  ,  dies 

retd.ves  ,  totum  S^SZ^  &  t°  "  ^  &  > 

pulvererm  &  quidem  pulverem  terrTre  STT  T  9  PuncePs  &  fubdi- 
digeudum   ^moS^S^    "us  EuroP?us  &  AithiopSjomnes  ejuf- 

tisj  alterroborifuofidens  ,  akera  ro    f 'i  .     ?b  Afr  ra>^om«n  interrogans: 
gans  ,  totam  hanc  fortitudi  ^     l  T  ^Hill^ 
bdque  robur  in  pulverem  ,  &  terf,  2^2^*^^«^  ^ 
puWeremconvertenda  ?  ^  ?  mf^^t^ 


Zt  S  E  K. 

mnc  Cdfarts  &  Vompei  ?  Ubi  Marii  &  Scyll*.  ? 
Vbi  Scipiones  &  ALnyln  ?  AugufthClaudii^tu 
bert^VcJpafianiyTm,  'Irajani  ?  Qyiddeilhs 
nuac  faituVn  ?  Nu>u  omnu  pulvts ;  nunc  om- 
niafaviU*  ,  nunc  inpaucuvcrfibus  efteorum 
tnemona.  Non  aiiade  his  fupcreitmemo- 
ria ;  quam  paucorum  verfuum  Epitaphia. 
Heus  Auguftuie,  qui  tunc  legebantur  ver- 
fus,  uon  lupertunt  :  deletae  fuut  literae, 
tempus  lapides  exedit.  Similiter  &  pe- 
trae  moriuntur,  Mors  etiarn  faxii,  nominibuf- 
que  venit.  Heu  quale  iftud  eft  memento 
pro  urbe  Roma .' 

Jam  non  contiuuabo  atnplius,quod  di- 
xi  hucufque  ;  memeuto  homo  quia  pul- 
vis  es  ere£tus  futurus  collapfus.  Exagge- 
rare  conabor,memento  Roraa  quod  pul- 
vis  fis  eredius  ,  fimulque  collapfus,  Ex 
fublimitate  tua  te  contemplare  Roma,  & 
collapfam  te  fepultamque  videbis :  Simi- 
liter  ex  humili  tua  fepultura  te  contem- 
plare,&  excelfam  te,&  fuper  te  elevatam 
confpicies  j  Roma  fuper  Romam ,  &  Ro- 
mainfraRomam.  In  ripis  Tiberisfubli- 
mitas,  cx  humilitas  Romae  cernitur :  Sed 
haec  funt  tantum  umbrae  :  hic  ver6  Ro- 
»nae  altitudo  &  profundum,incremeutum 
&  defedus  ceruitur ;  &  non  eftdeceptio 
vifus,fed  veritas.  Urbsluper  ruinas,cor» 
pus  fuper  cadaver,  Roma  viva  fuper  mor- 
tuam.  Qjiid  eft  Roma  ,  nifi  fui  ipfius  fe- 
pulchrum  ?  fubtus  cineres ,  fupra  ftatua  : 
fubtus  offa,fupra  facies.  Ifta  facies,maje- 
ftas  &  maguificenria  imago  eft  ,  &  folum 
imago  iftius  quae  eft  fubtiis  terram.  Pro- 
videntia  divina  tam  frequentes  Romae  or- 
dinavk  ruinas,&  de  ruinis  refufcitationes, 
ut  Capiti  orbis  non  deeffet  cranium  in 
quo  fe  contemplaretur.  Homo  in  cranio 
hort.inis  alterius  fe  poteft  contemplari  : 
Caput  orbis  t  nonnifj  iu  proprio  cranio  f« 


M  o 

conCiderare  poteft.  Quid  eft  Roma  ex- 
altata?  Ci[  utmundi.  Quidver6  Roma 
coliapia  ?  Cranium  mundi,  Quid  (unr  ru- 
deta  ruinx-queThermarum  ?  nifi  commi- 
nuta  hujus  crauii  offa  ?  Qyid  funt  iftae 
Coiumnac  eminentefque  Pyramides ,  nifi 
acuti  &  duri  ,  &  a  ie  mvicem  disjun&i 
dentes  ?  O  quam  prudenterageret  orbis 
Caput ,  ii  fe  rite  intueretur ,  &  iu  fuo  cra- 
nio  contemplaretur  J 

N3bu..hodonoior  ftatusm  illam  videns 
iu  pulv  erem  reda&am,  erexit  aliam.  In- 
fipiens,Quidnam  tibi  dixitPro^  heta?  T«  van.z* 
Rex  es  Caput.  Age  igitur  ,  fi  tu  es  caput  &  y.  j  8, 
vivis  ,  caput  vivum  intueaturcaput  vita 
carens  :  Caput  ere£kum  contempletur 
caput  collapfum  ,  caput  confideret  cra-  , 
nium.    O  fi  Roma  faceret  quod  Nabu- 
chodonofor  facere  nefcivit !  O  fi  caput 
orbis,orbisintueretur  cranium .'  Cranium 
majuseftfuo  capite  :  utmiuoremlocum 
habeat  vanitas,  &  veritas  materiam  majo- 
rem.  Iftud  £ti,hoc  fum  ?  inhocuniverfl 
hujus  ftitit  magnificentia  ,  cujus  hodie 
fumportiotamexigua?  inhocftitit.  Et 
quod  eft  deterius,  Rcma  (  (i  mihi  referre 
petmittis  )  non  in  hocfoio  fifter.  Iftae 
tuae  ruinae ,  haec  tua  rudera  non  futit  ulti- 
ma  :  refervantur  tibi  c\  reftantadhuc  a- 
lia  ,  ante  univerfalem  ruinam  munditibi 
in  Scripturis  lacris  vaticinata.  Babylonia 
dequaait  S  Joannes  in  Apocalypfi  Ceck-  AV0C'  *4« 
dit  Cecidit  Babylon  :  hxc  eft  Roma3nonper  ™eron* 
hocquodhodieexiftit  ,  fed  quod  f.  tura 
eft:  juxtaquodintelliguntSS.Hierony-  Am^rof* 
mus,Aug.Amb.aIiique  PP.  quosconcor-  Tertt*c' 
diterfequuutur  Interpretes  &  Theologi.  Mn' 
Roma  fpiritualis  eft  vita  aeterna  j  nam  0ecttm» 
Foru  inferi  non  pravalebunt  adverfus  eam  :  ^afi">^» 
Roma  verd  temporalis  veluti  alia-  Be^urm» 
rum  Mouarchwrum  inetropolis  non 

foliira 


,,-„„,  lN     Fer'     Q.UART.     ClNERUM.  Z9 

&plures  foiumfubjeaacfl,veriimctiamadrefum  ,  v* 

tpudCor-  mutabilium  cataftrophen ,  temporifque  §*  * 

mt.ibt     Eclypfescondemnata.  fn  tuis  ruinis  vi-   TTOc  memento  fuit  virorum  j  finio 
Math     desgu!d  fueris,  intuis  oraculslegiSquid  «  cum  memento  mortuorum.  Dixi 
16.V.M.  iuturansi&fiverumdeteferrevehsju-  vivis,  meminerit  pulvis  ereftus  fe  futu- 
dicium,  ex  eo  quod  fuifti  &  eris ,  *ftima  rum  pulverem  collapfum  :  Dico  nunc , 

qu?  ,e!' .    .  '  memineritpulviscoUapfusfedenuopul- 

ln-fiacipsa  rerum  divinarum  uaturali  verem  futurum  ereaum  &  vivum.  Nul- 
rota,  lapienaa  Salomonis  duo  reciproca  lusfinerefufcitationisfpemotiturj  hinc 
aetexxt  ipecula  ,  qux  temporis  vocari  morsin  fcripturisfacrisfomnus  appella- 
^l.f™/:  »n  qujbus  facile  Videri  poteft  tur.  Vivi:,in  terram  cumfomno  mortis 
V*?.      ^^^q«odfueftcurume&  Quideft  decidunt: mortui,infepulchris  fine  mo- 
quodfmt  ?  tpfumquodfutumm  eft .-  Quid  eft  tu,  fine  fenfu  profundum  illum  &  diutur- 
quodJa£lumefti  tpfum  quodfaciendum  eft.Sic  numdormiunt  Lethargum  .  fednoviffi- 
hbi  fpecula  invicem  opponite,  &  ficutra-  mx  Tubs  clangore  ad  iudicium  vocati 
dnOccafusfenuntOrientem,  &  vice  omues  experreli  refurgent.  Quilioet 
versawtapernaturalemreciprocamque  tuuccum  Davide  dicet  */5- 
reverberationern  ,n  fpeculo  pneteriti,  poratwfum,  &exunexi  : memoretur  ita- 
lutnrum :  &  ,n  fpeculo  futuri    pr*teri-  que  pulvis  proftratus,  fe  fore  redivivum; 
tum  mvenieus.  Quod  fi  vosdeleftat  vi-  Secundum  hoc  memento  multo  ternbi! 
dere  futurum  ,  legne  hiftorias  &  refpici-  lius  eft  primo.  Vlvis  dixi ,  Memento  homa 

Prophetias  &profpic,te  futurum  j  vifu-  tuisdico,  commutatis  converfilque  ver- 
non  ltl7      ,<3p  V£rtet  °cuIos?hoc  bis  'fedin  «i  umiliter  vero,  m 

fnTrt  f  UmC° r -tUItU  fpCCulum  re"  QPi^audierunti  intellexerunt  quemli- 
fu  nr  m  TaU/LrC  PlaterPr^terkum  &  bet  efle  hoc  W**  fuit  &  eft :  Ta 

en  m  eft  f^  *  ^15'  °Ui>Ces  in  fePuIchro  f«as  «  m<>d6. 

fZri  oSTP7/er;Ui?P^terkam         Viv°' tues  mortuus:ego  loquor^tu 
V^Wut^Jal  •f*m*l*ifi't«-  fil«,fedficut  egoexifteHS  |omo3  quia 
^m^J^ti  ft^tJft&  fuiP^«  &inpulveremrevertidebte3, 
^4™^^  fumP"ivis>parirationetuexiftensnuttc 
e iS  f  &r  futuraes^ocipfum  pulvis ,  quia fuifti  & eris  homo  ;  es  ho- 
es.InhIfceduobusfpecuI,stemporisferi6  mo.  Moritur  Aquila ,  morkur  Phamix 
te  contempkndo  te  cognofces.Et  fi  veri-  fed  aquila  momLon S2£v 
^S^T^T-^V^  ^mortua,eftphanix.  «gl'  ^ 
S^r^^.^^^P^  ^mlamortuanoneft  aqnila ^amfuk 
S*^£t^!'*^  ^1*'  ^inaquilamnonreverterur, 
«rg^mprxfcutiespulvKjp^^        mortua:  phoenix,  eft  phcenix  quia -fuit 

phoemx,  &  in  phoenieem  reditura.  Talis 
«SEuiBfepalcforolacens,  aaortuui?  Fts„ 


p  s  ER 

Refolutus  in  cineres?  etiam :  fedin  cine- 

res  inftar  phosuicis.  PhceniX  in  cineres 
refoluta  eft  phcenix,  quia  fuit  phcenix ,  & 
inphcenicem  reditura  s  fimiliter  tu in  ci- 
neres  refolutus,  es  homo,  quia  fmftiho- 
mo,  &  in  hominem  redibis.  Non  eft  haec 
propofitio  vel  comparatio  mea,  fed  Sa- 
pientise  &  Veritatis  xtemae.  Audiant 
mortui  mortuum  ,  qui  ommum  optime 
cognitam  fibi  immortalitatis  praedicavit 
j        fidem.  ln  ritddo  meo  moriar  &ficut  Vhce- 
Z       mx  muivpltubo  iks  mmi  Numeratos  vi- 
f  ,  '      tx  tux  dies  fubtrahe  morti,  &  cum  refur- 
J  'o      reatonemultiplicatproinde  Job,  tan- 
V*  quam  vivus,  mortuus&mimortahsphce- 

nici  fecomparat.  Potuiflet  jure  optimo 
hicmagnanimusHeros  fepulchrum  fuum 
vocandonidulum  fe  Regiuae  avium  affi- 
milare  ficuti  Rex  erat :  led  de  fe  ipfo ,  & 
nobifcum  in  aequalimortalitatismenfura 
loquendo,  non  fe  aquils  fed  phcemcl 
comparavit.  Nafci  enim  aqmlam,  fortu- 
na  eft  paucorum:renafci  phcenicem,  na- 
tura  eft  omnium.  Ut  moriaraur  omnes 
nafcimurtut  refufcitemur,  omnes  mori- 
mur.  Ut  nafcamurantequam  fimus ,  gc- 
nitoribus  indigemus  patre  &matre  :  ut 
inftarphcenicispoft  mortem  refufcite- 
mur ,  ipfein  quem  refolutijacemuspul- 
vis,  parentum  vices  fupplet  utpote  de 
iu„  l7-  quo renafci habemus ;putredtm dtxi3Vater 
v  ,  4      meus  es :  mater  mea,  &  foror  mea  vermibus. 

Non  minus  jam  certa  &  probata  fe- 
cfiiida  hac  metamorphofi  quam  prima; 
,     mortuis  quoque  Ezechielis  praedicemus 
'    exemplo ,  ut  mortui  nos  audiant  &  vki. 
J7' St  vivis  diximus,  memento  homo  quia  pdvis 
es ,  quia  fuifti  &  eris  pulvis  :  aeque  vera- 
citer  inclamemus  mortuis  qui  jam  funt 
pulvis,  mementopulvisquiahomoes  ,  &  in 
bominem  reverteris. 


M  o 

Apage  nunc,  auditores  mei,  fallaces 
ceremonias  &  fuperfluas  nugas  >  loqua- 
mur  (erio  :  fan&a  enim  &  ieriis  confe- 
crataefthaec  dies.  Vel  credimusnosim- 
morcales,\  el  non  ?  11  homo  fiuit  cum  pul- 
vere,quodloquarnonhabeo  :  fedfipul- 
vis  reditinhomiuem,quisvobis  &  mihi 
hoc  dicet?  Pulvis  in  quem  reverfurus 
fum  non  me  terret :  fed  confideratio , 
quodinpulverem  redirehabeam ,  horri- 
pilationem  inducit.  Iu  morte,  non  mor- 
tem  timeo,iedimmortalicatem  :  hodie  , 
non  dicm  Cinerum  timeo ,  fed  Pafcha- 
lem ;  fcio  enim  me  refulcitandum  arter- 
nalitcrque  vittururo,  Gve  in  ccelo,fivein 
inferno ;  Sao  erinn quod  Redemptor  meus  vi-  T^ 
vit,  &  in  noviftmo  die  de  terra  funetturus  v^  ^  * 
fum.  Job  inquit  Scio  X  Nocate.  Non  dicit 
Credo ;  fed  Scio.  Siquidem  immortalitatis 
humanje  veritas  &  certitudo  non  folum  . 
eftfidei,  fed  etiam  fcientiae.  Per  fcien- 
tiam  &  ratiouem  naturalem  cognoverunt  ^ 
illamPlato,  Ariftoteles,  &  tot  aliiPhilo- 
fophi  gentiles.  Sed  quid  refert  hoc  non  ' 
aiTequi  rationem ,  ubi  eft  fides  ?  Qpid  J.' 
facit  authoritas  hominum,  ubi  adeftte-  Ae\m*m 
ftimonium  Dei?Pulvis  fepulchralis  cla-  gJ 
mar,  De  terra  fumcluwsfum ,  &  rurfum  cir-  •  ' 
cmndabor  pelle  mea,&in  carne  meavidebo 
Deum  meum :  quem  vifurus  fum  ego  ipfe  •>  &  ^  ' 
oculi  meiconfpecluri  funt,&  nonalius.  Ifte  . 
homo,iftudcorpus,iftaoffa,iftacaro,ifta  • 
pellis,ifti  oculijifte  ego  &  nonaliu?,mo-  J  '  '* 
riturus  eft?  Ita  :  fed  revivifccc  &  acum-  '  ' 
mortalitatem  refufcitabitur.  Mortalis 
ufque  ad  pulvetem,  poft  puherem  im- 
mortalis.  Credishod  Utique  Domtne.  Qnem  J     '  « 
itaque  in  nobisfruaum  ifta  mottis  co-  •  ' 
gnitio,  dc  immortalitatis  fides  opera- 

t"r?  .  c  . 

Confideranti  mihi  vitam  qua  truimur, 

mox 


In   Feriam   Qu  a 
ffioX  occurrit ,  quod  nec  tanquam  morta- 
les ,  uec  tanquam  immortales  vivimus. 
Non  vivimug  tanquam  mortales ,  quia 
tra&amus  de  rebus  vitx  prasfentis  tan- 
quam  xtsmx  :  nec  vivimus  ut  immorta- 
les  ,  quia  in  tantum  obhvifcimur  vitx 
seterua;,  quafi  nou  lupereflet.  Quod  fi 
hxc  vita  eilat  immortaiis  ,  nos  pariter 
immortales ,  quid  faceremus ,  nifi  quod 
jam  facimus  ?  Siftite  mecum  aufcultan- 
tes.  Si  Deus  plafmando  Adamum  unum , 
plafmaftet  duos  ,  &  fecundus  eifet  pru- 
dentior  noftro  Primo  :  nos  oporcuiffet 
efle  mortales  qui  fumus,  &  alterius  Ada- 
mi  filii  immortalesj  Ifti  hominesimmor- 
tales ,  quid  debuiftent  agere  in  hoc  mun- 
io  ?  idem  cjuod  nos  agimus  :  Propter 
multiplicationem  (eorundem  non  capace 
amplius  paradifo  )  diffundere  fe  debebant 
fuper  univerfam  terram  ,  ex  omnibus 
mundi  plagis  pretiofa  quasque  &  a  Deo 
creacadele&abilia  conquirere  eiyifiates 
&  palatia  conftruere ;  villas,  hortos,fbn- 
tes,  oblea&menta  ,  convivja,  comcedias 
muficam,  Encoeniaordinare&  inftituere; 
quicquid  denique  ad  vitse  jucuuditatem 
ferviret  procurare,  Nmquid  non  idem 
facimns  nos?  &  multb  amplius?  hoceuim 
agendum  ftifffeEcum  jiiftitia;,  ratione}cum 
modeftia  ,  cUm  temperantia ,  fine  luxu  , 
fine  faftu,  fine  fuperbia,  fine  aemulatione, 
fine  invidia,  cum  concordia,  charitate  & 
humanitate:Sed  qualicer  quxfo  ifti  im- 
mortales  nos  admirati  irrifilTent !  Quo- 
modo  noftras  nugas  fubfannaflent ,  cceci- 
tatem  noftram  obftupuiflent,  videntes 
nos  adeo  occupatos,fohicitos,&  pro  mo- 
dica  &  momeutaneavita  infomnes,  tam- 
queincurios&obliviofos  mortis,  quafi 
ipfis  eftemus  imraortalitate  «quales  S  Illj 
abfque  dolore  &  infirmitate  i  nos  infirmi 


RTAM  ClNERUM, 


&gemebundi.  Illi  vivaces  j  nos  morien- 
entes.  Illi  fepulturas  nomen  ignorantes  % 
nos  invicem  nos  fepelientes.  Illi  orbis 
pace  gaudentes:  nosbella  cientes  &  pro- 
celfus  quibus  minime  fruemur.  Miferi 
homunciones  (  dixiflent  illi )  ftulti  ,  in- 
fentati,  non  videtis  vosmorituros  ;  non 
attenditis  vos  terrae  mandandos,  &  ex 
omnibus  acquifitis  &  congeftis  nonnifi 
feptem  pedum  terras  fpatium  h«redita# 
turos  ?  Qua:  ergb  infauia  hxc  &  ccecitas 
veftra .'  nobis  diffimiles,  aqualiter  nobis 
vivere  vultis?  Sic  eft.  Morimw  ut  morta-  Stma  $ 
les :  vivimus  ut  immortales ;  morimur  ut  confoiat' 
mortales,  quales  fumus :  &  tanquam  elfe-  af  Mar" 
mu$  immortales,  vivimus;  hoc  dicebat  ami 
Seneca  Gentilis,  Romse  gentili.  Repli- 
cabitisadhoc  :  Senecam  fuifle  Stoicum.  ^Sl7< 
Aft,nonnehoc  efFatum  magis  Chriftia- 
numfonat  quam  Stoicum?  Senecairjj- 
mortalitatem  animse  non  intellexit:  fum- 
mum  quod  <Je  ea  naturalis  luminisbene- 
ficio  fuitaflecutus  ,  cft,  quodeandem  ift 
dubium  vocarit  ;  &  hoe  intellexit. 


§.  VII. 

AGedum  Auditores  Chriftiani,  cuw 
morituros  nos  &  immortales  efle 
noverimus  :  mortis ac  immortalitatis fci- 
entia  pra&ice  utamur  j  De  vita  prssfenti 
velud  rnortales  :  &de  futura  tanquam> 
immortales  trafiemus.  Majorne  c«E- 
citas  &  infania  efle  poteft ,  quam  totum^ 
me  vita:  quandoque  finiend^  impendere? 
omnemque  de  manfura  femper  iollicitu- 
dinem  dimittere?anxiari,afHigi,  enervari,, 
moripro  perituris  :  &  de  ceeleftibus  ac 
«ternis  acquirendis  nihil  efle  follieituml 
Tot  induftriae  pro  hac ,  nullapro  vita  al- 
tera  ?  tantus  timor ,  tantus  horrormortis; 
temporali«  &  nullus  «ternsefMortuiy 


«  t  S  E  B.  H  O 

mortui  veritatem  often dite  vivis :  Senfa,  «d  cfcendendum  fcals  inefTe  gradus  non 


Vfal.  ?. 
v.  if. 


cogitationefque  veftras  quas  iutrando 
portas  mortis  &  exeundo  habuiftis  no- 
bis  revelate.  Binasmors  habet  portas, 
Qtiiexaltas  me  de  portu  mortis  :  Vitreauna 
qua  exitur  de  vita,adamantina  altera  per 
quam  ad  aeternitatem  intratur.  Has  intra 
portas ,  fubito  fe  homo  ipfo  mortis  in 


attendebat.  Ad  afceu^eiKtun.  pertinge- 
bat  a  terra  ufque  ad  coelum  :  »d  deicen- 
dendum  ver6  a  coelo  adiuferui uique  per- 
tingebat  abyffum.  Sca\x  hujus  afceaius 
erat  pro  Angelis  beatis :  defcenius  vet6 
pro  damnatis.Si  fcala  tet ribilis  non  afcen- 
denti,  quia  coelo  &  beatiflca  privatur  vi- 


Arijlot 


Gen, 
V.  7» 


Mattb. 
zy.  v.  10. 


miffus,  ad  incognita  &  aeterna  ing  ^ 
gitur.O  quam  auguftus  tranfitus !  6  quam 
,  terribile  momenturr. !  Ariftoteles  appel- 
lavit  mortem,terribilium  omnium  terri- 
biliffimum.  Bene  quidem  dixit,  fed  quid 
diceretnonintellexit.  Non  eft  ternbilis 
portaqnaexitur:  fedquaintratur.  Sufpi- 
ciendo  fursum ,  ad  coelum  ufque  pertin- 
gentemvidetis  fcalam ;  refpiciendo  de- 
orfum,defcendens  in  abyffum  &  illam  in- 
certam,  videti?  prascipitium. 

Iudormienslapidi  jacob,  fcalam  a  ter- 
rain  ccelumufque  pertingentem  vidit, 
18.  &  exi  erredus  clamavit  attonitus  :  Terri- 
bilts  4  locusifte !  &  quare  tam  terribilis? 
Non  eft  Inc  aliud  nifi  domus  Dei ,  &  portacoelu 
Ereone  cxli  ,  a-ternasque  beatituduns 
porta  eftterribilis?  Eft  :  aperirienimpo- 
teft  &  claudi.  Hacc  aperta  fuit  quinque 
Virginibus  prudentibus  :  &  claufa  fuit 
quinque  fatuis,  Ktclaufa  eft  janua.  Quod 
fi  hsc  porta  terribihs  eft  fufpicienti  tan- 
tummod6  furfum ;  quam  terribilis  ent , 
etiamfimulrefpicientideorfum  !  Siter- 
ribiUs  eft  fufpicienti  tantummodo  coe- 
lum,  quam  terribilis  erit  fimul  etiam  de- 
fpicienri  infemum  !  hocce  myfteriura 
fcal* .  Jaccb  velut  dormiens  non  plene 
confuierabat.  Afpiciebat  quidem  afcen- 
dfntes>  &  defcendentes  per  fcalam  Ange- 
los  :pluresveroad  defcendendum quam 


furus  vaditininferuum  !  haec  eft  illa  ter- 
ribiliffima  nobis  omu:bus  occurlura  vi* 
fio :  hic  eft  locus  ille  terribsiiffimusom- 
nibus  neceffario  rranfeundus,  &  quem  la- 
tentesin  iepulchusjam  tranfjere.  Jacob 
ibi  incubabat  lapidi,  nunc  vice  veria  lspis 
incubat  Jacobo  :  vel  Jacob  fubtus  lapi- 
dem  infpeluncaduplici ;  Dormierunt fom-  Pfalm.jf, 
numfuum.  Jam  iftam  viderunt  vifionem ,  v.  6, 
jam  afcenderuntfeu  defcenderunt  perfca- 
lam :  utrum  ad  cce'um  aut  infernum;Deus 
fcit ;  totum  autem  in  illo  momento  veri- 
ficatum  eft. 

O  quale  momentum !  repeto ,  6  quam 
terribilis  tranfitus  .'  oquales  timores !  6 
quales  anguftiacllbi  Auditores,  non  time- 
turmors,fed  vita.Quicquid  ibi  cruciat,eft 
quodin  prasfenti  vita  nos  delefhbat:  & 
quicqudcum  iifdem  faspe  poenis  St  anxie- 
tatibus  pro  noftris  obledametis  venamur. 
O  quauta  tunc  rerum  humanaru  appare- 
bitdifferentia  !  Quam  vera  ,  quam  Iucida 
&  clara  omnia,quae  nos in  hoc  mundo  ex- 
ccecanthiullus  homoin  iftomomentc,vel 
natumfe  non  fuiffe,vel  ad  novam  revolvi 
nativitatem  pro  vita  melius  inftituenda 
nonoptabit:iedfer6,<Mruftra,jamenim 
non  eft  tempus ,  Quia  tempus  non  erit  ampli-  AP0^  10* 
us.  AuditoresmeiChriftiani,exmiferi-  v'6» 
cordia  Dei  adhuc  verfamur  in  tempore: 

ad 


In   Fer.    Q,u  a  k, 
iftum  tranfitum  nos  omnes  feftinamus, 
«  nosinfallibiliter  oportet  appropinqua- 
re,  nec  non  in  terribili  illo  momento  nos 
videre ,  &  forfan  opinioue  citius.  Quili- 
bet  noftrum  judicet,  utrum  nunc  praftet 
pcenitere ,  aut  pcenitentiam  in  tempus  in- 
fru<3uofum  differre  ?  Deus  nobis  idip- 
fum  infinuat,Deus  clamat,ne  qusefo  hanc 
excludamus  infpirationem ,  qax  num  ul- 
tima  fit  ignoramus.  Quod  fi  tunc  in  va- 
num  vitam  morefque  noftros  corrigere 
defiderabimus  ,  nunc  fru&uose  corriga- 
Tfal.       mus ;  Dixi,  nunc  ccepi,  incipiamus  nunc  vi- 
V.II.     vere deinceps  ,  qualiterin  agonenosvi- 
xiffe  optabimus  j  taliter  vitam  inftitue, 
qualiter  moriturus  te  optabis  vixhTe.  O 
quantamhocfaciendo  tunc  percipiemus 
confolationem !  &  vice  versa,  quanta  nos 
expedliat  anxietas  &  affliftio  /  quam  ir- 
remediabilis  defperatio  /  G  torrente  vo- 
luptatum  abrepti  nos  tandem  deprehen- 
damus  ibi,qu0  illas  deducunt.  Eftne  pof- 
fibile,  quod  meaculpapropria  voluntate 
me  condemnavijprjefcius  iftius  quod  nunc 
abfque  ullo  remedio  experior  /  Eftne 
poffibile  ,  quod  pro  unica  coecitate  a  qua 
nolui  refipifcere  ;  pro  momentanea  de- 
lecliatione  ardere  debeam  in  infemo 
quamdiu  Deus  erit  Deus  /  Hoccogite- 
mus  Chriftiani ,  &  feria  mente  revolva- 


T.  ClNERUM. 

mns.  Quid  cogitamus ,  &  non  confidera- 
mus  ?  Homines  mortales  &  rmmortales , 
fi  omni  momenti  morti  fimus  obnoxii 
magifque  appropinquamus  morti  &  itta 
nobis,  ne  qua>fo  cum  hac  die  finem  acci- 
piat  memoria  mortis.  RefoIvamus,relol- 
vamufque  femel  (  fine  refolutione  enim 
mhil  exit  in  opus)  &  ne  hxc  refolutio  c*- 
teraruminftarevanefcat  ,  qualibetdie, 
unam  horam  iftius  horx  meditationi  con- 
fecremus.  Ex  viginti  quatuor  horis  qui- 
busdies  conftat  ,  quare  uon  unam  trifti 
mancipabimusanima;  ?  hxc  optima  eft 
devotio,utiliffima  &  Deo  gratiffima  pce- 
mtentia ,  quam  in  hac  quadragafima  pote- 
nns  exercere  j  unam  fibi  indiesfegrega- 
re  horarmqua  ioli  cum  Deo  &  nobifcum 
de  morte  &  vita  noftra  meditemur.  Pro- 
inde  veftra  fretus  pietate  &  judicio  quod 
meum  acceptabitis  confilium  ,  finio  , 
quatuor  yobis  pro  quatuor  hor*  iftius 
quadrantibus,  confideranda  relinquens. 
Pnmo,quamdiuvixi  ?  Secundo ,  quo- 
modo  vixi  ?  Terti6,quamdiuvivam  > 
Quart6  ,  quomodo  vitam  meam  inftil 
tuam  l  quofirmiusinhsEreatmemoriar 
repeto5Quamdiu  vixi?  Quomodo  vixi  ? 
Quamdiu  vivam  ?  Quomodo  vi- 
tam  inftitutam  ?  Memento 
bomo.  Amen, 


T4rs  1, 


P  SERMO 


SERMO 


D  E 


San&iflimo  Sacramento. 

Ulyffiponein  Ecclefia  San&se  Engraciae  Anno  164?« 
Caro  mea  yere  efi  Cibm ; 
Et 

Sanguis  mem  vere  efi  Potm.   Joan.  6.  cap* 
§♦  I. 

^^S§^fUo  verba  fuperflua,aut  ritatem  confirmavit  :  Quare  in  San&iifi» 
*  unum  ociose  repeti-  mo  Corpons  &  Sanguiuis  fui  Sacrameu- 
tum  ,  in  defumpto  &  to,illam  tam  clare  &  exprefse  non  femel, 
propofito  ex  hodier-  fed  repetitis  vicibus  aftruit  &  confirmat , 
no  Evangelico  The-  Vere  eft  cibns3vere  eftpotus* 
,  mate  obvie  depre-  Qu6  quisaltius  cacumen  afcendit ,  e& 
hendes :  Verc  eft  cibus.nre  eft  potus.  Omnia  prascipitio  fit  vicinior.  Et  ficut  myfte- 
fidei  myfteria,omnia  Ecclefis:  Sacramen-  rium  Euchariftis  s  myfteriorum  omnium 
ta/unt  vera  niyfteria.iunt  vera  Sacramen- 
ta  :  nihilominus  fi  attente  leget  imus  E- 
vangeliftas ,  fi  atteute  fingula  Chrifti  ob- 
feivaverimusverba,in  nulloalio  myfte- 
rio,in  nullo  alio  Sacramento  $  nifi  Eucha- 
rifti*,  Chriftumufurpafle  reperiemus  il- 

lud  Veibum  Vtre.  Inftituit  Chriftus  Sa-  poterat  fcientia  :  habebat  de  quo  angere- 
]».w,  zo.  cramentum  poenitentix-,  dicens  :  Quorum  tur  fcrupulus  j  habebat  de  quo  cefpitaret 
remiferitis  peccata  remittmtur  eis  ,  non  ad-  ignorantia  ;  erat  de  quo  titubaret  curiofi- 
MitVere  :  Vere  funt  remiffa.  Inftituit  tas:  &  ubi  major  dubitandi  occafio,  con- 
Chriftus  Sacramentum  Baptifmi  ,  di-  fultum  omnino  erat  ,  ut  veritas  expref- 
VLau.  16.  cens  :  Qui  crediderit  &  baptUuus  fuerit ,   fior  eflet  &  confirmatior  ;  hinc  Corpo- 


eftaltiffimum  :  ChrillusDominusfacile 
advertit,Cjiiod  fragilitasin  illo  rer/ertura 
&  malitia  majores  dubitandi  detc&ura 
eflet  occafiones.  Habebaut,  dequohu- 
mano  captudubitarent(en(us  :  habebant 
de  quo  flu&uarent  Potentias  :  dubitare 


non  adiidit  Vere>  Vere  falvus   ris  fui  veritatem  fub  (peciebus  Hoftias  _ 

Carff  mea  vere  eft  ctbus :  hinc  veritatem  fui 
S^nguinis  fub  fpeciebus  Cahcis,  Sanguis 
meus  vere  eft  potus>  aiTerens  reddidit  iudubi- 
UUVOm 

$up- 


v.tf'       falvus  erit 
erit; 

Siigituraliis  inmyfteriis :  &  rurfum, 
fi  aliis  in  Sacramentis  Chriftus  Dominus 
nou  expreffit ,  nec  effeftuujB  fuorum  ve- 


D  £   SS.   S  A  c 

Suppofita  hac  intelligentis,  quse  Con- 
cilio  Tridentino  inferior  non  eft :  &  fup- 
pofita  occafione  hujus  folemnitatis ,  infti- 
tut*  ad  refarciendam  fublimiffimo  huic 
myfterio  injuriam  iilatam  :  coufiderans 
me  hodiein  hoc  vere  maguo  Fidei  thea- 
tro  ,  ftatuicontraomnesaltiffimi  hujus 
myfterii  inimicos,  iufallibilem  hujus  Vere 
fuftinere  &  propuguare  veritatem,  Caro 
mea  vere  eji  cibus :  &  Sanguis  meus  vere  eft 
potus.  Biuashafce  conclufiones  ipfiusfa- 
vente  gratia  hodie  defendemus  :  &  quia 
Fidei  principia,contra  iliam  negantes,vel 
non  vaient  vel  quia  uon  volunt  ut  vale- 
ant,quamvisfintinfallibilia  :  feponen- 
do  ejufdem  Fidei  fcutum  ,  &  aequali- 
bus  per  omnia  armis  in  campum  pro- 
deundo  ,  hodie  folummodo  armis  Ra« 
tionis  decertabo.    Myfterium  Euchari- 
fticum  per  antonomafiam  vocatur  my- 
fteriumFidei  »  Hk  eftcalix  Sanguinismei 
novi&aterni  leftamenti ,  mjftmumFidei  : 
hodie  vero  novitate  nunquam  audits  , 
myfterium  lidei  ,  faciemus  myfterium  Ra- 
tionis. 

Ad  argumentandum  contra  hujus  my- 
fterii  veritatem ,  non  folum  ejusmaiiife- 
fti  prodibuutinimici :  fed  &  omnes  quot- 
quot  quacunque  demum  via,  iliud  credi- 
tu  difficile  reddere  poffunt,qui  ad  fepte- 
mrium  uumerum  reducentur.  Primus 
horumerit  Judasus:  fecundus,GentiIis  • 
tertius,H*reticus :  quartus,Philofophus : 
quintus,Po!iticus  :  fextus,Devotus :  fep- 
timus  ,  diabolus  j  omnes  ifti  fua  addueent 
dubia,  quibusomnibus  unica  &  fola  fatis- 
faciet  Ratio,  utque  gloriofior  fi  t  viclloria, 
propriisomnos  vincemus  armis  :  ju- 
danim  ,SacraScriptura;  Genti!em,fabu- 
hs  ;  Haereticum,Evangelio;  Philofo- 
phum,uatura  j  Poiiticum  ,  couyemea- 


«.  A  M  E  N  T  O.  |y. 

tia  5  Devotum.alfeaibusi  diabolum,ten- 
tationibus.  Habemus  lermonis  materiam3 
utque  ad  noftra;  Fidei  g!oriam ,  ian£ttfli- 
mique  Sacramenti  cedat  honorem,ab  illa 
Domina,  qux  Deo  dcdit  Carncm  &  San- 
guiuem  unde  hoc  Sacramentum  fuit  iri- 
ftitutum,  &  ad  quam  hsc  de  inimkis  fuis 
vifloria  nou  minuspertinet  ,  petamus  , 
quatenus  nobis  lucem  ,  vires ,  &  gratiam 
impetret,quibus  omnibus  protam  nova 
&iufolita  pugna  indigemus.  AveMaria. 

$.  II. 

Caro  niea  vere  efi  Cibw. 
E  T 

Sanguk  mem  vere  ejl  potw. 
Joanq.  cap. gt 

DRimus  contra  SacrofanSi  iftius  My- 
X.  asaia  veritatem  prodiens  Chrifti  ini- 
nucus,eft  Judxus  ;  Judaica  etiam  perfi- 
dia  creditur  fuiffe  caufa  ludus,  &  hodier- 
i^  g.onofefeftivitatisoccafio;  Sed  ad 
Juc^um  convincendum  fideique  myfte- 
ni  Euchanfti^fubjiciendum  ,  fcripturis 
noiiris  nonmdigecRatio:  fufficiuntilli 
Jud^orumproprfi.  Primum  &  potifll- 
mum  Judsorum  dubium  contra  verita- 
tem  hujus  Sacramenti ,  fuit  ejus impoffi- 
bi  itas,dicentium  ,  Quomodopoteft  nobubk  1adn 
dxre  carnem  fuam  ad  manducandum  ?  quafi  J 
dicerent    iftud  eftimpoffibile.  Etquid 
Chnftus  ilhs  refpondit  ?  Refponfum 
notatu  dignum  dedit.    Nift  manducaverl 
tu  cajmtnmnbominis^nonhabebitu  vitam 
mvob».  DomineJefuChrifte  ,  pacetua 
Avinjque   nias   Sapienti*   dixero  ] 
*ff h0  J^orum  ,  erat  dtbitario 
?  hH'us  ^yfterii  poftibilitate  *  Du. 
bla  yero  prcfente  magiftr0  propofita  , 
^  *  noa 


Joan.  6, 


^6  S  E  R  M  0 

nonroinis&poenS,fede*plicationefo.  eft  poffibile  quoad  fubftantiam  :  Deus 
lentdiiTolvi.  Si  homines  ifti  de  hujus  roy-  enim  (  hcut  dicit  Moyles  in  Exodo  ,  & 
fteriipoffibiiitaredubitant,ediffereillis  Salomon in  hbro Regum tertio  :  )  im- 
quomodo  poffibile  fit,modumque  poffi-  menfus  eft  &  invifibihs :  immeniumqiic 
bilitatis  declara  :  &eritutique  lliisfatis-  tam  exigua  uou  poteft  fphxra  circum- 
faaum.  Quare  itaque  Chriftus,in  hoc  ca-  fcribi,nec  invifibiie  reduci.  Non  eft  poi- 
fu  ade&  contrariam  lecutus  viam ,  expli-  fibile  quoad  modum  (  ficuteuim  David 
cationisloco  gravem  iUis  intermiuacur  inquit  )  Mirabilium  operatoreftDeus  , 
poenam  ?  cauta  fuit ,  quia  hoc  paffu  dubi-  miracalorumque  fubjec^a  (unt  creatura:  j 
mit^eranthdx^LitigabantergoJudti :  &  Ergo  ciim  Sacerdos  iit  creatura,  quomo- 
ad  coguofceudam  hujus  myfterii  poffibi-   do  poteft  miraculum  operari  in  Deo  ,  & 
litatem  Judseis  haud  opusert  doarina  ta  Corpus  Dei  couvertere  fubftautiam 
Chnfti  :  fufficit  illis  fcriptura  eorum  &  P*nis  ?  Quomodo potefi  ?  ut  binorum  horum 
ratio.  Iftud  probo  ex eodem  Textu,Lm-  impofiibiiium  apparentiis fatisfaeiat  Ra- 
vabant  ergo  JmUi,  fi  litigabant :  ergo  qui-   tio ,  ab  aliis  intelleaibus  necefle  non  ha« 
dam  eorum  dicebant  quod  fiCj&  alii  quod  bet  rationes  quasrere  5  cum  in  lptorum- 
non.  Dicentes  quod  ficj  dabant  rationes  met  Judasorum  iutelleau  utraque  impof- 
quomodo  effet  poffibiie :  dicentes  quod  fibiha  conceffa  habeat  &  convifta. 
non  ,  dabantfimiliter  rationes  quomodo      Moyfe  moram  faciente  in  monteut 
effenonpoffet  :  &  rationei  dicentium  Legem  acciperet ,  tasdio  viaimora:que 
quodfic,erant  tamefficaces,  utChriftus  impatientes  Judau  (  qui  raod6  taxhum 
dare  fuas  neceffe  non  habuerit.  Hinc  du-  non  patiuntur  cxfpeftando  )  dixerunt  ad 
bio  non  occurrit  explicatione ,  fed  perti-  Aaron  ,  Vae  nobis  Eloim,  qui  nospmedat :  id 
uacise  minis  &  pcena.  In  hoc  cafu  concur-  eft,  Aaron  fac  nobis  Deum  ,  quem  videre 
rebant  tria :  Dubium  de  myfterio ,  perti-  poffimus  &  fequi ,  quique  nos  hoc  in  lti- 
nacia  negantium ;  &  def endentium  ratio  j  nere  prxcedat.    Notate  bene  lftud  ver- 
&  quando  videbatur  Chriftus  occurrere  bum  Vloim  ,  quod  non  folum  fignificat 
debere dubio,explicando  :  occurri: mali-  Deum  5  fedDeum  verum  qui  creavit  Cce- 
tix  poeuam  inttrminando  :  argumcnta  lum&terram.  Itahoc  MoyfesinLibro- 
etenim  negantium,jam  conviaa  erant  ra-  rum  fuorum  exordio  fcripfit ,  ln  prmtipw 
tionibus  defendentium.  Ita  ut  confutan-  creavit  Vloim  Calutn  &  terram.  Hasc  Judae- 
do  Judaifmo  in  poffibilitate  Sacramenti  orum  Aaroni  fa^a  propofitio ,  duo  com- 
Euchariftix ,  nec  fides,  nec  Chrifti  necef-  prehendit  notatu  digniffima, quorum  pri- 
faria  fuerit  doarina,fuffecerit  fides  &  ra-  mum  eft  quod  ab  homine  petunt  ut  feciai 
tio  ipforum  Judaeorum.    Defcendamus  ipfis  Deum :  fecundum,quod  hoc non  pe- 
inparticulariad  impoffibilia  ,  qua?  Ju-  tunt  ab  alio  quim  Aarone.  Nonne  tcie- 
darus  inhocmyfteriofibiimaginaturaut  bant  Hebrari  Deum  immenfum  omma 
perfuadet.  Quomodo  poteji  ?  Judarus  afferit  implentem ,  quomodo  ergo  petebant  ut 
myfterium  Euchariftia^iu  forma,qua  nos  Aaron  faceret  Deum  qui  locum  mutare 
Chriftiani hoc  credimus , impoffibile effe  poffet  &  prxcedere  ?  Nunquid  noverant 
quoadfubftautiam^&quoadmodum.Non  Deum  cffe  iuvifibUem  ,  &extrafphce- 


Vxod,  3  j , 
v.  2.0. 
}.Reg.d. 
v.  z7. 

vfalm.vj, 
v.18. 
VfaUtf. 
V.  4. 


Vxod.  ji. 

V.  I. 


Gen.  i. 
v.  U 


Exod.  24. 
V.14. 


DiSS,  Sac 
ram&obje&um  humaiiorum  oculorum, 
quomodo  ergo  petebant  ab  Aaron  fieri 
fibi  Deum  quem  videre>poflent  &  fequi  ? 
qua;  omnia  infinuant  dicendo :  Qui  nos  pr<e- 
cedat.  Cumque  hoc  grande  opus&  mira- 
culum  peterent  ab  lvoroine  ,  nonnead- 
eraut  alias  fublkniores  perfona;  tribuum 
Capita,  populique  Duces  ?  Nunquid  praj 
cateris  aderat  Hur ,  ab  ipfo  Moyfe  Aaro- 
ni  aflbciatus1  adjutor  quoad  ipfius  abfen- 
tiaduraret  :  Habetis  Aaron  &  Hur  ,  fi  quid 
natumfuerit  qutftionis  referetis  ad  eos>  Qua- 
re  ergo  non  ab  Hur  aut  aliquo  aliorum, 
fed  ab  Aarone  tantum  hoc  petierunt  ope- 
rari  miraculuin  ?  Hic  videbitis  quam  ra- 
tionabilia ,  &  humano  intelle&ui  confor 


RA  ME  N  TO.  yf 

ditionem:  illi  errarunt ,  nos  errare  non 
poflumus.  Sedinquoconftitic  difTeren» 
tia  ?  In  eo,  quodillicrediderunt  hocmi- 
raculum  fieri  pofle  authoritate  humana  , 
~£ac  nobis  Eloim ,  qui  nos  pracedat :  nos  cre- 
dimus  fieri  folum  &  fieri  pofle  fola  au- 
choritate  Divina ,  Hoe  fac ite  in  meamcom- 
memorationem.  Quod  Judasus  credit  hu- 
mana  pofle  fieri  poteftate  ,  non  credat 
fieri  pofle  omnipotentia  Divina  ,  Quomo- 
do  potejt  ?  hoc  non  foliim  eft  error  fidei, 
fed  &  ccccitas  rationis:  fiminus,  ratioad- 
juvetur  experientia» 

Qijando  ifto  cafu  Judasi  adorarunt  vi-  Ixod.  jj, 
tulum  ,  eodem  lpfo  die  Deus  illos  puni-  v.  28, 
vit,  occidendo  eorum  ultra  viginti  mil 


Luc.  2,1, 


mia  fint  Cathoiica.  fidei  myfteria ;  Iicct  lia.Eftne  ita  ?  Beue  itaque  fequitur  Dcum 

enimJudxi_fidefuadeficerent,noftrse  prasfentem  efle  in  hoftia  confecrata, 

nihilominus  negare  non  poterant  ratio-  Probo  confequentiam.  Si  Deus  (  pona- 

nem.  Judsei  petierunt  ab  Aarone,ut  ipfis  mus  iftud  impoffibile )  non  eft  in  illa  ho* 

Deum  faceretquem  videre  &  fequipof-  ftia  realiter  prsfens,  omnes  Chriftiani 


fent :  quia,  quamvis  Deum  immenfum 
efle  intelligerent  &  invifibilem  ,  tamen 
fine  lasfione  &  magnificentise  fua:  pras-ju- 
dicio  aut  difpendio  minore  fphoera  cir 


fumus  Idololatraj  ficuti  f  uere  Judan  ad- 
orantes  vitulum  :  iftud  certum  eft ,  nam 
tali  cafu  profiteremur  &  veneraremur 
Divinitatem  ubi  non  eft  j  at  fi  fumus 


cumfcnbi ,  &  fine  invifibilitatis  detri-  Idololatr*,  quare  non  punit  nos  Deus  fi 
mento  fub  figura  aliqua  fignoque  vifibili  cuti  punivit  Judaros  ?  Infto  magis  &  du 
teaum  oftendi  pofle  credebant;  necnon   bium  urgeo.  Jud*i  una  tantum  vice  vi 


pro  hujus  miraculi  artifice  elegerunt 
alium  quam  Aaronem  Sacerdotem,  nam 
fimiliter  intelligebant  a&ionem  tam  fu- 
pernaturalem  &  miraculofam,  qualrs  eft, 
Deum  ponere  fub  fpieciebus  creatis,non 


tuhim  adorarunt ,  nos  Chriftiani  a  mille 
Sexcentis  &  ultra  annis  adoramus  confe- 
cratam  hoftiam  :  Judasi  adorarunt  vitu- 
lum  in  uno  tantum  loco ,  nos  Chriftiani 
in  omnibus  mundi  partibus  Sacramen- 


alnpolie  competere  quam  Sacerdoti.  tum  adoramus:  Tud*i  vitultim  adorantet 

Krr-r»  nnr\A  Tn.-J^iJ  nsfiornni'.,.».  o»  1   •      .       \  "  .  _. 


Ecce  quod  Judad  petierunt  tunc,&  quod 
nos  adoramus  hodie  ;  Deum  fub  fpecie- 
bus  vifibilibus,  Siia  illismiraculosepo- 
litumminifterioSacerdotum.  Judxi  ad- 
invenerunt  myfterium  hoc ,  quo  jam  nos 
fruimnr  :  illi  adornarunt  petitionem  & 
fupplicairjj  nos  felicem  referimus  expe- 


unius  tantiim  erant  nationis  ,  Chriftiani 
adorantes  Sacramentum  totius  funt  uni- 
verfi ;  adhuc  fortius  fupereft  argumen» 
tum.  Multi  credentes  &  fummum  hoc 
Myfterium  rite  adorantes ,  ejufdem  na- 
tionis  funt  Hebrasi  ad  veram  fidem  con- 
verfi;  author  icidem  &  ejus  inftitutor  Re- 
£  )  den> 


jg  S  E  R  M 

demptor  nofter  Jesus  Christus  Hebrams 
crat :  Primiadorantes,  credentes  &  com- 
municantes  qui  fuerunt  Apoftoli  Difd- 
pulique  Domini,  erant  Hebraei  :  Iftique 
Hebrsei ,  fuerunt  primi  Sacerdotes  qui 
hoc  Sacramentum  confecraruntj  &  prirni 
Pr*dicatores  qui  hoc  Sacramentum  lau- 
daruut,nec  non  per  univerfum  mundum 
promulgantes  ftabilierunt&  confirma- 
runt :  Ergo  fi  Deuseftidem  ,  &  adora- 
tores  udem ,  quare  Deus  non  punit  ilios 
&  nos ,  ficut  quondam  puuivit  Hebne- 
'  os?  Si  lilam  hoftiam  adorare  ,  eft  idoio- 
latna  ficut  adorare  vitulum  ,  quare  rnille 
fexceutis  &  amplius  annis  toto  infpedau- 
*te  mundo  Deus  fuffert ,  quod  nec  uno 
quidem  impune  toleravit  in  deferto  ?  Ra- 
tio  eft,  quia  illi  erant  veri  idololatra:,  & 
nos  fumus  veti  fideles :  nam  illi  adoran- 
do  vitulum  profitebantur  veritatem  ubi 
non  erat ,  &  nos  confecratam  adorantes 
hoftiamubi  Deus  vereeft ,  profitemur 
Divinitatem.  Ita  ut  te  Judaeum ,  propria 
tua  pcsna,  prcpriis  tuis  (cripturis,  proprie 
denique  tuoiutelle&u  convincat  Ratio; 
eadem  veritas  quam  negas :  &1  ipfa  im- 
poffibilitas  &  difficultatesquasfingis. 

Sed  profequamur  difcurrendo  per 
omnes  hujus  myfterii  difficultates  :  & 
perfpiciemus  quomodo  ilias  Judaei  in 
fuis  fcripturis  crediderint.  Sacramentum 
Euchariftia?  ,  per  antouomafiam  eft  my- 
i.Cer.n.  fteriumnoviTeftamenti,  Uie  calixnovum 
f.  If  ♦  Tejiimcntum  eji  in  meo  fanguine  :  verum  tali 
mo.lo  eft  myfterium  novum  ,  &  nov  um 
Teftamentum  ;  ut  omnes  ipfius  diffi- 
cultates  dedudsefiut  ex  Teftamentove- 
terL  Magna  in  hoc  myfterio  difficul- 
tas  cft  ,  quod  vinum  couvertatur  in 
Sanguinem,  &  pauis  in  CorpusChnfti: 
fed  i  Judseus  in  fuis  fcripruris  credic , 


quod  uxor  Loth  converfa  fit  in  ftatuam  Gent  19, 
lalis ,  Virga  Moyfis  in  ferpeutem  ,  &  v.  z6. 
Niius  fimiliter  in  fanguiuem  :  quam  Exod.  4. 
quxfo  non  credendi  habet  rationem ,  y,  J. 
quod   panis   convertatur   in  Corpus  ixod.  7, 
Chrifti  <  Grandis  m  hoc  rcyfterio  videtur  v,  17, 
difficultas  ,  quod  accidentia  remaneant 
fine  fubjedo  ,  &  fine  fubftantias  admi- 
niculo  per  fe  fubfiftant  :  ied  fi  Judsus  Gen.  1. 
credit  lucem  efle  accidens  folis,  quae  v,  4, 
creata  fuit  die  prima  ,  &  Sol ,  qui  lucis  ita  SS. 
eft  lubftantia ,  creatus  fuerit  die  quar-  Bafil. 
ta  ,  quam  rationem  habet  non  credeudi  jsjaz,t 
exiftete  accideutia  panis  qua;  videmus,  jheedoret^ 
ubi  nou  eft  fubftantia  panis  quas  fuften-  &  a[n 
tet  ?  Magua  in  hoc  myfteno  videtur  apUd  Sum- 
difficultas  quod  mtegram  fumens  Ho-  rcZj  de 
ftiam  tantum  accipiat ,  quantum  exigu-  0peft  C. 
am  ejus  fumens  partem  :  ied  fi  Judxus  dier. 
credit ,  quod  quando  fui  Patres  ibant  £XOd,  \6t 
manna  in  campo  coileduri , .  qu&d  plus  v.  ig, 
minufve  colligentes,  asqualiter ,  &  in  ea- 
dem  meniura  fe  collegifle  deprehende- 
rint :  quodnam  juftumnon  credendimo- 
tivum  habere  poteft  ,  quod  recipientes 
partem,  asque  ac  totam  recipientes  ho- 
ftiam,totum  accipiant  Chnftum  \  De- 
nique  magna  in  hoc  myfterio  videtur  , 
difficultas  ,  quod  totum  ejus  mirabile 
quatuor  conficiatur  verbis ,  &  Deus  iub- 
jedus  fit  &  obediens  illis  Sacerdotis  ver- 
bis :  fed  fi  Judseus  credit  ,  quod  Deo  ^ 
obedieute  voci  Jofue  ,  ftetent  Soi;  &  J  i  ' 
Moyfes,  cui  ad  filicem  in  fontem  con- 
vertendum  fufficiebaut  verba  ,  propter       *  ' 
incredulitatem  ab  ingrcflu  terraD  promif-  *  8# 
fionisfueritprohibitus  :  quam  quasfoha- 
bet  rationem  non  crcdendi  quod  verba 
Sacerdotis  fufficiant,  ut  defcendar  Chii- 
ftus,  k  panis  mutetur?  Ita  utjudaeo  ad 
coufitendum  myfterii  Euchariftiae ,  in 

duo 


D  E  SS,  S  A  C  %  A  M  E  N  T  O.  3  j 


^aohallucinatuf^poffibilitatem,  non  d*o  ad  hoc  fola  fuffidfc  memoria 

fiova^  aut  nottrafides  fit  neceffaria  :fed  RecOrdentut ,  &  credent.  Ita  ut  mfi-'  - 
iex  ilh  vetus  eademque  fua,adjuta  ratioue  delitas  in  Judaas ,  noa  tam  fit  infide- 
luffadatjquodeniminruiscrediditicri-  litas  quam  obhvio  :  noh  credunt,  quia 
ptuns  ,idem  eft  quodipfum credere jubet  non  recordantur;  &  fi  ad  credendum 
fades,  cumiftololum  diicrimine  ,  quod  fufficit  memoria  ,  quant6  magis  Dif 
nic  mandet  credere  miracula  jundim,  curfus  &  Ratio  ?  a  Ratioue  igitur  con- 
qu^ibi  crediditdivisim.  Hoc  Propheta  vi* ,  irrefragabilem  hujus  Verl  confi- 
Pfalm.     Uavid  his  mlinuat  verbis ,  Memoriam  fe-  teantur  veritatem  ,  vere  e(l  cibus>  vere  e(l 
HO.v.^crc  mirabiltumfuorum,  efcam  dedit  timenti-  potus.  ' 
busfe:  quafi  diceret;  Deusfecitmemori- 
am  fuorum  mirabilium  in  Pane,  quem  §.  ni. 

dedit  ad  comedendum  iis  qui  illum  ti- 

meut:itautmemomfit  quidemnovaj  f^Entili  fimiliter  hocce  royfterium 
ied  mirabiha  antiqua.  ibi  erant  divifa  j  VJ  videtur  impoffibile  ,  &  maxima 
hiccornpendiofuntcombinata.  Afficultas  iu  co  deprehenfa  ,  iunt  iPfa 

Ubicumpnmiscirca.Ly^M^m^  verbaChrifti,  Care  mea  ver"e  e(i  cibus :  & 
/mr  notandumeft,quod,  quando  Chri-  fanguismeus  verlefl  potus.  Quomodo  eft 
ltu.S^  Sacnmentum  infiituit,  &  in  eo  poffibile  ( inquit Gentilis )  effeDeum, 
ic  nobis  rehquit  ,  aliud  non  petiit  nifi  quimandetcarnem  fuam  manducari  ,  & 
memonam:J„^^0,^„/4^.  Et  fanguinem  fuum  bibi  ?  Atreo  carnem  fui 

terPrtftmCin.        T3Ut  V°luata-  fiUl  epularumlocoThyeftxminiftrante,^  in 
S  J™  u\h°c  myfteno  Pr^n-  tantus  (inquit  Gentilitas )  naturaminva-  Tbyefl. 
debacfidem  fimul  ft amorem  :  pro  fide  fit  horror ,«  fol retrogreffus fuerit  ,  ncJ.% 
neceiTarius  erat  mtel  leaus  ,  pro  amore  tam  abominabili  lucendo  menfie,  radio-  4 
vo.untas  quareergototuseftincom-  rum  fuorum  puritatem  contaminaret. 
mendando  hoc  myfteno  memorix  ?  Ra-  Quomodo  igitur  Deus  effe  poteft,  man- 
Z  JjZ   rS  r"J!1S  Inft'r,Jn01lis, fuit  dans  fuam  «"*m  «»nedi,  &  fanguinem 
IrZXt-t  H    n  C°La!?fuUS}  [^bibi?  Etquomodo  dari  |offunt 
IS   ^^^  h0mh,eS'       Proprii  fui  Dei  carnem 
rryfteriurn  credant&ameut,  non  opus  comedant,  aut  fanguinem  bibant?  Ar- 

^rnouSr  lnteliaU  dlfCUrrCre ' "°-  ^meutUm  iftud  tam  validum  &  efficax, 

II    P     ?r  ntatT,rnem°rii  ^ioque  ifta  tam  inhumana  vifa  fuere 

tantum   pfe  fifficit  recordari.  Recor-  Commentanti  in  Ariftotelem  Averroi , 

deuturquodinfualege  cred.derunt,  nec  ut,  ne  fubeffet  Legi,  qu*  Deum  fuum 

dubitabunt  adorare   quod  nos  credi-  manducare  obligfret  ,   noluerit  elfe 

mus  m  noftra.   Nulla  totius  mundi  Chriftianus ,  &  roortuus  fi  Get.tiHs 

Zl  s  na  oST  J ^  ^  CMftunorumlfed  quia  veum  Wm  *  ^ 

eit  mteliectu  &  voluutate  j  aft  Ju-  « Philofopborum 

;  Ad 


11  r 


Tertul- 
lian.  in 
apolog. 

C.2.1.& 

*3- 


40  S    E  R 

Ad  argumentum  Gentilium  fefe  ref- 
ponfurum  promifit  Ratio  non  aliter 
quam  eorum  Fabulis :  &  ne  ifte  refpon- 
dendi  modusvideatur  minus  folidus,  au- 
diamusprirnoTertullianumin  luo  Apo- 
lo^eticodicentsm  ,quodfabula:  Gentt- 
lium  faciant  Chriftianorum  myftena  val- 
de  credibilia.  lfta  propofitio  videtur  effe 
difficilis,  fiquidem  Gentilium  fabuhe  , 
mendaciafunt&  figmenta  :  Chriftiauo- 
rum  vero  myfteria ,  vera  funt  &  infalli- 
bilia.  Qiiomodoergo  mendacium  fidem 
aftruat  veritati  ?  ipfe  Tertullianus  fefe 
confuetoexplicavitjudicio ,  lideliorafunt 
nofira,  magifque  credenda ,  quorum  imagines 
qwqncfidem  mww«»r.Fabulae  Gentihum, 
fibene  confidereutur ,  funt  quxdam  ad- 
umbrationes,  funt  quaedam  effigies,  fimi- 
litudines  vel  imagines  myfteriorum  Chn- 
ftianorum :  &  fi  Gentilesnoftrorum  my- 
fteriorum  imitationi  dederuntfidem,qua- 
re  eorundemExemplari  fidem  negabunt? 
Sicrediderunt&  adoraverunt  Effigies  & 
Ectypa ,  quare  vocabunt  in  dubium  &  ad- 
orationem  negabuntPrototypis?  Videlio- 
ra  funt  nofira ,  magifyue  credenda  ,  quorum 
imagines  quoquefidem  inveniunt.Rztio,  Gen- 
tilesfua  propriaconvineit  Idololatria,  ut 
fidem  negare  non  poffint:  nihil  enim  tam 
difficile  proponitur ,  quod  non  jam  tum 
concefferint ,  &  in  fuis  fabulis  confeffi 
fint.  Hinccolligimus  rationem  &  altiffi- 
mam  Dei  providentiam  ,  cur  in  mundo 
permiferit  Idololatriam  ,  fcilicet ,  ut  ea- 
demipfafideiaperiretviam  ,  &  tam  fub- 
limium  myfteriorum  credulitatem  hu- 
mano  intelleaui  redderet  faciliorem  j 
velutieorum  quae  Deus  prolege  gratiae 
refervarat. 

Sicut  Deus  in  hoc  mundo  condidit  ho- 
minem,  ut  omuiurn  homiuum  exifteret 


M  O 

Parens,  qui  fuit  Adam  :  ita  alterum  con- 
didit  hominem,  qui  parens  foret  creden- 
tium,  ficutfuit  Abraham ,  uni  primatum 
contulit  naturac ;  alteri  primatum  fidei. 
Sed  ipfius  Abraha:  vita  rite  examinata  , 
inveuiemus  ipfum,  antequam ,  in  verum 
Deum  credidit,  fuiffe  Idololatram ;  Iharc 
Vater  Abraha,  &  Nacbor  :  fervieruntque  Diis 
alienis.  Erg6ne  Idololatra  erit  Abraham,  Jofucc. 
quiomnium  credentium  debebateffepa-  %fcv.  z. 
ter  ?  imo  vero,  &  ob  idipfum  Deus  per-  jta  Mafi- 
mifitutfideipater,effetfilius  Idolola-  M  hic 
trise :  Idololatria  enim  gradus  eft  ,  &  ad  vhil  de 
fidemproceffio.  Porta  fidei  eft  creduli-  Gene- 
tas,  antequ2m  enim  aliquid  quidcreda-  brarL  & 
tur,intelle£tus  de  credendo  debet  judica-  Hebrai. 
re ;  &  hoc  in  mundo  fecit  Idololatria  , 
prseveniendofidem.  Idololatria  credibi- 
litatem  feminavit  ;  Fides  credulitatem 
meffuit.  Idololatria  Gentilesincepit  h- 
cere  credulosfabulis  jFidesverocreden- 
teseosfecit  myfteriis.  Idololatria  diroi- 
dium^Fides  credulitatisdedit  coniple' 
mentum.  Et  ficut  fides  eft  rerum  vera- 
rum  &  difficilium  credulitas ,  fic  Idolo- 
latriafacihtavit  difficile,  &  mox  Fides 
introduxit  verum.  Repugnantia  quam 
habet  fides,  eft  iiludmagnum,  arduum  , 
obfcurum  &  fupernaturale  myfteriorum, 
credere  quod  non  video  ,  &  confiteri 
quod  non  intelligo-.atquehas  repugnan- 
tias  Idololatriajam  vicerat  in  fabulisj 
quando  Fides  eas  convicit  in  myfte- 

11  Hac  (uppofita  veritate  ,  valde  facile 
erit  Gentilibus  quafcunqae  fibi  inSacra- 
mento  altaris  occurrentes  difficultates 
credere  :  quicquidenim  nos  credimusin 
hocmyfterio ;  illi  prius  in  fuis  credide* 
runt  fabulis.  Si  Gentiles  credebant  fe  in 
pane  unum  comedere  Deum ,  &  in  vino 
r  bibere 


D  E     SS.     S  A  C 


m**  ^iSt^sSs  S£d^achrifti  C°fP— s  eft 

caruem3&  bibereinus  fanguinem  iu  pro  cTedS  lSi  Ge»«les  ... . 

pria  fo.de  ,  natura  meritl  pofletabC-  "      *  ckIo>  &  5  4 

rere :  fub  fpeciebus  ver6  alienis,t*n  na-  ZI  ^lZ  n  !  n  b  C<rio  CUm 
turalibus  ficuti  pariis  &  vini  nnllnm  om  r       J  311  terra  fub  nomi™  Dia- 

tialem  guftum  aut  palatum  habent ,  ficut  Srf  Ch^/tnul  fit  iu  ccelo  & 
Averroei.  F  '  "CUC  £  Jfrra  '  uecuo»  «•  diverfis  fimul  locis  P 

..  I"reliquiSomuibusGentiIiimagina.  rt^^^^^^j0^ 
msmipoffibilibusevenitidem.  Videtur  c'ndl  lr  r    f"31'  advin-  ?. 

impoffibileinhocmyfterio,auodfubft  n  tfwtal™  ?  &  °PPti-  Q*J* 

tia  P,u;s  fi«  Corpus  CivaftLVidetur  in  .  £  »7 n  ^T"  m  %Ura  ^*" 

poffibHe  quod  quLitas  CorpSpl  «  ^lf  : 
njs  eundem  in  eadem  Hoftia  occupent  L  ELS^f^  ^  effe  *• 
cum  :  videtur  impoflIbile,quod  idem  Ci  j  ^       lllS  duobus  modis  Deus 

bus  vitam  caufet  l  mo    'r^  vl  etuTim   h^t-T^  '  ad  uuieudum  fefe 
poffibiie,quod  idem  Chriftus    S-  t^luZZl^  'f™^  ^ 
mnlfic&inTcn»,  ut  hominem  fibi  u-  SSS^^  0* 
mat9&inCcelumtollat+  Deniqne  vide-  Sff  '  G!aucum  aliquam  14.  m*. 
turimpoffibile^uodhomocomVdel,  S^&ttfW  4* 
unico  bolo  ,  ex  homine  in  Deum  oam  L,T     n   ,       Deum  mar,s  :  qu* 
formetur.  m  "anS'  tauc,emJufta      remanet  credendi  diffi- 

Sedfigentiles(omniaipforumConfu-  Sy?^^^11^ 
temus  impoffibilia)  fi  Gentiles  crede  8 .C"taw uaturam immuteut, 

bant  Danaen  converiam  Se  n  anrnm'  &ex,jom,u,b^  evadant  D,vi«i  ?  Nulla 

|.  M.eta-  Nardfliun  in  florlm TSeu  n S  P^0^08  de  h°C  mvfterio  * 

p-*    mor  :  Hipomaneninleotm    AreX  Ws    ^  *!?  :  ^Uica^d  euim  * 

famdeniquein  fontem  :  au*namWo  ^.^"^^credzp^  cipitur,  in  fuis 

illisremanet  ratio dubitandi 22  ^n"?  fabuhscredide™t. 

io.  incorpus,  & vinumin  Chrill ^Lgufnem  nott^  %lf™«hlt^ ,  Religionis 

htamor,  convertatutPSi  Gentiles,iu  Geryoni  coT-  £Zt£       elfe  v^uperium.quod  no- 
P°re  >  tmineflecorporacredS    t  :  ^^^«^«11«- 
fo/.     quamnamnoncredendih,bentrationem}  ^  ""^™  fidei 

8*  ^q^titas  corporis  Chrifli     panis  S^ST^^ 

; ,  ,    cum  du*  fint ,  in  facra  Hoftia  unum  tan-  Z      Vu  ,    g'S  fcnpt^  laudans> ea' 

tumoccupent?  Si  Gentil?S  cStt  rnlP  ,    Ularum  e'ufdem  g^tflitatis 

f  u?s  credebant ,  comParat,ouem  extollit ;  ^  pM«. 


z.  Vet.  1« 


4*  S 

fci  iniqui  fabulationes  :  fednonutlex  tua.  S. 
Pecrus  laudans  myfteria  legis  gratix  ,  ea- 
dem  cum  Geutilium  fabulis  conferendo 
extollit :  Non  «w>»  fabulaifecuti}no- 
tamfacimm  vobis  wtuiem  &  Dufentiam  Je- 
fu  Chrifti. 

Notabiiis  comparatio :  nec  minus  no- 
tabilis  illa  inter  duas  iftas  prxcipuas  Le- 
gis  novx  &  veteris  columnas  confonan- 
tia  l  Si  David  ,  &  S.  Petrus  divina  fi.iei 
myfteria  voiunt  extollere  per  compara- 
tionem  cum  gentilitate  ,  quare  ea  uon 


H 


R   M  O 

cilis  manifeft4  iftius  Vere  ratione  convi- 
&us,&  dicat;  Vere  ejl  cibus :  Vere  efl  ptnt. 
§.  IV. 

<£reticus  velut  inimicus  domefti- 
cus ,  argumentacur  ex  Evangelio, 
&  ex  iplis  verbis  Chrifti  contra  ipiarn  ar- 
ma  cudit.  Hxreticus  credit ,  &  probare 
prxfumic  ,  quod  conteutum  fub  Sacra* 
mentalibus  fpeeiebus ,  fit  vera  tubftantia 
panis.  Argumentatur  in  hunc  modum. 
Chriftus  hoc  myfterium  in  Evaugelio 
frequenter  appellat  PanCm  ,  Hic  efipanit  Joan. 


compar2Ut  cumGentiliumhiftoriis,  fed  qui  decctk  defendit :  quinianducat  hunc  f>a-  p.jy 


cam  eorum  fobuiis  ?  Hiftoriaprofitecur 
proferre  ventatem,&  hiftorix  Gentilium 
fa&a  coutiuentheroica  caiufque  famoiis- 
fimos ,  prouc  in  Graecorum  <3c  Romano- 
rutn  hiftoriii  cianffime  patet;  Quare  er- 
go  David  &  S.Petrus  inyfteria  lan&a  nou 
comparaut  cum  Hiftoriis  ,  fed  fabulis  ? 
Rarioeft  ,  quiahiftorix  referunchomi- 
num  fa&a  ;  fabulx  vero  eorundcm  fig- 
msnca  ,  Deumvero  vincere  hominesin 
eo  quod  facerepotuerunt,  uoneft  argu- 
meatum  ipfius  maguificentix  ;  illos  au- 
ten)  vincere ,  in  eo  quod  fciverunt  finge- 
re,eft  laus  ipfius  poceftatipropria.  Quod 
omaipotentix  \\  fius  e6  perveniant  ope- 
ra  ,  qu6  noftrx  iimginationis  non  perve- 
nsre  figmenta  .'  Quod  Divinaomnipo- 
tentia  eo  pertingat  operaudo ,  quo  hmna- 
na  imaginatio  non  pertigic  fingendo  ! 
Magua  Poteftas !  magna  Sapientia .'  mag- 
nus  Deus/  Iftudeftquodin  illomyfterio 
adoramus&  cor.fitemur.  Fabulx  Geati- 
liurn,fi&x  fuere  effigies  Mirabilium  ex- 
celleutiffimi  hujus  myfterii :  &  mifterii 
hujus  Mirabi!ia;fuut  verx  iftarum  fabula 


nemymtm  xternum.  Chriftus  vocatiliud 
Panem  j  Ergo  eftpauis.  Ptobat  confe* 
quentiam.  Ratio,ob  quam  nos  Catholici 
credimus  in  hoftia  efle  fubftantiam  Cor» 
porisChrifti,eft  quia  Chriftus  dixit ,  Hoc 
ejl  Corpus  meum  :  ergo  fi  in  hoftia  eft  cor- 
porisChrifti  fubftantia  quiaChriftusdi- 
Xit  Hoc  ejl  Corpus  meum :  in  Hoftia  fimiliter  Mattb. 
eft  fubftantia  panis;Hif  efi  P4w*f,ficut  Chri- 
ftus  dixit. 

Hxretico  facillime  refpondet  ratio, 
Hoftiam  confecratam  Chriftus  vocat  pa- 
nem  licet  non  fit  panis  :  quamvis  enim 
non  fit  panis ,  fuit  tamen  panis :  &  lacet 
non  fic  panis ,  videtur  tamen  panis :  &  ad 
fortiendum  panis nomen ,  non  eft  opusef- 
fe,fed  (ufficit  fuifTe,aut  videripanem.  Ra- 
tio hoc  probat  ex  Evangelio  ;  Fanu qttem  J9An' 
e%o  dabo  Caro  mea  efi.  Muuc  fi  hoftia  eft  v* 
CarOjquoiTtodo  illam  vocar  panem  ?  &  fi 
illam  vocat  panem  ,  quare  illam  vocat 
Carnem  ?  VocatillamCarnem,  quia  eft: 
&  vocat  illam  Pauem,  quia  fuit  :  vocat 
illam  camem ,  quia  eft  caro :  &  vocat  il- 
lam  panem ;  quia  videtur  efle  panis.  Ho- 


rum  exiftentix.  Si  igitur  figmenta  &  ima-  ftia  confecrata  non  eft  panis ,  fed  fuit ,  8c 
ginationem  crediderunc  ,  quare  realita-  efle  videtur  panis  •  &  videri,  aut  fuifle, 
tetu  negabunt  ?  Confiteatur  itaque  Geo-  fufficit  ut  fic  vocetur.   Et  ue  hxreticus 

ob- 


t>  i  SS.   S  a 

obgannire  poffit ,  hanc  efle  humanam  & 
explicationem  noftram  :  videatipfe  , 
Videantque  omnes  ,  hanc  efle  phrafin 
modumque  loquendi  Dei  ac  fcriptura- 
rum  ejus. 

Virga  Moyfis  (  quae  etiam  vocatur 
Aarouis  )  in  ferpentem  conversa  ,  &  fi- 
militer  Pharaonis  fapientum  malefico- 
rumque  virgis  in  ferpentes  commutatis : 
ierpeus  Moyfi,  ferpentes  alios  eft  infecu- 

7»  tus,&  ait  Textus,Virga  Uoyfis  devoravit  vir- 
gas  ^Egyptiorum.  Videturnon  ficdicide- 
bere,  fed,  ferpens  Moyfis  comedit  devo- 
rayitque  ferpentes  iEgyptiorum  j  Virga 
enim  Moyfis  comederenonpoterat,  fed 
ferpens.  Porro  fi  Moyfis  ferpens  fuit,qui 
comedit  &  devoravit,  quare  dicitur  quod 
comedit&  devoravit  virga  ?  Ratio  eft, 
quia  ferpens  Mc-yfis  fuerat  virga  Moy- 
fis :  &  ut  virga  vocetur  ferpens ,  fufficit 
fuifle  virgam,  quamvis  fit  ferpens.  Idem 
accidit  in  hoc  myfterioj  Hoftia  confecra- 
ta ,  qua:  modo  eft  caro  &  Corpus  Chrifti, 
fuerat  panis  :  &  ut  hoftia ,  qu*  eft  caro  & 
Corpus  Chrifti,vocetur  panis,  fufficit  fu- 
ifle  panem ,  quamvis  fic  Chrifti  Corpus : 
ita  ut  abfque  panis  fubftantia  vocari  pof- 
fitpanis,non  quia  eft  5  fed  quia  fuit ,  &  vi- 
detur  eiTe  panis. 

Sacer  Textus  planetarum  aftrorum- 
rumque  coeleftium  referens  creationem, 
dicit  ,  quodDeusfeceritduoluminaria 

.  cceteris  majora  :  Vecit  Deus  duo  luminaria 
magnafcihcet  Solem  &  Lunam.Si  Aftro- 
logiam  confuluerimus ,  Solem  omnium 
coeleftium  Iuminarium  maximum  :  Lu- 
nam  ver6  omnium  miuimum  deprehen- 
demus.Erg6,fi  Luna  aftrorum  omnium  eft 
minimum,  quare  vocatur  magnum ,  Duo 
luminaria  magna?  Qiiod  Sol  vociteturlu- 
«maremagnum ,  hocnomen  ejusmaje^ 


c  i  a  m  e  n  «■  b.  ^ 
ftati  &  magnitudini  debetur :  fed  quod 
Luna  dicaturluminaremagnum,qua;nam 
eit  ratio  ?  Sol  vocatur  Iumuiare  magnum, 
q uia  revera  eft  :  Luna  vero  vocatur  lumi- 
nare  magnum;  quia  videtur  efiemagnum, 
Omnia  aftra  magnitudine  fuperaut  lu- 
nam  :  atluna  omnia^ftra  magnitudine  vi- 
detur  excedere ,  &  hoc  fufficit  ut  vocetur 
luminare  magnura :  quiaitavidetur  efle, 
cum  tamen  non  fit.Pari  ratione  Sacra  Ho- 
iha  non  eft,fed  videtur  eiTe  panis,quia  pa- 
nis  acadentia  remauferunt  5  in  quo  (enfus 
noitrihallucinantur:  &  fufficit  panem  vi- 
den,quamvisnon  fit,  utpanisappelletur: 
Hicefipanis.  rr  * 

Et  li  forte  hxreticorum  quifpiam  hifce 
exemplisnon  lineretfe  convinci,eo  quod 
adduaa  funt  ex  Teftamento  veteri  (  qua; 
eorum  quidam,ficut  Manich*i,negarunt) 
eaderndanturin  Teftamento  novo  ,  & 
quidem  [fipoffibileeft]  adhuc  clariora. 

In  nuptiis  Canae  Galile* ,  quando  ar- 
chitnclinus  vinum  novum  miraculofa- 
«uro  guftavit,inquit  Evangelifta  S.  Joan- 
nes,  Guftavit  Architriclinus  aquam  vinum  fa-  han  1 
Oum.  Refurreaionisdiluculo  ,  quandoft 
Manae  mgrefT*  funt  fepulchrum  ,  inquit 
Evangelifta  S.  Marcus ,  Viderunt  Juvenem  Ma„ 
fedemem  a dextrit  ,  coopertum  fioU  can-  f?' 
c  t  ELC  ifte  j^venis  inquit  Evangelifta  5' 
S.MatthaeuseratAngelus  :  Angelusenim  „  , 
Domtnt  defcendit  de  ccelo  ,  &  revohit  la  Utth 
pidem  &  fedebat  fuper  eum.    In  his'  am-  Z*' K 
bobus  cafibus  multum  eft  quod  confi- 
deretur.  Vinum  miraculofum  poft  con- 
verlionem  erat  verum  vinum  :  Auge- 
ius  ,  quem  viderunt  Mari*  albis  vefti- 
tum  ,  fimilitereratverus  Angelus  :  Si 
igitur  vinum  ,  vere  &  fubfhntialiter 
erat  vinum,quomodo  S  JoannesEvange. 
Ulfeilludvocataquam,  aquamvmumfa- 


44  S  e  r 

ilam  ?  &  fi  Angelus ,  vete  &  iu  fubftautia 
erat  Angelus,quomodo  S.  MarcusEvan- 
gelifta  lllum  vocat  hominem  five  juve- 
nem  j  Viderunt  juvenew  fedentcm  ?  Ucer- 
quelocuruseft  velut  Evangeiifta:  &uter- 
cjue  vere,propne,  &  naturaiiter.  S. Joan- 
nes  aquam  vocavit  viuum  j  licet  enim 
jam  non  eilet  aqua  fed  vinum ,  fuerat  ta- 
men  aqua :  Aquam  vinumfaclam  ?  &  S.Mar- 
cus,  Angelum  vocat  hominem  ;  licete- 
nim  non  eilet  honio  ,  in  figura  tamen  & 
vefte  homo  vocabatur ,  Jtivenem  fedentem} 
coopertum  ftola  candida.  Idem  eft  in  facra 
Hoftia,proiude  de  ea  locutus  eft  Chriftus, 
ficut  ejusEvangelifta:  iocutilunt  de  vino 
miraculofo,  &  Angelo  veftito.  Qucm- 
admodum  fubfhntia  aquae  couverfa  fuit 
in  iubftmtiamvini  ,  &  nihilominus  poft 
couverfiouem  appel!aturaqua,non  quod 
adhuc  eiTet,fed  fuifiet :  ita  Corpus  Chri- 
fti  in  S-icramento  vocatur  panis,non  quod 
fit,  fed  quia  panis  fuir.  Et  ficuc  Ange'us 
fubftautiahter  verus  erat  Angelus ,  nihil- 
ominiis  appellatur  homojquia  talishomi- 
nis  habitu  indutus  apparebat :  ita  Corpus 
Chnfti  fub  fpeciebus  facramentalibus  vo- 
catur  panis,non  quodfit,  fed quiavidetur 
paniSjHif  eft  panii. 

Ita  plaue  eft.  Sed  hinc  inftat  &  iaftare 
poteft  &  replicare  Hasreticus  ;  ficut 
Chriftus  hoftiam  vccavit  panem ,  abfque 
eo  quod  fit  panis ;  ita  illam  vocare  pote- 
rat  fuum  corpus,  abfque  eo  quod  fit  fuum 
corpus.  Non  porerar,refpondetratio;& 
hoc  modo  probat  &  evincit  admirabili- 
ter.  Hoftia  poteft  dici  panis  licet  nou  fit 
pauis ,  quia  fuit  &  videtur  eflepanis :  fed 
non  poteft  dici  Corpus  nifi  fit  Corpus 
Chrifti ,  quia  nec  aute  fuic,nec  poftea  ap- 
paret ,  aut  illud  eiTe  videtur.  Uno  e  tri- 
bus  ruodis  facra  hoftia  dici  poteft;  Corpus 


M  O 

Chrifti :  vel  quia  eft,vel  quia  fuit,vel  quia 
efle  videtur.  Num  quia  eife  videtur  ? 
Non  .-poftconfecrarionem  enim  nouvi- 
detur  elle  Corpus  Chrifti.Num  quia  fuit? 
Non  :  ifta  enim  hoftia  non  fuit  corpus 
Chriftiante  confecrationem.  Ergo  voca- 
turCorpus  Chriftiquiaveteert,  aliase- 
nim  verus  nonmanet  fenfusinquo  Chri~ 
fti  verba  poiTiat  verificari. 

Contra  ;  obftinatus  replicat  Hsreti- 
cus  5  Chriftusinfcripturavocatur  Petra , 
Vocatur  Agnus,Vocatur  Vitis.  Dicitur  Pe- 
tra  terte  S.  Paulo  ,  Bibebant  de  confequcnte  i.Conio. 
eos  Petra:  Petraautem  erat  C/;«/?«*.Dicitur  y.  4. 
Agnus  tefteS.JoanneBaptiftajEtrf^Hi  jona.  I. 
Dei  ,  ecce  qui  tollit peccatamundi.  Dicitur  y.  2.9. 
Vitis ;  nam  Chriftus  de  feinfo  loquens  di-  , 
xir;  ^go  fum  Vitisvera^vospalmttcs.  Nihil-  J 
ominusnecChnftusfi.it;necvidetureile,  V' 
neceftpetta.  Similiter  nec  fuitneque 
videtur ,  neceft  agnus.  Neque  videtur, 
nec  fuit,  nec  cft  vitis :  Eigo ,  quamvis  Sa- 
cramentum  dicatur  pauis  quia  fuic  cv  vi- 
deturpanis  ,  re&e  vocaripoceiTCorpus 
Chrifti  j  abfque  eo  quod  fit  CorpusChri- 
fti,ficuti  vocatur  petra,agnus,vitis,abfque 
eo  quod  fit  pecra,  agnus,  vicis.  Benedi£h 
fic  tua,  Domine  Jehi  Chrifte,  Sapientia  & 
Providentia  ,  qudd  contra  omnium  fidei 
inimicorum  pertinaciam  &aftutiam,tuam 
armatam  reliquifti  Ecclefiam,fupremam- 
que  hujus  myfterii  veritatem  unico  tuo 
verbo ,  Vere>  defenfam.  Inter  fenfum  ve- 
rum  &  metaphoricum  hxc  eft  differen- 
tia  ;  quod  fenfus  metaphoricus  folum- 
modo  fimilitudinem  :  verus  autem  fig- 
nificet  realitatem.    Et  ad  tollendam 
omnem  xquivocationem  ,  ad  quodlibec 
fubmovendum  dubium  ,  ipfemet  Sa- 
cramenti  Inftirutor  Chriftus  infinuavic 
&  iterato  repetiit  ,  feufum  ,  in  quo 


De  SS.  Sa 
f  de  Corpore  fuo  &  Sanguine  Ioquebatur , 
«on  fuifle  metaphoricum  ,  fed  verum. 
Verum  fignificando  Corpus,  Caro  mea  ve- 
re  cji  cibus :  &  verum  figirificando  Saugui- 
nem ,  Et  Sanguis  meus  vere  eft  potus. 

Quod  fi  Luthero  dixiflem  autCalvino 
quod  fuiflent  homines ,  planum  eft  illos 
intclle&urosfuifle  mein  ienfu  loqui  ve- 
ro .-  quamvis  enim  fuerint  duo  monftra 
tam  irratiouabilia ,  uihilominus  ex  cor- 
pore  &anima  erant  compofici.  Si  vero 
dixiflem  illis  quod  fuiflent  duovenenari 
ferpentes,  duo  Gregis  Chrifti  Lupi,  & 
dux  Mundi  &  Ecdefi*  Peftes :  fimiliter 
me  inrellexiffeutlocutum  fuifle  in  fenfu 
metaphorico. 

Eadem  eft  differentia  inter  Chrifti 
Texcum,  &  illos  male  interpretatos 
1  extus,quos  coutra  Sacramenti  verita- 
tem  allegant.    S.  Paulus  Chriftumvo- 
cat  Petram  :  quemadinodum  enim  depe- 
tradeferti,  de  qua  loquebatur,  exiliic 
fons  pereiinis,  e  quo  Dei  populus  bi- 
bebar,  ira  ex  Chrifto  manaut  &  effluxe- 
runt  Gratiarum  fontes  quibus  populus 
fuftentatur  Chrift.anus.  S.  Joannes  Ba- 
ptifta  Chriftum  compellat  Agnum  quem- 
admodum  eirim  in  lcge  vsteri  olFenfo 
Numini  placando  immolabantiir  acmi : 
ita  Chriftus  illis  figjratus,  pro  totius 
mundi  peccacis  fefe  immolavitin  Crucej 
Denique  Chnftus  dicitur  Vitis  :  quem- 
admodumenimabfcifiusa  Vite  palmes 
frudum  ferre  neqi.it;  ita  a  Chrifto  fe  fe- 
gregantes  &  ejus  Ecelefia  (  ficuti  Hscre- 
ticij  bene  &  meritone  non  pote^unt  ooe- 
rari.  Hoc  modo  Chriftus  eft  Petra  ,  A- 
gnus,  Vjtis :  non  realiter ,  fed  per  fimili- 
tuduiem;  non  in  fenfu  vero ,  fed  meta- 
phorico.  Proinde  quando  idem  Domi- 
nu«  de  fuo  Corpore  &  Sanguine  loqui* 


CRAMENTO.  ^ 

tur;  ficuti  Corpus  &  Sanguis  fuaj  facras 
Humanitatis  erat  Corpus  verum  ,  & 
Sanguis  verus  non  metaphoricus  :  ita 
fenius  in  quo  loquebatur  nonpoteft  efle 
metaphoricus ,  fed  verus.  Et  finon :  re- 
fpoudeantifti  duo  Haerefiarcha:  &  mihi 
dicant,  utrum  Corpus  Chrifti  in  Cruce 
immolatum ,  &  ejufdem  Sanguis  in  Cal- 
varia  effufus,  erat  verum.Corpus  &  ve« 
ruf  Sanguis  Chrifti?  Uterque  confitebi- 
tur  quod  fic.  Bene  idem  Corpus  in  cru- 
ce  immolatum,  eft  ipfum  quod  Chriftus 
in  Hoftia  dedit  comedendum ,  dicens: 
Boc  ejl  Corpus  meum  quod  pro  vobis  tradetur. 
Idem  ipfe  Sanguis  in  Calvaria  effufus,  eft 
ille  quem  in  Calice  propinavit  ad  bi- 
bendum,  dicens;  Hic  efl  Calix  Sanguinis 
mei ,  qui  pro  vobis  effundetur.  ObmutefcaC 
itaque  Hsreticus,  &  impium  blafphe- 
mumque  os  fuum  obturans  credat,  mani* 
bufque  ligatis  confiteatur  hujus  Vere  ve- 
ritatem ;  Vere  efl  cibus,  Vere  eji potus. 


§.  V. 

pHilofophus  tam  ccecus  praefumptio- 
ne ,  ficut  prasfatos  tres  exccccatos  vi- 
dimus  infidelitate,  validi/Emis  fefe  opi- 
natur  contra  hoc  myfterium  inftruclurn 
argumentis ,  &  ex  muitis principiis  veri. 
tatem  abnegare  prafuniit.  Prim6,  quia 
natura;  &  fubftautias  rerum  funt  immuta- 
biles ,  erg6  quod  erat  fubftantia  Panis  , 
non  poteft  converti  in  fubftantiam  Cor- 
poris  Chrifti.  Secundo,  Totum  majus  eft 
fua  parte  ,  &  Pars  rninor  eft  fuo  toto  : 
Ergo  fi  Chriftus  eftin  Hoftia  tota ,  non 
potefteifeiu  qualibetejusparte.  Terti6, 
Intelle&us  judicare  debet  fecundum  fpe- 
cies  fenfuum,  qui  omiiis  humana;  cogni- 
tionisporrajfunr.  Senfus  olfaciunt,  gu- 
ftant,  &palpancpanem  ;  Erg6  eft  panis , 


i  £  S  E  R  M  0 

&  non  Ctrifti  Corpus ,  quod  ifta  Hoftia  Vinum  in  camem  &  fang^nem  potens 


coiv.uetur. 

Philofophus  argumentatur  ex  Natura, 
&  ex  eadeai  f^cile  &  fine  labore  ,  eum 
ccovincet  Ratio  :  cum  eteuira  Fides  iit 
fupernatutalis ,  optima  fidei  magiftra  eft 
natura.  Propheta:  qui  prxduarunt  &  ho- 
mines  docuerunt  myfteria  fidei ,  hi  nou 
fuerunt  aDeoinmundum  mifR  tempo- 
re  iegis  naturae ,  fed  tempore  fubfecuto  , 
fcilicet,legis  fcriptae.  Et  quare  ?  dofte 
ad  hoc  refpondet  Tertullianus.  Vumiftt 

%  tibinaturxm  magtftram,  fubmiffurus  &  Pra- 
phetiamquofacilw.s  crederes  ?rophetu,difci- 
fultunatuu.  Deus  dedit  hominibus  ma- 
giftram  primo  Naturam,daturus  illispo- 
ftea  Prophetiam;  quia  naturae  opera,  my- 
fteriorum  Gratiae  funt  rudimenta :  mult&- 
que  facilius  addifcent  homines  quod  do- 
centur  in  ichola  Fidei ,  fi  prius  fuerint 
difcipulinaturae ,  Qupfacilius  crederes  Pre- 
phetk,  difcipulus  natuu.  Si  vis  effe  magifter 
Fidei,difcipulum  tefac  naturar.  Naturae 


eft  convertere ,  potens  non  erit  Deus 
minore  temporis  fpatio  idi^fuin  opera- 
ri  ?  ad  hoc  miraculum  confiteudum,  ne- 
ceffenoneft  credere  Deurj;  effe  poten- 
tiorem>  fed  tantum  concedeie  Deum 
natura  velociorem  :  quod  natura  facit 
tarde ,  quare  hoc  Deus  uon  operetur  ve- 
locius. 

Duo  celebriora  quse  Chriftus  in  Pane 
&  Vino  operatus  eft  miracula  ,  fuerunt 
illa  ,  fcilicet  in  nuptiis  Canae  Galilea::  jWMt  2t 
&  in  Deferto.  In  nuptiis  aquam  con-  Vt  u 
vertit  in  vinum :  in  deferto  quinque  Matt.m» 
panibus  ,   qumque  hominum  millia^j^, 
pavit.  Eft  quod  iu  his  duobus  cafibus 
merito  confiderem.  Ad  pafcendos  tot 
hominesin  deierto,  ifti  quinquepanes 
Chrifto  nullatenus  erant  neceffarii  :  & 
ad  dandum  in  nuptiis  vinum  opus  non 
habebat  hydrias  impleri  aqua.  Qyare 
itaque  nonnifi  vinum  ex  aqua  fa3um  da- 
re  voluit  ?  &  quare  noluit  miniftrare 


ridei,ancipuiuui  —   —   ±    .  . 

etenim  exempla,  tibi  folvent  difficultates  panem ,  mfi  ex  quinque  panibus  mulu 
Fidei.  Audiatigitur  Philofophus  difci-  plicatum?  Rationem  datSanft.  Auguiti- 


pulusnatur3E,quantumcunque  inea  gra- 
duatus,  &  videbit  quomodo  Ratio ,  prin- 
cipiis  ejufdem  fuae  fchola:  omnia  argu- 
pienta  annihilet,  qua:  contra  myfterii  hu- 
jus  fidem  profert. 

Adfupradiftamprimam  difficultatem 


nus ,  Ouia  voluit ,  ut  miraculorum  fuorum  s.  Aug. 
aut  mirabilium  fidem ,  faciliorem  redderent  Tratt.z^. 
exempla  natuu.  in  ]oann» 

In  multiplicatione  Panum  ,  Chriftus 
fecit  hoc  quod  facit  terra  :  in  conver- 
fione  vini  fecit  hoc  quod  faciunt  vites. 


AaiupraQiciaiu^iiiuaixj    .-  * 

refpondet  Ratio ,  non  effe  quod  Philofo-  In  multiplicatione  panum  fecit  Chnftus 
phia  miretur,dicente  fibi  Fide,  quod  fub-   hoc  quod  facit  terra  ,  nam  modico  pane 


fbntia  Panis  convertatur  in  fubftantiam 
CorporisChrifti,  &  fubftantia  Viai  in 
fubfhntiarn  Sanguinis  Chrifti :  iftud  enim 
mirabile  quotidie  videmusfenfibiliterin 
naturali  nutritione  corporis  humani ,  in 
qua  fubftantia  Panis  &  Vini  tranfit  in 
iubftantiamCarnis  &  Sanguinis  ,  fi  ergo 
natura  octo  horarum  fpatio  Panem  & 


iu  terram  feminato  colligitur  multum : 
in  converfione  vini  fecit  Chriftus  quod 
faciunt  vites ;  Vites  enim  hauftam  h 
Ccelo  aquam  convertunt  iu  vinum. 
Hoc  fecit  Chriftus  in  nuptiis :  illud  in 
deferto,  In  defcrto  panes  multiplicavit : 
in  nuptiis  ex  aqua  viuum  fecit.  Si  igitur 
Chriftus  fecic  hoc  quod  facit  tcrra  & 

fa- 


De  SS.  Sa 
faciunt  vites  ,  in  quo  itaque  ccwiHitit 
miraculum  ?  In  hoc ,  quo<  Chriftus  uno 
iecit  inftanti  :  quod  terra  &  vitis  fex 
meufibus.    O  egregiam  doftrinam! 
QuOd  igitar  opera  Dei  difcernit  abope- 
ribus  natura: ,  eft  velocitas  aut  tarditas, 
qua  fiunt :  mirabilia  tarde  fa^a  ,  funt 
opera  natura:  :  natura:  opera  velociter 
faaa  funtmiracula  Dei  j  Iftud  fitinno- 
ftro  myfterio.  Panem  &  Vinum  con- 
rertere  in  Carnem  &  Sanguinem ,  ficut 
Chriftus  facit  in  Sacramento  :  ita  hoc 
in  nutritione  facitnatura,  cumeotan- 
tum  difcrimine  ,  quod  natura  aliquot 
horis  j  &  Chriftus  hoc  ipfum  opere- 
tur  in  inftanti;  Ergo  Philofophe,  quod 
natura  facit  morose,  quare  uaturse  au- 
thor  &  gratia: ,  idem  non  faciet  velo- 
citer  ? 

"     AlterumimpofSbile,  quodChriftus 
ht  m  Hoftia  tota  ,  &  in  qualibet  ejus 
parte,  fimiliter  faciilime  confitebitur 
Philofophus,  &  poflibilitatis  videbit 
modum  ♦  fi  ad  naturas  fcholam  fuerit  re- 
Verfus.  Philofophus  accipiat  in  manus 
Speculum  ciyftallinum ,  fefeque  in  eo 
contemplando  unarn  tantum  videbit  fi- 
guram  :  ifto  fpecuto  fraflo  ,  quid  vide- 
bit  «Jtoties  utique  eandera  mulriplicatam 
videbic  frguram,  quod  cryftaili  frsdx 
iaerint  partes ,  nec  non  tam  integre  & 
perfede  in  partibus  magnis  &  majori- 
bus,  quam  in  parvis  imominimis  repras- 
lentatam,  Sicm  itsque  una  cryftallus  in- 
tegraunumtwtumeft  fpeculumj,  con- 
fraaa  vero&  divifa,  fijnt  fpecula  mults : 
ita  ifte  albus  panis  orbiculus  integer ,  una* 
eftHoftia:  atdmfusfui3tHofti<E  multae. 
Et  ficutdiviaiturcryftallus  sbfque  divi- 
fione  figura:  humana?;  ita  dividitur  Holfca 
abfque  divifione  Corporis  Chrifti.  Ec 


CRAMENTO,  g+ 

quemadmodum  flgura  eftin  cryftallo  to- 
ta,&tota  in  qualibet  ejusparte  ,  etiam 
valde  minuta  :  ita  in  Hoftia  totas  eft 
Chriftus,  &  totus  in  qualibet  ejus  par- 
te,  etiam  quantumeunque  parva  im6mi- 
nima.Demqueficuti  figurain  confraaa 
cryftalle  repra:fcntata}  in  totparticulis  eft 
femper  unum  tantum  corpus ,  &  folum- 
modo  ejus  multiplicantur  prsfenti*, 
dum  unum  tantum  exiftit  objeaom  & 
imagines  multse :  eodem  modo  in  Sacra- 
mento  &  Hoftia  divisa  multse  funt  prse- 
fenti*,  objeaum  vero  unum  tantum.Ha- 
benne  poteft  fimilitudo  magis  viva,  aut 
proprietas  magis  propria  ?  Myfterium 
fpeculi  Deuscreafle  videtor  profpeculo 
Sacramenti :  hoc  ita  intellexifle  &  infi- 
nuafle  videturDavid  &  Ecclefia ,  Mittit?f*lm. 
cryftaUumfuamficut  tmcceUas.  Ifta  compara- 147.  v. 
tiotam  notabiliseft,  quam  peregriua ;  17. 
Qua;namqua:foeftcomparatio  buccelia:  Ecdefiain 
panis  ad  cryftallum,  &  cryftalli  ad  buc-  officiodc 
cellam  Panisjcum  buccellis  quidempa-  Sacm- 
nis  veftr*  menfae  nullam  prorsus  habetwwtt. 
fimilitudinem  :  cum  buccellis  vero  panis 
Sacramentalisde  menfa  Sacramenti ,  to- 
tam  illam  miraculofam  habet  fimilitudi- 
nem  quam  audiftis.Quicquid  enim  in  cry- 
ftallo  quafi  per  vitreas  videtur  feneftras , 
eft  idem  qaod  inter  claufas  Sacramenti  fit 
cortina?.  Sicut  in  cryftallo,  raanifefto  5a- 
turajmiraculo,  objeaum  cernitur  totum 
quamvis  nonnifi  partem  occupet :  &  fi- 
cut  in  ctyftallo  fit  divifo  il]a;ia  integri- 
tateobjeai,  necnon  multiplicatio  fine 
fiugularitatis  excefTu :  ita  in  facra  Hoftia 
Chriftus  occulto  fupernaturalique  mo- 
do  multiplicatus  infinite  ,  hoftia  divi- 
la  fempermanetinteger,  tam  in  ejus 
prte,  quam  in  tota. 

QyoJ  Philofophus,  oculisprafentiara 

pinis 


48 


S    E  R 


canisibidem  conteftantibus,  crederenon 
debear.ipfanatura  illud  docet  notabili 
exemplo.  In  iride  five  arcu  ccelefti ,  om- 
nium  noftrum  jurat6  teftabuntur  ocuh  , 
colorum  varietatem  a  feviden  -.mhno- 
minusPhilofophia  ,non  ibidem  colores, 
fed  lucem  tantum  &  aquam ,  effe  docct. 
Agcdum  fi  Philofophia  docet  non  ehe 
coloremHbioculi  coloremvident ;  quid 
mirum  quod  doceat  fides  non  effe  pa- 
nem  ubi  oculisvideturfevidere  panem? 
Eapropter  rem  notatu  dignam  de  fuis 
oculis  afferebatDavid,  Eevela  oculosmeos, 
.&  confiderabo  mirabili*  dc  legetua:  Pro- 
nheta  viderur  debuifle  dicere ;  Dornine 
revela  mihi  mirabilia  tua  ad  cognofcen- 
damea;  fed  nunc  dicit ,  revela  oculos 
meos  utrairabilia  tua  cognofcam?  lta 
plaue;  oculi  enim  mirabihbus  Dei  (  uti 
in  hocapparet  myfterio)  contradicunt , 
&  fimilibus  mirabilibuspenetrandisduae 
revelationes  funt  neceffarix:  unainmi- 
rabilibus  feu  miraculis  utea  intelleaus 
cognofcat :  altera  in  oculis ,  ne  illis  vifus 
contradicat.  Secundam  hanc  revelatio- 
nem  neceffe  non  eft  ut  Deus  faciat :  tulh- 
citquodillam  faciat  ratio.  Vifusinope- 
ribus  natura;  decipitur :  quomodo  in  fu- 
pernaturalibus  non  decipietur?  ftfiocu- 
liiu  uno  lucido  arcu,&  nube  fic  errant, 
in  circulo  nubis  fine  luce  quid  ilhs  eft 
credendum  ?  Emendet  igitur  Philofo- 
phus  vifum  cum  difcurfu,  &  a  natura  do- 
a«js ,  nec  uou  ratione  conviems ,  indubi- 
tabilis  hujus  Vere  confiteatur  veritatem, 
Vere  ejl  cibus :  Vere  eft  potus. 

§.  VI. 

QEquitur  in  ordine  Politicus;  fed  ma- 
i3  ueat  pro  coronide  ,  &  iri  ejus  locum 
fuccedat  diabolus ,  talis  enim  commuta- 


M  O 

tio  quandoque  non  effet  incongrua:  fuit 
tempus  quo  daemones  loquebantut  & 
mundus  eos  audiebat ,  fed  poftquam  au- 
divit  Politicos  mundus  adhuc  pejor  fa- 
ftus  eft. 

Diabolus  tanquam  arrogans  &  inna- 
tus  (  hoc  S.  Paulus  duplicatam  fuperbiam 
five  inflationem  vocat ,  Scientia  inflat')  *•  Cor>  8» 
hoc  modo  argumentatur.  Si  homines^T. 
communicantes  in  Sacramento  fumerent 
Chriftum,  effent  velut  Deus :  fed  homi- 
nesvelutDeus  effe  nonpoffunt,  ergo 
non  coramunicant,  neque  fumuut  Chri- 
ftumin  Sacramento.  Conlequentia ,  m- 
quit  diabolus,  evidenseft  &  clara,  tan-' 
quam  mea :  fuppofuum  homines  neg<re 
non  poffunt,  quod  ipforum  eft.  Si  homi- 
ues  communicarent  &  fumerent  Chri- 
ftum,  effent  ficut  Deus  :  hoc  dicit  pro- 
prius  Chrifti  Textus ,  Qui  manducat  meam  J°an-  *• 
carnem,  &bibitmeum  fanguinem ,  in  me  ma-  fo. 
net  &  ego  in  illo.  Et  quod  hominos  effe  ne- 
queant  ficut  Deus,  ego  dico  &  fentio,  in- 
quit  diabolus  :  Si  enim  non  attentafiem 
effe  ficut  Deusin  ccelo,  illud  impoffibile 
egohodie  nonluerem  ininferno.  Itaque 
fi  mihi,G  omnium  creaturarum  nobiliffi- 
m3E,fi  LuciferO;impoffibilis  eft  Gmilitu-  , 
do  AUiffimi ,  Similis  ero  altifimo :  quo- HM>  '4« 
modo  homini  abjefto,  de  limo  forma-  *>H* 
to ,  poffibilis  erit  non  tantum  fimihtu- 
do  ,  vemm  etiam  transformatio  ,  hoc 
enim  prjedi&a  verba  innuunt :  Inmema- 
vet  ,  &  ego  in  illo  ?  Quod  homines 
hanc  ftultitiam  credant  &  fibi  imagi- 
nentur,  inde provenit,quodnon cognof- 
cant  fe,neque  nos,  No?,licetperfecutio- 
nem  paffi,fumus  Angeli :  qui  nobis  tolle- 
re  poteft!ocum,nequit  nobistollere  natu- 
ram.  Et  fi  manna  quod  tanto  igncbilius, 
vocatum  eft  pauis  Angelorum :  quomodo 

cor- 


D  e   SS.~  S 


-   -     — .    -  ACRAMENTO 

detratio.  ExquoDewnatutS  fifcS  feH^  '  &  ^incm  ' 
.   vfchumaham&nonAngelicam      S  e°    !w    ^  V,ndi?nt,i  ?  Unicun, 

^«rmullatenusmirandum^homi-  SS?,  ^  J  &exeJus 

nes  Angelis  in  omnibuseffe  pr*Wln  SSn^f^^  fecit-  ^ 
hac  prima  admiratione  &  in  hoc  primo  n  tn  m  n  "^^"  t"^  five  do* 
ftupore,ceffabuntadmirationeS&ftupo-  momS  H  * A^a  lliecom^endo 
r*s  omneS.Qu^tum  ad  impoffibiIe,quod  LSm Sr A  *  T^"  mandu" 

homines  manducando  poffint  effe  ficut  cTZ  l  ■ Dlvnntatem  >  fcarenim 

contraoos,  fed^tra,  feipfum.  Primu"  fTZ  l ^^"S^entum.namr.f. 
inventor^nemomireturhocquodro     atd^  ! 5?  P? ?  &       ^«vit  . 
primus  inventor  inquam  huju  myTeri    2  t     t     u  ^  ^™™15  ?°mi 
Euchariftici&typiquafiiftit£errU  ™'  „a^u^c  modo  diabolus  fuit  vi. 
fuitdiabolus:  nZ£  tentLo  EvamXit'  ^.^^^^^ 

^hoceft5comedkedep0moDrXbiro  H- 
eritISficutDii.Eccehiclucharfc 2 J  !TV  deceP£l° 

fteriumncnfolum  quantumad  fubftal  ITZaa  ^  Prt>foP^  no- 

dam^fedetiamquLeffeausaduS  mL  h  <S  "  *  paiadifo  :  nos  credi" 
tum.  auantumaVubftantiam^a  ten  n;  Snr  d^T^0'  1111  erronee  credi- 
diabolus  ,  quodDivinitaSfitinpoffio  m  ne t  5  B0S  infaIlibil»er  credi- 
quantumadeffeaumjinquitidemjauod      w£  r  • 

comedendo  homo  evadet  ficuT  Deus  hopH?"C^UItur'  ^od»ec  diabolus  in 
Adefdumnuncdiabole,,* omuTtefuZ'  h0L7    ^  elle^tator;  nec 

Si  dicis  ^omo^SS  tat^  tir-  DiaboIus ne{3u»  ^  ten- 
ficutDeuS}quodque  in arboris pomoT  SeK^  diaboIoi'^°c 
tet  DiVinitas,quomodo  negas  fub  foecie  dti  tU,chariftlJf  myfterJ<> >  ego  refpon- 
bus  panis  &  vini  Iatere  DivS tatem  &  t T  h°S  7^°  \  Heus  diabole>  fc»" 
faomine*  comedendo  effe  JJfcg  SSSS?  ? 

Deum  ?  quod  Chriftus  nobis  concX  in  S  £,  - l0CUtUS  VCrum  ?  Si  me™^ 
hocmyfterio  ;  idemnobis  diab0Iu7p  "  m&feT^^  '  ^  Cnim  tun< 
«mfirta  Paradifo.  Diaboli  mendacL  E  fi  £fc  !T T' c  ment'»P<>teft, 
Chnftusverificavit,  urhocmodo  illum  ris  Lem    ^     '  fimiIlte5  n°n  mere- 

G  hoc 


fO  S  E  R 

hoc  ipfum  quod  tu  concedis ,  iftud  eft 
quod  ego  credo.  Apage  igitur  in  rem 
malam.  Sirniliter  honio  nou  poteftten- 
TWpertUS.  tari  »  nam  fi  homo  (  juxta  fententiam 
Kuperti)  crediditdiabolo,  dicenti,quod 
comedendo  foret  ficut  Deus,  quomodo 
idipfum  afierenti  Deo  non  credet  ?  potif- 
fimum ,  quia  quod  dicebat  diabolus  ,  non 
aeque  ,  ut  affertum  Chtifti  cadebac  intra 
fphaeram  Omnipotentias.  Omnipoten- 
tia  Dei,  in  quantum  naturae  author  mino- 
re  fphceta,  quamejufdemomnipotentia, 
in  quantum  author  gratiae  circumlcribi- 
tur.  Omuipotentia  Dei ,  in  quantum  au- 
thor  natursjfolum  producere  poteft  effe- 
&us  uaturales ;  virtute autem  naturali po- 
1110  ineiTe  nequibat  Divkiitas.  Omnipo- 
tentia  Dei ,  in  quantum  eft  author  gratiae, 
effe&us  producere  poteft  fupernaturales  j 
&  virtute  fupernaturali  uni  bucceliae  in- 
efle  poteft  Divinitas.  Si  igitur  homines 
Um  fuere  fimp!ices,ut,quod  impoiTibile, 
crediderintdiabolo  j  quare etunt  camir- 
rationales ,  ut  quod  eft  pofTibiie ,  negent 
Deo?  Agnofcatigicurdiabolus ,  quodin 
hocmyftetio  non  folum  nos  nequit  vin- 
cere  5  fed  uec  amplius  tentare  quidem  : 
&  hac  ipsa  tentatione  obligatus,hujuJ,  Ve- 
re,  quod  tanquam  mendacii  pacer;coc  tan- 
tofquenegare  fecit  ,  confireatur verita- 
tem,  Veze  eft  cibus :  vere  eft  potus. 


§.  VII. 


T^VEvotus  non  ob  fidei  defe<Sum>fed  a- 
JL^  moris exceflum  querulus,m:<gis  de 
accidentibus  quam  de  fubftantia  dubius». 
hoc  modo  afgumentatur  cum  eoclem 
Chiifto.  Domine,  mea  fides  calufis  ocu- 
lis,  tein  hoc  Sacramenco  efle ,  firmirer 
aedit  , fedamor  meus.  oculis  apertis uec 


M  0 

intelligere  nec  penetrare  poteft,quomo- 

do  ifta  veritas  lit  polTibilis.  Si  abiturus  ex 
terra>in terra  remanere  voluifti,  hoc  feci- 
fti  ad  latisfaciendum  amori  tuo  ,  &  fola- 
tium  amoris  noftri :  pro  figno  tuae  gloriae3 
&  pro  remedio  falutis  noftrae.   Hoc  ille 
fingularis  fecretorum  cordis  tuiin  hoc 
myfterio  interpres  atteftatur  D.Thomas. 
Defua  contriftatis  abfentia  ?  foUtium  fingula-  d.  Thom* 
re  reliquit.  Si  iii  terra  pro  noftra  remanfi-  0pufc.  J7* 
fti  coalolatione  ,  quarete  uoftris  oculis 
abfcondis  ?  Si  fuic  amor,  velle  remanere, 
quomodofuitamorhocmodo  ?  manere, 
&abfconditum  manete:  potius  eftdefi- 
derii  martyrium  quam  folacium.  Ille 
profedo  olim  non  erat  ftylus  tui  amo- 
ris  ,  nequeillapatienti-ianimistibidile- 
ftac.  En  ftat  poft parietem  noftrum  ,  rejpkiens  CanU  a, 
,  perfeneftras  ,  profpiciens  per  canceUos.  Erat  r#  ^r 
inter  Te  ,  &  animam  tibi  dile&am  unus 
paries  :  fed  quia  paries  erat  ejus,  erat  in 
eo  feneftella  tua ,  per  quam  tu  videbas  il- 
lam,&  illavidebat  te.  Quod  tuam  divi- 
nitatem  videre  nequcamus ,  nofter  paries 
eft  noftrum  corpus  :  fed  quod  tuaro 
non  videamus  humanitatem  ,  tuus  parres- 
ifta  funt  accidentia.  Ergo  fi  impedimen- 
ta  vifus  tua  funt  ,  tuufque  amor  eft  om- 
nipoteus  :  quomodo  voluntatis  tuae  eir? 
ut  amor  meus  tantam  amoris  tui  cre- 
dat  implicantiam  ,  qualis  eft  ,  tan- 
tum  me  amare  ,  fr  te  non  fin?re  vi- 
deri  ?  Fides  quidem  iftud  credit  ,  fed 
amor  hoc  fert  graviter  ,  nec  a  7equi- 
tur  ,  necidipiumpoteftnonproimpof- 
fibili  habere» 

Ita  amanrer  quarrula  argumentatur  de- 
votio  ,  fed  obvium  &  integrum  ad  fuam  - 
pietatem  refponfum  habec,  Aroorofo 
aniroxarTeclui  ,  alio  amorofiore  nffe&u 
Chrifti  refpoud«t  R.atio>  dicens,  m  ajoris 


lii 


SS*    S  A  C  R  A  M  E  N  t  o; 

visChrnWe  nobi  SpS^;  n^J^f*  ^ 
lem  ,  uimlominus  eit  cerJutn  ipfum  m  -  ll  *  „  f  J  r?  P°ClUS  manere  vo" 
««nohifcam  ,  ficquemanefe  utv.  ^&l^^T 
den  nonpoiiit  :  nam  ejus  amor  oL  vnT  a  V  *'  Cogn°fot  igiturde- 
fi.JitnoftusdeiJderiis,qu  LXoP  l  De  T  *  CXceIIent»m  eile  & non 
If*.  FinisquateChri^nXfcum^    Deiamonairophcantiam  ,  quoclinhoc 

provocaret  amorem  :  CUmque  maior  ff        ,  °cuhs  claufi*  ,  fed  & 

cognitio  intenfioris  Gtc^Zr^To     nfl  °CU  "  W  amabi!e™  ^ius 
mtnes  impenfihs  amant  D„ &  Ven"tem >  ^  *       <  ^ 

ne  conceptam  habeo  hujus  veritatis  pro-  §•    V 1 1 1. 

bationem  ;  S.  Psulus  cum  Chnito  efle  T^Enicme  ev  ™fi 

defidetaBs^ijebat :  Cupk  dtfclvi,  &  elfe  cum  U  S  f       '  Tl hulC  r°Ienni' 

Molvatur  a  corpore  ,  ut  fic  effe  poffit  mamKSl&ft^ 

cum  Chnflo  /  quodcum  ita  fit3fiinterro-  to  no rpnSSmS?  p^-f 

gavenmus  TheoWutrum  atumas  fru-  la  ootU  S  f  ^       j  LPnnc,Plbus 

entes  Dei  vifione  .fyuod  bffiS  S^TaSXftfn^  ^  &  ^ 

Jenum  ?  omnes  refolvunt  &  refpon-  &ttte'  ****** 

dentquodfic  j  &  quod  defiderent  fuis  2S  .  '„ r  v,tas  PericuI° 

corponbus  reuniri.  Wultatem  „unc  SKifcrilT  Perfo,*fu*  digui" 

^oveoAurgeoa rgumentum.  Sianim*  Sdfe^  ^  * 

Chnfh  fruences  vifione  defiderant-  rw  „   "V      1  ur  »  Pr,mus  Ifraelita- 

poribuafuisreunir i  ^uire  dS!  aSml  ?mReXad  me™riam  reducatur.  Per- 

$  Pauli  quod  d  efide™ Tfu coZl  fcS ^T-Tl  ^*05  in  mon«- 

&4ecumchnfl0  ?  Ratm  eft }  quia  Deus 

"fpeauanimarumbeatarum  ,  eftDeus  lorS  5  v  E^uld  ,n  tal*  a»icu- 
pervlfiouemoerceptui  :  &Chrifiusre  £  v  l  ?  Vocato fuo arm»gero man- 
^W* PaSli ,  era&DCeusdeU  "  W^^^ 
no  dehderatus  :  amot  antem  Dei  defi-  S  1)^/°^^  ™" 
denodefiderati^rTeauofioreft&impa-  2  „  S  ?  ««^.4. 

tientior  amore  Dei  per  vifioncm  Zr  Z  T  '  ne  veniantlnfideles}&in- 
cepti.  Deus  vifione  ^  infer3nt 

•mmAferouniendifuo  corpori  defide  17  fa  11011  Propter  vitam  5  fed 
rium  telinquit  :  fed  Deus^^o %  K^^occldl. 
^deratuS;propriiruicorporiSe6ufque  ^ui  A^^IS^  ? 


l  ful 


f*  s  »  & 

fuienfisaciem  incurobens ,  ceciditmor- 
tuus  ne  in  inimicoruai  fuorum  incideret 
manus.  Iti  aeftimant ,  &  fic  aeftimare  de- 
bent  Princeps  perionas  fuas  Majeftatem 
plus  quam  vitam.  Proinde  fi  Mouarchae 
fupremi  tanti  faciunt  penfique  habent 
perfonarum  fuarumMajeftatem  &  excel- 
lentiam  :  Si  generofus  Rex  propriis  fibi 
poriusmanibusvicamtolleret  ,  quam  in 
iuimicorum  fuorum  manus  deveniret  ; 
Authsr     Quomodo  eft  poffibile ,  Principem  Glo<- 
Inc  inft*   rias,hominum  Angelorumque  Regem  Je- 
nuart      fum  Chriftum,fupremum  totius  Univerfi 
vulthijlo*  Monarcham  fic  fuam  iudefenfam  profti- 
rum  de   tuere  Majeftatem  &  excellentiam,  prout 
llofiiis     neceflario  aliquibus  tantumaccidentibus 
confecrd-  circumvallato  accidit  ?  Quomodo  pofli- 
tk  Vlyfx-  bile  eft&  credibile ,  quod  Chriftus  Divi- 
pne  a     na:  fux  Perfonae  dignitatem  taliter  pro- 
Judtit     ftituat,  &  in  facrilegas  Infidelium  hofti- 
furto  fuh*  umque  Iuorum  manusincidendi,  tali  ex- 
Utis.      ponat  periculo  &  difcrimini ,  ficuti  hujus 
dieimemoria,  folennitatifque  hujusvin- 
dicandis  illatis  ipfi  injuriis  inftitutae  occa- 
fio  palam  facit? 

Ad  aliaargumenta  refpondiperRatio- 
nem,ad  hoc  ver6  argumentum  refpondeo 
per  id  quod  video.  TJbi  acquiruntur  ve- 
nerationes:  non  perditur  Dignitas.  Haec 
funt  di&amina  Dei ,  haec  femperfuitip- 
fius  Ratio  ft3tus.  Hoc,quod  deploramus, 
permifir,  ad  confequendum  hoc,  quod  vi- 
demus.  Qua:nam  major  Fidei  exaltatio  ? 
quaenam  major  hjcrefisconfufio  ?  Quas- 
nam  major  Chiifti  Gloria  ?  Tantum  Deo 
acquitit  unica  ejus  offenfa,  ubi  eam  fentit 
Chriftisnitas,  &  iUam  vindicat  ac  refarcit 
Nobilitas/  Majeftates  mundique  Celfi- 
tudines,Dignitates ,  Praslati ,  Religiones 
&c.  omnes  humi  proftrati ,  omues  geni- 
bus  flexisinfimafefe  ejus  recognofcendo 


M  O 

mancipia ,  velut  Dominum  omnium  uni- 
verfalem  adorant  fuprcmam  hanc  Majc- 
ftatem  femper  venerabilem  ,  ac  femper 
venerandam  ,  &  muk6  amplius  quando 
eft  oftenia.  Videat  nunc  Polincus ,  num 
Deus  Majeftatis  fuae  patiatur  decremen- 
tum,an  ver6  unam  permittendo  indecen» 
tiam ,  honoris ,  venerationis  &  gloriae  ac- 
quiratincrementum  ?  Idem  ipfe  Domi- 
nus  (  quifemper  idem  eft  &  femper  fe- 
cum)dicebat  :  Si  exaltatus  fueroa  terra,  ]oant\tt 
omnia  traham  ad  meipfum.  q.  d.    Qiiando  V. 
exaltatus  fuero  a  terraad  Crucem,omnia 
admetraham,  Ignominia  Crucis  ,  fuit 
ignominiamaxima  ,  quam  ab  infldclium 
manibus&  a  temcrirace  humana-aut  paflus 
eft,autpatipotuit  Chriftus :  fedejuldem 
injuria;&  infamiae  confequentias  (  inquit 
ipie  Chriftus  )  maximam  fibi  parituras 
glorianijomnia  trahendo  ad  feipfum.Hoc 
monftrav  it  &  adhuc  dernonftrat  impletio 
Prophense  hujus  perdecurfuin  temporis 
in  Uuivetfaii  Fide  muudi ,  qui  yam  quafi 
totus  addudus  eft  ad  agnitionem ,  obedi* 
entiam  ,  venerationem  &  adorationem 
Chrifli.  Quodfiadhucmagisurgerevo- 
luerimus  fignificationem  &  energiam 
iftiusSi:  Siexaltatusfuero  aterra,  depre- 
hendemus  quod  in  obfequiis  Jofeph  & 
Nicodemi,  in  ipfa  Cruce  verificatum  fuit 
illud  omnia  traham  ad  meipfum.    Jofeph  , 
prout  notavitS.  Marcus,erat  Nobilis,No~  M*rc.  if# 
bilts  Decurio;  Nicodemus,ficutnotatS.Jo-  v.  4}. 
annes,erat  Princeps,  ?nnceps]udmum  :  &  ]'jan>  }• 
quoniam  Chriftus  e  Cruce  ad  fe  trahere  v.U 
habebat  Nobilitatem  ac  Principcs ,  hinc 
dicit,quodadfetraheretomnia  :  Omnix 
traham  ad  mtipfum  ,  Principes  etenim  & 
Nobilitasfunt  omnia  quas  funt  in  Regno; 
Chriftus  elegit  Principes  &  Nobiles,  qui 
ex.  iufami  ligno  illum  deponereut  &Cor- 

pui 


lertid- 
lian. 


D,E  SS.  S  A  C  E.  A  M  E  N  T  O. 

pm  fuora  fepultur*  traderent;  nam  hono-  di  quam  fuerit  abfoluta  &  perfeda,  pra> 
rare  Chnli,  Corpus  ignominia  afFeftum ,  euute  in  hoc  zelo  Regia  fua  Majeftate , 
elt a  Jio  nob,litati  propria  &  iunexa  3  &   quam  Deus  nobis  confervet,  cujus  Regia 


quando  hoc  modo  Chriftus  ad  fe  traxit 
Nobilitatem ,  dixit,  quod  traheret  ad  fe 
omnia,  &  non  Omnes :  Nobiles  enim  non 
funt  omnes,  fed  funtomnia.  Bene  imple- 
ta  fuit  ifta  promiffio  tunc  :  multo  vero 
melius  earu  impletam  videmus  modo, 
Omnia  tralwnadmeipfum.Omau  qux  funt 
in  Lufitania ,  ecce  habet  Chriftus  hk  ad 
fuos  pedesproftrata. 


Liberalitas  in  hoc,  ficut  &  in  omnibus 
operibus  pietatis  maximam  partem  meri- 
t6  fibi  vendicat. 

Tempora  videntur  exigere  ut  potius 
scdificentur  Muri  &  Caftella,quamTem- 
pla :  fed  iftud  privilegium  nominatim  ha- 
bent  Templa  San&iffimi  Sacramenti, 
qua:  funt  optima  Regnorum  Caftella  8c 
Propugnacula.  Divina  Sapientia  adifi- 


Ctoidqaarfodiem  hanc  tam  feftivjm ,  cavit  Templum  :  Sapientia  adificavit  fibi  Pm.9. 

Ecclefiamhanc  «dcWicade6  famofam,  domum;  Dedicavit  iftud Tempium San-  y  T 

mfi  untca  Chnftin^na?  Lancea  transfo-  aiffimo  Sacramento  :  Mifcuit  vinum  &  ~ 

d,enteChnftuminhdelimilite,omniae  pofuit  menfam;  Et  quid  deinde  fecutum 

vulueratoLatereexiere  Sacramenta,  de  eft?  mifit  ancittas  fuas} ut  vocarent  ad arcetn 

quograviter  dixitTertullianus, Vt  de  in-  &admcenia  civitatis;  Illi  Templo,  ficut 

jurta  Uterts  ejus  tota  formaretur  Ecclefu.  &  huic  defervientes  voeabantur  manci- 

auod  TertulIianusdixitde  EcclefiaU-  pia, &h*c  mancipia  mandavit  Chriftus  - 

mverfah , hoc nos dicere poiTumus  de  hae  vocari  pro  muris  &  mceniis civitatis.  Sed 

Ecc.elia  pmiculan  &  materiali,  qu*  de  quomodo  ?  Templum  quod  fuit  adifica- 

Corpons  Cr.nft,  mjuna  a  funcumenris  tum  San&ffimo  Sacramento  erat dedica- 

ei|  ereda.  Sed  accurata  confideratione  tum ,  &  mandatum  quo  vocabatur  popu- 

digoj  firat  termini  Tertulliani  ,  dicencis ,  1US  ad  Templurn ,  continebat  ut  veniret 

quod  de  mjuriaCorporis  Chriftinonfo-  poPuluspro  murrs  &  moeniis  crvitatis, 

1  pofi.a  fintfundamenca,  led  tota  Eccle-  adarcem>  &  admcenia  civitatis  5  Ita  eft 

fy  form^ToUfMwirtoUfia.  Nunc  Templa  eteuim  Sanftif&ni  Sacramenti 

damentrTa^T^^^"^^-  f-^-»irimamcenia,&inexpugnabilia 

damenta ,  va .  de  fp  lendida ,  fumptuofa ,  Civitatum  &  Regnorum  propugnacula. 

magnifica  ,  illuftanmque  Fundatorum  ^dificetur ,  promoveatur ad pfrficiatur 

generoficacem  bene  «primentia :  fed  m-  hxc  Fabrica,  erit  enim  fortiffimum  Ur- 

terruPtamtotanu,sfabricamChrift,ana  bis  U  yffipponenfis  antemurale  ,  e  r  c 

O  T£T?LU^mCi  ]TU   ™Xh™m  *  inexpugnabile  mun  men- 

Qyod  fi  ifta  mterruptio  ,  yej  dimidiata  tum  Regni.Luficani :  &  Policicus  cog- 
hujus  fabncx  abfoluc.o  prsfumi  poffet  nofcet  Rationem  ftatus  Dei  :  fc  licef, 
abincuna,  fatis excufata efTet  viciffitu-  quod  quando  frfe  exponir  pericu lo  n 
dinetemporum:qua.quant6nocioreft&  inimicorum  fuorum  manus  dLenTend 
rnagis  pubhca,  tantO  majorem  laudem  iftud  fieri,  ad  nos  ex  inim  cornr^  noftro- 
promeretur  novus  &  pr.feus  .eJushanc  rum  manibus  eripiendos,  ic  SSj£  fU 
i&ricam  promoyend^nec  ante  defiften-  |njnm5 fnndet&sdificet  ftruaur^m  fua! 

O  |  rum 


rumGloriarum,  difcendo  &confitendo 
in  Politica  hujus  altiffimi  confilii  Chnfti, 
fecretiffimam  &  facratiffimam  veritatem 
hujus  Vere :  Vere  efl  libus,  Vere  efipotus. 
§.  IX. 

DlviniffimumSacramentum ,  Verum 
&  reale  Corpus  Chnfti ,  Deus  la- 
teus  lub  fubfhntia  Carins ,  Homo  fub  ac- 
cidentibus  Panis :  Philofophus,  Devotus, 
Politicus  tanquam  Chriftiani  &  Cathoii- 
ci;  &curo  Philofopho  tota  noftra  fcien- 
tia  &  fcientiae  omnes ,  cum  Devoto  tota 
uoftradevotio  &  omues  affeftus  ;  cum 
Politico  omnis  noftra  congruentia&  no- 
ftrum  intereffe  ;  Omnes  quotquot  afta- 
mus  prxfentes,  cum  oroni  noftra  fcientia, 
fpe,  &  amore,  Fidei  obedientes  &  dufti 
Ratione  ,  per  fpeculum  &  iu  xnigmate , 
intenebris&  luce,  oculis  claufis  fed 
apertis ,  in  tremendx  divinae  &  humanx 
Majeftatis  tux  confpeau  profunde  pro- 
ftrati ,  infallibilem  realis  fub  velamine  , 
fine  horum  accidentium  fubftantia,  Prx- 
fentix  tux  veritatem  credimus ,  confite- 
mur,  &  adoramus  ;  Et  de  Tua  Domine 
Clementia  coufifi ,  quanostuus  Amor 
fuffert;  necnon  benignitate  qua  obfequio- 
rum  noftrorum  teporem  acceptas ,  nos 
tanquam  roancipia  in  perpetuum  Sanftif- 
firao  huic  Sacramento  offerimus,  devo- 
vemus,  &  obligamus.  Adauge  Domine 
mifericordix  tux  magnitudine  iftam 


M  O 

tuam  familiam :  &  poftquam  Judxus  ob- 
ftmatus,  Hxreticus  obccecatus ,  Gentilis 
iguarus ,  nec  fciunt,  nec  pro  fe  orare  vo- 
lunt  j  nos  te  fupremam  Paftorem  pro  illis 
obfecramus,  ut  ex  omnibus  ft-cias  Gre- 
geni  uuum  ;  Quajfumus  Domine,  Gen- 
tilis  erudi  ignorantiam ,  Hxreticiillurni"» 
na  ccecitatem ,  Judxi  emolli  obftinatio- 
nem  j  &  ne  malitia  vel  aftutia  tentatoris 
diaboli decipiantur ,  veniat  modo  juftitix 
tux  executio,  &  videatmundus  rebeliio- 
nem  ejus  illis  catenis  ligatam ,  &illo  car- 
cere  claufam,  qui  a  tot  annisilli  fuit  com- 
minatus  &  promiffus  juxtaillud  Apoca- 
lypfis,  Apprehtndn  Serpentem  aniiquum  ,qui  Apgc>  40< 
eft  Diabolus  &  Sathanas  :  &mifiteum  inab-  V  l% 
yffum  &  claufit ,  ut  nonfeducat  ampliusGen- 
tes-y  ut  unitis  hoc  modo  omnibus  mundi 
feciis,  in  unius  tantum  Fidei  concordia  , 
ex  omnibus  iftis  fex  vocibus  una  totalis 
harmonia  &  perpetua  formetur  confo- 
nantia  j  juxta  illud  ApoftoH  :  Donec  oc-  Ad  tyW* 
(urramus  omnes  in  unitatemfidei ,  &  agnitio*  4«  v* 1  h 
nem  Vilii  Dei ,  in  virum perfcttum :  cantando 
omnes  in  omnibus  quatuor  Mundi  par- 
tibus  ufquead  finem  ejus,  &  altematim 
confitendo  multis  vocibus,  inunamtan- 
tum  vocem  coeuntibus&  jun&is,facram 
&coufecratam  veritatem  hujus  Vere :  Ve- 
re  efi  cibiu :  Vere  efi potus,!k  fic  obtineant 
Gratiam ,  Gloriamque  poffideant 
xternam,quam  mihi  &  vobis 
concedar. 


SERMO 


SERMO 


D  E 


Nativitate  Beatiflima:  Virginis  MARIl,  fub 
in vocatione  Lucis ;  Titulo  Ecclefia; ,  &  Collegii  Socie- 
tatis  Jesu,  inGvitate  S.  Lodovici,  Maragnon*  in  America. 
Anno  1657,1 

De  qua  natus  eft  JES  US.    Matth.  r. 


'Elebramus  hodie 
natalem  j  fed  cujus? 
requifita  defuperEc- 
clefia  refpondet,Ma- 
rtx:  Evangelium  ve- 
ro,  Jesu.  De  qua  na- 
tus  efi  JESVS;  Hoc 
modo  in  verbis  propofitis  non  videtur 
concordare  Textuscum  myfterio,  the< 
ma  cum  fermone ,  &  nativitas  una  cum 
naeivitate  altera.  Quod  fi  gloriofa  Na- 
tivitas  Chrifti  hac  die  celebraretur  ab 
Ecclefia,  valde  accomodum  pnecepto 
ejufdem  legeretur  Evangelium  ;  fed 
dies  &  nativitas  quam  celebramus  non 
eft  Filii ;  fed  Matris.  Proinde  fi  hodi- 
erna  die  nafcirur  Mater  ,  quare  Eccle- 
fia  fimul  &  Evangelium,  non  matrem, 
fed  filium  natum  indicat,  Dequa  Natus 
efl  J  ESVS  ?  Propofito.  dubio  ,  hac 
duntaxat  die  ,  Beatiflim*  virgini  de 
Luce  ,  abunde  fatisfieri  poterit.  Sol, 
£  bene  advertiftis  ,  binas  habet  Nati- 
vitates  j  unam  dura  nakitur  oriendo : 


alteram  nafcendo  priufquam  oriarur. 
Primum  illud  diluculum  no&urnas]  fu-> 
gans^  tenebras ,  cujus  eft  Iux  ?  Solis. 
Erg6ne  jam  fol  eft  natus  ?  Eftj& non 
eft.  Non  eft :  quia  nondum  natus  eft  in 
feipfo.  Eftj  quia  jam  natus  eft  in  fua 
luce.  Ita  ut  bis  natum  folem  binis  vici- 
bus  oculis  intueri  licear,  natum  oriendo, 
&  natum,  antequam  oriatur, 

Evidentem  hujus  Philofophia:  pro- 
bationem  licet  de/umere  ex  hiftoria  E-  * 
vangelica,  &  eft  unaemajoribus  contro- 
verfiis  in  ea  contentis.  Mada:  tertio  die 
roane  exierunt  ad  fepukhrum  :  &  S.  u 
Marcus   Evangelifta  ,   adventus  ho-  Marc'U' 
ram  defignando    dixit  ,    Valde  nune V"  ** 
una   Sabbathorum  veniunt  ad  monumen- 
tum  ,  orto  jam  fole  :  Verba  notatu 
digna  /  Si  Sol  jam  erat  exortus ,  Orto 
jam  Sole  :  quomodo  erat  valde 
ne  ,  Valde  mane  ?  Et  fi  erat  hoc  Vald} 
ntane    ,    quomodo   em  jam  fole  ? 
Totum    erat  ,  &  *  totum    efle  pote-  AugMb.%* 
rat    inquit  S,  Auguftiuus  \  nam 


de  conf. 

Zv/ing. 

I  uc.  24» 
v.u 


kliamprsveneratortum.  Nunc  atten-*  eft  in  luce,  de  qua  nafcetur  :  Dequi  um 
dite.  l  empus  quo  Mariae  venetuut  ad  eftJESVS. 


S  E  R  M  0 


Lj/ran. 
bic. 


fepulchrum,eratK4/^w4nf,inquitS.Mar. 
cus  •  Vulde  rfj/«£»/o,inquit  S.  Lucas.  Ergo, 
fierat  ,  neceflari6  erat  ahqua 
lux  ( iftud  enim  infmuare  vult  dtlucuto  ) 
itaquefoljameratnatus  :  OrtojamSole. 
probo  confequentiam.  Sol  enim  ,  ut  di- 
ximus,  binashabetnativitates.  Unam, 
dumerhittit  primamlucem  matutinam .  , 
id  eft ,  Auroram :  alteram ,  dum  m  feipfo 
prodit.   Qu»  vero  fol  non  tautum  nafci- 
tur  oriendo  in  (eipfo,  veriim  etiam  iu  fua 
nafcendo  luce  ;  hinc  veraciter  inquitE- 
Vange!ifta,fuifle  Valdemaw:  &  orto  jam 
Sole  Horum  veiborum nullum meum eit: 
fed  ex  glofla  Lyrani,  &  fenfu  S.  Augiifti- 
 P„  ^fnmnn  fimt.  Valde  manc ,  erto 


Jam  difta  abunde  quidem  fufficiebant, 
fed  quia  quibuldam  videbitur  effe  novi- 
tas ,  duas  nativitates  &  duos  Chtifti  afle- 
rere  natales  :  fciant  velim  nafuti ,  hanc 
nativitatem  nou  efle  novam,  fed  valde 
antiquam,  &unam  ex  figuris  meliiis  for- 
matis :  quas  Conditor  mundi  in  ejus  prin- 
cipio  nobis  depinxit.  Primo  mundi  die 
creavit  Deus  lucem  :  quarto  folem.  Hi 
duo  dies,  &  dux  creationes  magnam  con- 
trovetfiam  excitant  inter  Dottores ;  Ete- 
nim  fi  lol  eft  fons  lucis  :  quae  et  go  lux  eft 
ifta,  ante  folem  condita?  vel  eft  ipfa  luK 
folis;  vel  alia  a  fole  diff erens.  Si  eft  ipfa, 
cur  non  fuit  eodem  die  creata  ?  &  fi  eft 


retfuper  terrxm :  alio  modo ,  quando  lux  ejus 
incipit  apparere ,  fcilket  in  aurora ,  &fu  acct- 
pitur  bic  ortus  Solis.  ip& 
na  clarius  loqui  non  potuiffet.  Ita  ut  illam 
primamnoftis  teuebras  fugantemlucem, 
S.  Marcus  appellarit  Solis  ortum.Inom- 
nietenim  Evangelicae  veritatis  rigore  , 
nonfolumnafcitur  foloriendoin  feipfo: 
verum  etiam  nafcendoin  fualuce.Unam 
nativitatemhabetfolegrediendo,  &  ju- 
perterramapparendo :  alteramdum  ejus 
lux  incipit  emicare.  Hoc  cernimus  m 
prs(entidie:hocin  hodierno  Evangelio 
nobis  prsdicat  Ecclefia.  Hodiernus  dies, 
natam  nobisdemonftratlucem:  Evange- 
Uum,natum  aflerit  folem,  &  hoc  eftcla- 
riflima  veritas.  Hodiernus  dies  non  eft , 
qu.tndofolprmibegreduur,  &  «pparet  fa?er 
terram :  fed  eft  dies ,  quando  lux  e\us  tnapit 
apparere,fcUicet  in  aurora.]  Licet  enim  in 
fe  ipfo  necdum  fit  natus,  natus  tamen  jam 


confenfusrefolvit,lucemprimodiecrea- 
tam,  eandem  fuifle ,  de  qua  Deus  quarto  *• 
die  formavit  folem :  ita  ut  duobus  his  die-  ?• 
bus  &  creationibus  fol  fuerit  creatus.  In  +M  ^ 
Primo,  creatus  fuit  fol  informis,  in  forma  7o.«rr. 
lucis :  Qiurto  die  creatus  fuit  formatus  in  z- ad  h 
forma  folis,  hifce  terminis  utitur  S.  Tho- 
mas.  Pro  conclufione  fit ,  quod  folus  in-  Dton- 
ter  univerfas  creaturas  fol  duntaxat  Areop. 
duashabeatnativitates,  fcilicet  diem  pri-  ^4-« 
mum  &  quartum ;  Oiartum  in  quo  natus 
eft  infeipfo;&primum,inquonatuseft  in  ™»-™*- 
fua  luce.  auartum  in  quo  natus  eft  iol  «* 
foimatus ;  &  primum,  in  quonatus  eft  in  oper.  . 
fua  luce,  de  qua  formatus  eft.  Qpichun        *■  «• 
qua:fo  magis  proprie  &  ad  rem  adduci  ^ 
poteft?  Itaque  interrogo(  fi  quis  forte  MU. 
me  minus  intellexit )  quifuam  eft  hic  ois 
natus  fol  ?  Quxve  ifta  eft  lux ,  de  qua  fol 
eft  formatus?  Sol  eft  JESUS  :  lux  Maria ,  Albert. 
inquit  Albetus  Magnus :  &  hoc  ab  illo  Magn, 
1  aftrui 


D  e       tivitate  Beatiss,  Virg.  Mari^s,  fJ 
aftrui  erat  fuperfluum.  Quemadmodum  quacuor  breVitark  ft  « 
en.m  fol  bis  natus ,  duos  etiam  habuit  na-  eft , S«32  !    ?  Prin  * 

talesdies;  Qyemadmodum  folnatus eft  cuwE ^"P^  :  Se> 
eodem  die  quo eft orrus  ,  & altero  ante  unlverS -1  rtT9"' ^  >  *«* 
quam  onrecur  :  Quemadmodum  femel  ren  u-    ^3"3  »  9u'aad  ^ccur- 

natu,efta1feipfo3&ueruminruT£e     S&ftf^**"  hos 
^quoque5necukra,nec  infra/ol d  v  nus'     S  "  hodlernn*Pro  nativitateLu- 
Chniksjefusbisnatus,  duos  habuitn  -  S^^S^?^8^^ 
tn!es.UnumJquonatuSeftinBechIehemi  h*c  L^tter^^ ^^1'  & 
alterumquonatuseftinNazareth.Unum    Paratfo!vid  utS  tUendaeftc0m- 
quo  natus  eft  nafcendo  vigeiimo  quinto  rahil/ Z  T  exrremaincompa- 
Decembris ,  &  alterum  q^onatuseft  n-  S^&fef  ^  ^  » 
tequam  nafceretur ;  qui  eft  terque  quater    ««„2  ™       j      ^  matCr    Chrifto  «X 
quefeliciffimus  d.esLdiernu iThoTaT"  ^  S  «uamfufc 
quonatuseftdefuaMatre  5  alterquo a    & abfolvend^^ ^  P6*"*"^ 
tus  eft  cum  illa.    Unus  quo  uatus  eft  in  om^t^f  ^  *nteRo<>  in 
feipfo  ,  aker  quo  natuseftm  illa  De  qua  0^3^^  ^T™0" 
natus  eft  JESVS.  Ie    .l  j,  eaere  lnter  Chnftum  velutSc- 

Introduximus  &concordavimus  Evan-  M^JTl^r 3  ■ *  ^0"1"13™  Lucis  yeluc 
gelium  quodnonparumdifEcrinp^  SeffeSuT^  Et 
fencifolemnitate.  Ad  fatisfaciendum  ve-  ferl!?VUCS  ad  P"nium  fuum  re- 
*6obIigatioui  fecund*  (qu^nmuZt  ^^^^f^.^ 
apnma,  a  DominaLucis  fupplices  peta-  m.rnS  P     "  Domma  Lucis  in  bo- 

diguetur.                            r  j  lf            )Cu,DS bonitas  &Pro- 

«    *r  r  entudifpofuit  ,  utcunfia  perm  nufi 

§.    II.  fu*  Matris,  tanquam  advocat/&  Sa! 

De  Qua  natus  ejl  Jesus.  ^^^^* 

CUppofito  quod  in  hoc  N^Evange-  en   nofifc dlfPenfatrici*>  tranfi- 

p  ln5duoSnacos,&inhacnativitateduas  hoc  cl  Vr  C°TUDkarentur. 

habemus  nativitates :  nativitatem  Lucis,  nitThTnl    Bernardo  magis  pia  foppo- 

ideft,Maria3infdpsanat^:&nativka'  lM°%n''mhllD™  o  M 

Qyx&io  nunc  animum  pulfat,  utraharum  P 

nativitatum  prafentem  diem reddat  lx-  §     II I 

tiorem,feft viufque  veniat  celebranda,Lu-  T7Xordinr  ^  T;',  t  ' 

eifnesan  Solis? bona ipfiufmetSolispa-  t^otZ^T  ^lmo^^X. 

cedico     natalemlucismajorefolem-  que  ImIZ ZT  ?rxemi™™  >  ^co- 

aitate  diguam.  Sed  quare  ?  L  Propter  SS^^^H 

nnam  autalteram  caufam  duntaxa^  ,  ied  IucisnatTvLc  f       «^^non  folis  ied 

propter  plures  ,  quarum  tautummod6  te^  ^hoe 

Un  L  1  Sraviter  S«  Am^rofius  ,  quod  tanti 


S.Asnbrof. 
in  Hexa, 

l.l.CJ, 


Gen,  T. 
v.\6.& 


fS  s  E 

momenti  eft,  ut  hic  S.  Doclor  nobis  in- 
notefcere  voluerit  hunc  Notam  effe 
fuam,inquiens,  Advertmus .  quod  Lucisortus, 
antequhn  Selu  diemvidectur  aperire.  Gran- 
dis  hax  machina  ,  &  varietas  univerfi  te- 
nebris  eft  i»voluta,totus  muudus  tenebri- 
cofoinclufustenetur  carcere  ,  quasnam 
vero  Clavisdiei  referatporcam  ?  Sol  ? 
Non  :  fcd  Lux.  Ad  ortum  namque  So- 
lis  jam  tum  mundu»  derecius  eft  &  pa- 
teus,Dw?ra  Sotclarificat ;  Lnx  facit.  Pro  cu- 
jus  confirmanone  idem  Sanftus  inquit  , 
Trequenter  Ccelumnubibus  tegiiur^ut  Sol  te%a- 
tur}nec  ullus  radius  ejus  appare.it ;  Lux  tamen 
diem  demonflrat.  Qaafidiceret  j  Quoties 
videmus  Ccelum  denfis  obdu&um  nubi- 
bus,  ita  ut  non  appareat  Sol,  nec  minimus 
ejus  radius :  attamen,  quamvis  non  videa- 
musSolem  ,  videmus  Diem,  Quare  ? 
quia  Lux  illum  nobis  monftrat.  Bene 
itaque  fequitur  ,  quod  Dies,tam  necefla- 
rius  &  mundo  utilis,  eft  Fiiius  ILucis,  t\ 
non  Solis. 

Hic  S.  Ambrofii  Difcurfus  videbitur 
quodammodo  eiTe  fophifticus ;  fiquidem 
cum  LuxiitefTe£iusSolis,quiefncit  lu- 
cem,  efHcit  quoque  diem  ;  hoc  quidem 
ita  videcurefle  ,  fed  non  eftita..  Dabo 
probationem  validam  aliqua  racione  ap- 
parenter  infirrniore,  Aliis  occafionibus 
declaravimus  Scripturam  per  Sanclum, 
modo  declarabimus  Sanfiium  per  Scrip- 
turam.  S.  Ambrofius  dicit ,  diem  effe  Fi- 
lium  Lucis  &  non  Solis.  Hoc  probo  & 
iuterrogo ,  quonam  diecreatiis  fuit  Sol  a 
Deo  ?  Refpondet  facra  Scriptura  Solem 
fuiffe  creatam  die  quarto,  Lummaremajus, 
ttt  pr*ef]:t  diei  :  &  faftusefldiesquaitus.  Si 
Deus  Solem  creavit  die  quarto  ;  ergo 
nondum  exiftente  Sole  jampraecefferant 
dies,  Si  Sole  noudum  exifteute  jam  eraat 


R   M  O 

dies,  ergo  diesnon  eft  filius  Solis.  Cujus 

igitur?  eft  filius  Lucis.  Hoc  tefhtur  ip- 
ie  facer  textus  dicens.  Inprmipio  crea-  Gen.U 
vit  DeusCcelum  &  terram  :  ideft  ,  ante-  VJ, 
qiwm  vel  dics,vel  nox,  vel  tempus  effet, 
creavit  Deus  Ccelum  &  terram.  Ef  tene~  v.a, 
bm  erant  fuper  faciem  abjfi  :  q.  d.  totus 
mundus  tenebrarum  abyflo  erat  immer- 
fus.  Vixirque  Deusfiat  Lux :  &f.tc~l,ieftLux3  v.j, 
appclh.viique  Luiem  diem,&  tenebras  noclem: 
&  factns  e(i  dies  ttnus  3  Et  hoc  modo  fa&us  M» 
eft  mundi  dies  primus.  Proinde  re&e  di- 
xit  S.  Ambrofius  diem  effe  filium  l.ucis 
ck  uon  foiis ,  ac  coufequeuter  non  nativi- 
tati  folis  fed  lucis,  mundusdebet  bene- 
ficium  diei.  Feliciffimum  tempus  legis 
grarias  in  quo  nunc  vivimus  ,  eft  dies 
muudi  :  Tempus  legis  nacurae  &  fcrip- 
tas  ,  erat  nox.  TJnde  S.  Paulus  :  Nox  AdRom, 
prtcefiit,  dies  autem  appropinquavit.  Et  quas  Xj#  vlli* 
fuitaurora  ,  quac  tam  Isetum  ,  falutife- 
rum  ,  &  vivificum  mundo  produxit 
diem  ,  nifi  illa  lux  diviua  ?  Sol  diem 
fecit  clariorem  :  fed  lux  fugavit  tene* 
bras.    Lux  debellavit  &  fpoiiavit  no- 
dem  ,  lux  fecit  diem  ;  Diem  fol  clarifi- 
cat :  luxfacit.  Excellenspraerogariva  lu-> 
cisprx  fole ;  quod  illa  c\  non  hic  ( vel  ad 
minus  priiis  rlla  quam  hic)  origiuem  diei 
fibivendicet. 

Verumenimvero,  priufquam  abhoc 
argumento  recedam,  adhucaliam  infjg- 
niorem  lucis  praeiogativ^m  adducam, 
Dcus  iriduo  ante  folem  crcavit  Iucem  :  _ 
Solcrearusftatim  inmundo  apparuit,  & 
lion  defuere  oculi  qui  illum  viderent  , 
tk  fpleudore  ejus  fruerenrur  ,  creatus 
quippe  fuitdiequarto  volucres  8i  pif- 
ces  die  quinto :  animalia  terreftria  &  ho- 
minesdiefexto.  NotathicS.  Bafi!ius,to-  S,Bafi{, 
to  triduo  quolu?£  jam  creata  erataute  fo- 


Sem    non  fuhfe  adhuc  oculos  in  mundo.  duntaxat  ^Z  fV  f? 

Sed flocuiiuonfuerunt  in  mu.do  t  u  Z  o  J^^^^1^^ 

qmd  Deuscreavitlucem  *  Deuscreando  1'  '"premznujus  iucisce- 

folem  die  quarco  be,,e  f-cit  •       n  n e  f^f???» '  *  eoa^idem 

fuit oculus.  Sed  11  ftcundo 5 t o  &  au  r   rT  ^10"3 «hHm*  Trini- 

culi^uareiucemcreavitprimodieZauia  S  7  T  5       F™«  dtfltnxit  diemm  Bwyf. 
J-cr.vit^ 

fcbrutorum  animalium  :  Lucem  vero  2 I  j  ceiebrarunt  nati-  Arffe 

creavic  pro  oculis  fuls,Fw  iUXs&  Ma  e(l  rnn  Tstr  ,    pn^°  '  Et  vidH  Deus  lu~  nm> f'4- 

Xtus.  Nata  igitu,  lux    mox  h  fe  ranuit  §K?       ceI^rarunt  nativitatem  lucis 

nondum  enim  creara  luce  ,  jam  creFtum  & c fi  F        ^ •°CuU  fan"  ' 

eratcce!um;terra,elementa5Ange!i  n  hiT  S    l    ,       natJvltatem  ^Mie  ter- 
quehorumoculos  Dei  in  e  rf t  prt     e?  It  TP"       **  ^ 
terquam  lux  :  h*c  eatenus  diviLs  occu-  ttff^ 
pavitoculos^utquamvishntimmen^ni-  c e  ebr7i t    l    ^    T  nativitate* 
hilmeisvacuumreiiqueritquoaliared    k  '  &£arl  motJo  nos  eam  cele- 

peretobjeft,:  ^liSS  aZT^  °CUloS  Veftt0S 

proocuhsDeJcutfol  pro  ocuh  hom    fef?^  " 
num  &  brutorum.  Cipr0ce  fuos  co™ertat  ad  vos  :  &  expe. 

Non  arbitretur  aliquis  me  iniurias  in    7,7™  ^°f°^0  ad  eft  bona , % 

ferreSoliincarnato  ^  im vo  u  t &  tSSSS^  ?«-P»coLfi>. 
difno,,Jia!CIICc!]er;A.paruitinmundo  iinT  10  ^01*5  :  bo™  pro  rerne- 
ipfeSolincarnatusChrls,  &quo"m-  •  fi  S  l  '  hT^of^  in 
nam  oculi eum  viderunt  natum ?  Homi-  T^  l  r  '  prov'a°ria  in  teutati- 
num&jumentorum.  Utipium  natum  &m;|teS^^  bona> 
incuereuturocuhanimaliumfipfeeaqu^  Um^ ^ t  Z VfSreconcii 
fivit  mpr^pio  :  &  ut  natum  viderent  11"  t  Jot  ^tantisa  Deoorna- 

ocuii  hominum ,  per  ftellam  ReX  &  A  ^*^1™  hodie  "afcitur  illa  Lux  , 

paftonbus.  H  unines  per  peccatum  sffi-  7  ^ 
milari  funtjumentis  ,  Eomo  cum  in  honon  §.  IV. 

!.  ejfet  nonintellexit  ,  comparattts  e(l  iumentu   np„„j      •  , 
Hi„c  Sol  „atUS  ma„,fena[  fc  S^SE '  S^SriS ''"^f0,  «,eb™«™ 

utdejumei.tisf.uerethomines.  Atl«  Sf?  L,7  be„,g„ior  efl  fo. 
q„ia„arceb„„rproMatreDei;u„i;rfc  ™  fox^ta  ^S  f^r"' 
creat.  fe  abfco„d,t  oc„lis  ,  *  divi„iS  «.   auod  TX  '  defcillS 

^  *  ferentiam 


£d  S  E  R.  M  0 

fetentiam  lucem  inter  &  folem  ,  intuea-  contra  folis  aefturo  t  hanc  ignis,pro  conti- 
mini  ipfum  folcm,  &  ipfam  lucem  de  qua  nuarione  lucis  ;  appropiuquante  notte 


ille  nafcitur ,  aurcam.  Aurora  efl  rifus 
eceli ,  laetitia  camporum,  relpiratioflo- 
runij  harmonia  avium ,  vita  &  alimentum 
mundi.  Ortus  jam  fol  incipit  crefcere  : 
ecce  amabilcm  mundi  faciem  ,  &  ipfius 
naturas  compofitionem  totaliter  imuiu- 
tacam.  Ccelum  accenditur,  campi  ficcan- 
tur,flores  flaccefcunt,  aves  obinutefcunt, 
brnta  fpeluncas  ,  cv  homines  inquirunt 
umbras  ;  &  nifi  Deus  curfum  folis  iuter- 
pofitione  noftis  interrumperet5conflagfa- 
ret  terra,&  exurerenturplanrae,fluvii  fic- 
carentur  &  fontes ,  &  hoc  modo  vetifica 


Ixed.  ij. 
v.u. 


mox  Augelus  accendtbatcolumnam  ig" 
nis  ut  jugiter  luce  fruerentur :  exurgente 
ver6  aurora  ,  ftatiin  Angelus  opponebat 
foli  columnam  nubis  ,  ut  contraejufdcm 
radios  obunibrarentur.  Ita  ut  omnis  An- 
geli  cura,  ratione  commifli  fibi  populi,  in 
hifce  binis  confifteret  pun&is ,  pumO  ne 
laederetur  a  fole  ;  fecundo  ne  fraudare- 
tur  iuce.  Tam  benignas  in  luce  ,  &  tam 
immites  in  foie  aguofcebat  Aageius  qua- 
litates. 

Hae  funt  proprietates  i.nmites  &  be* 
nignae  folis  &  lucis  naturalis :  6c  ealdem 
rentur  fabulofa  Phaecontis  incendia.  Na-  ( re  beue  confiderata)  iu  fole  &  luce  divi- 
turalishujusdifferentias  ratioeft  ;  quia  na  inveniemus.  Chriftus  eftlol ,  fed  fol 
fol,utaiuntPhi!ofophi,velvereigniseft,  Juftitiae  :  ficeum  appeliante  Prophm, 
vel  natura igni  fimilis:  Elementum  terri-  Soi  Jujlitiot.  Q^iid mirum,  quod  iu  lole  m-  Malac. 
bile5ferox,uidomitum,confumens,execu-  veniantur  radii,&  in  Juftitia  rigores  ?  om-  y.  Z. 
tivum  &  concremans  omnia ;  e  contra  lux  nes  rigores  quos  operatus  eft  in  mundo 
in  fua  puritate;eft  qualitas  mitis,  fuavis.a-  fol  nacurahs,tot  ficcitates,fterilitates,fites, 
tnica,  denique  creata  pro  focia  &  inftru-   fames ,  infirmitaf.es,  peftilentiae ; ,  &  tot 
mento  vifus  fine  offenfa  oculorum  ;  qui  mortalitates,omnes  &  fingulas  fuere  ope- 
in  univerfa  corporis  compofitione  funt  rationes  &  executiones  folis  Juftitiae;qui 
pars  delicatior  &  tenerior.  FueruntPhi-  illas  adhuc  majores  fecit  &  multiplica- 
lofophi  qui  propter  fubtilitatem  lucis  eo  vit.  Sol  materialis  nunquam  civitates  in- 
deveneruntjUt  lucem  effe  fpiritum  &  ncn  fbmmavit  :  Sol  vero  Juftitiae  uno  die 

quinque  Penthapolecs  civitates  integras 
exuffit  una  cum  univerfis  incolis ,  nec  ab 
aedificiis  plus  quam  cineres  relinquit.Ta- 
les  funt  rigoreshujusdivini  folis.  At  be« 
nignitatcmIucishodienatae,&  dequaille 
uatus  eft,  quomodo  (urHcism  exphcare  ? 
multa&  magna  de  hac  fuprema  benigni- 
tate  poflem  dicere  ,  fed  unum  tantnm 
aftniam  quod  fir  inftar  omnium.  Ade  6 
beuigna  eft  hsec  divina  !ux  ,  ut  qu?mvis 
ram  n^idi  &  terribile^  fiut  radii  illius 
Divini  Solis  ,  hxc  fola  fufTiciat  ad  'ftos 


corpusarbitrarentur  :  fed  quia  Philolo- 
phia  humana  lucis  &  folis  differentias 
nondum  pei  fefte  eft  aflecuta ,  ferviat  no- 
bis  fcjeutia  Angeiorum. 

Vifibilis  ille  Angelus  ,qui  filipslfrael 
dnccbarperdefertum  ,  inqoitTextus  , 
quod  illos  prarcefTerit  iu  duabus  colum- 
nisprodfgiofa;  magnitudinis ;  una  nubis 
per  diem  :  &  altera  jgnis  per  noctem  i 
Vcrdiemin  colu?niiaritibis:& per  noclemin  co- 
Iwr.na  ignii.  Etquare ,  aut  ad  quid  fecum 
ducebat  Angelus  has  duas  columnas  nu- 


bis  &  ignis  ?  Illam  nubis,  pro  umbraculo  mitigandos,&  beniguos  faciendo?. 


Quarf 


De  NATltlTATE  Be 

Quare  Virgo  Maria  vobis  videtur  naf- 
ci  hodie  ?  fi  dies  natalis  Chrifti  fuit  my- 
fteriis  plenus,  &  fimiliter  dies  natalis  Ba- 
ptiftas  eo  quod  eflet  Praecurfor  Chnfti ; 
quanto  magis  myfteriofus  cnt  dies  nata- 
lis  Matris  Chrifti  ?  Qriid  ergo  habetmy- 
fterii  quod  B.  Virgo  nafcatur  hodie  ?  ma- 
gnum  quid  fupra  omnem  raodum.  My- 
fteriumnatalis  Chrifti  (prout  notavit  S. 
S.  Aug.    Auguftiuus )  fuit ,  quia  liio  tempore  fol 
redic  ad  nos,  &  dies  incipiunt  crefcere. 
Myfteriumnataiisjoannis  Baptifbe  fuit, 
quia  abillo  tempore  fol  a  nobis  recedit, 
&  dies  incipiunt  decrefcere.  Myfteriura 
«atalis  Beatiffimae  Maria:  Virgrais  eft  , 
quia  ifto  tempore  fol  e  ligno  leonis  tran- 
fit  ad  fignum  virginis  j  &  iolis  arftus  inci- 
p it  remittere.  Cuj fus  foiis  conficitur  per 
duodecim  figna  coeleftia  ,  in  quibus  di- 
verfos  forckur  effe&us  fecundiim  cujufq; 
figni  conftellatibnem.  Dum  fol  eft  in 
figuo  Ieonis ,  quafi  ferocis  &  cholerici 
hujus  aniimlis  naturam  aflumeret,  fimi- 
lesillius  funt  effedus:  fcilicet,  calores, 
ficcitatesjinfirmitatesgraves  &  maligna?, 
phrenefes  &  mortes.  Sed  iole  ex  figno 
Ieouis  tranfeunte  in  fignum  virginis ,  in- 
cipit  leo  manfuefcere ,  incedit  modeftus, 
pacificus,  &  velut  agnus  j  Idem  accidit 
ferocitati  &  ngoribus  Leonisnoftri.  Le- 
gite  Teftjmentum  vetus,  &  invenietis 
Deum  igne  delevifle  exercitum,exuffif- 
fe  civitates,  inundaffe  mundum,  devaftaf- 
fe  Paradifum.  Hodie  cum  peccata  func 
tnajore  pcena  digna,  ob  circumftantiam 
temporis  ,  fidei  &  beneficiorum  Dei , 
fimiles  rigores  in  Deo  non  experimur  5 
fed  quare,  cum  fic  idem ,  &  eadem  ejus 
juftitia  ?  Quia  tunc  ilie  Sol  erat  in  figno 
Jeoiiis ,  nunc  vero  ravenitur  in  figno  Vir- 
giais  ?  &  Sole  hoc  iignuru  ingreflp^  ft*. 


ATISS.  VlRG.  MarI^,  61 

tim  illabenigna  lux  ejusmitigavitrigo» 
res,  impedivit  effe&us,  taliterque  tem- 
peravit  ejus  radios;  ut  ipfi  igni  confu- 
menti,  ex  quo  conftabant  &  erant  com- 
pofiti,fuara  fuftulerit  a&vitatem  qua  ex- 
urebat  j  &  folummodb  reliquerit  fplen- 
dorem  quo  lucebat.  Cafus  mirabilis,fed 
probatus ! 

Vidit  Moyfes  in  deferto  quod  Rubus  Exod.  j 
ardebat&  non  comburebatur ,  ad  vifio-  v. 
nem  obftupeicens  accedit  propius,&  qu6 
magis  appropinquat  &  contemplatur,  e6 
magisft.jpet  &  confteruatur.  Quiu  fit 
igms  quodvideo(ita  argumentatur  apud 
ie )  nuilum  eft  dubium : ingens  illa Lux , 
ifts  vitjfe  flammas,  ifti  ardentes  colores 
ignei  funt ;  ied  Rubus  uon  comburitur , 
manet  integer,  &  in  fua  viriditateilla> 
fus  perfeverat.  Quid  hoc  eft  miraculi  ? 
magnum  videbatur  prodigium  illi ,  qui 
nec  Rubum  noverat ,  nec  ignem  •  fed  fci- 
enti  Deum  effe  ig-iem ,  &  Mariam  Ru- 
bum,  videbitur  efie  prodigium  adhc  ma- 
jus  vel  nullum.  Ignis  erat  Deus  ,  quiad 
liberandumpopulum  veniebat,  ita  atte- 
ftatur  tcxtus;  Rubus  eracMaria  ,  in  qua 
Deus  affutijpjit  formam  vifibilem,  ad  fal- 
vandum  genus  hdmaiuim  adveniens ,  ita 
affirmat  S„  Hierouymus  ,  S.  Achanafius,  pjeroti. 
S.  Bafilius,  &  ipfa  Ecciefia.  Sicut  ignis  Athanaf. 
eratin  Rubo,  ficDeus  erat  in  Maria:jam  Safil. 
ejus  ignis  non  h  ahebat  a&ivitates  ad  com- 
burendum,  ad  lucendum  vero  &  fplen- 
dendum  maxime,qtii  funt  efTeclus  lucis: 
Sed  ad  comburendum  ,  concre mandum  , 
&coniumendum  qui  'untefTefius  ignis 
minime;  hos  enim  MariaTuftuIit.  Jam 
Maria  intenfiores  Solis  rsdms  miti^vit, 
hinc  fplendent  fed  non  latdunt  5  ardenc 
neccomburunt;  luceot  &  non  concre-  . 
mant,  Videtur  vobis  mirum  vel  magnum 
H  3  mi- 


6i 


S    E    R.    M  O 


miraculum ,  benignam  illam  lucem  So- 
lis  mitigaffe  rigores  ?  videturne  vobis 
magnum  elTe  prodigium  ,  ab_hac  luce 
Soii  ablatam  vim  ardoris,  &ipG  reliftum 
duntax«  lumen&iplendorem  ?  aliquid 
adhuc  amplius  prxftit.it. 

Non  folum  mitigavit  velextinxit  in 
Solefjcvitiam&rigoresignisi  fed  ipfius 
etiam  rigores  fplendoris.  Sol  non  folum 
fxvus  eft  &  terribilis  ob  qualitatem  ignis 
quaconfumit  rfedetiam  ob  fplendorem 
quo  illuminat.  Apparentibus  in  Oriente 
primis  Solis  radiisVeluti  maxirai  Pbne- 
tarum  Imperatoris  Iateronibus,  videbi- 
tis  quomodo  praccedant  ad  prxparan- 
dam  viam ,  &  qualiter  unico  momento 
ampliffimum  Cceli  campum  muudant  & 
exornant  ,  abfque  omnium  luminarium 
refpeftu.  Vuigus  ftellarum  in  no&is  con- 
fidentia  erransdifpergitur,  nainoresmer- 
guntur ,  majores  fe  iubducunt  j  univer- 
fajfugientesfefeabfcondunt  :  ita  utnul- 
la  cujufcunque  etiam  magnitudinis  in 
confpe&uSolis  jam  exorti  aut  fubfiftere, 
aut  comparere  prxfumat.  Cernitifne 
hanc  feveram  Majeftatem  ?  hunc  rigo- 
rem  lucis  Solis  ,  qua  cuncta  fugantur,  & 
in  iua  prxfentia  obfcurantur  ?  veniat 
nunc  in  fignum  Virginis;  &  videbitis 
quomodoeademlux  benignafiat  &  tra- 
ftabilis. 

Vidtt  S.  Joannes  in  Apocalypfi  no- 

vum  coelefte  Signum  ;  Signum  mgnum 
'  apparuitin  Ccelo:  Mulier  amicla  Sole,  & 
Luna  fub  pedtbus  ejus,  &  in  Capite  ejus  Co- 
rona  StelUrum  duodecim;  Non  Soiem  & 
Lunam  :  fed  Solem  &  ftellas  confidero. 
Luna  fub  ejus  pedibus  efle  potuit  &  illa 
ami£la  Sole  :  fiquidem  in  confpe&u  So- 
lis  apparet  &  Luna.  Sed  ami&a  Sole ,  & 
corouata  ftellis?  Sol  &  ftell*  conjun&a? 


hoc  eft  impoffibile  vifu.  Quod  fi  a  Solis 
prxfentia  ftellx  fugiunt  &difparent,Sol 
vero  ade6  prxfens  &  propinquus  erat , 
fcilicet  in  muiieris  ipfius  vefte,quomodo 
appa.rere  feu  lucerc  poterant  fieilas  in 
Corona?  Hiuc  videre  licet  quam  immu- 
tatus  fit  Sol  poftquam  mulierern  vefti- 
vit ,  &  veftitus  eft  ab  ipfa  :  Veftis  eum  ,  &  St 
veftiris  ab  eo.  Signum,  in  quo  Sol  apparuit 
Joanni ,  erat  figuum  Virginis,  Signum  ma~ 
gnum  apparuit  in  Cotio  ,  Mnlier  amicla  Solet 
Poftquam  autem  Sol  in  hoc  fignum  Vir- 
ginis  intravit  ,  poftquam  in  vifceribus 
Beatiffimae  JVlariae  Viiginis  fuitincarna- 
tus;  mox  ejufdem  radii  defierunt  elTe  ti- 
mendi ,  ejus  Majeftas  cfie  defiitterribi- 
lis  ,  mox  magnificenria  &  excellentia 
ejus  lucis  tam  benigna  fuit  &  amabilis,  ut 
jam  non  ampHus  fugiant  aut  fe  abfcon- 
dant  ab  ea  ftellx:  fedeifdemvim  lucen- 
di  &  fplendendi  fud  prxfeutia  relinquat. 
Taliter  Lux  illa  divina  ,  tam  aufterum 
prxcedentibus  faeculis  mitigavit  Solem : 
tam  humanam  &  comem  hujus  lucis  red- 
didit  magnificentiam  :  taliter  fregit  ra- 
diorumipfius  ferociam  :  uthinc  coilige- 
reliceat,  quantum  inhac  die  gaudere, 
quamque  feftive  hujus  lucis  feftum  cele- 
brare  fas  fit  univerfum  humanum  genus ; 
&  potiffimum  eos,  qui  iftum  Sukm  gra- 
viffime  offenderunt.  Et  quoties  hic  Sol 
Juftitiae  univeifum  hunc  mundum  fublu- 
narem  jufte  concremare  potuiflet :  quo- 
ties  radiorum  fuorum  fulgure ,  ingrati- 
tudinem  noftrarum  rebeliiones,  kele- 
rumque  noftrorum  abominationcsfeiire 
potuiflet,nifi  lucis  hujusbenignitas  fefe 
oppofuiflet  ?  hinchodienata  exoritur,  ut 
ipfum  ante  ortum  mitiget ;  ut  jam  orto 
brachia  mauufque  liget:  De  qwt  natuscft 
]efust 

J1  §.V. 


De  Nativitate  Beatiss.  Virg.  Marije. 


.§.  V. 

'  I  Vitulus  tertius  cur  dieshujusnativita- 
tis  folemuiiis  debeat  ceiebrari,  eft 
quia  Luxmaxime  univerfalis  eft.  Luxeft 
univerfalior  Sole ,  quia  Sol  nunquam  plus 
quarn  unum  Hemisphaenum  ,  temporif- 
cjue  dimidiurn  illun:ioat  :  Luxveroillu- 
roinat  mundum  totum,  &  omne  tempus. 
Soi  noniUunmiarnih  medium  mundum 
&  unum  Hemiiphaerium  :  nobis  ecenim 
exoriens,  antipodis  ocadit,  &  vice  versi. 


41 

namque  ut  non  folum  intra ,  fed  &  ex- 
tra  tropicos  etiam  illuminaret  ,  quod 
etiam  lux  facit,  quas  intra  tropicos  So- 
le  Lunaque  mediantibus  illuminat ,  & 
extra  tropicos  mediantibus  ftellis  :  ut 
hoc  modo  die  &  no&e ,  in  fereno  &  nu- 
bilo ,  prasfente  vel  abfente  Sole,  femper 
Lux  elTet,  ficuti  eft 

Haxcadem  differentia  invera  Luce, 
&  vero  Sole,ideft,  Chrifto  ejufdemque 
Marre  invenirur.  Chriftus  efi  Sol  mun- 
di ;  aft  Sol  fuum  habens  Hennfphaerium, 


N.nquam  etiam  Sol  plus  quam  temporis  Sol  fuos  habens  antipodas ;  Sol  qui  non 
dnmdium  illummat ,  nam  de  vigiati  na-   nullis,  &  non  omuibus  nafcitur.  Pr* 


turalis  diei  horis,duodecim  tantum  in  no- 
ftro,  &  totidem  in  altero  affiftit  Hemif- 
phxrio.  NonitaLux,  qux  nec  tempo- 
ris  nec  loci  termiuis  conftringitur  j  fem- 
per&ubique,  &  omnes  illuminat  cum 
Sole  fimul  &  Luna,  &  ubi  nec  Sol  eft  nec 
Luna  iliuminat  cum  ftellis :  ita  ut  nul- 
lum  fitmundi  pun&um,  nec  temporis 
momentum ,  five  dies  five  nox  fit,  quo 
non  femper  lux  fit.    Taliter  in  mundi 
principio  difpofuit  Deus.  Soli  iuam  ju- 
rifdiftionem  tempore  &  loco  circum- 
fcripfit  :.Luci  illimiratam,  nulSifque  aut\ 
loci  auc  temporis  limitibus  circumfcrip- 
tam  ,  fed  abfolutam  femper  &  ubique 
contuiit  jurifdi&ionem.  Solidetermina- 
vit  tempus  ,  mandando  ut  illuminaret 
diem  ,  Lumhure  majus ,  m  prtejfet  diei :  de- 
terminavit  quoque  ipfi  locum  ,  voluit 
enim  ut  Tropjcis  cancri  &  capricorni 
non  egrederetur :  Luci  vero  nullum  de- 
terminavit  tempus ;  nam  illi  prxcepit, 
ut  diem  mediante  St?Ie  ,  no&em  vero 
mediantibus  Luna  &  ftellis  iiluminaret, 
Luminare  majus  ,  ut  praejfet  diei :  Lumi- 
mre  minus,  ut  praeffet  nocli  >  &  fleUas ; 
Nec  decermiuayit  M  locum,  volmt 


dixit  hoc  Deus  per  os  Malachise  Pro- 
phetx:  Orieturvobis  timentibus  Nomen  meum  Malacb, 
Sol  juflitu.  Loquitur  Propheta  non  de  4«  V*  *. 
Gratia  redemptionis  vel  fufficiente,  qu«e 
univerfalis  eft  &  pro  omnibus  ;  fed  de 
fanaificante  &  efficaci,  a  quamulti  cul- 
pa  iua  funt  exclufi ;  &  hinc  Solem  jufti- 
tia;  non  omnibus,  ied  tantum  timentibus 
eum  oriturum  afferit.  Totus  mundus  fic 
confideratus  in  duo  dividitur  Hemifpha> 
ria  1  unum  Hemilphxrium  eft  timenti- 
um  j  alterum  non  timentium  Deum.  In 
Hemifphaerio  timentium  Deum  duntax- 
at  nafcitur  Soi  juftitias,  diefque  iilucef- 
cit,  &  iiii  foli  fuut  itluminati  :  In  He- 
miiphaerio  impiorum  &  non  timentium 
Deum  nunquam  ^oiexoritur;  perpetua 
ibi  nox  eft  ,  &  ornnes  tenebris  involuti ; 
hoc  fenfj  Propheta  folem  hunc  Solem  jit- 
Jiirk  appellavit.  50I  materialis  in  fe  con- 
fideratus,  eft  fol  fine  juftititia,  sequaliter 
enim  omnes  tra&at,&tam  malis,  quam 
bonis  or  itur,  Qui  folem  fuum  oriri  facit  fuper  Mdttb.  f, 
bonos  &  malos.  Eftne  poffibile  folem  tam 
eiTe  pro  bonis  quam  pro  malis?  pro  Chri- 
«iano  ,  ficut  pro  infideli?  pro  veri 
t>si  cultore  ,    jficut  pro  idololatra  ? 

itane 


64  S  E 

itane  oritur  induftrio  Maborioio,  uti 
plgro?  itane  homini  oftium  tibireferan- 
riflicutoccludcnti?  ita  agricolae  deh- 
deranti ,  veiuti  illum  abomiuanci  ?  uota- 
bilis  foiis  materialis  injuftitia  :  uon  elt 
talis  Soljuftiti*.  EftSoljuftitis  ,  quu 
traftat  quemlibetpro  iuo  mento:  iolis 
bonis  oritur,  &  malis  fe  abfcondic  :  ti- 
mencesfcillumioat.impios  &  non  ti- 
meutes  denfis  immergicenebns  permic- 

tit.  „  _        , . 

Videtur  difficile  intelleftu,quod  m  eo- 

dem  Hemifphasiio,  in  eadem  civitate,  & 
ineadem  quandoquedomoahqui  fint  ll- 
luminati,alii  vero  obtenebrari :  fic  elt, 
quod  aliquando  in  mundo  docuit  expe- 
rientia.  Unaex  /Egypti  plagis  fuerunt 
tenebrx ,  quas  defcribendo  inquit  Tex- 
Ixod  io  w.mafunt  tenebuborribiles  m  unwrfa 
v  zz  &  teruJEWti.  wmo  vtdit  fratrem  fuum>nec 
"  movitfedelocoiinqmeratxubuwqueautcm 
babitabant  mii  lfrael,  lux  erat.  Stupendum 
prodigium/  in  univerfa  terra  JEgypti, 
qusdam  domus  ab  Aigyptiis  iolis  &  fc- 
orfim  ,  qusdamab  Hebwis  feorfim  ici- 
dem  &  folis :  ali*  ab  iEgyptiis  fimul  & 
Hebrxis    conjuhftim  inhabitabantur. 
QlJ*  a  fohs  iuhabitabantur  JEgypths  , 
denfiffimis  cenebris  eranc  obruptae :  mha- 
bicac*  a  folis  Hebraeis ,  gaudebant  luce  : 
illac  vero  quse  ab  Hebrasis  fimul  &  Atgy- 
ptiis  conjunftiminhabitabancur,qua  par- 
tehabebant  Hebraeos,  lucid* ,  quaverO 
habebant  Aigyptios ,  erant  tenebrof* : 
ita  ut  Hebrsei  illuminati,  &  /Egypth  ob- 
tenebrati.  Quod  in  JEgyoto  operata  eft 
virga  Moyfis:  idem  iu  univerfo  orbe  ope- 
ratur  virga  folis  Juftitix.  Multx  iu  hoc 
mundo  invenienturdomusa  folisjuftis : 
alise  a  folis  impiis:  aliaedenique  &  qui- 
dem  magis  ordiuarie  a  juftis  fimul  Sc  pec- 


5  y 


R  M  0 

catoribus  promifcue  inhabitarac ;  &  con- 
currente  fimuihac  mcolarum  diverfitate, 
idagitvirgajuftitiaedivinae,  quod  virga 
MoUica  operataeft  in  iEgypro.  Indo- 
mibus  &  ceftis  juftorum  tantum ,  omnes 
funtin  lumiue:iu  habicaculis  irnpiorum 
tantiim,  omnes  verfancur  incenebris:  in 
domo  quam  incolunc  jufti  limul  cum  im- 
piis,  jufti  fuut  in  luce ,  peccatores  vero  in 
tenebris.  Ita  ut  Sol  juftitias  (  hoc  roodo 
confideratus )  Gttamparticularis;,  &  par- 
tialis ,  ut  non  folum  in  mundo  habeat 
differentia  Hemiiphxria  j  fed  in  eadem 
etiam  doroo  habeat  Antipodas. 

Lux  qux  hodie  nafcitur ,  non  eft  talis : 
hsec  pro  hominibus  univerfis ,  <k  pro  fin- 
gulis  temporibus ,  &  locis  omnibus ,  eft 
lux  percnnis.  Augeli  exortam  hodie  pul- 
chram  iftam  lucem  contemplati ,  ejus 
pulchritudinis  magnitudine  attoniti  ex-  Can(^ 
clamant :  Qua  eji  ifta ,  qu&  progredhur  quafi  ^ 
aurora  cenfurgens ,  puhbra  ut  Luna,  elecla  ut 
Sol\  Angeli  hanc  Dominam  Aurora?, 
Lunaj ,  &  Soli  comparando ,  his  tribus 
comparationibus  minus  dixiffe  videntur, 
quam  G  illam  rantiimmodo  Soh  fimilem 
prouuntiaflent  a  Sole  namqne  Luna  mi- 
nuitur;  de  Sble  aurora  producitur.  Qua 
igitur  de  causa  (  quod  rationabili  motivo 
carere  nonpoceft)  cam  illuminaci  &  in- 
telleftuales  ipiritus  ade6  diffimiles  faci- 
untcomparationes,  &  hancDominam  in 
nativitate,  Auror2?,Lunas,  &  Soli  fimul 
comparant  \  hoc  niyfterium  profunde 
penetravic   Innocentius  Papa  tertius. 
Nafcentem   Mariam  Angeli  compa- 
rant  fimul ,  Soli ,  Lunas  ,  &  Auro- 
tx  :  ad  demouftrandum  illam  Domi- 
nam  effe  lucem  omnium  temporum. 
Omnia  tempora  ,  vel  dies  func  vel 
nox  ,   ycl    hora  ifta  lucis  dubia 

quae 


De  Nativitate  Beatiss.  Virg.  Mari*.  <>* 
qa*diem&  noaenijntermedi»t  :  diem  diem,  eft  j  quiaW celerior  eft  &  nrom 
fol ,  nottem luna   mediarninter diem  8c  tiorin  bonum  iifcJT^*J^ 

Ant  h hZ  D  UOlinit  aUr°ra-  Hinc  rem  effe  fole> eft  verini  ocu  s  m"  X 
Angeli  hanc  Dormnam  Auroram,LunHn  Difcedit  fol  ab  oriente  &  ven ad  occa 

eiielucem  quae  omuibus  temporibus  il-  fpatio.  Apparensah  nri^  i 

adgrauam.  Qui  ergo  jacet  h  mUe  cul^e.  l^vd£%^^^> 

fptcutlunamtdepreceturMariam:  Ouivivit  cinaturaU'  celenratelu- 

lirtfpkmfrl^depra^irm.  Invitati"  funt  adnuptiasSol  &  LuX  ■ 

»f»:Q^furgttaddiluculumpcenitentu}re-  Chriftus  &  Maria  •  i„  ml 

fpcMAuwam,depmemrM4Vkm,  Siciu-  defuit  ikll  r  '  "lmedloco™» 

mmat  boi  Juttiti*  lllummat  folos  fe  ti-  materiam  fuooeditavir     AA  f 

qushode  c^r  eft  unive1  faHKaI7  m l  ™M  °*°ttaut ^««urrendum 
foleexfe  l  n  -  n  -  un!verfaIlor  >pfo  neceffitati  ?  nonne ad fupplendum  defe- 
iole  ex fe  nato  :  D^„,m  eJljESUs.      Sum  fufEciens &  conveniens  ?  auomo- 

§.    VI.  do ;g"ur  rerPo»dit  Chriftus :  N^aw ve- 

QUartus  &  ultimus  tituWur  folem-  ?  2!  """j  Sj  n°ndum  venerat  eius  ho" 

1  Chnfti? 


U  S  E  K. 

Chrifti  ?  Itieft.  Mariaeuim  eft  Lux& 
Chriftus  Sol  :  &horaSolis  femper  fe- 
quiturhoram  Lucis  ,  Nmdum  venit  hord 
wm,  id  eft,  nondum  venerat  hora  SoIis,& 
jam  appropinquarat  horaLucis.  Chri- 
jfhs  itaque  fuae  Matri  fingulari  emphafi 
dixit  :  Onidmihi  &  tibi  ?  quafi  dixiffet, 
confidera  Mater  differentiam  iuter  me 
&  tein  materia  hominibus  fuccurrendi , 
uti  modo*a  rne  fieridefideras  ?  Tu  iliis 
fuccurris,&  ego  fuccurro  :  Tuillosau- 
dis  ,  &  ego  exaudio  :  Tu  illis  affers  re- 
medium  ,  &  egoaffero  :  Sedtuprimo, 
&  egopoftea.  Tu  fluum,ego  tardius.  Tu 
in  hora  tua  quaeeft  ante  meam  :  &  ego  in 
hora  qnx  eft  poft  tuam,  Kondum  venit  hora 
mea.  Hxc  eft  illa  gloriofa  differentia  a 
S.  Aufelmo  decantata  femel,  &  ab  omni- 
bus  poft  eum  repetita  toties  :  fcilicet, 
S.Anfd-   Velocior  mnnunquam  ftlus  memorato  nomine 
Sttuu       Mam  ,  qtum  invocato  nomineJZSU.  Hic 
Sanftusclixiti  noununquam :  ego  vellem 
quoddixiffet.,  femper.  Num  hujus  di<3i 
fufficienremhabeam  rationem  penfate  , 
&  attendite. 

Omnes  vix  Chrifti  &  Mariae  ad  homi- 
num  remedium  tendebant ;  fed  ego  dif- 
ferntes  hujus  Regis  &  Reginas  notavi 
rhedas,  quibusad  fuccurrendum  noftris 
necefiiratibusvehebantur.  Chriftus  pro 
curru  Gbi  elegit  Solem  :  &  Maria  Lu- 
Tfalm.i2.  nam.  P  imum  vidit  David  ,  lnfolepofuit 
r.f.        tabernatulum fuum.  Secundum  viditS.jo- 
Apoc.iz.  z\\\\<ts\Etltin.ifubpedibus  e)us.  Hicinter- 
v.i.        renis  aulis  Regem  &  Reginam  (  dum ob- 
le£hti!m  fe  prodeimt )  eodem  vehi  curru 
cernimus :  CurRex&  Regina  cceli  non 
facinntidem  ?  Qyare  Regina  cceli  cum 
fiioFilioin  eodem  foHs  curru  non  appa- 
parent  ?  quarefitdifferentiaincurru,& 
Regina  fibi  pro  curru  elegit  Luuam  ?  Di- 


M  O 

cam  quare.    Luna  multo  velocius  fole 
mundum  percurrit ;  fol  per  fignazodia- 
cifpatio  annimundum circuit  :  luna,uC 
rnultinn ,  fpatio  trigiata  dierum.  Sol  to- 
tius  anni  fpatio  femel  tantiim  fuum  per~ 
agit  curfum :  Luua  duodecies ,  fuperfluis 
adhuc  aliquot  diebus  &  horis.   Et  quia 
alse  aquiliuae  hunc  agitantes  currum  lunse, 
velociores  funt  equis  igneis  trahentes 
currum  folis,propterea  Chriftus  in  curru 
folis  ,  Maria  vero  apparet  iu  curru  lunae. 
H^c  non  eft  mea  confideratio  ;  fed  veri- 
tas  Prophetica  ,  unius  alteriufve  vifionis 
confirmata  teftimonio  &  effe&ibus.Chri- 
ftus  fibi  elegit  currum  folis ,  &  quid  fub- 
fecutum  ?  Exultavit  ut  Gigat  ad  currendam  tfalm 
viam  inquit  David.  Maria  fibi  elegit  cur-  v.  6. 
rum  lunae ,  &  quid  eft  fubfecutum  ?  Dau  Apoc. 
funt  Mulieri  al&  du&  Aquik  magn&  ut  volaret  V*  14< 
inquit  S.  Joaunes ;  Ita  ut  Chriftus  in  curru 
folis  currat  pafllbus  gigantis ;  &  Maria  in 
curru  Lunx  alis  volet  aquilinis.  Et  quan- 
ta  difkrentia  eft  iuter  gigantes  &  aquilas, 
inter  pedes  &alas ,  inter  curfum  &  vola- 
tum  :  tantum  celeritasvelociflimaqua 
nobis  fuccurrit  Maria ,  illam  celeritatem 
[  quarhvis  raagnam  ]  qua  nobis  fuccurrit 
Chtiftus,  antecedit.  Nunquidin  veftris 
litibus  priiis  fuccurrit  vobis  Advocatus, 
'  quam  Judex  ?  ChriftuseftJudex,Maria 
Advocata. 

Verum  enim  ver6,  non  fine  confidera- 
tione  tranfeamus  illam  Evangehftae  no- 
tam ,  aquiU  magtu  :  videlicet  quod  iftae 
alae  ,  quibus  mulierem  vidit  inftrucbm, 
non  folom  fueriutaquilae ;  kdaquiUma- 
gn&.  Ita  ut  Chriftus  ad  occurrendum  in  no- 
ftrum  remedium  paffibus  plus  quam  ho- 
minfsjpedes  fibi  aflumpferitgigautisj  Ex- 
ultavit  ut  Gigas  :  &  Maria  ad  fuccurren- 
dum  noftris  ueceifitatibuspliis  quam  paf- 

fibus 


DE  Nativitate  Beatiss,  Viko.  Mui& 


5  utcompetenciafeup r«e-  qdSl  ffl ^  o^oale,  ad 
minenria  eifet  de  mP,  ue  ad  gig.Lm  1  Chnftus  1,1  m™dum  ve- 

rv.,id  „a       i      b  ^    7-      gJgantem.  liit  tanquam  ru  narum  Ad*»  n*a„ 
Quideftaquilamag na3niu  aviumgigas?   Si  ieitur  Chrift  «  n5      *  re"3Urator- 
ChtiftuscurritVelutgmaSjledveluT2iga;  munl  m  ^  pnilC1Pal,ter  ve:iit 

hominum:  J^cuSLdttSS  Tm  Tve  ^  aboleii" 
velutgigasavium.  Chnausvdu8^"  timum rfffiE? .^illudquam- 
pedibus :  Mariavelut2i-as  ali<  •  rL    n  "  voIuic  «*Joanne  Bapci- 

L  velut  gigas  curre  8 ^da  ve W t  te^T"  T*^1 
gias  volanf  ?  Chtiftus  velutgigas  cerf  -  lodum 2  iuftind '  Pofl" 

ftris  ;  Mariavelutgigasaereus  •  fedS  f™!  .™urtanto  temP°re  ?  Sic  eft. 
eireoPortebat5utM?rfa  Sum    x  -  £±>  ^  ^ 

humexaggerauonesfaceretelTeverita-  cam"&7eo„STr  * 
tes.  Maximain  fuccurrendo  ceierfori,  Iis7  g!C'&procuranci,sma- 
exaggeratio  ,  eftlu^pc^™  m^^^^t 
idem  facitBeatiffima  Virgo.  Chriftu  , ft,  M  !  P  '  °3  Matr£*  Chriftus 
paffibusgigantishomin.buTf  ccurrk  e  ^^"^^Pfr  ilLun  :  &h*c 
lerrime:gdMariafuccurritPer  Lm  SSSmT"^ 
«lis  aquilinis  s  h*c  lux  cx  aere  noscon-  i^m^Zi^t?  °^r^  * 
templatur.     -  *  ulJ'»^velu£spie  Soloperacuuncem- 

Utuno  tadmhanc  cernamns  diffe-  Kfe*^ •^»* 
rennam  ,  qua  illa  fnprema  Lux  divino  med  hSf  ?  '° uonn,mlram  re" 
pr*emi.,etSolii„  alicriute  „oftri  ™  ^J&S^",''"*^^ 
ceffitatibus  opitulandi  ,  confideremus  lirer 2?  j  P  ca,u,r  ;  &  fimI- 
conjnnaos,  ScomParemuSdSsT&  KnSgfc^??**? ^ 
qnd  reperiemus  ?  Rem  admirabilem.  venUt        P  '  "S<>Ils  tardluK  Pro" 

Verbnm  divinum  carne  vcftirur  in  vifce-  dem  S '   f    P= "Wls  earun- 

ribns  Virginis Muri, ;  &  Evalelifta i,!  ^  U  T«-  '<*" ' & h">"  caufie 
quit,ft«im  cum  feftimo^e  S.rn  cum         T  ^  defP°"f«°™n  tardi- 

Filiofnoprofeaam^nt^  B^  ^^^?9?„*b 

mundaremr  i  labe  ori^li  :  Ei,„„  ^&g™^***»» 

Mam  dm  m  mnum  cum  fillmjthm.  MA   !  7i  qn.bosnon 

Taodem  Chriftus  nafcitur,  vivit ,  ado  efr  w  -ol?  full!cnt  excinfe 

dt,morit„r,refnrgit,  &a'bipfoi„car  .  feK*  ««hornm  d.(p„„ffo. 

tmms  dre  ,  poft  triginra  tres"  ^ratis  a„-  la  eft  Chrm  j    ?  " ^  ^0' 

noS  rnftfinit  Baptifmi  Slcmam  ,  ^^^*^^ 

I  £  que  » 


68  S  E  R  M  o 

que  \  an  Sponfus  vel  Sponfa  ?  Chriftus  foli  familiates  ,  qui  etiara  tardare  vifus 
an  ejus  Mater  ?  fuperfluum  eft  refponfum  non  tardat,in.m  vemt  quaado  veniendum 
qutfrere  in  commeutatoribus,  quod  ipfe-  eft  ;  fed idem  ipie  fol,qui  reguiariter  pro- 
lUtth     metdedarat  texcus ;  Msramfaciente  Sponfo  cedeus  non  tardat,collatus  cum  celeritate 
zc '  v  f    domttavcrunt  omnes ,  Cr  dormierum ; proia-  lucis,nuuquam  definit  tardare.  Lux  lem- 
de  tardansfuit  Sponlus.Extradubium  eft  perpra^cditj  luxlemperprius  exontur, 
delpoufatos  fuifle  fimul  ;  tardans  vero  femperque  prasvenit  iolem.O  diviua  luX 
vel  caufa  moa  non  fuit  Sponfa,fedSpo>>  Maria ,  feiix  ille  quitui  favons  meretur 
fus  :  Moram  mtem  faciente  Spmfo.  Nunc  lumina  /  felix  qui  e  tuorum  diledorum  & 
combinemns  hanc  infelicitatem  virgi-  illuminatorum  eft  numero  .'  Ex  uua  par- 
num  &felicitatem  joannis  Baptiftas.  in  teapprehendenste,  &  ex  altera  tuum  te- 
lo.nne  fecutumeft  remedium  ex  veloci-  nensFilium,magnusille  utnulque  fervus 
tate :  fed  cujus  ?  Chriftus  &  Maria  erant  &  amator  S,  Auguftinus  dicebat  :  Pvfitus  &  AUguJU 
fimul :  fed  velocitas  fuit  Marix ,  Ixurgens  in  medio,qub  me  vcrtam  nefue.  In  utriuique 
Maria  abiit  in  montana  cum  ftftinathne.  In  medio  pofitus  S.  Anguftinus,  quo  fe  ver- 
virginibus  periit  ( uti  femper  perit )  re-  tere debeat  nefcit  ?  Cum  S.  Auguftinus  fe 
medium  per  tardationera,<ed  cujus?Spon-  nefcire  fateatur,  omni  homfni  ha;c  igno- 
fus  6i  Spoufa  erant  limul,  fed  tarditas  fuit  rantia  venit  ignofcenda  :  Vt  mitius  fapiens 
Sponfi :  moram  autemfaiiente  Sponfo.  Divi-  dico  ,  velut  ignorans  dico,  Virgo  fanaiffi- 
num  animarum  noftrarum  Sponfum  nun-  ma  [  tuus  Filius  mihi  ignolcat  five  non  ] 
quamdeefteveltardarecertumeft  ,  fed  ego  potius  ad  Te  me  vertere  eligo.  Ille 
nos  efle  refradarios  &  tardos.  Ejufdem  quandoque  reliquit  (uumpatrem  propter 
&  Matris  ipfius  celeritates  ex  eodem  fca-  fuam  matrem :  non  igitur  mirabirur  fi  fe- 
turiunt  fonte,qui  eft  exceffivum  remedii  cero  idem.  Qyifquis  volet ,  habeat  pra:- 
noftri  defiderium.  Maria  ver6  (  ad  defer-  rogativam  Efau  ;  ego  potius  ehgo  felici- 
viendum  magis  feque  couformandum  tatemjacob.  Efaumagis  amabaturapa- 
ipfius  defiderio  Chrifti  )  tam  follicita  tre;  Jacob  veromagisamabatura  fua^ma- 
eft  &  alacris  in  occ-&  fuccurrendo  ho-  tre  ,  &pracripuitbenedi&ionem.  Quam 
mir  ibus  ,  ut  quandoque  (  ficut  in  prx-  ob  caufan.?ob  prafatam;  induftri*  quip- 
fc  nti  cafb  accidit)  filii  ipfius  feftiriatipnes,  pe  matris ,  veioriores  erant  qua:n  ratris. 
cum  ipiius  celeritate  comparatx,  videan-  Quomodo  um  cito  invenire  potuifi;  Fi/i  mi  ?  Gtn.  17. 
tur  effe  tarditates  :  cujus  fola  eaufa  eft  ,  d.xit  lfaac  2d  dand?m  primogenito  bene-  v.  2,0. 
quodillefitSol,  KhxcLuX.  Soi  nun-  di&ionero  :  Et  quid  relrondit  Jacob  ? 
quamtardat,  etiam  tardiiisoriendo  :  fuo  curri  non  eflent  aliud  quam  induftriae  & 
enim  tempore  veniens,  non  tardat.  Idip-  praevent*ones  matris,  refpondit  J.-cob  Vo-  ibidem, 
fum  Propheta  Habacuc  ad  literam  non  luntas  Deifuit :  &  fic  eft.  Mater  Jacobhoc 
HahdcUC.      aUo  , quajoa  Cb  ifto  loquens  aftruit;  St  paflu  reprxfentabat  Matrem ^faudiflin.a : 
Z.v. \.     tnoum  fecerit  exfpetta  ittum ,  quia  veniens  ve-  &  qui  pro  fua  parte  habet  hujus  mat-is  di- 
niet  &  non  tardabit.  Quomndo  nori  tarda-  ligentias ,  femper  etiam  pro  fe  habet  vo- 
bit,fi  jam  tardavit  &  a£lu  adhuc  tardat ,  Si  luntatem  Dei.  Efau  pro  fe  habuit  follici- 
inoramfeccrit,  non  tardabit  ?  funt  tarditates  tudiuem  patris ,  fed  vcniens  venit  tarde ; 

quia 


De   Nativitate  Beatiss.  Virg.  MarIjE.  0 
quia  quantarcunque  fint  feftinationes  fo-   dulitas  &fides  abipfis  noftrisfenfibus  ro- 


lisj  lucis  velockate  prasvcniuntur.  Ouo- 
medo  tam  ciso  ?  Dihgcutia  matris  jam  ad- 
erac ;  &  patris  adhuc  ventura  erat.  Simile 
quid  eftm  hac  die  :  Lux  jam  efliiata  5  & 
fol  nafciturus 3  De  qita  natus  ejijESUS. 

§.  VII. 

Gedum  Chnftiani  ;  Suppofito  Lu- 
l  cem  hanc  fiibiimem  ,  in  auxiiium 
noftrum  tam  ceierem  eife  &  alacrem  : 
fuppohto  tam  univerfalem  eile  pro  om- 
nibus  &  per  omnia :  fuppofito  tam  piam 
eiTe  &  beuignam  ad  nobis  benefacien- 
dum  :  fuppofito  tot  pra?eminentiis  & 
prsrogativis  ornatam  gaudere  ex  gratia 
hujus  Soiis  :  fiftamus  nos  hodie  fub  hujus 
fupremx  Prote&ricis  alis,  ut  nos  obum- 
bret  &  illuminet :  obumbret ,  ideft ,  nos 
defendat  a  radiis  Solis  juftitias ,  quos  110- 
ftris  fceLribus  adeo  irritavimus  j  &  illu- 
minet,id  eft,  lumen  prxbeatad  evaden- 
dum  peccatorum  tenebras ,  fiquidem  eft 
Domina  lucis.  Prodigiofam  illam  apo- 
calypticam  mulierem  alis  inftruftam , 
fuifTe  Beatiffimam  Virginem  Mariam 
tota  agnofcit  Ecclefsa:  &nobis  iicet  ad- 
dere,  fub  titulo  &  invocatione  Lucis; 
quod  ipfa  circumdans  eam  Lux,  &  a  pe- 
dibus  ad  Coronam  ufque  Lucis  corrufca- 


boretur. 

Quare  aurum  &  argentum  cajteris  me- 
tallis-pluris  asftimantur  ?  quia  aliquid  ha- 
bent  lucis.  Quare  adamantes  aliique  pre- 
tiofiores  lapides,  reliquis  prxferuntur  ? 
quia  aliqualiter  lucent  j  a  luce  omnium 
rerum  pendetasftimatio.  Et(bene;  quia 
quo  plus  lucis,  eo  quoque  plus  habent 
perfe&ionis.  Aufcultate  quid  adverterit 
Div+  Thomas.  In  hpc  mundo  vifibili  jyt  jna„ 
daucur  aliquaimperfecl;a,aliqua  perie&a,  maSt 
alia  perfe&ffima :  &  notat  fubtiiitate  & 
advertentia  angelica,  perfec^iffima  qua:- 
que  lucida,  in  fe  eife  &  lucem  dare :  per- 
f  ecla  lucem  non  habere  fed  recipere :  im- 
perfech  nec  hubere  lucemnecrecipere, 
Planeta;,  Scella;,&  elementum  Ignis,qua; 
funt  creatura;  fubHmes  &  perfefiiffima; , 
habeut  &  dant  lucem :  Elementumaeris 
&  aqus,  quse  funt  creatura;  diaphanae  & 
perfe&ae ,  uoh  habent  lucem  fed  recipi- 
uut:  Terra  &  cuu£fca  corporaterreftria, 
qua;  funt  creatura;  imperfe£be  &  groflce, 
nechabent,  nec  recipiunt,  im6  potiiis  a  fe 
rejiciunt&  repellunt  lucem.  Nonfimus 
igitur  terreftres ,  quia  nobis  fpiritum  in- 
didic  ccelcftem.  Recipiamus,  amemus  & 
quaeramus  iucers  ,  agnofcendo  nos  nec 
habere  nec  habere  poile ,  nec  Deum  pof- 


ttones  demonftrabant:  fcabellum  Luna ,  {e  dare  nobis  bonum  ullum, quod  verum 
armausSol,  Corona  ftell*,  tota  lummi-  bouum  eiTe  queat  fine  luce.  Aufcultate 


bus  plena,  &  iila  tota  Lux.  Et  quia  Do- 
mina  lucis  ftat  alisexpanfis,  adilias  cou- 
f ugsamus,  & intime  intra  eas,  ut  filiilucis 
joan.  iz,  evajamus  .  jymf}  iucem  bdbeiit ,  credite  in 

lucem  ,  utfilii  lucis  fitis,  inquit  Chriftus. 
NoftisChriftiani,  quare  non  fimus  filii 
lucis  ?  quia  non  credimus  in  lucem.  Cre- 
damus  in  Iucem,  nihilque  luci  prseferen- 
dum  credamus  ja  mundo  \  nec  noilra  cre- 


defuper  notabilia  S.Jacobi  verbainfua 
Epiftola.  Omne  datum  optmium  ,  &  omne  *  r* 
donumjerfeclum  de  furfum  eft,  defendens  a  V' 17 ' 
Fatre  luminum.  Sententia  notatu  digna ! 
ita  utDeus  nobislargiendo  aliquod  bo- 
nura  ,  non  vocetur  Pater  mifericordia- 
rum,  necfons  Jonorum  :  fed  Paterlumi- 
num,  &  fons  Iuci?.  Tn  lumine  enim  8c 
Iuce;  qiwm  Deusfimul  cum  his  largitur, 
l  )  eorum 


7o  Se 
eorum  bonitas  &  petfcaio  confiftit.  Muk 
taopinionenoftra,  bona,abique  lucefunt 
Vere  rnata  j  &  vice  versa ,  mulca  quae 
nos  dicimus  mnla ,  cum  luce  fuut  vere 
boaa.  Gratixfine  luce ,  funtpoenas  :  & 
pccnxcumluce  funtGratt*.  Profpea- 
tas  fineluce  eftinfelicitasiintelicitascum 
luce  eft  profperitas.  Opulentia  fiue  luce 
eft  inopia :  inopia  cum  luce  eftopulentia. 
Salus  fine  iuce  infirmitas :  infirmitas  cum 
luce  eft  fanitas.  Denique  in  luce ,  &  lucis 
defedu,  omne  bonum  vel  malum  prae- 
fentis  &  futurse  vitae  confiftit.  Qiiare 
Sanftos  atbitramur  fuiffe  Sauflos.nifi 
quia  habuere  lucem  quae  nobis  deeft?  Illi 
defpexerunt ,  quae  nos  magni  facimus : 
fugerunt ,  qux  nos  quasrimus:  conculca- 
runt  pedibus,  quae  nos  capiti  imponirousj 
differente  enim  luce  fua  a  noftra ,  omma 
arbitrati  funt  &  contemplati.  Unde  & 
DavidinomnibusfuisPfalmis :  Prophe- 
in  orationibus :  &  Ecclefia  in  fuislu- 
cem  &  majorem  femper  luce  efflagitant, 


r  M  o 

Chriftiani ,  dies  hodiernuseft  ille  ,in 
quo  petitiones  noftras  oportet  expediri. 
Lucem  hodie  pro  noftris  tenebris  ,  iu- 
cem  pro  noftris  obfcuritatibus :  lucem 
pro    noftris    poftulemus  ccecitatibus. 
Lucem  ,  qua  Deum  ,  muudum  ,  & 
nofmetipfos  cognofcamus.  AperiamuS 
luci  portas,ut  domus  noftras  illuminet: 
aperiamus  iuci  oculos,  ut  noftra  illumi- 
net  corda  :  aperiamus  luci  corda  noftra, 
ut  ea  iuhabitet  fine  fine.  Properemus, 
properemus  quasrere  lucem  in  hoc  lucis 
fonte  j  &  inde  referemus  nofti  as  animas 
luce  repletas.  Hujuslucis  beneficioquo 
eundum ,  quidquid  nobis  fit  declinandum 
intelligemus.  Denique  hac  lucecomite, 
ad  illam  perveniemus  iucem  quam  Deus 
inhabitat ,  &  Apoftolus  inacceffibilem  U  ad 
nuncupat  ,  Qui  lucem  inhditat  inaccefibi-  m!">  ** 
lem :  hac  enim  luce  hodie  nata,  perve-  F. 
nitur  advifionemSolisqui  exiila 
natus  eft :  De  qm  natus  eft 
J  ESUS. 


S  E  R  M  O 


P  R  O 


Feria  quarta  poft  Dominicam  fccundam  Quadragefim^. 
UlilTippone  in  Capella  Regali.Anno  1669. 
Nefcitis  qmd  petatis.  Matth.  iot 

*HIEHSP  auopr*tendentes,:u-  cishabemus  gratias,  m  prwendenubus 

WmAW  nummemoriale,una-  ambitiones,in  advocata  favores,  in  me- 

?  I  que  Advocata  :  unus  moriali  petitiones,  iu  Pnncipe  porefta- 

WM  Princeps,  unaque  ex-  tem  &  juftitiaro  :  deniquein  expeditione 

SojLS'5/  naJi»in  •   fnn»-  fffnrT 


peditio:  funt  repra>  veritatero  &exemplumj  hoc  ultimum 
fentatio  moralis ,  &   erit  vcna  hodie  fecanda ;  utwam  targe- 

retur 


In  Fer.  Qu a r t,  Post  Secund.  Dom.  Qu  adrag.  yt 

retur  rite  ,  profunde  cnim  Iatet.  Labes  diti,  confolati  &  contenti.  Adjuvet  Deus 
generalis,  qua  paffim  inficiuntur  aulae; 
dolor  &  vulnus  ,  de  quo  pafiim  conque- 
runtur  omnes ,  cft  expeditio  inopinata  & 
ingrata.  In  quibufdam  conquentur  me- 
ricum,in  aliis  neceiTitas ,  in  multis  pro- 
pria  aeftimatio:  denique  inomnibuscon- 
queritur  confuetudo.  Benemeritus,  dicit 
injulium :  indigus,crudele;  prsefumptuo- 
fus5iiijtirio(um ;  modeftiffimus  quilque, 


zelum,  exquohujuspundi  ele&iouem 
fa&am  novit, 

§.  II. 

Nefdtts  quid  petatis. 

CUm  itaque  hodie  oporteat  con- 
folari  male  eXpeditos ,  gentem 
iftam  frequentem   nec  vulgarem  ,  cui 


iciuujuiub  qujique,    liiam  ircquentem    ncc  vuigaicm  ,  tiu 

infauftum.  Etin  prxfentem  ufque  diem  quadrat ;  Non  eft  qtti  cvnfletur  eam  :  &  Tbren.x, 
non  fuerat  in  ambone,  quihujus  quere-   progrediamur  diftinfte  ,  nec  loquamur  V,  l7« 

nifj  quibufcum  oportet  ,  neceile  eft 


\x  confolationem ,  hujus  melancholiae 
levamen ,  iftius  veneni  antidotum ,  deni- 
quehujus  infirmitatis  curam  pro  thema- 
te  affumeret  ?  horum  infirmorum  multi , 
valde  indigerent  hofpitali :  fed  huic  ca- 
thedr*(quae  medicinx  defervit  anima- 
rum  )  incumbit  examinare  &  difcutere 
infirmitatem ,  &  prxfcribere  medelam; 
quas  fi  probata  exiguique  fuerit  pretii, 
faciie  poterit  applicari.    Nunc  oblica- 
tione  motus  &  pietate;  cum  materia 
ifta  ex  potiffimis  ,  univerfis  mundi  au- 
Jis,  &  tempore  prasfenti  aula:  noftras  vel 
maxime  videatur  neceiTaria  3  de  male 
contentorum  expeditione  pro  eorundem 
confolatione  praedicare  ftatui.  Nec  Ze- 
bedaeorum  anabitione  condemnare  volo 
prastendentes  :  nec  matris  negotiatione 
arguere  interceiTores  :  nec  Chrifti  refo- 
lutione,  Principes  pacare  aut  miinftros: 
petitionistantummodoveritate  (  Nefcitis 
quidpet.itis  )  confolari  omnes,  quidein- 
gratis  {fuis  expeditionibns  lamentantur. 
Confolari  male  expeditum  :  fermonis  eft 
aiTumptum.  Si  adjuvante  divina  gratia 
aiTequar  intentum ,  hodie  hinc  exibunt 
prstendentes ,  adjuti :  miniftri,  allevia- 
ti :  bene  expediti,  confufi  ;  rnale  expe- 


3 

ab  hac  honorata  ferie  excludere  eosa 
qui  fine  ratione  8i  importune  fe  conten- 
dunt  ingerere.  Et  quinam  funt  ifti  ?  Sunt, 
qui  hodie  folito  majores ,  plus  habent 
quarn  habebant ,  &  fublimiores  funt 
quam  ante ;  adhuc  querebundi  fefe  male 
dicuntexpeditos. 

Adam  a  Deo  nondum  conditus  9 
eratnihil  j  conditus ,  erat  ftatua  luteaiu 
planum  miffa  :  infufHante  hunc  limum 
,  numine ,  exurgens  in  pedes  Adam  in- 
cipiteile  homo,  &  hoc  quidem  aded. 
extraordinaria  felicitate  &  fortuna ;  ut  < 
atteftante  textu ,  mox  tres  fortitus  fue- 
rit  praecellentias.  Prafidentiam  terra;, 
fuperomnia  animalia :  prasfidentiam  aeris 
fuper  omnia  volatilia :  prarfidentiam  ma- 
ris  fuperomnia  aquatilia.  Quisnon  puta- 
ret  Adamum  optime  fuiiTe  expeditum  ? 
necmajor,  nec  melioreiTe  potuiiTe  vida- 
tur :  attamen  nec  ipfe,  nec  ejus  mulier 
fuere  contenti;  adhuc  prsetendebant.  Et 
quid  ?  non  plus  ,  quam  efie  Dii:  Eritis  Gm 
ficut  Dii.  Daturne  talis  ambitio  afcenden-  v  / 
d.?:anta  imprudentia  crefcendi?  nudius-  '- ' 
tertius  nihil,  heri  liimis ',  hodie  homt), 
cras  Deus  ?  non  recordabatur  Adam 


7* 


S  E  R  M  O 


eius  quod  erat  heri ,  multo  mmus  quod 
erat  nudiustertius  ?  Qyi  heri  iimus ,  nou 
erit  hodie  contentus  eiTe  homo,  &  homo 
primus  ?  Qui  nudiustertius  erat  nihil,  non 
«it  coutentushodic  effeomnia,  omni- 
bufque  imperare  \  Non.  Qu«Jf™ia 
erat  Adam,ficuti  hodiefunt  multi  ejus 
fUii,quifim.lesilli,exlimo  exeunt,  U 
de  nihilo  fuere  ^reati :  male  creati,  mali- 
que  fervi ;  hinc  non  contenti  &  mgrati : 
ubi  oporteret  effe  velmaxime  coutento* 


pyramidibus  /kgypti;  conferant  itaque 
fuas  pelles  &  fua  pallia  ,  necnon  faga  pa- 
ftoritia , indumenta ,  praecinftoria ,  capu- 
tia,  vaia  lignea  five  ligueas  fcutellas  & 
crateres  ligueos,  &c.  ut  videntes  parie- 
tes  auris  tapetibus  veftitos ,  menfas  ar- 
gento  ftratas :  fericum  ftaureum  orna- 
tum  pretiofarum  veftium ,  gemmas,  ad- 
amantes ,  cymelia  &c  famulos ,  equos , 
rhedas  &c.  temporis  &  fortuns  differen- 
tiam  dignofcant,  gratefque  Pharaoni  re- 


.tannnrt*r*teiTevelmaximecoutentos   tiani  ^^«^g--!  

*  X ?  Caufe  huius  imprudentix  eft  ferant.  Vultne  quiiibet  eorum  videre  & 
L^u:namefeJnfibusPvifum,  &ex  palpare  -hibitamfibia  Regeg=? 


rufticam  fuam  aulae  hujus  fupelleftili  op- 
ponat ,  hanc  fplendidam  cum  fuatenui 
comparando.  Compratio  hujusmuki, 
cum  iilo  exiguo ,  pro  quantum  ferviet 
progratiarumaftione,  promodeftia,  & 
ipsainfuperfortuna  in  a:quilibrio  conti- 

nendal  ~~ 

Vifo  jam  quod  eratis,&  hoc  quod  eitis: 
quodhabebatis;  &habetis:  reftat  com- 
binatio  locorum ,  unde  veniftis ,  &  ubi 
eftis;  z-  Reg.  7.  defcripta:  funtgratiae 

hgo  :  imo,  qma  omnes  &, gypti  op «n ^         ^ ^  &  ^  Domine  cum 

fis  tammaguificus&liberalis,  fi  exnibi- 
tas  Davidi  gratias  confignari  vis  com- 
mentariis,  quare  etiam  exercitium  de 
quo  vivebat  ,  &  humilem  locum  unde 
eum  fubiimaftiexprimivoluifti?  ut  Da- 
vid  contemplatione  iftius  loci  cV:  exerci- 
tii,  exhibitse  fibi  gratix  agnolceret  mag- 
nitudinem;  feque  cumfceptro  regm  m 
manu  confiderans ,  eadem  manu  fe  bacu- 
lumpaftoralem  tenuiffe  recordaretur.  Si 
quandoque  (  quod  totum  ab  hominibus 


in  proiuPLu  •  u«»  ~   

potentiis  perdiderunt  memoriam  3  nec 
attendentes  hoc  quod  funt,  &  ejus  „  quod 
fuerunt,  obiiti.  . 
Sedab  eo  quod  eratis  &  eftts;  ad  iliud 

tranfeamus  quod  habebatis  &  habetis. 
Eveao  lofeph  ad  thronum  praspoiitu- 
ramque  kgypti,  innotuit  Regi  Phanoni, 
ipfum  interraChanaanhabere  Patrem 
&  Fratres,  quos  ftatim  in  frateruae  pro- 
Iperitatis&fortunae  focietatem  yocan 
rmndavit.  Mandatum  fuit  notabile  & 
Gen.  4f •  huius  tenoris :  ?roperate, nec  dmittite  qmc 

1      .    f     n  a:r.  /hua  nmnes  ODt 

V.2.0 


fo°rumerant'  futurae  ,  non  erat  neceffe 
quicquam  eorum  quae  habebant  ,  ex 
Chanaan  fecum  illuc  afportare.  Quare 
igitur  mandat  Pharao,  ut  omnemfuam 
fupelleftilem  afferant  fecum?  Propter 
idjpfum  :  ut  prxfentis  lortunae  opes,  cum 
opibus  fortunx  prscedentis  conferendo, 
cratiam  fibi  a  Rege  praeftitam  pletuus 
agnofcerent.  Fratres  Jofephi  erant  m- 
opes  agricolx  pecorumque  paftores,  cum 
fHis  baculispaftoritiis  &peris,e  fuis  cafis 
&teais  ftramineis,  exibant  ad  habitan- 


d«ui ;  x  modcni  :  recordetur  unde&  ,J  TL    g!tar  ni3Sjfter  «ofter  ratur 

qud  fuerit  translatus  :  &  moX  ipfi  appa_  "XiZ?  nfptlcli  >  9^  mater  noftra 

«bunt  effemagns.  Ifta,unde,&  qu6  non  E  " i  otJu,tus i  nos  pe. 

foleutconhgnanlibrisgratiarum    'b  tiwmus  vclut praeiumptuoi]  & ftulri 5  L 

numcffeeutad  minusiffcriberenturme-  7 lU*V,dPt**. 
moriisaccipicntium.  Poitquam  tantam  §.  IU. 

quodhabebat&quodhabet  :  recoffitet  m3m    J          '  m^xpediu,  opti- 

cum  Adamoquid  eratc^quideft    mox  c  !  ^p2"^  k(e 

quevidebit,  uterdebeat^conqued  num  oR^^h^^  '  Proutm« 

expeduioanexpeditus?     ^ucn»num  «rtendam,  eftomnium  folidiffima.  Sed 

Noa  «pedivit  Chriftus  noftros  pr*-  ben^  merimn^ "-^" 5  6  eg°  effim 
tendeutes  ;  tamen  noto ,  eorum  nullum  aZZ e"t0rum  unus>lume'P'°3proprio- 
fuiiTe  conqueftum.  Pet S mrT  1         m*«to  tantas  me  confolandi  in- 

rsregniqcathedras5tnbu;ftthtPeris" 

hoc  petieruuc  a  Chrifto  expediri,  Dk  dic  2Sr  contenmSjpio 
«  tduntlntofUHm*  :  tribuKttS  rim  „?  ^ PUtaCem'  Difcur- 

extemplofu.t/efponium  ,  nJ-  „S  "  S^f* 
»  dare  vobis.  £t  cum  iftud  non  cara  cla    f„nr  ,  "eremi?1  ?r*1™       Vobis  de- 
rum  fic  &  planum ,  num  for  ^onqueft    &  '         meremini > 11011 

fuitadvocata  ?  num  conquem  prS  re^ ffiC"K^fci  :  *fii"^e- 
dentes?nullumdix6reverbum.  §£S  12 '  ^huc  muIt0  mi^  Adhucdum 
e»nt  genegna»  fua  fe  metiri  fiS  finen^ 

contulerunt  pmeritum  cum  pr Si  •  ?  ^Ut  Vltium  P*113  >  "~c  vir' 

ideft,hocqLfuerantcumeoquod  '  ^T'^^  Maximum 
«nt ,  &  hoc  quod  erant,cum  eo  quld  eff  BTv  ^  ^0^  •  eatu» 
pmendebanc.  Conferendoquod  fuerant  Zu  r"™'  0P*»khocverbis 
cumeoquoderanc,videbJcondrn  ^Jto^ 

iujemeiiorationem:  &  ConUu„  „    1  ,    miSua'  Qwd  cmfequar  (  nquis )  , 

^cogn^ee^teS  ^I&^W  Resftc*-  *  +  f* 

bin*  collationes  fe ipfis oraconcWre ,  SrfS^T    fe'*  ftacim fe- 

ut  exitusnonpateretquerel^  Heri  re-  SSS^JT  ^^«^OtiaJi, 

njigabamus  reficientes  recia,  hodi^  auili  S?  '  r  que  'b  aho  dePend^ ,  funt 

gm  Chnfti  cathedra, & necdum  contenti  dfti.  eaftlS »  vobis^tisfe- 

duolocafupremapmenderefumusaufi?     Rfi^      -r  , 


fpe- 


iMC.  17. 

r.  10. 


Tener. 

3t,U. 

ibid. 


tf^  S  £  R   M  0 

Iperaftis,  fam*  honorifque  mercede  cotl-  delruimusfxcertfecittilli !  Qjji  fedt  quod  de- 
tentieftote.  Qyod  fi  veftra  fervitia  infra   bebat,debebat  boc  quod  fecis  j  ncmoqu* 
condignum  maneant  remunerata  ,  vobis   debiti  a  fe  (olvendi  expeelat  folution«m. 
fofficiat  bei.e  effe  cognita :  mentale  iftud   Si  fen  ivi,  fi  pugnavi,  li  laboravi,  fi  vici  ; 
pr  u-iiium  fitttm  eft  in  iudicns  hominum,   feci  quod  debebam  Regi,feci  quod  debe- 
nemo  vobis  poreft  toilere ,  nec  diminue-   bam  parrias,feci  quod  debebam  mihiipfi  : 
re.  Quid  refert  alcendere  male  conlul-    &  qui  fe  tot  &  tantis  exoneravit  debitis, 
tos  a  Miniftris ,  fi  a  fama  bene  iudicati  e-   foiutionem  aliam  expeftare  non  deber, 
ftis  ?  Quid  refert  a  tribunali  exiffe  excu-  Nonnulii  funt  tam  vani,  ut  plus  debito  fe 
fato's,fi  tribunal  maneat  acculatum  ?  tran-   praeftitiffe  putent ;  fed  errant.  Qui  plu* 
ieat  ifta  expeditio  per  cancellariam  :  re-   cft^C  plus  poteft,plus  quoque debet.  Sol 
linquite  eam  veftris  defcendentibus  pro   &  ftellae  ferviunt  inceffanter ,  totique  fo- 
gloria :  eritifque  duplicitergloriofi  ;  lo-   lummodo  univerfo ,  &  nou  fibi.  Sitglo- 
lummodo  vobis  concedo  pcenitere  quod   ria  veftra,  ibi  effe  filios  folis,  &  ftellarum 
prsetenderitis :  aaionesfuas  &meritavi-  inftarilluftresJaliamquemercedemmen- 
lificat : qui  ea  ab hominibus  condigne  re-  dicare  ceffate. 

munerari  poffe  putat.  I"  noc  non  iutendo  excufare  illo* 

Q>iod  fi  ferviviftisPatrix  vobis  ingrat*  j  quos  vos  accufatis  :  nam  fi  vos  efiis  bene 
vos  feciftis  quod  debuiftis ,  llla  quod  fo-  meriti ,  illi  non  debent  elle  injufti  5  (ed  a 
let.  Aft  pedori  generofo  quaenam  fb-  veftra  generofitate  potius  addifcere  Iibe- 
lutio  major,quam  feciffequod  debebat?  rales  effe  &  generofi.  Quid  retnbuunt 
Si  feciftis  quod  debuiftis  ,  vos  folviftis.  aut  retribuere  poflunt  ei,qui  vitam  &  fan- 
Audite  magiftrum  divinum  hoc  nos  do-  guinem  dedit  pro  ipGs  ?  Aft  quamvis  illo 
centem.  Ajebat  Chriftus  militibus  (uis ,  modico  quod  poffunt ,  gratitudini  adhue 
quibus  mandavit  fibi  fubjicere  non  mi-  defunt;  deeffevobisnolo  confolationem. 
niis  quarn  muuduro  ,  pro  quo  etiam  om-  Quod  fi  fafta  veftra  fuerint  Romana  :  fo- 
nesexpofueruntvitam  :  Cumfectritisom-  letur  vos  Cato  ftatua  carens  in  Capito- 
nia,  'iciteferviiriutilesfumtis.Sentcnmno-  lio.  Venerant  Romam  peregiini  ,  He- 
tatu  digna  .'  Servus  inutilis  eft  qui  nihil  roum  iftorum  immortalium  ftatuas  con- 
f.cit:  fed  qui  multum,  &multomagis  templati,  intercarterasCatonis  quoque 
qui  facit  omnia ,  num  dicere  &  cogttare  inquirebant  :  ifta  inquifitio  erat  ftatua 
debet  quod  Gt  fervus  inurilis  ?  Etiam.  omnium  maxima ,  nam  aliis  fiatuam  ere- 
Hunc  textum  nemo  melius  intellexit  xitSenat.is:  Catoni  mundus.  Interroget 
quara  venerabilis  Beda.  Chriftus  nou  lo-  mundus,  &  miretur  vos  non  praemiatos  « 
quitur  de  utilitate  quam  recipit  Domi  ifta  interrogatio  &  admiratio  pracmiorum 
nus  :  fed  de  utilitate  quam  non  recipit  omnium  erit  maximum.  Quod  vobis  vtr* 
fcrvus.  Ssrvus  ex  fuo  fervitio  non  per-  tus  dedir,invidia  tollere  nequit:  quod vo. 
cipit  urilit.uem ,  nam  obligatus  eft  ad  fer-  bis  dedit  fama,  ingratirudo  non  poteft au- 
viendum  :  &  hoc  modo  (ervire  debet  qui  ferre.  Staite  illos  effe  ingratcs  :  ut  vos  fi- 
generose  fervit.  Chriftus  ipfe  fefe  expli-  «s  gloriofiores ,  magnum  meritum  ,  per 
cavit^daudoratiouemtanquamfuam,^  magnam  ingraticudiuem  fublimius  ex- 

cref- 


IN  Fek.  ClUART,  PoST. 

crefcit.  Qv.od  fi  non  forent  ingratitudi 
nes,  ubiuam  maneret  excellentia  merito- 
rum  ?  Ceftet  itaque  querela  de  ingratitu- 
dine,&  vosilJi  potms  gratias  referte. 

Forfan  dicetismihi  plus  minufve  me- 
ritos  indiiferenterpraemiari:  Dolendum 

ln  vlu  au  Jam  dixerat  (3ua2dam  Regin*  Ca- 
tUBM ,  «elI*>fuos  fervire  ut  vafallos :  noftrosut 
J  filios-  Non  poteft  non  elTe  magnum  amo- 

ris  fcandalum,naturaeque  monftrum,quod 
ni fint  filii  &  a  lii  hzredes :  fed  illa  ipfa  in- 
juftitia  vobis  elTe  debet  confolationi.  Si 
mundus&  tempus  adeojufta  forent ,  ut 
meritis  «qualia  prsemia  redderent ,  mag- 
namquerelascaufamhaberetis  ,  deeffet 
enim  vobis  teftimonium  virtutis,  pro  qua 
ipfa  praania  fuerunt  inftituta ;  fed  cum 
Gratia3  non  probent  hominem  :  eafque 
ab  homine  habere ,  non  oftendat  dignita- 
temjea  asftimationem  ,  idcirco  exigua 
"«fitinjuria^cuinonfitgratia.  ludicio- 
Sententia  se  aiTerebat  Marcus  Tullius :  Gratias  in- 
TuUulau-  dignisfaftasnonhonorarehomines,  in- 
dataa     honorare  honores.  Etficeft.  Talesita- 
D.meron,  quefintexemplum  fortun*  :  Voseftote 
Vtrgil      yirtutis.  virtutem  ex  me,  fortunam  ex  aliis, 
«Mi,  mquiebatVirgilius. 

Denique  fi  homines  fint  ingrati  vobis : 
nohtevosingratielTeDeo.  SivobisRe- 
gesnontribuuntquodpoiTuut  j  eftote 
contenti  eo  quod  vobis  dedit  Deus  ,  & 
Regeslargiri  nequeunt.  Reges  conferre 
poffuut  titulos,  reditus,diguitates :  animi 
verogenerofitatem,  fortitudinem ,  con- 
ftantiam,vitas  contemptum,  aliafque  vir- 
tutes  quibus  verus  honor  conftat  confer- 
re  nequeunt.  Quod  fi  a  Deo  ejufmodi 
recogaofcitis  gratias ,  fpernite  alias  :  non 
enim  tantifunt,quanticonftant.  Pr*  cx- 
teris  recordetur  Generofus  belli  dux  & 
w iles ,  quot  focios  perdidit  iu  iifdem  fe- 


^ct/w».  Dom.  Q.ti adkag.  7f 
cumconfliaibus,morruos ,  &  non  con- 
querentes  :  mortui  oftenderuntmaxi- 
mam  generofitatem,  pro  illisprofunden- 
do  vitam  qui  hanc  dare  nequeunt  ;  &  ille, 
qui  per  gratiam  Dei  vitam  retulit  &vi- 
«oriam  ,  quomodofe  maleexpedkum 
conqueretur  ?Si  non  ofculati  eftis  manum 
Kegis  pro  gratiis  quas  vobis  uon  contu- 
Ht.-olculaminigladiiveftri  capulum,qui 
vos  na  dignosreddidit,refpiciat  vos  Rex 
tanquam  creditoresperpetuos :  &  gloria- 
nunj ,  quod  veftrum  fe  negare  non  poffit 
debitorera  ,  dominus  omnium.  Si  vobis 
non  defuitanimusad  exponendam  vitam, 
iangulnem(3ue  fundendum  rfimilitero- 
ltenditenon  vobisdeeffe  animum  ad  fuf- 
ferendum.  Tunc  conflixiftis  cum  hofti- 
pu*  ;  nunc  tempus  eft  vincendi  vofmet- 
ipios.  Milesfecernensrude  donatum  , 
gaudet  vulnera  detegere ,  &  illis  patriam 
conf undere  cujus  amore  illa  excepit.  E- 
ques  niulti  temporis ,  fe  tandem  peditem 
conhderans ,  hoc  ipfum  reputet  viaoria- 
rum  fuarum  fplendidiffimum  currum  tri- 
umphalem.  Denique  milcs  fe  fame  mori 
videns, moriatur ; &  fic  fe  ulcifcatur,  hac 
ventate  nou  fuftentantem,&  multosalios 
confundet,  non  deerit  quiproillo  dicat: 
Q^mmercenariiahndantpanibui:  ego  au-  iuc  Tf 
^^/^?Wo!Ethocingratum&fcan-  „  'J 
dalofumEpitaphium,  eritpro  ejusme-  ' 
moria,pinguiffima  necnon  honoratifllma 
Commenda,velaIiudquodcunque  bene- 
nciumautprsmium  ,  quodab  aliisipfi 
conferri  poteft,  * 

§.  IV. 

U^c  funt  motiva  gloriofa,quibus  ego 
J-  non  folum  confolarer ,  fed  &  gfo- 
riarer  :  fi  effem  unus  ex  Qptime 

«a  i  quw  ,  non  omnes  (apiunt  verbum  Mattb 
K  4 


7<f  S  e 

iftud  )  procedamus  ad  divinam  rationem 
Evangehi,  qua  coufolabuntur ,  &  cui  (efe 
couformabunt  fideles  omnes,im6  &  infi- 
deles.  Attendite  me  primum  velut  ho- 
tniues,&  poftmodum  veiut  Chriftiani. 

Ucfitis  quidpetat «.Nullus  in  hoc  mun- 
do  extat  hcmo  ,  qui  fciat  quid  defideret , 
velquid  petat.  Hancveritatem  funde- 
cousiu  experientia  :  ut  ejus  confequen- 
tias  pro  majore  &  fecuriore  ferviant  con- 
folatione.  Qyoniam  Evangelica  petiuo 
fuitmatris  &  duorum  filiorum :  fimiliter 
ponam  exemplum  in  duobusfiiiis&una 
matre. 

Ardentiffima,  importuniffima,  &  im- 
patientiffima  petitio  a  rnuliere  unquam 
ln  rnundo  fa£b}  fuit  illa  Racheiis  ad  ma- 
Gen.  30.  ritum  fuum  Jacob :  Da  mibi  liberos^alisquin 
v-U        moriar.  Refpondit  illi  Jacob,  folius  Dei 
efTe  dare ,  &  dare  poffe  liberos :  huic  ra- 
tioni  tam  certas  &  irrefragabili  non  fe 
conformahat  Rache),  Infiabat.  Damihi 
liberos  j  Jacob ,  atatis  illi  obtendebat  flo- 
rem,  refiduofque  adhuc  conceptui  &  par- 
tui  id<  necs  annos ;  quibus  naturaliter  pof- 
fet  aiTequi ,  quod  tam  inordinate  petabar. 
Sedhaecipfa  fpes  ill?m  iuquietabat  am- 
plniSjUt  diceret,  Da  mihi  liberos.  Anima- 
bat  lllam  jacob  exemplo  Saras  ejus  avix, 
qu.r  poft  tot  annorum  fterilitatem  pepe- 
rit  Kaac  :  aft  lemperimpatientioringe- 
mh;at  Rachel,  Da mihiliberos.  Rationibus 
piioribusadjmgebatjacob  rationes  blan- 
das  ,  apud  fragilem  &  praefumptuofum 
f  xum  muliebrem  multoties  efficariores ; 
fuadebat ,  ut  fefe  contemplata  coufolare- 
turin  rofa,  quae  quamumvis  fit  pratorum 
decor  &  Regina  fbrum ,  infru&ifera  ta- 
men  fit  &  inlcecunda.  Sednecb^anditiae, 
aec  ratio,  nec  exemplum ,  nec  ft>es  anxiis 
&  queruiofis  aileviaudis  fufticisbaut  vo- 


R.  M  O 

cibus ,  Da  mibi  liberos :  Da  mibi  libew.  Ifta 
eratpetitio,  &h.£cinftantia.  Sed  qualis 
expeditio,  &eventuseft(ubiec;itus?  Ca- 
fus  vere  admirabilis .'  ExpeditioRachelis 
pentioni  refpondet :  at  eventus  ejus  voto 
fuitediametro  contrarius.  Rachel  non 
folum  petebat  filium,fed  filios;D<i  mihi  li- 
beros.  Deus  voto  annuens  fecit  illam  ma- 
trem  Jofeph  &  Benjamin  :  Eventusve- 
ro  omnino  fuit  contrarius :  feliciter  enim 
enixa  fiiiumprimumi  mortua  exeniten- 
do  lecundum.  Recogitate  nunc  terminos 
quibus  Rachel  petiit  liberos  5  Da  mibi  libe- 
w,inquit,  alioquin  moriar.  Quandomori- 
endum  fibi  putavit ,  nifi  liberos  haberet : 
illisjam  habitis ,  eodem  mortua  eftmo- 
mento  ,  putabatfe  petere  vitam,  &pete- 
bat  mortem.    Putabat  fe  fibi  domuique 
fuae  petere  gaudium :  &mcerorem  ,  lu- 
cltum ,  &  ejus  orbitatem  poftulabat  j  nam 
petebat  illos ,  qui  ipfam  domum  conver- 
furi  efTent  infepulchrum.  Tantum  eraut 
hominum  conceptus  &  vota  :  tam  cer- 
tum  eft  nos  in  eo  quod  vel  maxime  anxie 
petimus,nefcirequidpetamus  ,  Nefcitii 
quid  petatis. 

Confirmata  nunc  veritate  petitionis 
matris  Zebedstorum,  exemplo  hujus  ma- 
tris  :  hoc  filiorum  ejus  exemplum,alio- 
rum  duorum  filiorum  coufirmemus  ex- 
emplo,quamvis  fuerint  filii  parentum  di- 
verforum. 

Nota  eft  hiftoria  Samfonis  &  filii  pro- 
digi.-ambo  fuis  exceffibus  famofi,reH£Eis 
igitur  unius  &  akerius  Tragcedi.r.  princi- 
piis  &  progreffibus,ambomm  confidere- 
mus  exitum  :  &  miferrimum  ftatum  in 
quem  uterque  peradeo  diverfas  viasper- 
venit,contempIemur.Videtifne  illum  ho- 
minem  robuftum  &gig3nteum;vu1tu  hor- 
ribUi,iracundo,&fubtnfti ;  capillis  con- 

toc* 


/ 


7n  Fer.  Qjj art.  Post  Sechnd.  Dom.  Qjiadrages;  77 
tortis,  oculis  effoflis ,  cruore  perfufum ,  denique  omnium  ,  nec  non  traPlci  ge- 
catems  duabusin  carcere  Jigatum  ,  in  pi-  nerofitatis  ejus  JEpilogi  caufaexticit.Pari 
«rmomolMttipcircuire?  fpfeeftSam-  modo  filius  prodigu?  h*reditatem  fibi 
lon     Videume  juvenem  illum  macie  apatre  poft  mortem  ejus  obventuram  ,  . 
conteaum,  cogitabundum ,  Jaceris  vefti-  anticipando  poftulavit ,  D4  mibi  portionem  \ „' 
bus&quafifpoliatum,  cum  pendulo  ex  fubftantu  qm  me  contiwit.  Condefcen-  '  2 
hamenscornu3paftoraliinnixumbacu-  dit  Pater  petito  :  &  h*c  Hsreditas , 
S   &  P**"1»  P^cen-  luxui  ,  juventutifque  vitiis  infumpta, 

temUlIeeftfihus  prod.gus  Quisnon  paupertatis, abje^onis,  miferic,  fimi* 
hjjuimodi  fortnn»  «taftrophen  in  tam  fervitutisdenique&  infami*  extitit  cau- 
i  ^ofisduobusfubjeclis  unotamgene-  fa:quibus  pmeritis,  nonnifi  dolor,  fa- 
rolo,  altero  tam  turaido  obftupefcac  ?  ftique  pcehitudoremanfit. 

rtnlw  m{?°i  Vja°riaS  &  fa'     RedeaC  I1UDC  R^hel  i  hanc  matrera 

ciuora  alem  exitum  fuilTe  fortita  ?  Eftne  &  ambos  ejus  fiiios  interrogemus ;  prs- 

Ili  n  V\ ^"^^&delidas  viatamtrifti  votoque  coutraria  experi- 
hUiprod^g^ioi^veroin  hoc  abierunt  :  encia,  peterentne  quod  petierant  antea? 
vel  ut  loquamut  rea,us,  in  ifto  nondum  Peterecne  Rachelfilios,  quos  obtinere, 
luo  J.ceruP.r  Nam  fijius  prodigus  in  me-  vira  fibi  conftkurum  fciret  >  Prxtende- 
"™  fa"J?£ ffde»^nouhabebat  rerne  Samfon  Philifthseam quam  tot 

X^Vfer    IiqrfibuSpakebat  flbl  Wutom,*  mortis,  oculorumque 
T'  Samfonillndendusinpublicum  quibusillam videndo  deperieratjaauie, 
produaus,  tahbus,    fuitfannis,  irri-  caufam  fore  przfciret  ?  Poftularet  anti- 

Snd^f  eptS  &  ?agi|a^ !>  t3m"  Cip3t6  fi«*»Prodigush«teditatem,  fci- 
knta,  nSn        1  ^atus^t  ens  illam  miferiae  ffervitutis,  infami*- 

OuL2TxTkra  COnfufior,e-  q^caufarafuturam?  Clarum  eft5  quod 

funeftr°r?m  adeo  even-  non-  Cumigiturnihileorum,fedplane 
tuum,&  ambarum  adeo  extremarum  contrarium  petere  voluiflent,  quare  pe- 

Tl  l  ZajtVXig°  '  kd  ftup°-  ^^-'^Peirent3nefciebant:  &  nemo 
iSalkrtS^  f?rtUMmUtati°nuI-  Atque  hoc  petierunt, 

ri£rfm  S  pr*terC^m  °-uia  Hla  «acer ,  &  ambo  iili  filii  fuerun 

queprodigitara  mftanter  poftulatampe-  vargelii,N^ir«  quidpetatl 
^Sfe^-  Samf0"a  Paren"  SuPP°fi^cprincipioc;rto&infaI. 

•  quai  damPh  Mh       °n owmr«*W  lihili>  neminem  fcire  quidpetar, 

quandam  Phihfth.^am  :  ^  ^  m  ac-  nunc  conclufionem  inferant    oui  (e  ma- 

cSS^£lffl,^ge^,P1  V°biS  con^urumquod  petiiftis  :  illo 
&TroSnm  wT  drecePtI0™"         ffo  habuiftis  cauf.m  acquiefcendi , 
«  procutionum  Dalila;,  ipfiu,  captiva-  &  obmurmurandi  llo  negato  Ignorao 
«onisnecnonexoculationis^injuriarum  ^v^.utr^^^lZ 

K  |  IUQ3 


S  I  B.  M  O 

Lmfitquod  prztenditis ,  quare  contri-  verfi,  vel  non  teverfi,  retulerunt  lachry- 

flamini*  Si  contriftot  putaudo  mihipo- 

tuiffeeffe  bonum,  quare  non  gaudeo 

confiderando  rhihi  potuiffe  effe  malum  , 

e6que  amplius,  qu6  in  hujus  mundi  re- 

busmalumeftmagis  certum?  confole- 

turvosinfelicitasRachelis  ;  confoletur 

traeoedia  Samfonis ;  filfi  Prodigi  vos  fo- 

letur  poenitentia.  Quas  exempla  fi  vos 

miuus  movent ,  quia  remota  :  folentur 

vos  propinquiora  oculis  quotidie  obje- 

aa.  Quotvidiftis  ibi  reperiffe  perditio- 

nem,  unde  fperabantmedelam  ?  inde  re- 

tuhffe  ignomiriiam,  unde  venabantur 

honorem?  unde  quaerebant  incremen- 

tum,  inde  paffos  fuiffe  ruinam?  Dem- 

que  quot  vidiftis,  quos  inde  exfpeaabat 

mors ,  unde  illi  majorem  vitae  fperabant 

felicitatem  ?  Obtinuere  petita.  Optat* 

quidem  fed  non  in  bonum  vergentis  ex- 

peditionis  aggratulationem  libenterad- 

miferunt :  Yotnam  pro  munere  pofcis ,  aje- 
OvU.  bat  fol  Phaetonti  petenti  habenasfui  cur- 
tnetam.Z'  r„c  a  d  Ecce  fili,  eratiamte  petere 

wtJr  & S  pofcis.  Author  quidem   luti  ab  eo  qui  folus  novit  quod  donat ; 

^fabulofu!:veraPnihUominusfententia.  nos arbitramureffe  homines qu«  nos  ex- 

KuiTnoftro.  interrogate  Phaeton-   pedrant ,  ideoque  obmurmurantes de  i  hs 

t  s  ifos  X Oriente  in  Afia :  illosex  me-   querimur ;  non  perpendentes  quod  Deus 

StaAftta  •  illos  ex  Occidente  in  A-    omnibus  confilns  velut  fupremus  przfes 

™    eoSJfuit  prscipitium ,  idem   petimus ,  tanquam  folus  fciens  quid  con- 

A        «fSi"  taaorum  inveftigare-   turin finum,  &  a  Domino temperantur yQuot 
t^^!bSS£  mvefti-  fiext;raaachartulaalba5veftr,exfpeaa- 
ona^ncuu  nwu  j;     ^  ^  ^  fadsfaaum  eft  (  confolami- 

ni,  acceptantes  de  manu  Domini  qui 
folus  novit  quid  vobis  expediat.  Ho- 
mines  folummodo  prasftant  gratiam 
dando,  Deus  verb praeftat gratiam  non 
folum  dando,  fed  etiam  negando. 

tetite&  drtitur  vobis  ait  Chriftus:&  Luc.tu 

pro  F.  9* 


,  *  '  /  ____  j 

mas.  Quod  fi  illi  in  iuo  defiderio  &  for- 
tuna  decepti,  quia  nefcierunt  quid  pe- 
tierunt:  vos  idem  ignorantes,  quare  vul- 
tisdecipi?  exeorum  deceptione  refi- 
pifcite,  ex  eorumerroreconfolationem 
accipite  ;  nam  nec  illi ,  necvos,  fcitie 
quid  petatis.  Tslefitis  quid petatis. 

§.  V. 

OSi  fciremus  quid  petimus !  O  fi  fci- 
remus  quid  nobis  bonum ,  quid- 
vemalum !  Qiiotiesreputaremusnosop- 
time  expeditos  ,  eo  lpfo  quod  malum  di- 
cimuSj&malam  expeditionem  nomina- 
mus  ?  Quid  expediat ,  vel  non  expediat , 
folusnovit  Deus  :  reliqui  omnesigno- 
ramus.  H~c  Dei  fcientia ,  noftraque  in- 
fcitia  funt  duo  Poli ,  in  quibus  tota  peti- 
tiouum  noftrarum  indifferentia  &  refig- 
natio  in  expeditionibus  figidebet.Petere 
nosoportet,  ficutqui  nefcit  quid  petat : 
&  expeditiones  debemus  acceptare  ,  ve- 


lli  Uiia  ^  in-uii  —  

giata)  quasdara  eorum  in  undis,aliain 
arenis,aliainhofpitalibus,  aliain  carce- 
ribus  &  exiliis :  pauca  denique  in  ipfis 
reperiretisterrisquas  perdiderunt,  quae 
tnaxime  honorifica  fuiffet  eorum  fepul- 
tura.  Hi  funt  veftri  bene  expediti.  Iter 
ingreffi  traxerunt  poft  fc  invidias  :  re- 


Tar  Fer.  Qjjart.  Post  S 
pro  majori  confirmatione  hujus  promif- 
tionisaddit,  Omnis  enimqui  petit  accipit. 
Univerfalior  &  clarior  propofitio  dari 
non  poteft :  fed  habet  replicam  &  in- 
ftantiam  infiguem  ,  k  vix  ullus  in 
pndenti  aderit  auditorio  ,  qui  hanc 
propria  experientia  nequeat  confirma- 
re.  Quod  magnates  infimis  precibus  a 
Deo  prolem  petierunt ,  &  noti  obti- 
nuerunt;  Q:iot  pauperes  parentes  pro- 
libus  gravati  pro  iis  petierunt  alimen- 
tum  ,  Hon  habentes  panem  unde  ilios 
fuftentent  ?  Quot  infirmi  feceruut  vota 
pro  falute  coufequenda  ,  &  funt  mor- 
tui  fine  remedio  ?  Quot  proceilis  & 
tempeftate  jaSati  damarunt  in  ca;lum , 
undis  abforpti  ?  Qyot  captivi  pro  fua 
liberatione  continuo  orantes ,  in  vincu- 
1  s  &  ferro  vitam  finiere  ?  Ne  abea- 
ibus  longius,  habemus  in  ipfo  textus 
noftri  cafu  matrem  filiorum  Zebedsei 
fuppiicantem  &  orantem  ,  &  quidem 
de  genibus  ,  adorans  &  petens  aliquid  ab 
to  ,  &  refponfum ,  quod  accepit  adfuara 
petitionem  ( licet  eilet  ipfe  Chriftus  a 
quo  petebat)  fuit  abfolute  unum  Non. 
Honeflmeum  darevobis.  Si  igitur  eft  veri- 
tas  certa  Si  Evangelica,  experimanalis, 
ordinaria  &  mauifefta,  quod  multi  a  Deo 
non  obtinent  poftulata ,  quomodo  Chri- 
ftus  ait ,  Petite  &^  dabitur  vobis  ?  &  quo- 
modo  abfolute  &  univerfalireraiErmavit 
omnespetentesaccipere,  Omnis  qui  pe- 
tit  accipit  ?dubium  magis  urgeri  ncquit: 
fed  eft  ex  genere  eorum  ,  quae  nituntur 
inteliigentia  falsa  ;  aut  apprehenfione 
textus  erronea.  Expendite  attente  hoc 
quod  verba  dicunt ;  &  quod  non  dicunt. 
Vetite  &  accipietis :  Omnisenim  qui  petit,  ac- 
tipit.  Non  dicit  Chriftus ,  petite  &  ac- 
tipieti$  h?c  jpfum  quod  petitis  j  fed 


ECUN».  DOM.  QjJ ADRAGIS»  75* 

•  petite  &  accipietis.  Neque  dicit,  om- 
nis  qui  petitaccipit  id  quod  petit  t  fed 
omnis  quipetit  accipit.  Etquidaccipit  I 
Hoc  ipium  quod  Deus  ipii  novit  utiliffi- 
mum.  Si  «xpedientia  vobis  petitis ,  pe- 
tita  accipitis :  fed  G  petitis  quod  vobis 
non  expedit :  accipietis-nou  dari  vobis 
quod  petebatis.  Hocmodo,  Omnisqm 
petit  accipit.  Accipit  enim  vel  hoc  quod 
petit,  vel  quod  petere  dcbebat :  Si  no- 
vifiet  quid  petebat.  Homo  fibi  uociva 
petens ,  fi  iciret  qualia  peteret ,  debe- 
ret  orare  ha?c  fibi  denegari :  fed  quia. 
folus  Deus  novit  quid  nobis  convenit^ 
hinc  fua  fcientia  noftrae  fuccurrit  igno-- 
rantia: ,  refpondens  nobis  veluti  Zebedas- 
isnon:  petita  negando. 

Chriftus  ipfemet  hanc  fuam  propofi- 
tionemdeclaravit&  tribus  familiaribus, 
domefticifqueexempjjs  iiiuftravit  :  quae 
fi  ego  adderem,  vilia  utique  reputaretis  f 
fic  tumida  eft  ruditas  noftra;  &  tam  huma- 
naSapientia  divina.  Quis  autem ex  vobis  Va-  m 
trempetit panem,  nunquid lapidem  dabit  iUi  l 
autpifcem,nunquidpro  pifie  ferpentem  dabit 
iUtlaut/ipetieritown,  nunquid  porriget  ifli 
fcwpionem  $>  Hasc  eft  ratio,  quare  Deus  tra* 
dansnonutfilios,  faspe  nobis  dicat  non  » 
&  petita  neget :  petimus  enim  lapides,pe- 
timusfeipentes,petimus  fcorpiones;  pu- 
tamusuospeterenece(Tanum;&  petimus 
inutile  a  :  fuperfluum.  Putamusnospe- 
tere  profuturum :  &  petimus  nocivum ; 
&  hoc  eft  petere  lapides.  Putamus  nos 
petere  alirnentum  ;  &  petimus  vene- 
niun.  Putaffius  nos  petere  quo  vefcamur; 
&  eft  a  quo  devorabimur.  Putamus  nos 
petere  a  quo  fperarnus  vitam  ;  &  peti- 
mus  quod  ipfam  tollet ;  &  iftud  eft  pe- 
tere  ferpentes  5c  fcorpiones.  Quando 
ad«6  fumus  infenfati ,  &  velqt  pueri , 

ui 


ut  uon  difcernamus  fcorpionem  ab  ovo  , 
ferpentem  a  pifce,  nec  panem  a  lapide : 
Deus  qui  eft  patef ,  &  t,m  bonus  pater , 
quare  um  iutcite  &  periculose  petita  no- 
bis  non  deuegaret  ?  O  fetices  ,  quos 
Deus  fic  expedic ,  fciens  illos  nefcue 
quid  petantj  tiefcWS  quidpetatis. 

Et  ut  dupliciter  coufoiemini,  non  in- 
videudo  illis  quos  mundus  vocat  beue 
expeditos  :  fcitote  vos ,  fciantque  ilH , 
DcuiT),  ficutKabettmum  nonpro  gratiis, 
ita  etiaui  htbere  uuum  ita,  pro  pce:us.  Jn- 
ter  homiues  optima  petitionum  efl  expe- 
ditio ,  ficut  petit  :  in  tribunali  Dei  fre- 
quentiffimum  eft  contrarium.  Deusnos 
liberet  ab  illo,  Mcut  petit ,  quando  homi- 
nes  nefciunt  quid  petunt.  Icer  facientes 
Filii  Ifrael  per  defertum  ,  faftidioque 
mauns  laborances,  &  ollarum  A^gypci 
recordati  ,  petierunt  carnem.  Hanc 
petitionem  non  quidem  approbando,  fed 
populi  impot  tunit2te  coa&us  Moyfes  in- 
dicavit  Domino.  Quid  relponderet  Do- 
minus  ?  poftulant  carnem  ?  Bene.  Fiet 
quod  poftulant ;  daboque  illis  non  fo- 
lum  carnera,fed  &  copiofam  atqueegre- 
giam.  Eodem  ipfo  temporis  momento 
ad  inftar  pluviae  volatilia  defcenderunt 
in  terram.    Ita  enim  loquicur  cexcus  : 

P/i/w.77.  ?lult  fuPer  eos '  fmt  Pulmm  urms  3  &  fi* 
v.  267.'  (Ut  arenam  maris  volatilia  pennata.  O  mag- 
nam  Dei  pacienciam  &  liberalicacem ! 
Populo  cam  ingraco  ccelefteque  manna 
uaufeanti  fic  petitum  indulget  ?  appeti- 
tui  tam  inordmato  tantum  favorem  ? 
tantam  impudenti  petitioni  gratiam? 
Exfpe£bte  paulilper ,  &  videbitis  finem. 
Nunquam  visa  ante  avium  pluvia  popu- 
lus  oppicto  contentus,  incipit  aves  mafta- 
re  ,  deplumare ,  carnes  ad  obleftamen- 
tum  variis  modis  coudite ,  &  accum- 


M  O 

bsre  inlaetitia.  Sed  quid  accidit?  ddhuc  pfalm.77 
efcs,  eorum  erant  in  ore  ipforum,-&  ira  Dei  v.)o. 
aftendit  fuper  eos.  Volatilibus  vefceban- 
tur,  &  quafi  fuiffent  ferpences  autfcor- 
piones,  quilibet  bolus  venenum  erat ; 
concidebatitque  mortui.  Eccehicfinem 
illius,  ficuti  petebant.  Videbatur  effe 
indulgentia  ;  &  erat  pcena.  Videbatur 
effe  Dei  gratia;  &  erat  ira»  lraDei  af- 
cendn  fuper  eos.  Propterhoc  ec  alia  limi- 
lia  exempla  graviter  inquit  S.  Augutti-  s,Mg. 
nus ,  Multa  Veus  concedit  iratus ,  qm  nega- 
ret  propitius.  Quod  fi  Deus  populo  luif- 
fet  propitius,  poftulata  negallet  :  qu«, 
quia  erat  offenfus,  conceflit.  Putatifne 
hanc  expedicionem  tam  opcatrmi  &  in- 
videndam,fuiffe  gratians?  finem  atten- 
dite :  &  cognofcetis  fiufle  pcenam. 

Et  fi  Deuspropter  peccata  concedit, 
ne  bene  expediti  evanefcant  :  fimiliter 
negat  propter  merita ,  ut  male  expediti 
confolentur.  Aufcultate  notabilem  con- 
fiderationem  fuper  noftro  Evangelio. 
Pra;tendunt  Zebedaei  cathedras  quas 
Chriftus  negac  ,  quia  nefciebant  quid 
peterent  ,  ficut  paul6  ante  diximus  : 
priufquam  ver6  negaret,  interrogavit , 
numcalicem  bibere,  id  eft ,  pro  ipfo 
mori  effent  parati  :  &  mori  quomoc'o 
ipfe  effet  moriturus.  Voteflis  bibere  cali- 
cem  quem  ego  bibiturus  f\m  ?  Anibo  ref- 
ponderunt  animose ,  Pojfumus.  Et  ne  hu- 
jusanimi  promptitudinisq;  teftinionium 
in  fola  refideret  fide  prastendentium  , 
Chriftus  ipfemet  illud  approbavit ,  & 
juftificavit ,  ficque  effe  ,  &  debere 
effe  9  confirmavit  ,  Calicem  quidem 
meum  bibetis  :  praemiffis  approba- 
tiouibus  tam  exa&is  ,  intulit  :  Non 
efi  meum  dare  vobis.  Chriftus  ne- 
gaturus     quod    petebant  ,  quare 


IN  FER.  Q.UART.  POST,  S 

petit  obfequium  ?  quareabipfisprare- 
quirit  menra  ?  quare  ipforum  animum 
explorat  ?  quare  de  morte  &  calice  eos 
certos  reddit  ?  Quod  fi  omnes  iftas  dili- 
gentia:  fuiffent  adhibiras  ad  prajftandam 
ip^fisgratiamjbonumelTet  ;  fedad  petita 
negandum?  Imovero  j  negare  etenim, 
etiam  eft  gratia.  Cumque  gratis  prsefer- 
tim  magnas ,  nonnifi  magnis  juftifque  de- 
beantur  fervitiis  ,  hinc  Chriftus  priiis  ab 
ipfis  popofcit  obfequia  ,  eademquecom- 
probavitvera  :  ut  faceret  gratiam  negan- 
do  petita.  Ita  ut  Deus  Filiis  Ifiaelindul- 
ferit  petita  propter  peccata  :  FiliisZe- 
bedxi  vero  negarit  propter  merita.In  pri- 
■mo  cafu,concedere  fuit  poena  :  infecun- 
do,negare  fuitgratia.  Sicutigiturexpe- 
ditio  bene  fefe  expeditos  arbitrantium 
potefteffe  poena;  &vice  versa,male  fefe 
expeditos  arbitrantium  expeditio  poteft 
effe  gratia5&  magna  gratia :  tam  exiguam 
illi  evanefcendi,  quam  hi  dolendi  habent 
caufam.  Quia  hi  &  illi  nefcierunt  quid 
fibidatum  ,  ficutnefcieruntpoftulatum. 
Nefcitis  quidpetatis. 


§.  VI. 

Vldeo  Auditores,  quodmepromiffis 
in  exordio  credatis  fatisfeciffe :  fci- 
licet,quod  in  prima  fermonis  hujusparte 
vobis  prxdicaverim  tanquam  homini- 
i>us  :  iafesundavelutChriftianis*  Non 
eft  ita :  pofito  quod  hac  fecunda  parte  to- 
ties  locutus  fuerim  pro  Deo ,  ejus  juftitise 
&  providentia:  veftras  bonas  vel  malas 
expeditiones  attribuendo.  Im6  Gentiles 
hoc  modo  locuti  funt ,  &  illud  ipfum  co- 
gnoverunt  folummodo  per  lumen  ratio- 
nis  veluthomiues,quamvis  fine  fide.  Ma- 
gnus  ille  Gracia:  Philofophus  Socrates 
ajebat  j  Deos  nihil  rogandos  effe  inpar- 
iats  J,  ' 


ECUND.  DOM,  QuADRAG.  gC 

tfculari ,  ied  in  generali  pro  eo  quod  cui- 
libet  futurum  elfet  falutare  :  quia  iftud 
illi  folifcirent,  &nos  homines  frequeu- 
ter  ac  ordinarie  poftulare;quod  magis  h  re 
noftra  foret  non  impetrare.  Nihil  Ultra pe-  Valerj 
tendum  k  Diis  immortalibus  arbitrabaiut  ,  MaxM, 
quamutknatribuerent  :  quuudemumfci-  J.ciJo- 
rent,quidunicuiqueeffetutile:  nosautemple-  qumsde 
mmque  id  votis  expetere ,  quod  nonimpetraffe  Socrate. 
meluisforet ,  inquit  Valerius  Maximus  de 
Socrace  loquens.    Plato  ad  tradendam 
methodum ,  quid  a  Deo  rogandum,  hanc 
orationem  compofuit.  Jupitcr  danoVu  bo- 
na  ,five  ea  petamus ,  five  non :  arce  vero  malas 
etfieaexerrorepetamus.  -  Sapienter  certe. 
Ifti  Philolophi  Deum  non  cognofcebanr,' 
fciebant  uihilominus  quomodo  &quali- 
terroganduseffet ;  petendum  fcilicetab 
ipfo  ut  nobis  concedat  bonum  quamvis 
hoc  exprefse  non  petamus  ;  &  utliberet 
nos  a  malo  quamvis  hoc  exprefse  peta- 
mus.  Frequeuter  etenim  petimus  ma- 
lum  putantes  elTebonum,  &  negligimus 
petere  bonum  putantes  effe  malum  :  fo- 
lufqueDeusfciens  quidbonum  ,  quidve 
malum  fit,Iargiri  nobispoteft  quod  con- 
ducit,  Ita  Jiucufque  prxdicavi  ut  homi- 
nibus  ,  &  hinc  omnia  bona  vel  mala  de 
quibus  dixi  vel  locutus  fum  ,  fuere  a  coe- 
lo  deorfum ;  nunc  afcendamus  altiiis ,  & 
aufcultateme  velut  Chriftiani,quod  bre» 
viter  perftringendum  reftat ,  maximi  mo- 
menti  res  eft, 

Nefiitisquid  petatis.  Tam  infenfat*  & 
fatuae  funt  faspeuumero  pedtiones  no- 
ftra^tamqueperkulis  plenae,  ut  putantes 
nos  petere  bona  temporaIia,malapoftu- 
emus  aeterna  :  putantes  nos  petere  fa- 
lutem,petamus  damiiationem.  H*cnon 
eft  confequentia  vel  confideratio  mea 
feddo&rina  &  conclufio  expreffa  ipfius 
h  Chrifti; 


M  t> 


•J^  S  E  B. 

Chrifti ;  aitcaim  :  Stdere  autem  ad  dexte-  diguitates  k  honores  rnundi :  k  nefcl- 

iam  vei  finiftram  mn  ejl  meum  dare  vobis  :  cntes  quid  peterent,  fuam  petebant  dam- 

fedquibusvaratwn  eft  a  Patre  mco.  Gravis  natiouera.  Unus  ad  dexteram  :  &  unusai 

&  profunda  refponfio  .'  Duo  difcipuli  finiftram.  Dextera  Chrifti ,  proutparebii 

eorumque  mater  binas  temporalis  regni  in  ctie  Judi 


Chrifti  prxteudebant  cathedras  dignio 
res  ,  erroneeopinantesChriftuminhoc 
mundo  Davidis  inftar,  aut  Salornonis,  & 
aliorum  Regum  ,  temporaliter  regnatu- 
rum.  Hoc  mente  volvebant ;  &  hxc  eo- 
rum  petitio  vulgi  refpondebat  exfpe&a- 
tioni ,  &  poft  refurreflionem  adhuc  du- 
ranti  perfuafioni,  quando  Chriftum  inter- 
r°gaDantJ  Domine,fi  m  tempore  hoc  reftitues 
tegnum  lfrael  ?  Siigiturloca  &  dignitates 
petebaut  temporales,  quomodo  Chriftus 
refpondet  negando  cum  paternx  prxde- 
ftinationis  decreto,  quibus  paratum  eft  a  Va- 
tre  meo  ?  quia  noftrarum  petitionum  ex- 
peditiones  quamvis  rerum  fint  tempora- 
lium  ,  fxpefaepius  funtefleclusprxdefti- 
nationis  xternx,  Prxteudens  frequenter 
exped:tur,  quia  eft  prxfcitus :  &  erit  non 
expeditus,quia  eft  prxdeftinatus.  Diabo 


n,  eft  locus  falvandorum  :  Si- 
niftra  vero  damuandorum.  Et  quia  uter- 
quc  amborum  indeterminate  petebat 
dexteram  aut  finiftram  ,  ambo  Apoftoli 
ctiam  iufcii  fefc  exponebaut  &  ad  locum 
damnationis  offerebant  j  hinc  S.  Joanues 
Chryfoftomus ,  Ego  vos  elegi  ad  dexteram,  :  5,  joann, 
&  vos  veftro  judicio  curritis  ad finiftram.  Et  chrjfioftt 
quothodie  prxtendentes  finiftram  five 
damuationem  iu  Chriftianorum  verfan- 
tur  aulis ,  ignorantes  quidpetantaut  re- 
quirant  !  LaiTantur  prxtendeudo  ,  fol- 
iicitando  &  contendendo  de  eo  quod  ip- 
fos  demerget  in  inferuum  :  votique 
compotes  lxti  funt  &  alacres  ,  fruftra- 
ti  vero  conturbantur  fupra  modum  tri- 
ftes,querelis  &  miniftrorum  tradu&ioni» 
bus  ac  iufamationibus  pleni,&  quandoque 
tam  exorbitanter  &  auda&er  ut  necmo- 
dus  fit,nec  finis ;  imo  in  ipfum  ulque  coe- 


lus  petivit  poteftatem  in  bona  &  perfo-  lum  Deique  thronum  omuia  replent  k- 
nam  Job,  &  a  Deo  obtinuit ;  S.  Paulus  a 


Deoefflagitavitinftanter,  &  quidem  ter- 
tio  liberationem  a  teutatione  1  &  repul- 
fam  pafliis  eft.  Erg6  Paulo  quod  petit 
negatur ,  &  diabolo  conceditur  ?  Ita ;  in- 
quit  S.  Auguftinus.  Diabolo  pro  majore 
coniufione  :  S.Paulopromajoregloria. 
Paulo  tanquam  prxdeftinato  :  diabolo 
tanquamprxfcito.  Quot  hodie  prxfciti 
fuas  in  inferno  lugent  expeditiones .'  quot 
nunc  prxdeftinati  in  coelo  pro  non  obten- 
ta  expeditione  grates  referunt  Deo !  Illo- 
rum  prxdeftinatorum  non  expeditorum 
duo ,  erant  i'li  Apoftoli  noftri Evangelii : 
hincillisdixitChriftns  ,  quod  nefcirent 
quid  peterent,   A,ibitrabantur  fe  petere 


mentis. 

Non  ficde  Dicafteriis  feu  Tribunali- 
bus  nofttis  in  Juftitiadiftribu:iva,aliifque 
fpeciebus  hujus  virtutis  opinor  &  fen- 
tio  ,  fed  pro  fine prxdeftinationis &  fal- 
vationis  (  qux  eft  ultima  tantique  mo- 
menti  expeditio  )  Deusutitur  tam  mini- 
ltrisjuftis,  quaminjuftis  :  &tautum  eo- 
rum  juftitia  (  fi  illam  obfervent  )  quan- 
tum  eorum  injuftitia.  Deus  voluit  huma- 
num  falvare  genus  in  die  illo  tragico  quo 
vitam  pro  illo  profudit :  quibus  vero  mi- 
niftnsejus  Sapientiaadhoc  fuit  ufa  ?  Ca- 
fus  ftupendus!  Ufa  eft  Juda,  Auna.Caiph3, 
Pilato,Herode ,  &  mediante  aborainabi- 
ljum  ade6  homjuum  iraoietate,  &  jnjufti- 

ft» 


% r  Fer.  Q.UART.  Post,  Secund.  Dom.  CWrag 

tia,praedettinatorumfalvatioeft  confe-  t6m*.nim  t,  •  a ■■  „'  * 
cuta ,  e  quibus  fi  defideratis  efle  queru  L  5SS T  *b  h*C  }fltk  veftra  Pe»d«e 
riceflace.  Et  fi mmi  dixerid '£!  §°  e^™«io,  dum  exitis bene expe- 

"o  veiua  laivatio  ,  dum  male  expeditt 


J  •     '""«IH   1U  VUOl 

concedo,quamvis  non  credo.Sed  quid  in- 
tereft,  fi  in  hoc  confiiio  fint  Jud«,  in  alio 
Ann*  8c  Caiph*,in  altero  Herodes  &Pi- 
lati,fi  horum  mediante  injuftitia  Deus  ve- 
ftramprasdeftinaverat  falvationem?  illi, 
ob  illatam  vqbisinjuriam  defcendent  in 
mfernum  :  vofque  occafione  ipforum  in- 
juftitiasibitisin  ccelum» 

In  ilioipfotragico  die  Chrifti  notate 
duos  confideratione  digniffimos  concur- 
fusjneconqueramini  vobifcum  concur- 
rentesvobiseflepraslatos  j  primuscon- 
curfus  fuitChrifti,  cum  Barraba :  &  uter- 
queinjuftiffime  judicatus.  Barrabas  enim 
latro,aduIter,  homicida  8c  proditor  fuit 
abfolutus,-  &  Chriftus  innocentiffimus, 
de  osHiibusoptime  meritus,fuit  condem. 
natus.  Secundus  fuit  concurfus  Difma?  & 
Qefta»  (  boni  &  malilatronis  )  &  uter- 
que  asquali  juftitia  condemnatus  ;  uter- 
que  enim  furcam  merebatur  ut  latro  Et 
quid  Deus  ex  his  duobus  concurfibus 
tamquecoutrariisjudiciis  elicuit  ?  Pri- 
mum  utrimque  fuit  injuftum :  Secundum 
Utnmquejuftum  :  &  ex  utroque  elicuit 
prajlcitorum  coudemnationem ,  &pr*- 
deftmatorum  falvationem.    Ex  judicio 

£ nT^ukak ^^ationem  Barra- 
bx&  Chrifti  gloriam :  ex  fecundo  elicuit 
glonam  Iatroni  bono,  &  infernum  malo, 
ad  damnaudum  enim  autfalvandum ,  ho- 
minum  mjuftitia  Xquh  ac  juftitia  Deo 

lllNfertrinrK-     r\..__      _        1.     ..        .  - 


egredimini  ad  ccelum. 

-  *}am  %P«ente  jufta  causaconque- 
rendi  contra  miniftros  :  rnultb  miuorem 
caufam  habet  temeritas  veftra  ejaculandi 
querelas  ad  fanauarium ,  ubi  refolutiones 
decernuntur.  Et  quare  ?  quia  licet  Reges 
unthomines  ;  Deusnihilominiis  eoum 
cor  manu  fuacircumfert,juxta  iilad,  Cor  Trov.  zr. 
RegutnmanuDominieft,  quocunque  voluerit  v.i. 
mcltnabtt  iUud.  Sicut  cor  Regis  eft  i«  ma- 
nu  Dei,aperiente  diftendenteque  manum 
Deo,  fimilitercor  Regisfedilatat,  &  lar- 
gifumam  vobis  gratiampra.ftat:  ^Deo 
manum  contrahente ,  pariter  contrahitut 
cor  Regis ,  &  mult6  minus  aut  nihil  om- 
mnopetitorum  largitur.Ita  utRex,q_am- 
visiit  dominus,dans  aut  uegans,alium  fu- 
pra  iehabeat  dominum  majorem,  quiad 
dandum  aut  non  dandum  illi  cor  diftendat 
aut  conftringat.  Rex  erat  Cyrus,  &  Rex 
erat  Pharao.Cyrus  dominabatur  Hebrjeis 
m  captivitate  Babylonica  :  &Pharaoin 
lervitute  iEgyptiaca;  quodver6  tamdi- 
veriimode  &  contrarie  fuerint  traflati  , 
WMfr*  caufa  nec  Cy™s  fuit  nec  Pharao, 
ledDominus:quifatorumRegum  corda 
jn  manu  habens,cor  Cyri  ad  dandam  He- 
brasislibertateminclinavit:  Cor  Pharao- 
ms  vero  indurari  permifit ,  ut  non  folum 
eos  non  donaret  libertate  ;  fed  gravio- 
re  opprimeret  fervitute.  Interim  adver- 
tite  pro  coniolatione  veftra  ,  ipfam 


fubferviunt.  Dato,^od  juSca  S  T  ^  C°nf°Ia£io"e  ™  - 
expeditf.  velinjulKt  diS;  vef Sf^.*  Pnaraonici 

L  *  gis 


S  E  B.  M  O 


oisaliistamlargum&miti  >  vobistam 
Surumcft&contraaum  5  dilatatecor 
veftrum  &coufolamini,fecun,quod  Deus 
hoc  medio  deftinaverit  vos  iutroducere 
in  promiffem  terram  cceli ,  ad  quam  vos 
prxdeftinavit.  Num  major  dari  poterit 
confolatioquamifta?  Nequaquam. 

Nuuc  tandem  iutelligemus  providen- 
tiam  in  aliqua  inxqualitate  abfconditam, 
quam  quotidie  experimur :  &  nefcio  u- 
trum  illara  beue  adverteritis.  Prxten- 
dens  quifpiam  requirit,follicitat,inftat,ro- 
gat,  negotiatur,  largitur  munera  &  fubor- 
nat,  &hocmodo  expeditut:ejus  corope- 
titor  largiri  impotens  &  hinc  tantam  non 
habens  gratiam  ,  fuum  negotium  com- 
mendatDeo  ;  fuam  caufam  confignat  jn 
mauusS.Antonii  :  curat  legi  Miffasde 
BeataMaria  Virgine ,  de  bona  expeditionei 
&  pat  tur  repulfam.  Hiccine  negotiantis 
cum  Deo  fru&us  ?  Hxccineorationisvir- 
■tus&efficacia  ?  Hxccine  interceflranis 
San&orum  vis  &  potentia  ?  imo  vero. 
Illi  pio  vobis  intercefleruut,  hinc  vos  non 
eftis  expediti.   Qyidam  San<3us  ex  hoc 
concionatus  Pulpito  di£a  probabit.Erat 
in  India  quidam  Nobilis.S.FrancifcoXa- 
verio  infi»niter  devotus  ,  prxtendebat 
quippiama Rege  uoftro Joanne terthv.m. 
petebat  commendatitias  a  S.  Francifcb 
Xaverio  ad  ejufdem  focium  Patrem  Si- 
monemPrincipismagiftrum,roaximoque 
loco  apud  Regem.  Scripfit  S.Xaverius  5 
tenorque  epiftolx  erat  talis.  Dominus  N. 
noftrx  Societatis  eft  amicus  Gngularis,ha- 
bens  negotiaapudRegem  :  quia  huic  no- 
b"'li  fumus  obligati,peto  a  ReverentiaVe- 
ftVa,quatenusvpio  viribus,ejus  expeditio- 
nem  impedire  conetur  ,  auicouidenim 
bene  expeditum  venit  in  Indiam  jbene  ex- 
pedicum  vadic  in  infernum.,  Ecce  inter- 


cefllones  Sanftorum.  Scitifne  quare  alius 
fuentexpeditus,  vos  verominime?  quia 
iile  favore  valuit  hominum,  &  vcs  inter- 
ceffione  Sanftorum.    Sperabatifne  vo6 
bene  expediriininfernum,  fipecitionem 
veftram  comraendatis  Beatx  Marix  Vir- 
gini  De  bona  expeditiene>  Gratias  agite  Deo 
ejufque  Matri ,  totumquehocquoddixi, 
autinhac  materiadicipoteft  ,  audite  in 
quodam  textu  S.  Pauli.  Quid  oremusjicut 
oportet.nefimw  :  ipfeautem (piritus pcplat 
p*o  nobis  gemitibus  menarrabilibus.  Nos  nef- 
cimus,  quid  petimus :  Htfcitis  quid  petatis ; 
nefcimus  petere  nobis  conveniencia:Qw<* 
oremusjicut  opertet»  nefimus.  Et  quid  facit 
Deus  noftrx  prxdeftinationis  &  falvatio- 
nis  author,  uobis  huic  contraria  pokenti- 
bus?  \pfeautem  fpirituspojlulatpronobisgc 
mitibusenarrabilibus.  IpfeSpiritusS.  (n.- 
quitS.  Paulus )  pro  fua  infinita  bonitate  & 
mifericordia  petitiones  noftras  immutar, 
emendat  ac  ordinat  :  &illeipfe  afeipfo 
petit  pro  nobis  gemitibus  ,  qui  declarari 
non  poffunt ,  Gemitibus  inenarrabilibus :  ita 
ut  quando  nos  faluti  contraria  petimus  in 
terra.-SpiritusSanftusgemat  in  ccelp,nos 
facimus  inftantias  5  ille ,  ah .'  ah  { ingemi- 
nat.  Ah homo  coece  ,  non  videus  pericu- 
lumcui  teexponis.'  ah,  quod  miferailla 
anima  feipfam  eat  perditum .'  ah,  quod  il- 
lud  ambiat  officium !  ah,quod  illam  am> 
ftet  judicaturam .'  ah  >  quod  illud  prxten- 
dat  Gubernaculum  ?  ah,quod  obtento  de- 
fidefio  defcendat  in  infernum  .'  prxten- 
dit  Brafiliam  j  in  Biafiliam  pergit,  perif. 
Prxtendit  Angollam  :  Angollamprofc* 
cifcitur,&  damnatur.  Pnrteodit  Indiam, 
tranfico  Bonx  Spei  Portu,omnis  fpes  falu- 
tisabit.  Ita  SpiritusS.adimpedicndum 
petita  &  tam  anxie  prxtenfa  gemit ;  nam 
nefcimus  quid  petamus  i  Qujd  orcmus/uut 
oportetnefcimus,  Qj»tf 


IxVer.  Quart.  Post  Secund.  Dom.  Quadra©.  8; 

Qtrid  erg6  faciendum  homini ,  pofli  damnati  propter  officium  :  cum  ante 

tot  annorum  fervitia?  nihilne  pratenden-  oculos  haberent  Chriftum.  Verum  li 

dum?id  foretforte  confuldffimum,  fed  tam  feliciter  fueritis  infelices,  ut  ve- 

nou  audeo  exigere  tantum  ;  quia  non  ftram  non  affequamini  expeditionem  ; 

viko  fpiritum  rantiim.  Hoc  tantum di-  iftis  &  San&orum  Joannis  &  Jacobi  con- 

co,cum  cuiqueoporteat  curas  effe  luam  folamini  exemplis.  Si  Chriftus  binos 

falutem,etiam  modumillam  confeqneu-  tam  bene  meritos  non  expedit  vafallos. 

di  effe  oportete  talem,  Manibus  mini-  Caudete  effe  vos  tam  bene  meritos, 

ftri  commenda  fupplicam ;  raanibus  vero  Si  Chriftus  non  expedit  binosin  fua  do- 

Dei  expeditionem,  Dorafne,  quid  petam  mo  tam  familiares  &  dile£tos  famulos : 

iiefdo,quidmeas  coiweuiat  faluti  tu  no-  gaudete  vos  effe  de  domo  Chrifti.  Si 

fti  folus  3  tu  illud  dirigas,  tu  difponas  &  Chriftus  non  expedit  duos  amatos  adeo 

refolvas.  Hoc  modo  eritis  expediti  vel  &  intimos  difcipulos ,  gaudete  vos  fimi- 

non.  Sific,  agedum  veftram  acceptate  liter  ab  ipfo  effe  ade&  amatos  5  &  hinc 

fatisfaftionem  ,  collationem,  &  provi-  fcitote,  cur  Deus  vos  nec  expedierit,  nec 

fionern ,  timere  incipientes  &  tremere  :  expedire  voluerit :  nefcitisenim  quid  pe- 

contingere  enim  poteft,  quod  ipfa  colla-  tieritis ,  vel  ad  quid  praedeftinati  fitis.  In 

Z.Jteg.     tionis  charta,  Urias  fit  Epiftola.  Urias  altera  vita  amplius  quam  in  hac  vivetis. 

27,        in  fiuu  fuo  geftabat  Epiftolam  ,  putans  Sihichabueritis  asrumnas:ibi  hibebitis 

effe  expeditionem  maximi  momentij  refrigerium.  Sihichabueritis  laborem ; 

&  erat  mortis  ejus  fententia.  Exiftima-  ibi  habebitis  quietem.  Si  hic  non  habue- 

tis  in  expeditione  veftra  vos  ferre  reme-  ritis  loca  magna  &  fpatiofa ;  ibi  loca  & 

dium ,  &  evenire  poteft  vos  mortis  &  fpatia  habebitis  ampliffima  :  &  fi  hic  vo- 

condemnationis  veftrae  ferre  fententiam.  bis  gratia  defuerit  hominum  ;  ibi  gra- 
Nonne  meliiis  fuiffet  Pilato  ,  non  fuiffe      tiam  Dei  ejufque  pnemium  habe- 
judicem?Caipha;,nonfuiffePontificem?  bitis  vitam  seternam. 

Herodi  non  fuiffe  Regem  ?  Omnes  ifti  Amen, 


SERMO 


llllfllll 


S  E  R  M  O 


lac.  iz* 


D  E 

S  IGNATIO  Fundatore  Soc  JESU.  Olyflippone  in 
Regali  Collegio  S ,  Antonii  Anno  i  6 6 9. 

habitus. 

Bt  yos  fimiles  homimbus  exfteSlantwus  Dommum 
fuumk  Luc.  12* 
§♦  % 

Irabilis  Deus  in  horum  hominum.  Hace  fuit  feffifpe- 
Saudis  fuis  j  fed  in  cies.  JacebatS.  Ignatius(  non  reae  di- 
Sauao  ,  quem  hodie  co  )  jacebat  Dommus  Ignatius  de  Lojo- 
veneratur  Ecclefia  ,  la  gailica  lasfusglaudeinobfidionePam- 
fingularitet  mirabi-  pilonae  ,  &  velut  excclfi  vir  animi3*gre 
lis  Omnibus  Sandis  ferens  jaauram  unius  Caftelh ,  aha  sdi- 
Chriftus  in  pnefenti  ficabat  majora  in  meute  Caftella  pro  tui 
maudat  Evangelio  ,  ut  fint  Cmiles  ho-  menfurafpiritus;  Jam  illi  Navarra,pro- 
S s  :  Kvos  fmiles  hominMs.  Sed  teftio  videbatur  exlgua ,  exiguus  mu. 
cTuemadmodum  ingens  invenitur  d.fpa- 

S  de  homine  ad  hominem  :  fic  &  acquifitio.ConfiderabatleBelliDucem, 
no  bilis  «peritut  differentia  de  fimili-   Hifpanum ,  &  vidum  s  dolor  etiam  re- 
?uSue«"ESudinein.  Aliis  Sanfti.   vocabat  iu  memoriam pnfca  Hifpan,* 
S  ,  ut  fint  fimiles  homi-  fpolia  ,  Romam  videlicet  in  Scipione : 
fervientibus  Domino  :   Carthaginem  in  Hamubale,  Scyth,  Pe- 
Bolibus  exfpettantibus  Dominum  fuum    lagii ,  Viriati ,  Lufii ,  Ger.ani ,  H  rcu- 
At  tenatio  Chriftus  prscipit  ,  ut  fit  les,hivm  erant,  quibus  ut  afflmilare- 
LSSomte  cXJ  fervienti-  f^ff^^SPt& 
bus  Domino.  Qpanta  eft  diftantia  co.ll   faucmm  gravius  honorc MMj 
i  terra  -  tauta  quoque  eft  differentia  in-   vulnere  proprio.  Hjc :  tanta  luftatione 
er  fimllSI  Aliis  San^is  Chriftus   laflus  librum  petiit 
hoc  tradidit  Evangelium  ,  dixitque  Wh   belIicls >  Km?°VS  fallendl  erS°*  Se/.  > 
?ervSmihiProu?hominesferviuntho-   6  ai^rovidcnm  tjmf**" 
minibus  i  at  S.  Ignatio  tradidit  librum   inventus,  hbet  erat  de  vms  Sanaorum. 
eZran  em  &£rftou.  omnium,  Huic  quod  debebat    mer,t6  poftmo- 
dixitque  illi,  fervito  mihi  ad  formam  dum  in  libns  folvitS.Ignatius.  Sedecce 


De  S.  Ignatio.  $y 

quantus  in  le&ione  bonorum  librorum   ad  deferta  anhelabat  &  eremos  :  affe- 
frufkus  I  fi  liber  ifte  egiflet  de  rebus  bel-  flabatque  fpeluncam  de  Manrefa  ,  in  qua 
licis,  S.  Ignatius  generofus  &  magnus  fepultus  vitam  finiret  mundanam  :  irr» 
evafifletmiles;  egit  autemdevitis  San-   ciperetque  vivere  ac  fibi  refurgere  ad 
ftorum:  &  magnus  evafit  Sanc^us.  Si  ge-  vitam  novam.    Legebat  vitas  Do8to- 
fta  legiflet  bellica ,  evafiflet  S.  Igna-   rum  &  Pontificum ,  &  licet  minimfc 
tius  Eques  ordinis  S»  Jacobi  five  iguiti  placereut  mitraj  vel  tiarae  ,  ftatuit  dif- 
gladii.  Legit  autem  vitas  Sanc*orum.-&  Cere  ut  doceret,  &  prima  ponere  ru* 
faftuseft  Sanaus  ardentis  cerei,  Et  lu-  dimenta  grammatices  inter  parvulos  ; 
eernx  ardentes  in  mmibm  veftris.  Accipit  coguofcens  fe  fpatio  triginta  trium  an- 
Ignacius  librum ,  iegit  cum  naufea  in  norum  vitas  aulica:  &  militaris  ,  nec* 
pnncipio,  paulo  poft  fine  faftidio :  cum  dum  hominem  efle  crepifle+  Legebat 
deleaatione  denique  &  fame  deinceps,  generoforum  agones  Martyrum ,  &  fi- 
defiderio,  aviditate,  illuminatione,  de-  tiens  proprium  profundere  fanguinem, 
votione,  lachrymis,  Ignatius  hac  rap-  qui  tantum  fuderat  alieni :  martyrii  ftu^ 
tus  Ieaione ,  advertit  aliam  fibi  reper-  dio  iter  vovet  Hierofolymitanum ,  of- 
tam  in  mundo  militiam  ,  uovam adeo   ferendo  majus  difarmatas  vinculis ,  pe- 
atque  haaenus  incognitam.  Ii   fiqui-   des  compedibus  ,  corpus  carceribus-, 
dem,  quileges  fui  fequuntur  defiderii  &  pe^us  mucronibus  Turcicis.  Deni». 
'  uti  vincuntur  fine  praslio  ,  ita  &  artem  que  legebat  vitas  &  itinera  Apoftolo- 
iguorant  bellandi.  Hxc  ipfi  modo  vi-   rum :  &  fonus  tuba:  Evangelic*  cundis 
debantur  majora  pradia  „  hx  fortiores   magis  infonat  auribus  &  placet.  Pio 
refiftentias ,  haec  gefta  illuftriora  ,  ha:   fidei  igitur  dilatatione  totius  concipit 
viaorias  gloriofiores  :  defiderabiliores  acquifitionem  orbis  ,  eundem  ut  legi- 
hi  triumphi.  Extemplo  fe  refolvit  ad   bus  fubjiciat  Ecclefias :  novumque  cou- 
arma  mutanda ,  &  dandum  fub  Vexillo  ftruat  fuper  fundamenta  &  ruinas  Apo- 
Chrifti  militia:  nomen.  Gladius,  quo  ftolicas  a;dificium.  Hxc  leaio  erat  5, 
tam  magnifite  gloriabatur  ,  primum   Ignatii,  quam  fibi  fimul  applicandoim- 
fuit  fpolium  quod  in  altari  montis  Ser-   primebat  animo.  Sedquis  novelloChri- 
rati  Deo  obtulitejufdem  S.  Matri.  Acci-   fti  tyronitunc  dixifler,  ut  notaretifto  in 
pe,  inquiebat,  Domina  huncgladium,  libro  diem  31.  Julii,  &  ftudiose  adver- 
ficut  enim  plurimi  adverfum  te  hoftes   teret ,  hunc  vacare  locum  ,  nofletque 
infurgent,  ita  quoqne  vetiient  tempo-  vitam  vacantis  ibidem  Sanai  fuam  fore, 
ra,  quibus  gladius  etit  neceflarius  pro   diemque  hunc  ferialem  ac  fine  nomine 
tuorum  defenfione  attributorum.  Le-  diem  fore  facrum  Ignatjd  de  Lojola 
gebat  s.  Ignatius  vitas  SS.  Confeflbrum,   Fundatori  &  Patriarehse  Soc  Jefu  ?  Hxc 
&  incipieus  cum  iifdem  per  defpeaum  funt  divinas  fecreta  Providentix  :  tanta 
vanitatis ,  cunaum  depofuit  ornatum :  vis  grat^e  ,  tantaque  noftrse  capacitas 
&  quemadmodum  corpus  exarmatum,  naturai. 

ita  quoque  fpiritus  fuit  armatus.  Le-  Tanta:  igitur  Solennitatis  obligatio- 
gebat  yitas  Anachoretarum.  k  jamque  uibus  «t  fatisfaciam ,  nolo  ampliorem 


m 


88  S  E 

materiam,quampropofitam  moa6  fa^i 
fpecicmjnec  plura  volumina  ,  quam 
eundem  librum  :  neque  textus i  plures , 
quamverba  memorata.  Et  vos  ftmles  ho* 
limbus.  Vidokmus  in  duobus  dilcurh- 
bus,Ignatium  fimilem  horoimbus  : 
Ignatium  hominem  fine  fimili.  Dicam 
adhuc  brevius,  fimilem  fine  fimili.  Hoc 
erit  aifurnptum,  petamus  gratiam.  Ave 
Maria. 


§  H. 


HAbemus  S.  Ignatium  cum  libro  fuo 
in  manibus ,  cum  exemplaribus 
ompiuro  Sanaorum  ante  oculos  :  & 
Deum  ipfius  inftantem  auribus ,  &  vos 
fimiles  bominibus.  Tot  inftrumenta  con- 
iunaa  !  ingens  hic  opus  molitur  Deus. 
Converfurus  Deus  homines , ;  eofdem- 
que  fadurus  fan^os  ,  adamantc  expolit 
adaroautem  j  &  Sanftum  unum,per  alium 
ellicit  Sanctum.  Sanftus  fiit  David  : 
converfus  eft  a  Deo  per  alium  fauftum  , 
Nathan  Prophetam.  Sanflusr  fuit  Cor- 
uelius  Centurio  ,  converfus  a  Deo  per 
S  Petrum.  Sifoftii*  Dionyfius  Areopa- 
gka,  converfusper  S.  Paulum.  Sandus 
Auguftiuus ,  converfus  per  S.  Ambroh- 
um.  S.  Francifcus  Xaverius  ,  conver- 
fus  per  alium  fau£turo  ipfummet  S.  Ig- 
natium.  Cum  igitur  ad  unum  fanftum 
faciendum  alius  fufficiat  fanflus ,  cur 
Deus  conjungit  fanftos  omnium  retro 
ficulorumj  cur  congregat  fauftoi  om- 
nium  Ecclefice  ftatuum  ,  cur  coacervat 
Vitas,  gefta,  virtutes&exeraplaomnium 
Sanftorum ,  ut  fandum  faciat  Ignatium? 
Ratio  eft  ;  quia  his  erat  omnibus  opus  , 
uttantum  faceret  fauftum.  Ad  alios  fa- 
ciendos  fanftos  unicus  fufficit  fan&us  :acl 
fanftum  faciendum  Ignatium  ueceflarii 


R  M  O 

funt  omnes.  Enoch  ut  Gt  fan  3us ,  Setho 
fimilem  elfe  fufficit.  Utfauaus  fit  Jo- 
feph,  Jacob  affimilari  fatis  eft.  Ut  faii- 
dus  fit  Jofue  ,  Moy fi  parem  effe  fuffi- 
cit.  Tobiasut  fitiaudus,  Jobo  xqua- 
lemefle  fatis  eft.  Elifasus  ut  fit  fandus, 
Elise  conformari  fufficit.  Thimotheus 
ut  fit  fandus,  Paulo  fimilem  efie  fat  eft. 
S.  Ignatius  ut  fit  fanftus  tantus  ac  tam 
fingularis,  qualem  Deus  iiuendebat  fa- 
cere  :  non  fufficit  uni ,  non  fufficit  mul- 
tis ,  necefle  eft  ommbus  fimilem  efle 
fandis.  Hinc  Chriftus  in  manus  tradi- 
dit  librum ,  vitas  &  heroica  omnium 
Sanaorum  gefta  continentem  ,  iplos  ut 
imitetur :  &  ad  omnium  erToimetur  fimi- 
litudinem.  Bt  vos  fimiles  bominibus, 

Deus  per  os  Davidis  de  filio  fuo  lc- 
quens  unigenito,  fe  affirmat  eundem  ge- 
nerafle  in  (plendoribus  omnium  Sanao- 
rum,  In  fplendoribus  Sanilorum  genuite.  Tfalm 
poflunt  hxc  intelligi  verba  vel  deverbi  io?.v.J. 
*terna,anfe  Incarnationem  ,vel  deejuf- 
dem  veibi  temporali  ,  qua  incarnati , 
creneratione.   Et  hoc  fecundo  fenfu  illa 
intelligunt  S.  Auguftinus,  Tertullianus,  s.  Aug, 
Hefychius,S.  Juftinus,  S.  Profper,S.Ifo-  s.  tertull. 
dorus  &  alii  multi.  Dicit  itaque  Pater  Befydms. 
a:ternus ,  quod  filium  fuum  mittens  in  lujlin. 
mundum ,  eundem  genuerit  in  fplendo-  Vrofper. 
ribus  omniumSmaorum.Chriftusnam-  jfidar. 
que  (  prout  docet  S.  Theologia  )  non  fo-  api4d  Lo- 
lumcaufafuitmeritoriaomnisgratias  &  rin. 
fanaitatis  j  fed  etiam  caufa  exemplans 
&  prototypon  omnium  Sanaorum,  qua- 
renusomnesfuerunt  fan&ad  fimilitudi- 
nem  Chrifti,  imitandoin  illo  &  partid- 
pando  ab  eo  omnes  virtutes  &  gratias, 
quibus  fplenduerunr.  Et  hoc  fibi  vult 
Ly,  in  fplendoribus  Santtorum.  Nam  ficut 
aftra  omnia  a  Sole  fuum  recipiunt  fplen* 

doremj 


DeS.  Ignatio.  g 
dofem,&  quodlibet  eorum  fi  rnul  eft  ei..f  q,»xi  .„  8^ 

dem  Pianetarum  Regis  foeS  l^f        5  ?  f°IuS  JPfe  imi" 

»  refplendens  ,  fin4t  r  omneTa  C$I"  nT^I^  ^erfitaW 

annuncians  Incarnationem  Angelus  non  id  remiwi.    i         CI  mulier«  fpecie 

«tfettr  r«  »  /mfim  :  Chriftus  enimlTon  «rSV  9         Pa"em  exceIIe^°« 

fuit.  Sanausfanaorum,  velutfonsom-  ,/m  E  *m :  le<3l^amete- 
nisf.naitatiSperonginem  :  &SaX  SSfaS^  **** 

Sanaorum^elutexemplatomnisfanai-  fift^SS^^?!?-^1 
tatis  ad  imitationem.  Hic  univerfaliseft  enS  e7Cafus:ruit&  fortu"a  '  fed  non  fci- 

?odus,quoChriftusomnesSSo;  SlrS  ?"  S"*'*  coufife 
fcdS.  Ignatium,quemfanaum  vohUtfr  SS^^^^^fecun-- 

prorfus  fingulari  s  itiut  dicS  poffet  in  ZT  ^  ?V* totum  P°««at 
fenfu  tamexcellentiqn^rroMnf^    C°mP°nere  ««nimepuldirum.  Contra- 

^nveniturinpulchritud^ 

fiquidemomaiumtft  exempkr  San^o-  SsS^1»^?  «  e* 
.     rum.  EtS.Ignatiush.fpIenLbusom-  l fte* S  «fSa»  ^ 

mum  fuitgenitus  Sanaorum  •  omne*  fi   <Jti7  */  ?  reluItare  compofitumex- 
^uidemSa^naifueruntexempLTl^ 

tii.  Chriftusnontantumfanaul  feiC  ti<T?T  A  ^r*  ^re'  HlcaP- 
tione  omnem  fanaitatem  JcepeTuS"  ^Ttt*"*™        U'  Deus 

fanaus  fauaorum::  omnes  .amqu e  fan-  g  Saif^  &  Dulcher^a  «ri- 
^1  conourrerunt  ad  formaudam  Laita   f„H  ' 1K>n  ™  reSniaut  f*- 

temS.Ignatii.  Optin^novlTchnftl  y^?T^mm^G^ 
folum  melins  effe  exempk  om  bTs  feioW  \  rg«^us  transfigarando  in 
Sanaisfimulfumptis5f^LviS 

utqmfpiam fit fanaus,fufficere, «  unum  fllafoSnl     hoctemPerauti^, ab 
tantum  imitetur San^um Chrifti  irmtT  lZ  T       ^  ablftoPatoiam,ab 
torcm.  Itahocipfump^dTcrtS^ 
Pm  «.^somnibusApoftolorum  £lJ  ^??***1*^'  ^e^ue- 

^^&n^S^SL^   mago  JSSS^T11^  • 


nique  San£tus  non-uni  duntax"at  fimilis 
&parilis  Sanao,fed  fimilis&  parilisom- 
uibus.  Itvosfitmlesbominibus.  Interroga- 
vitfuos  aliquando  Chriftus  Difcipulos , 
Kattb.    Quemdicunt  hominet  tpflimn  hminti?  & 
\£.v,\>,   «fponderunt  Difciptfli:  Miijoannem  Bap- 
tiftani,aliiveroEliam,aliiverb]eremiam,aut 
mum  ex  Vrophetti.  Notabiles  afllmilatio- 
nes  hominum  :  &  notabilior  affimilatio 
Chrifti  i  fi  Chtiftus  fimilis  erat  Joanni 
Baptiftae ,  quomodo  affimilatur  Elias  j  fi 
fimilis  videbatur  Eliae ,  quomodo  affimi- 
labatur  Jeremia;  ?  fi  fimilis  credebatur  Je- 
remias,quomodo  affimilatur  Joanni  Bap- 
tiftas  ?  in  caeterisSan&is  aut  Prophetis 
(  aut  unum  ex  Fropbetis  )  adhuc  major  eft 
admiratio  ;  major  etenim  numcrus  erat 
&  dnferentia.    Si  igitur  Chriftus  unicus 
erat  homo ,  quomodo  tot  poterat  affimi- 
larihomiuibus  ?  Quia  non  folum  in  effe 
phyfico  ,  fedetiam  ineffemorali  (  uti 
moxvidebimus  )  eratk&us  ad  fimilitu- 
ad  Vtelif,  dinem  multorum  :  J«  [imilitudinem  bomi- 
2,  Vtrjt    numfaclus)&  halituinventus  ut  homo.  Ubi 
S.  Bernardus  notat  verba  Apoftoli ,  homi- 
n«»;,non  hominti.  Etfi  ad  multorum  faftus 
erat  fimilitudmem ,  quid  mirum,  fi  pluri- 
busaffimilatur  ?  Quifquis  Chriftumvi- 
debat  Baptifrna  inftituentem ,  hic  eft ,  in- 
quiebat  Baptifta  ,  alsi  Joannem  Baptiftam : 
jejunantem  confpiciens  in  defertodiebus 
quadragintf,  hic  eft,ajebatElias,rf/«ma 
"Stiam :  flentem  intuens  fuper  Hierofoly- 
mam,  Jeremias  eft  ifte,dicebat,<<//;  verb  Je- 
remiam.  Eodem  modo  difcurrebant ,  qui 
eum  afferebant  effe  aliquem  casterorum 
San&orum  vel  antiquorum  Propheta- 
rum  :  aut  unum  ex  Vropbetti.  Is  qui  admi- 
rsbilem  Chrifti  fapientiam  attendebat 
non  ftudioacquifitam  fed  infufam  :  ifte 
eft  iuquiebat  Salomon,    Ciui  novam  in 


M  O 

monte  legem  videbatpublicantem :  Mo- 
yfen  efle  aflirmabat.  Qui  perparabolas 
cernebat  comparantem  homines,  hic  Na- 
than  eft ,  ajebat.  Qui  peccatricis  videbaf 
admitteutem  obfequia  mulieris  ;  hic  O- 
feas  eft ,  afferebar.  Qutpernoftantem  in 
oratione  notabat ;  David  eft  ifte ,  inquie- 
bat.  Qyi  laudatum  a  populo,  exagitatum 
a  Principibus  confpiciebar :  ifte  eft,  afle* 
verabat,Danicl.  Qui  tanta  humilitate  in- 
jurias  attendebatfuflerentem  j  Michaeas 
eftifte,concludebat.  Quifpeftabat  infir- 
mosfanantem  ,  mortuosrefufcitantcm: 
hic  eft,  inquiebat ,  Ehfaeus.  Ita  ut  copia 
miraculorum  diverfitatem  caufaret  opi- 
nionum  3  &  Chriftus  in  rei  veritate  unus 
duntaxat  homo ,  in  opinione  effet  multi- 
tudo  hominum.  Sed  erat  multitudo  ho- 
minum  in  opinione  ,  exiftendo  unus  tan* 
tum  in  reiveritate.  Nam  licet  verk  effet 
unus,  erattamen fa&us  ad  fimilitudinem 
multorum  :  J»  fimilitudinem  hominumfa* 
Qus. 

Ah  mi  gloriofe  Patriarcha  .'  SivitaS^ 
Ignatii  confcripta  fine  nomine,de  ipfo  fu- 
fcitaretur  quxftio :  Quem  dicunt  homines  ? 
nullus  dubito  quin  totiis  mundus  in  diver- 
fas  abiturus  effet  opiniones  :  nec  foret 
qui  facile  divinaret ,  quifuam  ifte  San3u3 
effet.  Lachrymae  quas  pro  pcccatis  vitae 
prieteritae  fuudebatS.  Ignatius,tam  eranfc 
affiduasjutper  eas  folas  vifum  amiferit;  8i 
opinareturmundus  ipfum  effe  S.Petrum, 
Integris  o&o  diebus  S.Ignarius  raptus  fuic 
in  excafin ,  in  qua  Deus  ipfi  fundandae  re- 
velavit  itiftiftitum  Religionis;  &  eundem 
Paulumeffe,mundus  afflimaret.  San<fto- 
rum  nemo  jnimicos  maiores  hoftefque 
habuit  pertiuaciores  quam  S.  Ignatius  t 
fed  vindifta  quam  de  fuis  fumebat  ini- 
micis,  eft  illa  quam.pro  inftituto  fuis  reli- 


/ 


D  E     S.  1  G 

Juit  fiiiis ,  oratio  erat  pro  ipfJs  ad  Deum 
tufa  :  atque  hunc  J.itephanum  mundus 
arbitraretur.  Tale  erat  magifteriuro  fpi- 
xituale  S.  Ignatii3reguteque  perfcaionis, 
quas  docuit3tambene  fundatai&  folida:, 
ut  San&i  omnes  poft  ipibm  ab  Ecclefia 
in  numerum  aanaorum  relati  velfuerint 
difcipuli  fpiritus  ipfius ,  aut  illi  fefe  con- 
iormarint;  &S,  Bafilium  mun(Jus  crede- 
ret.  Tale  S.  Ignatius  dominium  five  im- 
perium  habebat  iri  Tartarum,  utD^mo- 
aes  ad  vocem  ipfius  nominis  hi  adgenicu- 
Jarint,  alii  tremuerint,  ifti  velut  exanimes 
in  terram  corruerint ,  univerfique  e  cor- 
poribusobfeffisfugeriut  :  &mundusju- 
dicaref  hunc  efle  magnum  illum  S.  Anto- 
aium.  Peccatoribusrepugnantiam  often- 
dentibus  fua  exponendi  in  confeffione 
3celera,enarrabat  St  Ignatius  tranfaa*  vi- 
tx  fuK  peccata,  ipfe  primus  fuo  confitens 
pcemtenti  Confeflarius,  ut  pcenitens  fimi- 
liter  confiteri  non  erubefceret  Confefla- 
no:  &confideratis  hifce  coufefiionibus 
mundus  putaret  eiTe  s.  Auguftinum.  Nul- 
Jumiuit  neceffitatisvel  miferi^egenus' 
quod  non  lenierit  charitasS.  Ignatii  J  pau- 
peres,  infirmi,  orphani,  vidu* ,  turpis  & 
profligata;  vitas  mulieres  apud  s.  Igna- 
tiumiuveneruntremedimn  •  c^mundus 
hunc  autumaretipfumefle  S.  Nicolaum. 
Magnus  ille  vir,doaiffimus  &  religiofif- 
fimus  Pater  Ludovicus  Granatenfis/unum 
€  maximis  mundi  mirabilibus  qu*  Deus 
fecit  in  mundo,  aflerebat  extitifle  s.  Igna- 
tium  ejufdemque  inftitutum  :  cumvero 
huic  Religioni  tameximix  S.Ignatius  no- 
men  dederit  non  fu*,  fed  Minimae ;  hinc 
mundus  cenferetefle  S.  Francifcum  de 
Paula  .9edanteq.jam  ulterius  progredia- 
mm :i  fi  cui  plures  viderentur  hujus  mun- 
di  afhmilatioucsmajorque  opiniouum  va- 


N  A  T  X  0. 


91 


netas,quam  utomnesin  uno  queant  con< 
jungi  homine ,  is  multitudmis  meminerit 
exemplarium  ,  quibus  eumDeus  voluit 
eiiefim,em  ,  juffitque  per  traditum  in 
manus  Iibrum,dicens,  Et  vosfmnlcs  homint- 
T;  ,IaraIibethujusIibripagina  inde- 
ciselegi  poterat  nova  hujusgloriofi  & 
numerofiproblematis  opinio.  Nonfe- 
meUed  fxpius  vidit  S.  Iguatiusfquantum 
M  hacviden ipofluntvita)  eflentiam,  at- 
tributa ,  perfonas,  &  prccefliones  divina; 

T:  £^2?*  arbitrerur  >c  dicat  hunc  ef- 
fe  S.  Benediaum  ?  Talis  fuit  comprehen- 
Uo,  quam  e  facris ^cripturis  habuit  SA& 
uatiusanteetiamquamfluduifietJutlScri- 
ptur*  (  veluti  temporibus  Efdr*  )  per- 

itx>m  jPfius  ftiffcflt  imsnt3£  me^ 

&  quisnon  putet  ac  dicathunc  efle  &Ber~ 
mrdum  ?  Obediebantimpeno  ^.Ignatii, 
mcendia,  tempeftates,  terra,  marefignis! 
venti  t  &  quis  non  /-ufpicetur  ac  dkat 

hunc  efie^.Gregorium  ThaumaturgumJ 
Eodem  tempore  &  inftanti  fuit  s.  Ignal 
tiusRomaefimuI&Coioni^,  utfatisfa- 
ceret  unius  duntaxat  filiorum  fuorum  ip- 
Zm  Vldere  mich  ^efiderantis  devotioni ; 
&quisnonexiftimet&dicat,  huncefle 
^AntomnmdePadua  ?  Refufdtavitf. 
lgnatius  non  pauciores  quam  novem 
mortuos  :  &quis  non  judicet  dicatques 
W  efle  S.  Patritium  ?  Ipfe  Mars \il 
Ecclefiae,  &  malleus  ha^reticorum ,  &  di- 
cetur  uon  abfque  ratione  &  Athanafius. 
Ipfe  adamas  fuit  conftanti^contra  vitio- 
rum  impetum,  &  contra  vim  Potentum : 
&dicetur^Chryf0ftom-JS.  Ipfefuitre- 
ftauratordivinicultusacfrequenti^facra- 
mentorumi&^ylvefterreputabitur.  Ip- 

otbem  Chrift,anu  univerfum,&  videbitur 
fteiie  Gregor.  Jpfe  eft,qui  facris  fubdidic 
M  *  JEvan» 


9a  S  e  r  m  o 

Evangelicis  legibus  omnes  utriufque  or-  culum ,  ad  profequendum  qucd  coeperaf 
bisGentiies  :  dicentque  &denovoin-  opus.  Inftacvicerepecita,a(picic,iterac- 
quirent  duo mundi ,  quifnam  eftifte  fan-  que  afpeftum ,  delineat ,  &  ad  deiinean- 
€tus  ,  vel  quinam  iu  uno  fan&o  fanfti  ?  dum  revertitur.  Sed  cumidem  effet  ob- 
Denique  fi  mundus  nefciret  ,  magnum  je&um:  nunquam  idem,quod  antevide- 
hunc  fanftum  effe  S.  Ignatium  ;  non  foret  rat,objedum  poterat  invenire.  Qyotief- 
infiguis  aliquis  in  Ecclefia  fanfiuSjde  quo  cunque  enim  intuitum  applicabat,  &  ite- 
formari  alia  poffec  opinio,quam  quod  hic  rabat ,  toties  diverfa:  erant  facies :  &  toti- 
idem  ipfe  efler.  Sed  omnes  fimiles  erant  dem  figurae  novae,quibus  hic  ipfe  fandus 
Ignacio.-Ignatiusnamquefimiliseracom-  repraelentabatur.  Obltupuitpiclordefti- 
nibus :  Lt  vos fimiles  fammbus.  titque  a  pi&ura.  Stupuere  omnes  videu- 

tes  inceptorum  varietatem  delineamen- 
§«    III.  torum,  Et  ego  quoque  admirari  volo 

I^Gofaltemfublimemadeodifcurfum  hujusintuitu-prodigii  :  &  mihi  tantum 
j  probare  non  prajfumerem ,  nifi  cce-  placet  admirari  prodigium.  S.Ignarius 
lum  (cujus  eftaffumptum  )  inlereci-  nunquam  duoshabuit  vultus;  quantomi- 
peret  probationem.  Difpicite  utrum  nustot?  fuitaulicus,fuit  miles,fuitReli- 
probarit  ipfum  evideuter ,  eleganter,  &  giofus ;  &  nunquam  mutavit  colorem  vel 
acute.  Iufirmum  Ignatium  &  in  extre-  vultum.  Servivitin  aula  Ferdinando  Re- 
mis  confiitutum  vifiuturusadvenirEmi-  gi  Catholico  :  &  maximus  ipfius  orna# 
nentiffimus  Cardinalis  Pachecco  addu-  tus  fuit  color  unicus ,  &  expreffa:  vultu 
censfecuminfignernpi&orem  ,  qui  ex  affecTiiones  animi.  In  vultu  ipflusamo- 
quodam  loco  vifum  (anSusn  non  vifus  remintuebanturamici,naufeam  inimici, 
abipfodepingerecfurtive,abdicfepi&or,  finceritatem  Princeps  :  adulationem  nc- 
intueturS.  Ignatium,format  ideam,  ap-  mo.  Miles plumbeas  mter  glandeswun- 
plicar  ad  quadrum  penicillos ,  &  faciem  quam  mutavit  colores  :  xquali  in  come- 
incipi:deliiieare  :  revertituradafpicien-  dia  animo  &  in  prxlio.  DilTidium  alf- 
dum.  Res  mira  .r  quem  videratance,non  quando  fuit  ipfum  inter  &  generofum 
erat  fimilis  huic :  quem  videt  modo  j  nou  quendam  ac  potentem ;  &  refert  hiftoria, 
ead.meratfacies,  noneademfigura  jfed  ipfum foium folo gladio  occurriffe  inte» 
alia  plurimum  a  prima  diverfa.  Pi&orad-  gra:  gladiatorwm  turbx  ,uec  vel  unicuro 
miracusacoepradefifticdelineationej  fe-  pedem  cefTiffe  loco :  brachium  qurdemr 
cundamorditurpiSuram.Tertiademum  caecerrquemembra  mutabant  acliones  ; 
vice  renovat  intuitum  (  novum  miracu-  fed  frcies  non  immutabat  colorcs.  Fa&us 
ium)  fecundum  quoque  Prototypon  di-  Religiofus  femper  exemptus  fuitajurif- 
fparuerat,  &  Ignatiusjam  terriomutatus  di&ione  fortuna:  ;  neque  tamen  idcircd» 
novum  induerat  vultum  novis  lineamen-  exemptus  a  vicifTitudinibus  mundi.  Taro 
tiSjiiovo  colore,novaproportione,&no-  enim  erat  asqualis  anitni  ejus  conftantia 
va  ftgura.  PicW  jam  caffum  laborem  &  ferenitas  J  ut  nemo  in  ipfias  potueric 
pertjefus  ab  ulterioripotuiffetceffare  co-  invenire  vulru  perturbationem  auc  mu« 
namine  ;  fedhoc  ipfum  anicuavit  mjra-  tationem,   Idem  w  fucceflibus  pro~ 

fperi^ 


De  S.  Ignatx  ©.  5>j 

fperis}qui  Ja  adverfls;  inprofperisabf-  Job,SamueI,  David,  Salomone  :  jt*  ut 


que  figno  lsetitiae  j  in  adveriis  line  um 
bra  triftitiae.  Quapropter  li  eodem  fem 
perlgnatius  fuerit  vuitu  ,  fi  eundemha- 
buent  &  femper  confervaveritafpe&um, 
quam  nunc  ob  rationem  in  tot  tranfmu- 
tatur  formas&  figuras  ,dum  in  ipfiusde- 
pingendalaboratur  effigie  ?  propter  hanc 
ipfam  rationem.  Erat  namque  Ignatius 
nnus ,  fed  fimilis  multis  &  qui  multis 
erar  ftroflis,  in  multis  folummodo  pote- 
rateffigiari  figuris. 

Chriftus  antequam  apparuiflet  in  mun- 
>  fuam  prsemifit  effigiem,  ut  omnes 
_   homines  ipfam  recognofcerent  &  ama- 
rent.  Sed  quaenam  fuit  Chrifti  effigies  ? 
eafus  admirabiljsnoftraefirmanda;  inten- 
tioni !  effigies  Chrifti  (  prout  omues  cfo- 
cent  Patres )  fuit  effigtes-  ex  multis  figu- 
ris  compofita.  Una  figura  Chrifti  fuit 
Abel ,  altera  Noe  %.  haec  figura  Abra- 
ftam,  ilia  Ifaac  :  ifta  frgurajofeph ,  alia 
Moyfis,  alia  Saaafonis,  Jobi ,  Samue- 
lis,  Davidis ,  alia  Salonwnis&  aliorum, 
Veruntamen  fi  unus  erat  effigiatus ,  & 
um  fimiliter  effigies,  quomodo  effigia- 
tts'  in  totac  tamchverfas  figuras  ?  Quia 
pcrfectiones  Chrifti ,  licet itr  inferiori 
g:adu,  non  inveniebantur  nec  inveniri 
pofierant  colle&ae  irr  uno  duntaxat  ho- 
mine  :  &  quia  in  multos  honunes  erant 
0ifperfaey  hinc  in  mukis  eft  adumbra- 
tus  figuris.  Chfiftus  ipfa  erat  imiocen- 
tia,  ided  effigiatus  eft  in  Abelo  :  erat 
ipfa  puritas,  hinc  eft  effigiarus  in  Jo- 
feph:  ipfa  manfuetudo,  idcirco  effigia- 
-tos  in  Moyfe  ;  ipfa  fortitudo,  propte- 
reaeffigiatnsin  Samfone  :  ipfa  charitas, 
patientia ,  obedientia ,  eonflantia,  juftitia, 
J> ietas,  ipfa  denique  erat  fapientia ,  ea  de 
ewsi%tiracu*  m  Abraham^Ifaac^Moej, 


unica  duntaxat  effigies,  iu  multas  tamen 
figuras  effet  divifa  ;  in  multas  etenim  fi- 
guras  folummodo  cadere  poterant  per- 
ie<3iones  effigiei.  Similisfuit  effigies  S. 
Ignatii,  veluti  fa£ta  ad  multorum  iimili- 
tudinem.  Et  vosfimiles  hominibuu 

Sednonimmoraborapplicationh  idem 
enim  video  accidifle  Ezechieliin  effigie 
S.  Ignatii,  quod  pi&ori  Romano*. 

Vidit  Ezechjel  currum  myfteriis  ple- 
num  ,  qui  fuper  quatuorvivas  moveba- 
turrotas,  &  vocabatur  currus  Gloriae 
Dei.  Hunc  currum  quatuor  amigmatica 
traheb^nt  animalia,  quaternis  fingulafa- 
ciebus,fcilketHominis,  Aquilae,  Leo- 
nis,  &Bovis:  quibus  quatuor  mundi 
partes  refpiciebant.  Defuper  in  throno 
Saphirino  homo  apparebat  ignitus  :.  a  E-ter/;.  rt 
lumbis  defuper ,  &  a  lumbis  deotfum ,  quaft  V.  ij* 
fpecies  ignis  fplmdmiu.  Hunc  currum  re- 
praefenraffe  Religionem  Societatis  Jefuj 
a  multis  fuit  affirmatum  authoribus.  Vo- 
cabatur  currus  gloriae  Dei:  iftud  nam- 
que  Symbolum  S.  Ignarii :  Ad  maprem 
Dei  gloriam.    Ferebatur  quatuor  rotis  s 
h^c  fiquidem  eft  differentia  Societatis.. 
A  ix  Religiones  generalker  tribus  £t- 
mantur  rotis ,  id  eft  >  tribus  votis  effen* 
tialibus,  fed  Societas  quatuor  :  Votff 
obedientis ,  paupertaii?,  csftitatis,  cunr 
cacterisr&  quarto  voto  obedienrix  parti> 
cularis  fummo  Pontifici.  Refpiciebant 
quatuor  animalia  fimul  quaraor  mundf 
parfes ,.  nam  hic  finis  eft  &  inftir-jtum 
Societatis,ire,  vivefe,  vel  mori  in  quav 
-cunque  mundi  parte  r  ubi  majus  fperatur 
Dei  obfequium  &  lucrum  animarumv 
Habebant  faciem  Horninis  ,  Aquila»;, 
Leonis,  Bovis.  Hommis  ,  oh  converf^ 
tioaerja  ^miiliarem-  cum  proximo..  Aquit' 


/ 


67.  v.i 

Arias 
UonU 


Corn.  a 
Lap. 


94  S  E 

Ise,  ob  fcientiam  fcribendi  ac  docendi : 
Leonis  propterfortitudinem,  qua  refi- 
ftuncinimicw  fidei:  Bovis,  propter  labo- 
tem,  quoChriftiauum  colunt  agrum,  to- 
ties  de  aratrotranieuntes  ad  lacrificium. 
|u  populo  homines,  in  campo  boves ,  in 
fyl  vis  leones ;  in  nubibus  aquihe.  Ec  ne 
hxc  expofitio  auditorum  libero  rehu- 
quatur  arbitrio :  ubi  Jcriptura  loquens  de 
iftis  animahbus  inquit,  animalia  tua ;  legit 
j  Arias  Montanus.  Viri  Societatis  tm.  Homo 
'  ignitus  in  fummitate  currus  viius  non  in- 
diget  explanatione :  illo  fignificatur  Ig- 
nauus,igneus,flagrans,  &  ardeus.  Hoc 
fuppofsto. 

Vidit  Ezechiel  hominem  iflum  igne- 
um  triumphantem  in  curru ,'  cupieufque 
defcribere  ejus  fimilitudinem  :  &deme- 
dio  ignis,  quafi  fpecies ,  fcripfit  has  feptem 
literas. C.H.A.  S.  M.  A.  L. uti  habentur 
in  originali  Hebraico :  ex  cujus  textu  lo- 
quor.  Pofito  quod  hae  literas  fimul  fump- 
tx  fonent  Cbafmal,  verbum  dubias  fignifi- 
cationis,  &  quod  tantum  femel  in  hoc 
loco  in  fcripturis  invenitur:  Cabaliftx  ta- 
men,  prout  refert  Cornelius ,  volunt  has 
literas  efie  fymbolicas :  quarum  inveniun- 
Curmulta  exempla  &  myfteria  in  facro 
textu.  in  literis,  quas  vidit  Balthafar,  in- 
terprete  Daniele,  tria  verbatres  indica- 
bautfententias:neque  plus  aliquid  fcri- 
ptum  erat  quam  initium  fingularum.  In 
qunuor  literis  nominis  Adam  [  ficut  no- 
avit  S.  |uftinus]&poftip{um  in  diver- 
[©'<  is  5,  \uguftinus,  fignificavitMoy- 
fes  quacuor  partes  muudi  :  quatuor 
ut  literas  nommis  Adam,  fecun- 
fjctum    jjrascum  ,  funt  quatuor 
tiales     quibus  fcribitur  Ori- 
i  '^tennio,  &Meridies. 
i  modo  kg.mus  iu  tertio  hbro 


R  M  O 

Regum ,  quod  Semei  maledix"erit"  Da-  ^  tleg.  2+ 

vid  malediclione  pefiima  :  &  in  Hebrao,  Vt  gt 
prout  declarat  S.  Hieronymus  ,  verbum 
iftud  conftat  quinque  hteris  ,  quarum 
quxhbet  integram  fignincatdi&ionem, 
&  quaelibet  maledictionem  particula- 
rem  ,  ab  ipfa  incipie-ntem  litera,  Deni- 
que  (  fi  fides  habenda  fit  Corrafio]  hoc 
fuit  myfterium  ,  quo  Sybiilae  fcnpfe-  Apui 
runt  has  quatuor  literas  S.  P.Q^R.  quas  tn 
Romani  fuis  inferuerunt  vexiliis  ,  per  Cabal, 
ipfas  denotantes  ,  Seruitm  fopulufque  Ro- 
manus :  cum  earum  genuina  eflet  fignifi- 
catio ,  Salva  Populttm  Quem  Redemijii.  Re- 
vertamur  mod6  ad  propofitum  noftrum 
&literas*,  feufus  fit  allegoricus  vel  ac- 
commodacitius:  prout  do&is  magis  pla- 
cet.  Vidic  Ezechiel  hominem  igneum 
infummitate  currus;  fcribere  voluit  & 
explicare  ejus  fimilitudinem ,  &  de  me* 
dioignis  quafifpecies  :  &  folum  reliquitin 
iftis  litteris  arcanis  notatum  non  quam 
hibebat  fimilitudinem  ;  fed  principia  fi« 
militudinum ,  quibus  fibi  reprasfentaba- 
tur :  quafi  accidiflet  Ezechieli  in  Ignatio, 
idem  quod  Pi&ori  Romano.  Progre- 
diamur  fimul.  Intuitus  eft,  Ezechiel  ho- 
minem  igiritum  ,  &  vidit  Ignatium  per- 
fecutionibus  exagitatum  ;  perfecutum  a 
doraefticis  &  extraneis ,  ab  haereticis& 
Catholicis,  a  fxcularibus  &  Rehgiofi?, 
perfecutum  infeipfo,  &in  fuisfiliis  :  in 
vita  &  poft  mortem  :  in  terra ,  &  in  cce- 
lum  ufque  p*erfecutum.  Quiavero  ccu- 
li  Prophetici  omnia  penetrant  tempora  ; 
San&us  tantis  exagitatus  perfecutionibus 
ipfi  videbatur  effe  S.  Clemens ,  &  fcripfit 
unum  C.  Revertitur  ad  intuendum ,  & 
ad  melius  firmandum  fe  in  eo  quod  vi- 
derat,  jamque  alia  erat  repraefentatio. 
Vidit  in  fpecu  Ignatium  cum  cruce  & 

cra- 


De 

cfanio  ante  fe ,  proftratum  humi ,  cin- 
ftum  cilicio,  infiuitasfunclentem  racluy- 
mas ,  jejunantem ,  vigilantem ,  orantem, 
carenis  ferreis  corpus  caftigantem,concra 
tentationes  forciter  Iu£hnrem  ,  &  nu- 
dum  pe&us  duro  lapide  ferientem,  per- 
fuafit  fibi  Ezechiel  hunc  effe  S.  Hiero- 
nymum  ,  jamque  fcripferat  unum  H„ 
cum  fubito  mutatus  fgnatius ,  in  nova  fe 
often.ditfpe.cie.  Erathic  Sauclus  tantus 
ifto  cernporeidiota,  ut  nonplus  noffet 
literarum  quam  A.  B.  C.fed  mox  ccelefti 
illuminatus  radio  ,  librum  fcribebat  de 
altiffimo  fan<3iffimaj  Trinitatis  myfte- 
rio ,  cum  defiaifaone  efTentiae,  cum  nu- 
mero  &  unitate  attributorum  ,  cum 
aequalitate  perfonarum,  cum  diftincT;ioue 
relationum,  cum proprietate notionum , 
cum  ordine  emanationum  &  proceffio- 
uum  divinarum  :  &  hoc  totum  cognitio- 
ne  tam  clara  &  profunda,  ut  Propheta 
refolverit  hunc  non  eiTe  alium  quam  S. 
Achanafium ,  confcribentem  Symbolum. 
Forrnayic  unum  A,  fed  formara  vix  Iitera, 
Ignatius  jam  altera  erat  vice  mutatus. 
Reprasfencabatur  veftitus  ornamentis  Sz- 
cerdotalibus,  &  vivum  tenens  manibus 
puerulum  (  qualis  ipfi  cafus  frequenter 
acciditjcirca  illud  tempus  MiiTas,  quo 
maximis  devotionis  affeaibus  facram 
defiderabat  Hoftiam  fumere,  cortinasac- 
cidentium  fuorurrs  Chriftus  removebat, 
&  ut  amabiliorem  fefe  fuo  monftrarec 
fervo ,  apparuit  illi  in  forma  pueruli : 
fczechiel  hoc  modo  ipfum  in  habitu  Sa- 
cerdotali  cum  puerulo  Jefu  in  manibus 
vi&m,  arbitratus  fuitefte  S.Simeonem, 
fcripfitque  unum  S.  Nihilominus  mox 
fuum  recognovisr  errorem :  ex  Originali 
fuo  prodigiofo ,  in  novam  etenim  ftVu- 
ram  mutatum  fuerat,  MQuftrabatu/jn 


S.Tgnatio. 

habitu  egregii  militis  S.  Ignatius  exor» 
natus  plumis ,  aliifque  ornameutis,  pau- 
perem  juxta  fe  habens  mendicum  :  tol» 
lebat  pileum ,  tollebat  pallium,  propriif- 
que  fe  fpoliando  veftibus,  operiebat  iif- 
dem  mendiculum.  Miles,  &  exuens  fe« 
ipfum,  ut  veftiatpauperem,  ifte  S.  eft 
Martinus,  inquit  S.  Propheta.  Forma- 
vit  itaque  unum  M.  fed  novam  denud 
metuens  mutationem  objefli,  quxSc 
facTia  eft.  Erat  Ignatius  raptus  in  aera 
brachiis  pendulis ,  vultu  inflammato  , 
oculis  in  ccelum  fixis  ,  accufando  cum 
fufpiriis  brevitatem  no&is,  &conque* 
reudo  foli  de  exiguis  momentis  quibus 
fibi  ortus  fuerat  in  occafu ,  &  occiderat 
in  Oriente.  Propheta  perfuafus  mag- 
num  Ignatium  efie  magnum  Antoniurrr, 
exaravit  fecundum  A.  at  divinus  Proteus, 
non  abfque  cura  :fubito  Vidit  incendium 
de  terra  afceudens  in  ccelum  ,  atque  in 
ejufdem  medio  Ignatium  incenfum  vivis 
flammis  ignis  &  zeli  smorisdivini,ignis 
&  zeli  amoris  proximi.  Et  licet  Eze- 
chieli  videretur  effe  S.  Laurentius,  figna* 
Vit  unum  L.  attamen  tot  pr*cefTerant 
transfigurationes,  &  tam  diverfae  formae, 
quibus  mutavit  Ignatius  faciem  ,  geftus, 
a&iones,  ut  candem  agnoverint  oculi 
Prophetae  veritatem ,  uti  agnoverunt  pi- 
cloris.  Hoc  modo  imperfe&a  permanfic 
utraque  pi&ura :  ccelum  &  terra  agnovit, 
quod  effigies  Ignatii  non  poffet  ad 
unam  duntaxat  reduci  figuram  :  aut  in 
unica  tantum  depingi  effigie  ,  ac  veluti 
caeteri  SarnSi ,  qui  fa&us  erat  ad  fimili- 
tudinem  omuium :  Et  vos  fimiks  hommihtts. 


V 


S  IV. 

Idimus  Ignatium  fimilem  fiommi- 
bus  ;fupereft  uc  videatnus  Igna- 

mm 


ft  s  E 

tium  hominem  fine  fimili  Sed  ex  eo- 

dem,quod  afferuimus  ,  difficultas  nafci- 
tur&  dubium  nobisrefolvendum.  St  tg- 
iiatius  tot  fuic  hominibus  fimihs,  qiu  po- 
teft  imffe  homo  fine  fimili  Iguattus  ?  u 
ads6  fimiiis  erat,  &  tot ,  quomodo  non 
h  abebat  nec  habuit  fimilem  \  S.  Thomas 
dindo  rationem  ,  cur  Ecclelta  apphcet 
d;verfis  alHS  Sanftis  illa  ipfa  vetba  de 
P.Tfe.     Abrahamoenunciata  ,  No»  4  mvtntus  fi- 
afhd  W~  vniu  illi,  qui  confervatet  legem  excclfi ,  hanc 
nm  hk.  ait  ejTe  cauiam  5  gratiam  videlicet&  prac- 
rogativam.fpecialem,  qua  Deus  folet  fm- 
gularem  reddere  quemlibet  Sanaorum , 
%  tefpedive  fanaiorem  facere  caetens. 
Sc-d  nouhabet  iftatatiolocum  in  S.  Igna- 
tio  :  fiquidem  jam  vidimus ,  Deumiph 
dediffe  loco  exemplaris  omnes  SanSos , 
ipfumque  fuiffe  fimilcm  non  unifed  om- 
nibus;  imitando  quemlibet  inilla  gratia 
&  perfeaione ,  in  qua  fuit  excellentior. 
. .   Cardinalis  Hugo  inquit  „  ifta  verba.  Ncn 
Bugo  bic,  «  inrmtus  ftmilh  iU:  effeintelligendade 
illo  facculo,  in  quo  quilibet  Sanftorum 
floruit :  &hiuc  videruus,  pofteaquamda- 
tum  fuiffet  hoc  Abrahamo  elogium ,  fi- 
U.uvfr  militer  datum fuiffe  Job,  Quod nonfitfimi- 
Hs  Hli  in  terra  ;  qutlibet  uamque  in  fuo 
fxculo  fuit  fingulavis ,  uec  fimilem  ha- 
buit.  Sed  neque  hasc  ratio  Sandolgna- 
tio  convenit :  San^i  enim  ,  quos  Deus 
ipfi  propofutt  in  univerfaliillachronica, 
in  cnjus  ipfc  fe  compofuit fpeculo,  fuum- 
que  concepit  vivendi  modum ,  non  fue- 
runt  hi  Saufiki  fingularesunius  tantum  la> 
culi :  led  Sanaiomnium  xtatum  &  om- 
nium  feculorum.  Si  igitur  S.  lgnatius 
fimilts  fuittam  multisqul  noteft  fubfifte- 
re,  fimilem  non  habuiffe  ?  Dico  quod 
valde  fac«le,  fi  diftinxerimus  partes  & 
totu«u.  S.  Ignatius  fumptus  fecundum. 


R  M  0 

fuas  partes,  erat Gmilis :  fumptus  fccun- 
dumfetotum,  non  tabebat  umilem. 
Atteudite  numhocprobem. 

Creato  ccelo  &  elementis ,  in  ccelo 
creavit  Deus  Angelos  ,  iu  aere  aves ,  in 
mari  piices.  ,  in  terra  plantas,  animalia  , 
&  ultimo  hominem.  Nihilominus  cum 
hoc  univerfum  tanta  effet  repletum  ,  & 
oruatum  immenfitate  dc  varietate  creatu- 
rarum,  facer  tamen  inquittextus,  quod 
in  omnibus  iftis  ncn  inveniebatur  una  , 
quse  fimilis  effet  homini :  Ad<t  verb  non  in- 
veniekatur  adjutor  ftmilis  ejus.  Mthi  potiiis 
videtur  dicendum  fniffe  contrarium  :de- 
monftrative  namque  evincitur ,  non  h> 
veniri  creaturam  ullam  in  toto  mundo  , 
qux  non  habeat  fimilitudinem  cum  ht> 
miue.  Univerfas  cteaturaj  mundi  hujus 
(  nou  loquendo  de  homine  )  vel  vivunt, 
vel  non  vivunr.  Si  non  vivunt :  funtcoe- 
li ,  elementa ,  petrae ;  fi  vivunt ;  vel  vi- 
vunt  vita  vegetativa ,  ut  funt  plantae,  vel 
vivunt  vita  fenfitiva  utiuntammalia  ;vel 
vivuut  vita  rationali  ut  funt  Angeli  3  & 
omnia  hasc  inveniuntur  in  homine.  Ho- 
mo  enimab  elementis  habet  corporeum, 
a  plantis  vegetativum  j  ab  animalibus 
fenfitivum :  ab  Angelis  rationem.  Hxc 
fuitratio&  fenfus  (  uti  notavit  S.  Augn- 
ftiiius)  quo  Chriftus  appellavit  hominem 
omnem  creaturam  ,  dicens  Apoftolis: 
Iradicate  omm  creatuu.   Homo  fiquidem 
univerfale  eft  compendium  omnium  cre- 
aturarum  :  &  omnes  creaturas  fecundiun 
fuam  propriam  naturam ,  funt  aggrega- 
tac  &  quafi  effigiata:  in  homine,  Jam  & 
univerfx  creaturx  in  hoc  mundo  a  Deo 
creatx ,  tantam  habent  cum  homine  fi- 
militudinem ,  &  homa  fua  propria  natu- 
ranonuni,  vel  aliquibus  tantum  ,  ied 
omnibus  fimiUs  eft  creaturis :  quomodo 

igitut 


Gen.  t. 
v.  10  J 


Augujlin. 


Man.16. 
v.  15, 


Di  S.  I 


G  N  A  T  I  O, 


igitur  facer  dicit  textus ,  quod  inter  om.  habuit  Jofeph.  Refert  textus  JediiTe  ioff 
nes creaturas  noa  inveniebatnr  fimilic  h„.  '   j         x  us  dcdlJ1«ip« 


nes  creaturas  non  inveniebatur  fimilis  ho 
mini  ?  Non  inveniebatur  fimUis  ejus.  Qyia 
licet  homo  confideratus  fecundum  fuas 
partes  omnibus  fimilis  eflet  creaturis  ; 
confiderato  tamen  toto  homine ,  vel  ho- 
mine  feamdum  fe  totum ,  nuila  ipfi  erat 
alia  creatura  fimilis.  Partes  erant  fimiles: 
totum  non  habebat  fimiie.  Ita  ut  eadem 


Deum  pro  ha;reditate  terram  amariuf- 
queadmare,  8c  aflumineufque  adfines 
terra;  :  Hareditare  k  mari  ufque  ad  a 
flumine  ufque  ad  terminos  teru :  &  idem  ex- 
prefse  iegitur  de  Salomone.  Aflerit  tex- 
tusDeum  ipfi  dedifie  benediaionem  om- 
nium  gentium ,  Beneditlionem  omnium gen- 
ttum  dedit  iili,    Eandemque  benediftio- 


Adamo,divifa&perpartesefletfimilitu-  Ifaaco.  Si  igiturMoyfes,  Teohte  Tofenh 
do  :  unita&conjunaaeffetdirTerentia.  ^o^&fi^SSr^ 
Pan quoque  rat.one  S.  Ignatius rtfpefla  in  iifdem graciis, in iifdem  excel IentH rfa 
S  Suemegofemper  iifdempratrogativis.quomod^Slm- 

refpicio.    Sanaus  Ignatiu,  ex  parte  ad  quitoraculum,  mnefi  inventus  CimiluiL 
partem  erat  firmhs  :  San^us  Ignatius  fcilicet  Afefc^S 
otus  nou  habebat  fimflem.  Adam  fimi-  pr*rogativas  efle  diviS  in  mul  is^eTeffe 
^hs  finefimilnnteromnescreaturas:San-  conjunaasinunotantum:Er^S^  „.  , 
auslgnatius  fimihsfine  fimiliiater  om-  ^m^ommneuAhSm^k  C"*fc 
nesianttos.  m^Sk  Pcrpartes,multoshabuitfimiles:  Abraha- 

Ineodem  textu  Ecclefiaftici  habe-  mototi&unito,nuIlus  fuitfiml.Simil  I 
mus  confirmationem  admirabilem  hujus  tudines  Abrahami  divifit ,  quemlibeTi 
di/Bmihtudmis  compofitae  & fundata,in  brahamo  faciebant  firnilemSSnei 
multis  fimihtudmibus.  Dicit  textus  A-  Abrahami  unica.  «eaMeba«  S«EZS 


tcclef  brahamum  non  habuifle  fimilem  :  Non 
44»  VAO,  ejiinventus  ftmilis  illi.  Et  pro  probatione 
hujus  elogii  &  propoGtionis  tam  fiugula- 
ris,  idem  textus  mox  enumerat  excellen- 
tias  &  prasrogativas  Abrahami.  Sedval- 
deeftnotatu  dignum  :  inomnibusquaj 
ibidem  enarrantur  dehoc  magno  Pacri- 
archa,aliosfuifle  Patriarchas  ipfi  fimiles. 


diflimilem  omnibus:N<w  efiinventus  fimilis 
W.  O  Abraham  !  O  Ignati  /  Abraham  &. 
milis  omnibus  Patriarchis »  fed  iuter  om- 
nesPatriarchas  fine  fimili.  Ignatius  fimi- 
lis  omnibus  Sandis :  fed  inter  omnes  San- 
&os  fiue  fimili,  Si  miuus ,  videamus  hoc 
iu  erTeaibus. 

Pro  effe<3iva  hujus  differentia?  proba- 


Ibtd.  v, 
21. 


Textus  inqui,  Abrahamu  ^cepiffe  £  ^SK^SS 
obfervafle paaum  circumcifionis,  incar-   dum  & imparciale    e6 qubdmalS 


neejusfiarefecit  tefiamentum  :  &hocip- 
fumfecit  Moyfes.  Ait  textus  ipfum  fuif- 
fe  fidelem,  offerendo  in  facrificium  fuum 
filium,  Videlk  in  tentatione  inventus  efi :  & 
ide  fecit  Jephte.Narrat  textus,quodDeus 
itlum  fecerit  crefcere  in  mundo ,  Crefcere 
44'V,ii.  Mumdedit,  quafi temcumulum  ;  &idem 
-    Urt  U 


Gen.  17. 

¥.  H. 

Ecclef. 


ftimonium  fitinimici.  In  Germania  quen- 
dam  obfederat  hominem  diabolus  ade6 
fortis&  rebellis,  ut  cunais  fefe  oppo- 
neret  acrefifteret:  applicata  illi  fuerunc 
omuiaremedia  naturalia  &  dnina :  repe^ 
titimultis  vicibus-exorcifmi  j  fed  nulla 
voluit  ratione  diabolus  cedcre,  Exorci- 
N  '  fta 


S  E  R.  M  O 

fta  ftatuit  totum  invocare  coeleftem  ex-  verae  providentias  &  omnipotenti*  divj- 
ercitum  contta  fupeibum  &  contuma-  nx  ]  iu  concurfu  omaium  Sanaorum  ad- 
cem  hunc  fpiritum  ,  &  per  ordinem  reci-  huc  nne  Gmili  effe  S.  Ignatium. 
tare  Lytanias  hoc  modo  :  S.  Michael ,  S.      Giadio,  quo  David  gigantem  Goliath 
Gabriel,  omnes  SS,  Angeli  &  Archange-  interemit,  uon  fuiffe  alium  fimilem,tdem 
li  i  fed  irridet  omnia.  S.  Joannes  Bapti-  affent  David :  Non  eft  alter  bttpftmilu.  Et  i.  K^.ti, 
fta,omnes  SS.  Patriarch*  &  Piophetce :  at  quid  praeftitic  ifte  gladius,quod  non  fuiffe  y. 
nihilifacitdiabolus.  S.Petre  ,  S.Paule,  ipiius  fimilem,deeodicatur  ?  Idem  in 
omnes  SS.  Apoftoli  &  Evangelifta-efle-  provocatione  Davidis,  quod  in  hoccafu 
ftus  nullus.  S.  Stephane,S.  Laurenti,om-  fec.it  S.  Ignatius  [  qui  &  ipfe  aliquamdiu 
nes  SS.  Martyres :  qualibet  vice  magis  re-  gladius  fuit  ejufdem ,  cui  poftmodum  ca- 
bellis.  S.  Gregori,S.  Ambrofi,omnes  SS.  put  amputavit  ]  armatus  in  campum  exiit 
Pontifices  &  Confeffores  ;  omnes  SS.  fupeibiffinws  gigas  provocavit  totum 
Do&ores  5  pertinacior  atque  ferocior.  saulisexercitum,omnesduodecim  tribus 
S.Antoni,nihil.  S.  Benediae,  ficut  ante.  Ifrael  :  neque  inventus  fuitin  omnibus 
S.  Bernarde,tantundem.  S.Dominice,ad-  vel  unicus  gladius  qui  ftringeretur  contra 
huccontumax.  S.  Francifce,eadem  per-  tam  potentem,  turoidum  ,  &  be-llicofum 
tinacid  fubfiftit.  S.  Ignati,audito  hoc  no-  hoftem.  Inter  diabolos  funt  quoque  gi- 
mine  S.  Ignatii  mox  fugit  diabolus ,  de-  gantes ,  iique  tam  fortes  &  bellicofi :  uc 
ferithominem;  difparet ,  nunquam  dein-  contra  poteftatem  maximorum  Sm&o* 
ceps  reverfus.  Revertere  hucdiabole&  rum  fefe  oftentent  invincibiles.  Hocex- 
exrpeSa.  Quamvismalignus  &  fuperbus,  perti  funt  Apoftoliin  terribili  illo  diabo- 
noune  es  rationalis  ?  nonne  praeditus  in-  lo,de  quo  retulerunt  Chrifto^lonpstuimus  Mdre.f, 
tilleftu  ?  Imo  vero.  Si  igitur  refiftis  Apo-  ejicere  eam.  Goliath  horum  gigantum  fu-  y,  3^7, 
ftolis  quibus  Chriftus  fupertededitpote-  perbiflimus  erat  fpiritus,quemvicit£.Ig- 
ftatem :  fi  refiftis  Patriarchis  &  Prophetis,  natius.  Provocavit  contra  ipfum  exorci- 
Confefforibus,Pontificibus,Doaoribus,  fta  totum  Beatorum  exercitum  :  &  om- 
Mivtyribus,  quare  adfolum  vinceris  116-  nesduodecim  Cceli  tribus.  Numerate 
men  Ignatii  ?  fi  arbitraris, ex  hoc  rce  prae-  utrum  fuerint  duodecim.  Provocavit  An- 
fumpturum  ,  S.  Ignatium  effe  majorem  gelos  &  Archangelof  :Patriarchas  &  Pro- 
aliis  5anais,delufus  es •  nihil  mihi  tale  ii>  phetas  :  Apoftolos  &  Evangeliftas :  Con- 
mentem  venit :  necfiHnseffem  S.  Ignatii,  feffores  &  Pontifices  s  Doflores  &  Mar- 
fi  hoc  exiftimarem.  Effe  fine  fimili(hoc  tyes :  S.icerdotes  &Levita?.  Fi litnH  cviC- 
eftquoddico  ]  am  fignificat  majorita-  piam  hoc cafu,qiri  ipfum  vinceret  ve!  iub- 
tem  ;  folam  notat  differentiam.  Et  ifta  eft  jiceret  '?  Nullus.  Sohs  iilum  Ignatius 
diffeienria,ouod  di?Wus  magnofuomet  quantumvisrebenemexpulit/olusipfum- 
dolore  confeffus  fic cum  erTeau,uon  obe-  Ignatius  quantum!ib?t  obftinatam  fubje- 
dien-lo  invocjir/ont  cxterorum  Sm&o~  cit :  fo'us  fanftus  Iginrius  vicit  adeo  in-  ' 
rum,&  fubjiciendo  fe  ad  nomen  duntaxat  vincibilem.  Fafestur  itaouediabolu?,fa- 
S.  IgiTsni  :  ut  cognofcerec  mundus  per  teaturinfernus , &  ccelumquoque  , Isma- 
jftu^publicumteftmioniuminferni£vel  tium  iater  omues  fan^os  effe  gladium 


D  E     S.  I  G 

Davidis  quodque  ipfi  (  uti  &  illi )  debea- 
tur  elogium  &  gloria,  non  habentis  fimi- 
lem :  Non  eft  alter  fmic fimilis. 

§.  V. 

UT  haec  differentia  cognofcatur  evi- 
denti/fime  pateatque  oculis,refpi- 
ciamus  veram  S.  Ignatii  effigiem.  Igna- 
i  tium  nemo  poteft  depingere  prout  jam 
Vidimus  :  fed  folus  feipfum  depinxit  S. 
Ignatius.    Et  qua:nameft  verapiftura  , 
quamam  eft  vera  effigies  ?  Vera  effigies 
S,  Ignatii,eftiftequemgcftat  manibusln- 
ftituti  fui  Liber.  Optima  cujufque  effi- 
gies  eft  hoc  ipfum ,  quod  fcribit.  Corpus 
penicillo  ;  animus  depingitur  calamo. 
Ovidii  in  Ponto  exulantis  amicorum  ali- 
quis  ejufdem  infculptam  lapillo  annuli 
geftabat  effigiem  :  at  ille  fuos  ipfi  verfus 
mifitjhos,  itiquiens,  veram  fuam  eife  effi- 
giem.  Grata  tua  eft  pietas.,fed  carmina  ma- 
jorimago ,  funt  meaqu&mando.  .Seneca  le- 
gens  chartas  Lucilii,  dicebat  fe  eusn  vide- 
re :  Video  teLucili^iim  maximeaudio.  Et  Au- 
thor  hifce  melior  S.  Auguftin.  graviter  di- 
xit  ,  quod  quamdiu  Deum  nou  videmus 
propria  facie ,  illum  videre  valeamus  ve- 
lutin  imagineinfcripturisejus  :  Vro  facie 
Dei  pone  interim fcripturam  Dei.  Prima  Dei 
imagoeft  Verbum  generatum  :  fecunda 
Verbum  fcriptum.  Verbum  generatum 
efteffigies  Dei,  adintra:  Verbumfcrip- 
tum  eft  effigies  Dei ,  ad  extra.  Et  quem- 
admodum  Deus  fefe  depinxit  in  libro 
fuarum  fcripturarum:  ita  Ignatius  fefe  de- 
pinxit  in  libro  fuarum.  Depinxit  fe  Ig- 
natius  de  uno  in  alterum  librum.  Liber 
vitasSancliorum  enarrans  fuitoriginale  , 
cujus  S.  Ignatius  eft  copia ;  Liberlnftituti 
Societatis  ,  eft  copia  cujus  S.  Ignatius  eft 
originale.  Sed  cum  hoc  ita  fit ;  certum 
eft,Inftitutum£,  Ignatii,  multum  differre 


f  A  T  I  ^ 

abaliis  iuftitutis.  Si  igitur  Patriarcha  fa- 
<9;us  fit  ad  fimilitudinem  aliorum  Patriar- 
charum,  &  Inftitutum  ad  fimilitudinem 
aliorum  Inftitutorum,  quonjodo  fuit  Pa- 
triarchatam  diverfus ,  &  Inftitutum  tam 
dillimile  ?  Quia  S.  Iguatius  quatenus  imi- 
tatus  eft  alios  Patriarchas,&  quatenusalia 
eft  imitatus  Inftituta ,  quamvisaffumple- 
rit  genera ,  non  tamen  allumpfit  differen- 
tias :  genera  eraut  aliena,differentiai  erant 
fu^Deus  homo  faftus  efi  perakiffirnum 
myfterium  incarnationis,&  profunde  no- 
tavitD.Thom.  (ficut  jamantenotaverat  D.  Tbom. 
S.Joann.Damafcenusj  quodfaciendo  fe  opuf.Co  ' 
Deus  hominem  ,  non  folum  afluinpfit  &  &  t.  p  I 
fibi  univit  naturam  humanam  j  fed  etiam  i.  artJu 
omnesalias  naturas  quas  creaverat.    Per  Damaf  ' 
creationem  exierunfa  Deo  omnes  natu  ferm.ide 
ras,perincarnationemreverfa2funtomnes  nativ  ' 
natura?,<Scunita;Deo.  Sed  quarationefa-  vjrg,' 
<fta  efthascuniverfalisunio  ?  quomodo  - 
Deus  fibi  omnes  univit  naturas  ?  D.  Tho. 
ait  Communicavit  fe  Cbrifta  homini)& per  con» 
fequens  omnibus  generibus  fingulorwn.Affum- 
fit  Deus  in  homine  ( inquit  D.  Thomas  ) 
non  folum  naturam  humansm :  fed  etiam 
naturas  omnes.  Veriirn  non  affumpfit  ea- 
rum  differentias  >  fed  genera.  Affumpfic 
genus  elementoru  in  corporeo ;  &  quam- 
vis  potuiffet  effe  elementum ,  ficut  illud 
ignis  Rubi,  non  affumpfit  tamen  differen- 
tiam  hujus  elementi,  Affumpfitgenus 
plantarum  in  vegetativo,  &  licetpotuif- 
fet  effe  plauta  velut  arbor  vitxjuon  tamert 
affumpfitdifferentiam  plantx,.  Affumpfit 
genus  animalium  iH  fenfitivo,  &  quamvis 
effs  potuiffet  animal,veluti  columba  Jor- 
danis :  non  tamen  affuropfitdifferentiam 
animalis.  Affumpfitgenus  Angeloru  in  ra- 
tionali,  &licet  potuiffet  effe  Angelus  ve- 
luti  Gabrjel ;  non  tamen  affumpfit  diffe- 


100  S   E  K. 

rentism  angeli.  Ita  ut  Deus  affumpferit 
in  homine  omnes  alias  naturas  quantum 
ad  genera  :  fed  non  quantum  ad  differen- 
tias.  Genera  namque  erant  creaturarum : 
differentixerantChrifti.  Similiter  fecit 
magnusChtiftiimitator  Ignatius,  univit 
fibi  omnes  Patriarchas ,  univit  fuo  inftitu- 
to  omnia  Inftituta :  fed  genera  aflumpCt : 
addidit  differentias.     Genera  aflum- 
pfit  ,    &  hinc   eft  fimilis  3  addidit 
differentias  >  &  hiuc  non  habet  fimilem. 
Pro  gloria  univerfali  omnium  Patriar- 
charum  ,  &  pro  gloria  fingulari  Patriar 


M  O 

bilem  Sedis  Apoftolicae  in  fervitio  uni- 
verfalisEcclefiae.  srHieronym.erat  ma- 
nus  dextera  Ecclefiae,qua  Pontifices  fcri- 
bebant,  S.  Iguatius  erat  brachiuin  dexte- 
rum  Ecclefiae ,  quo  Pontifices  fefe  defen- 
debant.  Hoc  Clem.VIII.coufiracsvit  So- 
cietati  :  Vos  eftit  brachium  dexterutn  ialefm 
Dei.  De  unico  Sole  Ecclefiae  S.  Auguftiuo 
(  quia  radii  intelle&us  uon J  erant  imitabi- 
les )  fumpfit  S.  Ignatius  flammas  cotdis, 
Amor  Auguftini  eo  ufque  pervenitut  di- 
ceret,  quod  fi  ipfe  eiTet  Deus ,  non  veilet 
eiTeDeus ,  utDeuseiTetDeus  :  Ignatius 


1. 1 1 A  L  UtLl  1  J    V.X  jvtv  j^ivw»         d     —  *  w 

chse  noftri  (  fiquidem  prasfens  ipfi  facer  fuppofitione  miuus  impoffibili  ajebat,in» 

—        «  &  .1  1  •  f\  _  _.  _______________  __.____V__.mm  tm  «— .      X-     «-J .  >  Lv «  i.tVt    « 1  i        0 1-1       i    I  IfllT 


eft  dies )  videamus  unico  verbo  ifta  gene 
ra  &  differentias.  Loquar  tantummodo 
de  Patriarchis ,  quorum  inftituta  vigent 
in  Lufitania:  &  fequar  ordinem  antiqui- 
tatis» 

De  magno  Patriarcha  &  Patriarcha- 
rum  omnium  Elia,fumpfit  S.  Ignatius  ze« 
lum  honoris  divini.  Ambo  gladium  ha- 
bebant  ignitum,  fedignisEiiae  cremabat, 
ignis  Ignatii  accendebat :  ignis  EHa:  con- 
fumebat,ignis  Ignatii  emolliebat.  Ambo, 
ac  veluti  duo  radii  artificiales  afcendebant 
re&a  in  ccelum  :  fed  radiusEliae  refolve- 
batur  in  ftrepitum ,  Ignatii  in  lachrymas. 
De  S.  Paulo  ,  primo  Eremitarum  Patre 
fumpfit  S.  Ignatius  conteroplationem :  at 
Paulus  in  deferto  foli  fibi,Ignatius  in  po- 
puloomnibus.  Uterque  medium  elegit 
altius  &  divinum,fed  fine  diverfo,Paulus 
ad  evitandam  perfecutiouem  Decii;Igna- 
iiusad  refiftendum  Deciis  &  perfecutio- 
nibus.Paulusrecepit  fead  facrarium  con- 
templationis  ut  evaderet  tyrannidenr.Ig- 
natius  forti  pe&ore  contemplationis  ar- 
ina  vit  fe  ut  debellaret  tyrannos.De  Patri- 
archa&Doel.  maximoS.  Hieronym.af- 
fumpfitS.  Ignatius  affifteutiam  iufepara- 


ter  certitudinem  cv  dubium  videndi  Deu, 
eligere  mallet  dubium  illum  videndi  prae 
ceititudine  ipfi  ferviendi.  De  Patriarcha 
tot  Patriarcharu  Patre  S.Benedie.o  mon- 
tem  Caflinum  per  totum  mundum  exten» 
dente,fumplit  S.Ignatius  fcholas  &  inftru- 
ftionem  puerorum.Quorfum  ?  ut  docen- 
do  literas  fimul  imprimerent  bonas  con- 
fuetudines,  &  imbibendo  literas  humani- 
ores,difcerent  effe  homines.Ultimus  Ar- 
chiepifcopus  Olyfliponenfis  tantus  Lufi- 
tanus>quantus  Praelatus  :  &  tantus  Prasla- 
tus,  quantus  Theologus,  dicere  folebat: 
omnes  quos  habuit  Lufitania  praeterito 
fasculo  magnae  exiftimationis  viros  exiiffe 
ex  atiio  S.  Antonii.  Modo  illud  non  fre- 
quentant  ade6  ejus  nepotes :  poftmodum 
videbimus,fintne  tanti,quanti  fuere  eorum 
majores.  DePatriarchaS.Brunone  (acro 
illo  horrore  naturac,quid  fumerer  S.Igna- 
tius?  fumpfitperpetuum  cilicium  :  non 
credit  hoc  raundus,fed  norunt  nofocomia 
&fepulchra.Ciliciu  corpus  inter  &lineum 
interjacens  non  ade6  pungit :  quod  excce- 
catintellec.u,&  abnegat  voluntate,  iftud 
eft  ciliciu,quod  fuffocat  anima  &  tollit  vi- 
ta,Alia  ciliciam.ortificant;iftud  occidit.De 

Patri- 


S.  Ignatio. 


ioi 


Patriarcha  S.  Bernardo  Angelo  in  carne, 
&  ideo  coiia&aueo  Chrifti  fratre,fump- 
fitS.  Ignatius  angelicam  puritatem  :  in 
utroque  favor  fuit  fpeciaiis  Matris  Dei : 
fed  in  S.  Ignatio  tam  fingularis ,  ut  a  die 
iux  converfionis  nunquam  amplius  nec 
in  corpore  nec  in  anima  fenferit  cogita- 
tionem  contrariam:  cumque  oculimaxi- 
mi  fint  caftitatis  inimici ,  ipfis  quosS.Ig- 
natius  afpiciebat  caftitatem  infundebat. 
De  gioriofis.Patriarchis  SS.  Joanne  & 
Fcelice  (  quorum  Religioni  nomen  dedit 
ipfa  TriiHtas)(umpfiti.  Ignatius  ofEcium 
Redemptoris :  &quia  huic  Trinitati  hu- 
manx  tertia  deerat  Perfona ,  ipfe  voluit 
effe  tertia.  Hoc  modo  ( permittite  mihi 
ut  hoc  expiicem  ^  Redemptor  generis 
humani  qui  unicam  foliim  habebat  fubfi- 
ftentiam  divinam  ,  manfit  veluti  fubfi- 
ftens  in  tribus  fubfiftentiis  humanis :  Re- 
demptor  in  Joanne ,  Redemptor  in  Fce- 
lice  j  &  Redemptor  inlgnatio :  fed  in  il- 
lisimmediate  Redemptor  corporum,  in 
hoc  immediate  Redemptor  animarum, 
De  illuftriffimo  Patriarcha  S.  Dominico 
(quem  refte  dixero  magnum  Patrem  Lu- 
minum  )  fumpfit  S.  Ignatius  devotionem 
erga  Angelorurh  Reginam  ,  &  Doaoris 
Angelici  docVinam.  Prima  devotio  S* 
Ignatii  fingulis  diebus  erat  recitareRo- 
farium  :  &  fax,  quamin  Theologia  fe- 
qui  voluitvexillaSocietatis,  fuit  doari- 
na  DiviThomae,  :attali  ipfam  do&rinam 
&  devotionem  prasferentia  concordavit 
S.  Ignatius,  ut  una  alteri  adverfante ,  de- 
VOtio  erga  B.  Virginem  praevaleret  do- 
&t'mx ,  &  non  do&rina  devotioni.  Sic 
cceptum  pfa&icariin  primis  conclufioni- 
bus  pubiicis ,  quas  Roma;  Societas  defen- 
dit,  &  poftmodum  tot  libris  fuftinuit.  De 
Seraphico  Patriarcha  st  Francifeo,  fump- 


fits.  Ignatius  intrinfecusvulnera,  extrin- 
fecus  paupertatem,  &tanti  fecitS.  Igna» 
tius  rigorem  paupertatis  Seraphicae ,  ut 
uno  fibi  voto  alligarit  paupertatem ,  & 
rigorem  altero.    Unum  enim  facimus 
fervandaspaupertatis ,  &  alterum  ftridi- 
us  pra&icandae.  Profeffis  praecepit  S, 
Ignatius  ut  peterenteleemofynam:non- 
dum  profeffis  voluit  ,ut  dareteleemofy* 
nam  Religioiocietatis,  ne  ipfam  extra 
^ocietatem  querere  compellerentunid» 
circb  de  reditibusprovifum  eftCollegiis, 
&  non  Domibus :  De  Patriarcha  S.  Caje- 
tano  illuftri  Status  Clericalis  gloria  & 
quafi  cqa^vo  S.  Ignatii  (  quamvis  quibuf- 
dam  Europae  partibus  eodem  placuerit 
honorare  nomine  ejus  filios)  non  fumpfit 
S.Ignatius  nornen,  id  namque  fortitus 
erat  a  Jefu :  hoc  quod  ab  iflo  fumpfit  A- 
poftolico  inftituto,  fuit  Providentia  di- 
vina  :  &  ne  minor  effet  providentia  nec 
minus  divina ,  ipfam  habuit  non  tantum 
inter  charitatem  fidelium  :  fed  etiam  in- 
ter  barbariem  Gentilium.  Denique  de 
noftro  infigni  Lufitano  S.  Joanne  Dei , 
fumpfit  S.  Ignatius  charitatem  publicam 
erga  proximos  :  ambofefe  unieruntin 
charkate ,  &  in  ambos  fefe  divifit  chari- 
tas :  propofuerunt  fibi  ambo  ftudium  me- 
dendi  infirmis  ,  Joannes  ex  una  parte  cu- 
rando  corpus ;  Ignatius  ex  parte  altera 
cursndo  animam.  Joannes  cum  nomine  s-  Tbere- 
Dei  qui  formavit  lutum  :  Ignatius  c\imfaineP$° 
nomine  Jefu  qui  reformavit  fpiritum.  m.f.apai 
Non  loquor  de  magno  illo  prodigio  no-  Eufe^  m 
ftdfaiculiS.MatreTherefiadeJefu,  fi-  WM  s-  ' 
quidempoft  S.  Ignatium  veuit  in  mun-  Ignatii 
dum  :fed  quemadmodum  Deus  ut  daret  c°  4©-  & 
fimilem  Adamo,  de  latere  ejufdem  for-  fy*  fe  w- 
mavit  Evam :  pari  modo  ut  daret  fimilem  cat  fitiam 
S,  Ignatio ,  de  latere  ejufdem  formavit  focietatis» 
N  |  The: 


luL  de   ThereGam.  Textushujus  gloriofas  veri- 
Vonte  in  tatis  eft  ipfa  S.  Therefia  :  hoc  emm  pro- 
vita  P.    pria  fua  manu  exaratum  reliquit ,  amr- 
Baltbafa-  mando  ,  quod  de  fpiritu  Sanfti  Ignatii 
ri  de  Al-  formavit  partem  fui  fpiritus &  de  Inlti- 
#  tutoS.  Ignatii  psrtem  ful  mftituti.  htnic 
alii.       fuit  modus  ille  miraculofus ,  quo  Patri- 
archa  S.  Ignatiusevafitfimilis  fiue  iimili. 
Similis,  quiafumpfit  genera:  fine  fimili 
quia  addidit  differentias.  Similis,  quia 
imitatus  eft  fimilitudinem  fingulorum  : 
fine  fimili,  quia  fibi  univit  fimilitudines 
omnium :  Ef  ros  fimiles  bowiniks. 

§.  VI. 


ABfolvi  duas  partes  mei  di^urfus:  ve- 
runtamen  vereor  non  defucurum 
qui  me  arguat ,  quod  in  hac  ultima  ejus 
limstes  excefferim  :  differentiae  enim 
quas  fimilitudinibusadjunxi,  ipfasviden- 
tur  annihilare  fimilitudines.  Compara- 
vi  S.  Ignatium  fan&iffimis  aliarum  fa*- 
crarum  Religionum  Patriarchis ,  &  in 
eadem'comparatione  videor  introduXif- 
fe  aliquam  praeeminentiam  &  gloriam ; 
fed  hoc  ipfum  eft  quod  nego,  Licet  enim 
tneum  Pacriarcham  aeftimem,  uti  teneor, 
ejufdemque  meretur  Sanftitas  j  &quam- 
Vis  norim  privilegia  ,  quae  concedit  in 
exaggerandis  San&orum  laudibus  facer 
cuique  dies :  nihilominnsagnofco  &  re- 
coguofco  ,  quod  nec  ego  illi  potuerim 
talem  praetendere  praeferentiam ,  neque 
majorem  defiderare  magnificentiam  : 
quam  fimilitudinem  tuam  illuftrium  ex- 
emplarium.Ethoceft  quod  folummodo 
feci.  Dico  itaque  &  proteftor ,  diiTeren- 
tias  propofitas  &  confideratas ,  licet  vi- 
deantur  praecminentiae ,  non  effe  tamen 
plus  quam  fimilitudines  :  imo  addo, 
nullam  earum  effe  fitnilitudinem  niji 


M  O 

aliquid  haberet  praseminentiae  :iftanam« 
que  eft  praerogativa  eorum  qui  praecef- 
ferunt ;  S.  Ignatius  poftea  fecutus  eft  , 
&  multo  tempore  poft  iftos  gloriofiffi- 
mos  Patriarchas  y  &  qui  fequituf,  fi  non 
excedit  non  adaequat :  nifi  amplius  quii 
fuerit,  quam  fimilis  ,  non  eft  fimilis. 
Ecclefiaftici  cap.  44,.  &  4f .  concinuat 
lacer  textus  Elogium  genarale  omnium 
antiquorum  Patriarcharum  5  ab  Enoch 
incipiendo  &  perveniendo  ad  Moyfen , 
inquit,  Simikm  illumfecit  in  gloru  Sanclo-^'1'  4f« 
rttm.  Fecitillum  Deus  fimilem  aliis  San-  V*  *. 
&is  in  gloria  fuorum  operiim.  Hoc  eft 
elogium  Moyfis ,  quod  non  tantum  vi- 


detur  moderatum  &  breve  3  fed  etiam 
multo  inferiixs  &  quafi  indignutn  fama 
&  operibus  Herois  tam  fingulariter  ma- 
gni.  Si  legerimus  hiftorias  antiquorum 
Patriarcharum ,  inveniemus  opera  &  mi- 
rabilia  Moyfis  exceffiffe  incomparabi- 
liter  quodammodo  omnium  praedeceffo- 
rum.    Non  immorabor  hujus  rei  de- 
monftrationi  ,  effet   namque  materia 
valde  lata  ,  &  me  fatis  affligo,  abfti- 
nendo  a  parallelainter  Moyfen  &Igna- 
tium.  Unus  loquebatur  cum  Deo  facie  Gen. 
adfaciem  :  alter  illam  frequenter  vidit.  r.io. 
Hic  famofus  Legislator :  ille  Legislator 
fingulariffimus ;  Unus  conquifitorTer- 
rx  promiffionis  :  alter  novorum  conqui- 
fitor  mundorum  ,  unus  domitor  maris 
rubri  j  alter  Oceani  &  tot  mariumsunus 
ceffit  gloriam  laborum  fuorum  Jofue :  al- 
terlefu.  Unus  duxit  e  fervitute  fexies 
centena  millia  familiarum:  alter  familias, 
civitates&regnafinenumero,  unus  pro 
zeloanimarumnondubitavit  petere  de- 
leri  de  libro  Dei  :  alter  in  fimili  exceffu 
non  cedit.Si  ergo  Moyfes  exceflit  ade6 
cloriam  aliorum  Patriarcharum ,  cur  non 


Dfi  S.  Ignati  o, 

inquit S,  Scriptura  quod  ipfispraeeminu-  bitratus  efl  ejfe  fe  &quaiem  fiee 
eritj  fed  tantummodo  fuerit  fimilis  ?  Si 
tnilem  illumfecit  in  gloria  Santtorum, 


Hoc 

totum  nihil  ultra  iimilitudinem  prome- 
ruit?  Non.    Siquidem  alji  Patriarcha: 
praeceflerunt,  Moyfes  poftmodum  fecu- 
tuseft :  &  licet  multum  excederet  pri- 
mos ,  ultra  fimilitudinem  non  pervenit, 
fi  non  exceffiflet,  eflet  minor :  quia  ver& 
exceffit,  fuit  jcqualis.  Exceflus  fecit 
/Imilirudinem  :  majoritas  aequalitatem. 
Ex  omnibus  Patriarchis  facrarum  Reli- 
gionum  unicum  duntaXat  exprefluin  ha- 
bemus  in  S.  Scriptura,  nimirum  Eliam. 
S.  Joaunes  Baptifta  fuit  inter  omnesna- 
toSj  major :  &  ifia  majoritas  comparata 
E!ia:,qii6  pervenit?  eoufque  non  eflet 
major  Eiia,  fed  ut  effet  ipfi  aequalis  :  Ve- 


I0J 

.  fed  femet-  %  1<V& 
ipfum  exinanivit  fonmm  fervi  auipiens* 
Verbum  aeterniim  feu  fihus  (  inquit  S. 
Paulus  )  cum  fit  imago  fubftautialis  Pa- 
tris ,  &  ipfi  per  omnia  aequalis  ,  ad  de- 
monftrandum,  quod  ifta  aequalitas  effet 
fua ,  non  aliena  >  propria,  &  non  furti* 
va  j  naturalis,  vcra ,  &  non  fi&a :  accepis 
formam  fervi,  fadlus  homo,  pafliis  eft,  & 
redemit  mundum.  Ifta  cpnfequentia  S. 
Pauli  multum  fecit  negotii  SS.  PP.  &C 
Expolitoribus ,  ut  fenfum  hunc  bene  pe- 
uetrarent:  fiquidem  ut  Verbum  demon- 
ftraret  aequalitatcm  quam  habet  cum  Pa- 
tre,  vidttur  debuifle  manere  ad  ejus  dex- 
teram  in  eodem  throno :  &  ut  oftenderet 


veram  effigiem 


efle  ejus  imagiuem  & 

(  quemadmodum  Iegit  Tertullian.  )  vi-  , 
nit  Joannes  Baprijlain  fpiritu  &  virtute   detur  debuifle  velut  fpeculum  ejuldem  , 
nh.  Illi  qui  fecuti  funt ,  comparati  his   Patris  effigiare  in  feipfo  omnes  aflioncs  * 
qui  praeceflTerant  ,  non  menfurantur   ejus  duntaxat3&nuliarnaliam.  Si  Pater 
aequaliter  ^  fed  cum  augmcnto.  Si  plus    creet  mundum,creetipfum  paritcr(  ficuC 

creavit)  FiitusjSi  Pater  ipfumgubeniet, 
gubemec&  Filius  j  fi  det  decreta,det  & 
ipfej  fi  jubeat,jubeat  &hic  ;  Si  Pater 
non  eft  fa£tus  homo,  nec  mundurn  re- 
demit  i  neq.ue  ipfe  fiathomo ,  neque  Re- 
ckmptor.  Nam  quod  Fi  lius  aff  imat  aliana 
formam  {  fcilicet  humanam )  quam  Pater 
non  affiimpfit,  &  faciac  quod  ille  non  fe- 
cit,videtur  tollers  aeqjuaNtatem  &  annihi- 
lare  proportionem ,  &  mutare  fimilirudi- 
nem  verae  dc  perie<Shs  imaginis.  Itaque  fi 
Verbum  feu  Fiiius  fefe  vuit  oftendere  x- 
qua!em,cur  fe  inaequalemfacit?fi  fefe  vulc 
monftrarefimilem^curfediffimileexhi-  ' 
bet?&  cur  agit  quod  Pater  non  fecit?  quia  - 
Pater  erat  prima  Perfona,&Fi!ius  fecudaj 
&  ad  oftendendo  fe  aequalem  &  fimilem, 


feciftis ,  eftis  asquales  :  fi  feciftis  idem, 
eftis  rninus  &  inferiores.  Et  quaenameft 
ratio  hujusmodimenfurandi ,  quae  vere 
videtur  inaequalis  ?  iEqualem  manere 
mindrem  ,  Sc  majorem  manerc  aequaj- 
lero,  'tionneeft  insqualitas  ?  Non  :  dum 
fit  comparatio  cum  illis  qui  pracefle- 
runr,  ifti  namque  eft  prasrogativa  priori- 
tatis.  Prirrii   femper  habent  gloriam 
Priqratus  -3  5c  jfta  prioriras  talem  in  fs 
habst  excellentiamjUt  inter  feqnales  fem- 
per  maneat  fuperior;  &  neteife  eft  ,  ul 
eadem  aqualitas  aliquo  fuperetiir  excef- 
fu,ne  fitautvideaturminus  aliauid  sequa- 
Ii.  Noneft  nec  coneipi  poteft  majora?- 
qualitas,  quam  divinatum  pcrfonarum. 
Ecce  aui^m  quidnam  -jfocit  perfona  fe- 
cunda,  non  ut  eflec ,  fecf  ut  probarct 


debebat  amplius  qoii  facere,   fn  Patre 


q^uod  |it  «cjaalis  primas ;  Np»  rapham  ar-  uon  eft prioritas  jemporis 


nec  iiatur?' ; 


1 


(Hr 


{edeftprioritas  Originis.  Patereft  pri- 
mus  fons  Divinitatis :  de  quo  illam  Filius 
accepit.  Pater  eft  Prototypon;  cujus 
Filiuseftimago.  Deuique  Pater  eft  pri- 
ma  perfona ,  Filius  fecunda  :  &  tahs  eit 
prserogativa  prioritatis  (qualifcunque  fit, 
quamvis  non  fit  nec  poffic  effe  majontas) 
ut  Filio  ad  demonftrandam  mundo  inte- 
gritatem  fuse  sequalitatis  ,  &  perfedio- 
Hem  fuse  fimilitudinis  fuerit  conveniens 
plusPatrefacere.  Hocmodo  (fecundiim 
noftrumconcipiendi  modum)  fupplevit 
Filiusper  exceffumoperum  prioritatem 
originis  ►  &  ad  proportionem  reduxit 
prajrogativam  Exemplaris  per  novos 
fplendores  fimilitudinis.    Si  hoc  con- 
gruebat  sequalitati  divinae  inter  fecundam 
Perfonam  &  Primam :  clare  patet ;  quam 
neceffarium  fit  asqualitati  hominum.  Ex- 
ceffit  Baptifta  Eliam;  ut  ipfieffet*qua- 
lis.  Exceffit  Moyfes  alios  Patriarchas ; 
ut  ipfis  effet  fimilis.  Itaque  licet  SanS. 
Ignatius  videatur  exceffiffe  fan&iffima 
quajfuitimitatusExemplaria  ,  fic  erat 
neceffe-fieri ,  quiailli  erant  primi ;  ita  ut 
in  exceflu  maneret  proportio  aequalita- 
tis :  &  iu  differentia  fimilitudo :  Ef  vosfi- 
miles  bominibm* 

§.  VIL 

CTJm  fine  faciamus  finem.  Fiuis  cur 
Deus  conjunxit  in  S.  Ignatio  fimi- 
litudines  &  perfeaiones  omnium  Smdto- 
rum,  fiiit,  ut  in  hoc  magno  fando  inve- 
niremus  unitum ,  quod  in  aliis  San&is  in- 
venitur  divifum.  S.  Ignatius  (  fi  bene 
confidarentur  principia  &  fines  ejufdem 
vitse  ]  fuit  fru&us  floris  Sanaorum.  Flos 
Sanaorum  erat  flos  j  S.  Ignatius  erat  fru- 
ftus.  Si  ex  omaibus  floribus  unicus  dun» 


M  O 

taxat  componeretur  flos ,  is  omnium  flo* 
rum  deberet  habere  odorem :  &  fi  exhoc 
flore  uafceretur  fru^us :  is  omnium  de- 
beret  habere  faporem  fruauum.  Hoc 
Deus  fecit  miraculum  in  fanao  Ignatio. 
Liber  fuitflos ,  ille  fru^us: fruSus,  qui 
omnes  in  fe  continet  fapores  omnium 
quse  cujufque  efflagitet  defiderium  aut  in- 
digentia.  Manna  erat  fimile  fine  fimili : 
fimile ,  quia  faporem  habebat  etcarura 
omnium.  Siae  fimili :  quia  nulla  efca  in 
fe  habebat  omnium  faporem  vclut  Man- 
na ;  Hinc  vocatum  eft  Uanna  feu  Manbut 
id  eft ,  quid  eft  hoc  ?  &  ad  hanc  quasftic* 
nem  refpondebatur  ;  eft  totum  hoc  quod 
defideratis.  Idem  ego  dico  de  fando  Ig- 
natio.  Quicquid  volueritis,  quidquidde- 
fideraveritis,  quocunque  indigueritis,  in- 
venietis  in  hoc  San&o  vel  in  hoc  com- 
pendio  omnium  5andorum.  Ifta  fuit  ra- 
tio  ,  curprovidenciadivina  ordinarit,  ut 
concurreret  &  uniretur  in  hoc  magno  ex- 
emplari  tanta  diverfitas  Statuum ,  exerci- 
tiorum,  &  fortunarum.  Natus  eft  nobi- 
lis ,  fuit  aulicus,  miles ,  mendicus ,  pere- 
grinus,perfecutus,  captus,  ftudiofus,  gra- 
duatus,  fcriptor,  Religiofus,  Praedicator, 
fubditus,  Praelatus,  Legislator ,  magifter 
fpiritus ,  &  peccator  in  aetate  juvenili : 
poftmodum  contritus,  pcenitens ,  &  fan- 
dus.  Queminfinem?  utomnes  inveni- 
rent  omnia  in  S.  Ignatio  :  Omnibus  omriu    Cer,  J, 
fattus.  Nobilis  invenietinS.  Ignatioid*- 
am  vera;  uobilitatis :  aulicus ,  excellen- 
tias  veras  policiae :  miles ,  fummam  vera: 
generofitatis :  pauper  inveniet  in  S.  Igna- 
tio,nildefiderare,  certiffimaseffe  divi- 
tias:  peregrinus,  tptum  mundumeffepa- 
triam :  perfecutus,  perfecutiouem  chara- 
aerem  effe  eie&orum :  captivus ,  veram 
liberutem ,  effe  iunoceutiam :  ftudiofus, 

in- 


invemeun  S.  Tgnatio  follicitudinem  fine 
dehdia  :  Jiteracus/cientiamfiue  ambitio- 
ne:  prasdicator  veritatcm  fine  refpeflu  • 
lcriptor,utilitatem  fine  fuco  :ReIi2iofus 
mvenietin  S.Ignatio  perfe^onem  fnb- 
limiffimam  :  fubditus,  obedientiam  ma- 
*me  ccecam  :Pr*latus,prudeutiam  ma- 
xime  circumfpeaam ;  Iegislator,  Ieges  ju- 
ft.ffimas :  magifter  fpiritUSj  inVeniet  in ,  S. 
Ignatio  multum  quodaddifcat ,  multum 
quod  m  praXin  deducat^multum  quod  do- 
ceat :  dtmultum  unde  proficiat.  Denique 
peecator  (  quantumcunquefe  viderit  in 


E     S.   I  Q  N  A  x  j 


°»  10? 

mundo  abforprum ,  Vanitatibufque  irreti* 
tum  )  inveniet  in  S.Jgnatio  verum  fidus 
luasfalutis  j  inveniet  exemplum  rarius 
converfationis&mutationisvita;  ;  inve- 
nietfpeculumvivaciusgenerof^  &  con- 
««itis  pcenitentias ,  &  inveniet  motivum 
effacacius  fiducias  in  Deum  ejufque  mife- 
ricordiam  j  ad  pr«endendum,confequeu- 
dum,perfeverandum,&  ad  afcendendum, 
&  perveniendum  ad  altiffimum  cumu- 
Jum  fan&tatis  &  grati^ ,  qUa  menfuratui 
gloria.  Amen. 


SERMO 


P  K  O 


Dominica  Tertia  Quadragefima,  UlyffiponeinCapeik 
Kegia  Anno  16-55. 

m  eiedfa  D.monium    lofuse]i  nmtus  \  &  fum 

turk<et    Luc.  IIt  J 


[Uando  Chriftiauaema- 
giserantaulse,  aiinuf- 
ve  aulici  Conciona- 
tores :  quando  mino- 
ris  flebat  gratia  audi- 
entium,  uthifolam 
aeftimarent  gratiam  Dei :  quando  dedu- 
&aexEvangeliodo<3rina ,  veritates  foli- 
dx  erant  &  Evangelicae ,  &  uon  difcurfus 
vani  &  inutiles  :  quando  denique  Chrifti 
Praecurforum  voces  ad  Jordanem  vo- 
cabant  peccatores  ,  &  ad  Sacramento- 
rum  adducebant  fontes  ;  Vulgare  hu- 
Urs  U 


§♦  !♦ 


jusEvangeliiargumentum  ,  hojufque 
diei  utih/fama  materies  erat  de  Coufef- 
hone,  Antiquitatem  iftam  hodie  refo- 
dere  propofui  :  vetuftatem  hanc  pr*. 
dicareftatui  :  tantumque  doleo  C  etiam 
meinvito  )  hoc  fieri  debere  cum  fingu- 
lari  novitate.  ° 

Profligatiffamusomniumqueinfauftif- 
limus  huj us  vita;  ftatus,  eft peccatum.  Aft 
fain  hocexcremo  malo,aliudadhuc  ma- 
jus  dari  poteft ;  eft  Peccatum ,  &  mutum. 
Hominum  infeliciffimus  (  de  quo  Chri- 
itus  npbis  tremendum  vpluit  relinquere 
0  exem* 


X<r>6  S  e 

exemplum  )  fuit  illc  in  Parabola  nuptia- 
rum :  quem  Rex  matnbus  pedibufque  li- 
gatis  in  perpetuurn  teuebricofum  carce- 
rem  conjici  mandavit.  Rex  ,  erat  Deus : 
Carcer,infernus:  homo,omnium  infeli- 
ciffimus  fuithominum  :  namdie  ,  loco- 
que  quo  omnes  falvati,ille  folus  fuit  con- 
demnatus,  Iu  quonarn  conftitit  ifta  infe- 
licitas  ?  an  in  peccando  tantum  ?  Non : 
multietenim  poft  peccatum  falutem  funt 
confecuti.  In  quo  igitur  ?  in  obmutefcen- 
cta  poft  peccatum.  Rex  attouitus,tali  die 
ruenfas  fuas  indecenti  habitu  affidentisob- 
ftupuitimpudentiam :  &hic,proeoquod 


Uatib. 


R  M  O 

mutum.  ObfelTum,quia  peccando  intro» 
mtiit  :  mutum,quia  diaboius  confeffioni 
prxcluht  oftium.  Et  quid  hocincafu 
Chriftus  egit  ?  Cafus  adhuc  major  erat ! 
Erat  ejiciens  dmwnium.  Non  dicit  Evange-  LaCw  ir# 
lifta,  ChriftumejeciiTe  dasmonium  :  led,  v,  j  4, 
erat  ejiciens,  Chriftus  inveniebat  obkem, 
vim,  &  repugnantiam  ;  nihil  enim  in  hoe 
mundo  rcfiftitDeonili  peccator  mutus. 
Tot  Dei  voces  dir  jguntur  ad  aures  ,  & 
peccatormutus  ?  Tot  radii&  luminaad 
oculos ,  &  peccator  mutus  ?  Totadin- 
tellectum  rationes ,  ad  voluntatem  moti- 
va  &  impulfus ,  tot  denique  infaufta  ite- 
cuipae  fuae  veniam  petere  oportuiflet  eam  rataqtie  ad  memorum  exempla ,  &  pec- 


confitendo ,  condemnationem  fuam  con 
fiimavit  obmutefcendo  :  Atille  obmutuit. 
Hicinfcelicitatis  fuit  exitus :  infipientior 
obmutefcendo ,  quam  peccando.  Com- 
miiToenim  peccato  remedium  fupererat 
confeffio  :  tacita  vero  confeffione  , 
nullum  pro  peccato  remedium  relinque- 
batur. 

Peccare,eftlethaliter  infirmari :  peo 
eare  &  obmutefcere  :  efl  in  morbum  in- 
cidere  remedioque  renunciare.  Peccare 

eftnaufragare  .-peccare  &  obmutefcere, 


cator  mutus?  Ecquidtandem  fecit  Chri- 
ftus  l  virtutis  fua;  applicuit  efficaciam  : 
pulfavit  oftium  (  non  enim  ad  oftium 
pulsaiTefufficiebat)  inftitit,  urfit,  vicit. 
Vi&us  exivit  diabolus  :  &  locutus  eft 
mutus.  Cum  ejeciffet  d&monium  locutus  efi 
mutus,  Hicludte  fuitfinis,  Chriftoglo- 
riofus,homini  fauftus,dasmoni  probrofus, 
circumftantibus  ftupcndus  :  noftro  tan» 
tum  intento  minus  proprius  &  perfuafi- 
bilis.  Dicit,  CumejeciJJet  d&momum^lomm 
ejimutus.  Qua  in  circumftantia  ordomi- 


eftcumonere  inprofundum  defcendere  :  raculi  pugnare  videtur  cum  ordine  my- 
manumque  nolle  appiicare  tabulse  ,  qua  fterii.  In  confeffione  primb  loquitur  mu 


fepoffitfalvare.  Peccare  ,  eftfatuarum 
virginum  lampades  extingui :  peccare  & 
obmutefcere ,  eft  lampades  earum  extin- 
gui,januamque  praeciudi.  Peccatummul- 
tas  ad  iutrandum  ,  unam  vero  tantum  ja- 
nuam  habet  ad  exeundum ,  fcilicet  con- 
feffionem.  Peccare,  eftdiaboloin  ani- 
mam  introitum  patefacere  :  peccare  & 
obmutefcere  ,  eftintroitumaperire  ,  & 
exitum  impedire.  Hoc  in  communiho- 
dierni  Evangelii  habemus  allegoria:  ho- 
fiiinem  fcilicet  a  daeraonio  obielTum  & 


tus,  &  poftmodum  exit  diabolus  :  prim6 
confitetur  peccator,  poftmodum  abfolvi» 
tur  a  peccato.  Itaque  ( (i  iu  hoc  miraculo 
confeffionis  repracfentatur  myfterium  ) 
oportebat  primo  ioquimutum  :  di  de" 
inde  egredi  diabolum.  Autea?  Non}& 
hoc  propter  idipfum  :  hk  enim  non  fola 
confeffio  ,  fedperfeaaconfeffio  repra- 
fentatur  :  perfe&aque  confefiio  non  eft, 
in  qua  prim6peccatum  edicitur ,  peiVa 
remittitur  :  fediu  qua  primoremittiur, 
&  poftea  peccatum  edicitur,  Refolvic 


^ccefubitAfeiaterbrachiapatrisfoi  Jus  T de  f  ?  °  dlab°" 
«tercoa.lria.n.blande.uea^plexatu0;  "  ^ 

invemc  ;  accumm  cecidkfuper  coUumejm      Quod  fi  in  muX  //  T  i 
6-^^  5  quofaWodigus  JLgo^^™^-*1*" 
ad  pedes ejus  procidens  p«concepSn,  cenficos,  non  i«C  j ^j?^ 
fecit  confeffionem,dicenS :        ,  f  uti  diabam  )  «7»?   £         9f  ^ 

fa«r/««w,<W(,MW*.  Erg6,modofiiiPro'  r„m  ,n,  J  Pr*deceir°ru:ii  noftro- 
dige?nonhocp«vleif2n4?ft  TurbT  ^™™'"™^*™  veftigii,  , 
ta.St.ndem  I»^^.1^  £ S^Hr' 
exivitciro  :  FiU,..locutu«cft  tarde.  ^WrJ^^T^r^ 
Umbrasperdideruncfigur*  errarunt  hi  Z  f  S  ^ )  aI^adhuc  reftac 
iW  :  myfteriumque^rnXlre  hZ  7  ™Uh  C0l^°™  mo- 

ptodigll^nonffcS*^  JS  '  lm"and-h^ensvaftem  ^ 

mentalifquecon^onisXsf  1^  t^^^^f^  *** 

r6,oportebat  itaqueprim6  Prodigumfe-  mutus  :  | vke  v  rfa  ^tl^l 

fc  adpedesdemittere  Patris  proftratum-  confeffio.  Et quxnam  ilif  ?  ^ 

que  chartam  (  ficuti  compoficam  confe-  in  quamutu7  oqX    M  iT^ 

rebat )  recitare  confeffionis :  poftea  a  oa  evir  t  7    l0CiUitur  »  «  diabolus  non 

treinterbrachia  rccepcum    Pfa «  ft£  S^R"  C°nfeffi°'  Si~ 

graci*refticutigradunl  0^«^  Xlffiflf^ 

verfototesordine,  Pater  primo  ample-  l^E^ii^           :  *ch°- 

3tatur,&  dein  fiiius  confitetur  ?  quia  uter  % \Za N-         7?  confesl*°nes  fanaai 

querionfolumconfeffionis  verZecLm  ?iS           Judas  Pr°ditor,  nonfuic 

perfeaiffimxaaumreprXtn^r  Pr°dlt°rfmutus  :  *m6  os  &  lingua  pri- 

leffioncminuspedeaafpdSTc^  manum  fueru"t prodicionis iliius  inlru- 

catum ,  poftea  LpSg^J  L  ^         ?  ^  * 

fesfione  ver6  perfeaisfima  evenk  vke  ufr  n  m  ? "*  COnfesfiones  "e  dan- 

verfa.  Confesfio  minus  perfefe    pedT  II           -  hlI1C/g0i' mult0 

bus  Deiincipiensin  b«chiL  finifuT^  aTl      mihl  a  COnfe^<>nibus  mL 

ConfesfiopePrfeaisfimainbra^  SS^^S?  ^^'A 

piens  finitur  in  pedibus :  uti  prodieo  e-  ,n  ^ L!               gm,am  Droducac 

°  *  .  confef- 


108  S   E  B.   M  0 

coufeffio ,  tamque  modica  gratia  ?  Qux-  Non  ero  ex  Iaudatoribus,neque  ex  fugil- 
nam  fit  caufa  igaoro ,  quxnam  ver6  effe  latoribus  :  ex  admiratoribus  tantiim  ero4 
poffit  tantummodo  dico.  Caufapoffibi-  Confeffioues  veftrxad  lucem  hanc  exa- 
lis  eft,quod  fint  confeffiones  in  quibus  lo»  minata?,  laude  videntur  dignae  :  ad  aliam 
quuntur  muti  ,  fed  non  exeunt  diaboli.  vero  examinat£,reprobatione  videbun- 
Confeffio  rite  perafta  eft  Sacramentum :  tur  fortaflis  digniffimx.  Ego  eas  nec  lau- 
non  rite  inftituta  eft  facrilegium.  Con-  dabonec  reprobo,fedtantumadmirabor: 
feffio  legitime  facla ,  omnia  toliit  pecca-  hauc  meam  admirationem  audietis.  Ser- 
ta  :  iliegitima  alterum  addit  peccatum.  mononeritadmirabilis,fedadmirabun«» 
Confeffio  re&e  fac~ta  dxmones  foras  pel-  dus.  Et  admiratx  funt  turba, 
lit  :  malefadia  dxmouemprofundiusin-  jj 
tromittit.  Et  cum  quotidie  vos  magis  oc- 

cup-itos  &  penetratos  confideremus  a  dx<   (~*Um  ejeciffet  dmoniumjotutm  eft  mutus> 
mone,  quid  veftris  vultis  confeflionibus        '  &  admiraufunt  turb*.  Conritendx 
credi  ?  Nunc  (  juxta  mea  promiffa )  tra-  funt  confeffiones  (  ut  diximus )  &  con- 
aandum  mihi  hodie  de  confeflione  :  fed  fefliones  confeflioni  obnoxix  funt  illx, 
quia  couveniens  vulneri  applicandumeft  in  quibus  mutus  loquitur  ,  &daemon  re- 
remedium:  non  de  confeffione  peccato-  manet.  Aft  quomodo  effe  poteft  ( intra 
rum,fedconfeffione  confeffionum  mihi  confeflionis  termhios  loquendo  )  quod 
venit  tradandum.  Eccehk  vetuftatem  dxmon  remaneat  loquente  muto*inma- 
&  novitatemaffumpti  quodhodieaddu-  teriali  verborum  habemus  refponfum. 
co :  non  ut  peccata/ed  confefliones  con-  Locutus  eft  mutus.  Si  eft  locutus,quomodo 
fiteamini  vos  cohortabor :  permoventes  vocatur  mutus  l  quia  in  confitendo  dan- 
meadhoc  fcrupulosexamine  particulari  tur  homines  ,  quietiam  loquendofunt 
explicabo.  Ego  faciam  examen  ,  ut  vos  muti :  loquuntur  dicendo,  &  funt  muti  ta- 
faciatis  confeffionem  ;  ego  ero  fcrupu-  cendo.  Loquuntur  declarando  ,  &funt 
lofus,  utvos  fitis  confitentes.  Sed  quia  muti  diffimulando.  Loquuntur  confiten- 
materia  tam  profunde  animx  receffibus  do,&  funt  muti  negando.  Joannes  Bapti- 
eft  inhxrens  ,  temerkafque  argui  pof-  fta  hanc  celcbrem  fecit  confeffionem 
fet  eam  velle  foris  judicare  :  primo  di-   (pofito  quod  alterius  fitgeneris  )  &m- 
cam,quifnam  dicendorum  a  me  fcopus  fit  quit  Evangelifta  :  Et  confejfus  eft,&  non  m 
&intentio.  gavit :  &  confeffus  eft.  Notabilis  termino- 

Miracuium  illud  de  dxmonio  muto  ,  rum  duplicatio  J  G  dixerat  quod  confeffus, 
variosinprxfentiumanimisexcitavitef-  quare  addidir,quodnon  negavir,  Et  confef- 
fedus.  Fuit  qui  laudaret,fuit  qui  damna-  fus  eft ,  &  non  negavit  ?  &  poftquam  dixit, 
ret  :  fuit  quiadmiraretur.  Mulier  qux-  &  confeffus  eft  &  non  negavit,  quare  re- 
dam  devota  laudavit :  Btatus  venter  qui  te  petit,  quod  confeffus  eft.  Cvnfeffus  eft  ,& 
portavit.  Scrib*&  Pharifxi  fugillarunt ;  non  negavit  \  &  confeffus  eft.  Nonne  fuffi- 
luc.  ix.  In  Keeluebub  principe  dtmonwum  ejicit  d<t-  ciebat  dicere,quod  confeffus  eft  ?  Non. 
9i  *7-  vionia.  Turbx  admirataj  :  &  admirata  Quia  neque  omne  confiteri  ,  eft  con- 
funtturU,    Quibusultimisimmorabor.  ficeri.    Qui   couficetur  &  negat  , 

noa 


In  Dominicam  Tek. 


non  confitetur :  confitetur  foliim  qui  fi- 
ne  negatione  confitetur.  Et  quia  Joan- 
aes  confeffus  eft  &  non  negavit  :  hinc 
Evangeiifta  inquir,  quod  confeffus  efl  &  non 
negavit}&  confeffus  eft.Heu  quot  confeffio- 
nes  non  confe(T.e  abfolvuntur  in  hoc  Sa- 
cramento  fiue  abfolutione  /  Heu  ,  quot 
confeffiones  negatae  /  Venietdiesjudicii; 
venier  dies  hujns  theatrici  mundi  •  quot 
ibidemapparebunt  confeffi&  negativi ! 
confeffi  &  muti !  confefli  &non  coufeffi, 
&  hinc  condemnati ! 

Admiratione  omnino  dignum ,  multa 
cernere  peccata  quomodo  fianc ,  &  au- 
dire  in  confeflione  quomodo  dkantur ! 
\      vifa  excra  confeffionem  funt  peccara,  & 
quidem,  enormia  in  feipfis :  audica  in  con- 
feffionibus  &  quibus  veftiuucur  colori- 
bus;  vel  non  apparent  peccara,  vel  appa- 
rent  virtutes.  Exemplofit  (utnosloco 
accommodemus)  Primarii  alicujus  mi- 
niftd  peccatum  &confeffio. 

Tra£tarunt  quondam  Hebrad  de  ha- 
bendo  Deo  velldolo,  qui  loco  Moyfis 
illos  traduceretperdefertum  :  accedunt 
Ixod.  J*.  Aaron  ^icentes,  Tac  nobis  Deos,  qui  nospm- 
t  '      cedant.  Aaronid  temporis  fupremuserat 
in  Politicis  &  Ecclefiafticis  Prasfes  ;  & 
abfente  Moyfe  populumguberuabat: & 
qua  talis  ad  contradicendum  impio  Ido- 
lolatrarum  poftulato  &intentioni,repre- 
hendendofque  pro  tanta?  audacis  rnerito 
&  caftigandos.-addefendendum  etiam  & 
fuftentandum  fidem  ,  religionem  ,  cul- 
tumque  Dei  :  &  fi  ultra  non  valuiffet , 
ad  ipfam  etiam  vitam  ,  imo  mille  vitas 
pro  illius  defenfione  exponendas  in  con- 
fcientia  obligabatur.  Sed  quidfecit?  ac-  ' 
tendite  ad  verba  finguiofque  a8us ,  ora- 
nes  enim  huic  cafiii  deferviunt.  Aaron  , 
pro  more  gentis  propolitioni  populi  ref- 


T  I  A  M  Q.UADRAGES  IVLMt  10? 

pondit  conformiter  :  fcilicet ,  ToUite  in 
aures  aureas  de  uxorum ,  filiorum  filiarumque 
vejlrarum  auribus ,  &  afierte  ad  me  :  quas 
cum  accepiffet  formavit  opere  fuforio,  fecitque 
exeis  vitulum  conflatilem  :  qaovifo  cun£U 
mox  in  Aaronis  prasfentia  exclamaruns 
ipfum  effe  Deum ,  qui  eos  ex  Aigyptiaca 
fervituter  liberaffet :  &  ne  fummus  Sacer- 
dos  minus  fe  oftenderet  teligiofum,  adifi- 
cavit  altare  coram  eo}  &  Prxtonis  voce  cla~ 
mavit  dicens  :  cras  folemnitas  Doniini  efl  * 
vitulum  appellando  Dominum.  Dantur- 
ne  blafphema  magis  &  indigna  ?  Etiam- 
num  fequitur  Surgentefque  mane  ebtulerunt 
holocaujia  &  boftias  pacificas :  &  fedit  popu- 
lus  mandmare ,  &  furrexerunt  ludere.  So- 
lemniffimus  ille  illuxit  dies ;  Sacerdo- 
tes  multa  obtulere  facrificia  :  facrificia 
excepere  convivia ,  convivia  feftivi  fecu- 
ti  ludi  :omnia  in  honorem&laudem  re- 
centis  Dei.  Hucufque  ad  literam ,  Prima 
pars  hiftoria:. 

Interrogo  nuric.  Quod  fi  Aaroni  con* 
fitendum  hocce  f  uit  peccatum,  putatifne 
ipfum  quod  confiteretur  habuiffe  ?  nunc 
contigic  ita.  Peccatum  fuum  confiteri 
debebat  Aaron  ;  confeffus  eft ,  fed  ecce 
qualiter  :  ex  quo  multum  colligendum 
atque  difcendum.  Eodemmomentoquo 
feitum  agebant,  defcendebat  Moyfes  de 
monte,  videns  vitulum  accenditur  zelo, 
exectatur  a&um,  in  omnibus  qua;  fecerat 
Aaronem  increpat.  Quid  tibi  fecit  hic  po- 
pulus,  ut  induceres  fuper  eum  peccatummaxi- 
mum  ?  ConfelTus  eft  Aaron  fuam  culpam? 
fed  terminis  fequentibus :  Tu  noftipopulum 
iftum  quod  pronus  ftt  ad  malum ,  dixerunt  mi- 
hiyfacnobis  Deesqui  pmedant  nos.  Jam  ad 
confeffionempergit.  Omnium  diaorum 
recordemini :  Ouibus  ego  dixi3  quisveflrum 
habet  aurum^  tulerunt  &  dederunt  mihi  & 
0  j  pro- 


110  S   E  R 

trojeei  m  ignrn  ,  egrefufque  efi  hic  vitulus. 
H.eccine  coufeffio  ?  hxcciue  vericas? 
daturnetalis  iumuudo  cafus?  Adefdum 
Aaron,  ratioues  ntecum  iui  coram  Deo, 
nuuquid  ommbus  iftis  juffifti  homini- 
bus,  (juiTlimhoc  vocat  textus,  fecttpo- 
pulm  quod  jujferat )  nunquid  omnibusiftis 
homiuibas  mandafti  conquirere  aurum, 
iiiaures  aureas  uxorum ,  filioEum  &  filia- 
rum ,  nbique  afferre  ?  quomodo  igitur 
nunc  confitendodicis  te  interrogaffe  tan- 
tum  quis  haberet  aurum :  Dixi  illts  quis 
vefidm  habet  aurum  ?  &  quod  amplius  : 
nunquid  acceprum  aurum  liquefecifti , 
fudifti ,  formafti  ,  vitulumque  fecifti? 
formavit  opere  fuforio  fecitque  vitulum  con- 
fiatilem.  Qua  itaque  fronte  nunc  confi- 
tendo  dicis  projeciffe  te  aurum  inignem, 
&  Idolum  a  femetipfo  ,  &  non  a  te  fa- 
&um  projeciqne  illud  in  ignem ,  cgreffufque 
efi  hic  vitulus  ?  &  quod  majus  ;  Nunquid 
jedificafti  altare?  nunquid  ei  Idolum  im- 
pofuifti  ?  nunquid  diem  fefturnillidedi- 
cafti?  nunquid  huncDiem  Domininun- 
cupafti?  nunquid  illi  facrificari  juffifti? 
nunquid  ilji  holocaufta,  convivia,  ludos 
&  feftainftituifti?  qua  itaque  racionehsec 
omuia  fubtices  in  confeffione  ?  &nevel 
verbulum  a  te  auditur  in  tanti  momenti 
materiis  ?  Ecce  quomodo  peccata  con- 
feffionibus , ,  &  confeffiones  refponde- 
ant  peccatis  ?  Ethoc  modo  fupreraus  in 
politicis  &  ecclefiafticis  populi  Dei  ad- 
minifterfua  confeffus  fuit  peccata.  Lo- 
cutus  eft  Aaron,  in  eo  quod  dixit:  mu- 
tus,  ineis  quxtacuit,  locutus  efi  mutus. 
Notate  vero  fa&am  confeffionis  inte- 
gritati  injuriam  in  eo  quod  tacuit  ;  ma- 
joremque  adhuc  illatam  ,  modo  quo 
dixitj  eoenim  quod  tacuit,  peccatata- 
cuit ;  modo  ,  quo  dixit ,  peccata  fecit 


M  o 


virtutes.  Ecquidnam  tacuit  Aaron?  ere- 
&;n  ldolo  tacuit  aram  ,  exhbitara  iili 
fubticuit  adorationem  ,  nomen  Domini 
fituit  quo  illud  honoravit  ,  tacuit  pro- 
clamationera ,  diemfolemuem,  oblatio- 
nes,  facrificia  ,  decreta  illi  fubticuit  fe- 
fta  j  &  quod  excedit  omnia  ,  primus 
aperuit  portam  ,  idololatriifque  Populi 
Ifraelitici  praslufit,  qua:  poftmodum  cum 
vindi&is  Variis  infinitifque  pcenis  divinis 
per  bis  mille  annorum  perfeveravere 
curriculum.  Hawxine  venialia  videntur, 
ut  in  confeffione  fubticeantur  ?  haecni- 
hiiominus  filentio  preffrt  Aaron.  Qmd- 
nam  ergo  &  quomodo  eft  confeftus  ? 
fuum  quidem  confeffus  eft  peccatum : 
confitendi  verk  modus  tam  fuit  diffo- 
nus ,  ut  cum  maximum  effet  peccatum , 
maxima  videretur  virtus»    Ita  ut  ,  nifi 
Dcus  fa&um  Moyfi  revelaffet,  Moyfes 
ipfum  Aaron  eidera  altari  quod  exftrux- 
erat  impbnere  potuiffet.  Formalia  Aa- 
ronis  refponfa  fuere ,  Dixi  illis  :  quis  ve- 
firum  babet  aurum  ,  &  tulerunt  mihi  :  & 
projeci  illud  in  ignem.  Ecce  quomodo  re- 
citavit  hiftoriara  .'  ecce  quomodo  de- 
pinxit  aflum  ?  quibufnam  coloribus  ve- 
ftivit  peccatum  j  petere  aurum  ad  faci- 
endum  idolum  ,  illud  liquefacere,  fun- 
dere,  formare,  ad  adorandum  exponere , 
non  erat  ad  idololatriam  tantummodo 
concurrere  ,  fed  ejufdem  raagiftrum  & 
authorem  effe  :  hocfecit  Aaron.  Econ- 
trario  petere  aurum,  ex  quo  ccecum 
vulgus  idolum  intendebat  fabricari  ,  & 
in  ignem  projicere  :  erat  iguem  idolola- 
tris  ftruere,  erat  illam  concremare,illam 
exurere,  illam  in  pulverem  &favillam 
redigere  ,  &  hoc  Aaron  confeffus  eft  fe 
ieciffe.    Vos  nunc  judicate  ,  num  hu- 
jufcemodi  coufeffiones  approbandas  lau- 

de- 


In  D  cminicam  Ter 
deque  Gnt  dignae  j  &  utrum  ad  eijcien- 
dum  ,  aut  profundius  in  animam  intro- 
mittendum  djcmonem  magis  (mt  accom- 
modatx.  Ego  de  Aaronis  loquor  confef- 
fione  ■  quilibet  examinet  fuas.  Quod  fi 
confeffiones  veftras  fimiles  Gnt  illi  Aaro- 
nicae :  proximae  funt  condemnationi;  fi  fi. 
miles  Joannis  Baptiftx  ♦  magua  funt  lau- 
de  dignas.  Sed  egoneclaudo  cummu- 
liercula ,  nec  damno  cum  Pharefads :  ad- 
miror  cum  turbis.  Etadmirau  funtturb&. 


§.  III. 

SUppofitio  dari  confeffiones  confef- 
fioni  obnoxias ;  congruum  videtur 
ad  particulare  earundem  defcendere  exa- 
men ,  quo  quilibet  fuarum  re&ius  queat 
agnofcere  defe&us.  Ut  Auditorio  ac- 
commodetur  examen  non  erit  de  quo- 
rumlibet  Statuum ,  fed  rationem  tantum 
Status  habentium  confcieutiis.  Eritcon- 
feffionale  generale  alicujus  Miniftri 
Chriftiani.  Theologi  morales  hunc  ex- 
aminis  modum  ad  feptem  ordinarie  ti- 
tulos  reducunt.  Quis  ,0ujd,  Vbi,  Quibus 
auxiliis,  Cur ,  Ouomodo ,  Quando.  Eundem 
&  nos  ordiuem  fervare  intendimus.  Ego 
pro  majore  claritate  difcurfus ;  Vos  pro 
majore  memoria?  tenacitate.  Deus  nos 
adjuvet. 

Quis.  Quisfum  ego  ?  hoc  minifterqui- 
libet  femetipfum  interrogare  debet :  five 
politicus  fit  ille  Aaron  five  Ecclefiafli- 
cus.  Ego  judex  fum  domus  fupplica- 
rum,  gravaminum  ,  palatii.  Sum  Procu- 
rator  coronaj.  Major  fum  Cancellarius, 
Juftitiae  fum  Adminifter.  A.  Confiliis 
fum  Status  bellici ,  Ultramarini,trium- 
que  Statuum.  Sum  redituum  regiorum 
teceptor^  Sum  Praefes  Canier#  s  Pala- 


Tt  AU  QLUADRAGESI  M  M.  Ilr 

tii,  Menfe,  Confcicnti*.  Stnm  Secreta- 
rius  Status,  gratiaru-m,  expeditionum. 
Sum  Inquifitor.  Sum  Deputatus.  Sum 
Epifcopus ,  fum  Epifcopatus  adminiftra- 
tor,  &c.  Bene.  Habemusnuncofficium: 
fcrupulus  ver6  meus  feu  admiratio  mea 
non  confiftit  in  officio :  fed  in  Vno.  Ha- 
betifue  ofEciorum  prasfatorum  folum- 
modo  unum  an  multa  ?  In  aula  noftra 
fubje&a  inveniuntnr  quae  in  tribus  qua- 
tuorve  Tribunalibus  habeant  locumj 
qux  quatuor,  fex,  ocio,  aut  decem  gau- 
dent  officiis.  Univerfalem  hunc  mini- 
ftrum  nou  interrogo  quomodo  vivit; 
quomodo  vel  quando  obligationibus  fuis 
fatisfacit :  interrogo  folum  quomodo 
confltetur  ?  quando  Deus  regiminis  mun- 
di  dedir  formam  ,  binos  illos  PJanetas 
Solem  fcilicet  &  Lunam  in  ccelo  collo- 
cavit,  unam  tantum  cuilibet  horum  af- 
fignando  prsefidentiam.  Soli  praefiden- 
tiam  diei ,  Luminare  majus ,  ut  praeeflet 
diei :  &  Lunas  prasfidentiam  no£lisI«»ii- 
nare  minus,  ut  praseiTet  nofli.  Quare  fe* 
cit  Deus  repartitionem  iftam  ?  forte  ne 
conquererentur  Luua  &  stellx  ?  Non  , 
nullam  etenim  cum  Sole  habebant  cora- 
petentiam  ,  nec  juftam  habere  poterant 
querelam.  Soli  itaquetam  evidenter  re- 
Iiqua  omniacceli  aftra  prascellenti ,  cur 
utramque  Deus  non  contulit  prajfiden- 
tiam?Cur  non  utraque.coinm.ifit  officia? 
Quia  nemo,  licet  ipfe  fit  Sol ,  duobus  ri- 
te  fungi  poteft-officiis.  Ipfe  Sol  unum  il- 
luminans  Hemifpherium,  alterum  relin- 
quid  tenebrofum.   Invenieturne  itaqu« 
homo  cumdecem  Hemifphceriis  ?  nuta- 
bitne  fe  in  omnibus  poffe  Iucere  ?  Noa 
talenti,  fed  confcientias  admiror  Capaci- 
tatem. 

Picet&  fors  mihi  velut  dodi  (  quaks 


Gen.  i. 
v.  l6l 


Gen.  J. 

v.  xh 

\tensM. 
Cjrill. 
fyipb. 
fybre.  & 
(ommutii- 
ter  Ya- 
tces. 


Ml  S  E    R.  M  © 

vos  effe  decet)eodem  tempore  quo 
Deus  unam  tan<u.nPr*fidentiam,  unum- 
que  Hemifphoetium  affignavitSolr.tres 
fimul  Przfidentias,  tnaque  Hemilphce- 
ria  contulit  Adamo.  Uuam  mans,  ad  do- 
minandumpifcibus:  aiteram  aeris,  ad 
dominandum  avibus :  tertiam  terrae ,  ut 
przeffet  animalibus :  utpwjfetpifabusma- 
ris,  &  voUtilibus  cceli  &  kjhis ,  umverfaue 
ttm.  Et,  idernne  eft  animalia  regere , 
quodhomines?  Idemne  ftatus  mnoeen- 
2*  (  in  quo  degebat  Adam  )  &  ftatus  na- 
turx  corruptaj ,  &  quidem  corrupnffi- 
mse  ,  in  quo  nos  degimus  hodie  ?  ied 
quamvis  omnia  forent  scqualia ,  exem- 
plusn  nec  pro  vobis ,  nec  contra  me  fa- 
cit.  Nonprovobis :  illo  enimtempore 
noneratniii  homo  unus  in  mundo  :  ne- 
ceflariumque  erat  illum  multis  officiis 
fungi.  Non  contra  me ,  imo  plus  pro 
me;  Adam  enim  tot  honoratus  officus 
feu  oneratus,  quam  juftam  de  illis  reddi- 
derit  rationem  apparet  ex  eo.  Non  tran- 
fierant  viginti  quatuor  hor*  ,  quibus  A- 
dam  tribus  Praefidentiis  gravifus  fuerat 
&  funftus,  jameasperdiderat:muudum, 
femetipfum,  &  uos.  Qyod  fi  hoc  primo 
contigithomiuie  manibus  Dei  cum  ju- 
ftitia  originaliinfusaque  fcientiaegreffo, 
qnid  timendum  aliis  uon  tanta  juftitia  do- 
arinaque  praeditis,  longe  pejoris  origi- 
nis,  aliifque  influentiis  obnoxiis  ?  Non 
erat  Chnftianus  Plato  :  nihilominus  m 
fua  Republica  ordinarat,ne  quis  duasad- 
difceretartes;  rationem  affignans :  quod 
nullus  artifex  duo  rite  poffet  obire  offi- 
cia :  Verum  enim  ver6 ,  fi  adeo  limitata 
exiftit  humana  capacitas,ut  ad  confe&io- 
nem  Bireti  o&o  fint  neceffarii  homines 
artibus  &  officio  differentes  :  unus  qui 
lanam  feligat  &  muudet,  alius  qui  pedat, 


alius  qui  in  fila  deducat,  alius  qui  tetfat , 
alius  qui  immergeudo  aquas  &  tundendo 
eluat,  alius qui  decondeat ,  alius  qui  fcin- 
dat,  alius  denique  qui  confuat ;  fi  mbene 
ordinatis  civitatibus  aurifaber  laborare 
prohibetur  in  argento :  argentarius  in  fer- 
ro  ;  faberferranusmetalia  fundere;  me- 
talla  f undens ,  aut  plumbum  extendere 
autftannumtoruare  vetatur.Quomodo  in 
regimine  hominum ,  qui  funt  metalla  ra- 
tioue  utentia,in  regimine  hominum  quod 
eft  ars  artium  :  Quomodo  tot  in  homine 
conjungi  aut  confundi  poffunt  officia  ?  Si 
examinator  computuum  non  re&am  red- 
dit  ratiouem  de  oftkio  aliquo  mechani- 
co,  quomodo  unushomo  admagifteiium 
competenter  non  promotus  re&am  dabit 
rationem  de  tot  ofticiis  politicis  ?  talifque 
homo  dehoc  fibi  non  faciat  fcrupulum  ! 
confiteatur  per  Quadragefimam ,  &  fun- 
gi  fruiq;  iftis  perfeveret  poft  Palcha !  hoc 
faueadmiror. 

Similibus  fefe  funcllionibus  occupa- 
tam  quandoque  vidit  anima  fanclia :  ied 
ecce  ,  quomodo  infufHcientiam  fuam 
confeffa ,  fcrupulum  depofuit.  Tofuerunt  CanU  u 
tne  cuflodem  in  vineis  :  vineam  meam  non  r<  ^ 
cuflodm.  Anima  faneTla,  tuam  ad  minus 
vineam  (quae  tuaeft)  quare  nou  cufto- 
difti  ?  Quia  cui  multx  committuutur 
vineas  nullam  fufficit  cuftodire.  In  hunc 
modum  falutis  fuae  cupida  confiretur 
anisna  ,  infufEcientiam  fuam  confefla  & 
culpam,  Si  quis  in  hoc  cafu  excufatio- 
nem  fui  praetendere  fibi  poffe  videtur, 
hxc  animapoflet,  dicens :  Vofuerunt  me. 
Quamvis  haec  vobis  contulerint  officia : 
ad  ea  nihilominusobligati  manetisdefe- 
renda,  confitendumque  errata.  Quid,  fi 
vofmetipfos  intrufiftis,  fi  quaefiviftis ,  fi 
prstendiftis ,  fi  fubomaftis ,  fi  aliis  fup* 

plan- 


IN  DOMINICAM  TERTIAM  QjJ AfiRAfiESlMl 
plantatis    ,     in    vos    detorfiftis    ?  . 

Moyfes(magnus_iieDeiejufqueRei*   

r\]  ir-  ta  f.  _•-_.-___  __*-  :■/___     \  .         .  ^ . 


txoi.  3. 
v.u, 

Exod.4, 
JM4. 


-  V  O  _  <_»  VJUICJUW  1VC_- 

public.£  fupremu.  minifter  )  tradenti  fibi 
virgam,populique  eduaionem  ex/Egyp- 
to  imperanti  Deo  refpondit  :Quis  egd/um, 
nt  vadam  ad  Pharaonem  ?  qt  d.  Domine  qtsis 
ego,aut  quae  in  me  idoneitas  pro  ilk  com- 
miffione?  Mitte  quem  mijfurus es :  couve- 
nientem  &  idoneum  mitte  miuiftrum.  O 
yere  miuiftrum  Dei  /  aute  profeflus  eft 
incapacitatem,quam  acceptaret  officium. 
Et  ne  confeffio  ifta  videretur  proteftatio 
politica,fed  confcientia femel  atque  ite- 
rum  reftitit  non  acceptando :  nifi  Aarone 
fibi  adjunao.  Moyies  multis  jam  annis 
populum  rexerat,  magna.  canitiei,  &  ex- 
perientias  mult_e,aliud  propofiturus  Deo 
rediit  (  Memorialisreferam  terminos,  ut 
mmt  11,  Patea*  quam  fuerint  pr_egnantes )  Non  pof 
V,  14,     fum  folus  fuftinere  omnemhanc  multitudinem: 
fi  aliter  itbi  videtur ,  obfecro  ut  interficias  me9 
&  inveniamgratiaminoculis  tuis.  Nonaffe- 
aavit  officium  protota  vita ;  fed  auferri 
fibi  petiit  vitam,ne  haberet  officium.  Et 
rationabiiiter  valde  j  melius  eft  enim  of- 
ficiumperderecumvita  ;  quam  officio 
fetento  perdere  confcientiam.  Et  quid 
Deus  hoc  cafu  fecit  l  pra_cepit  eligi  fep- 
tuagiuta  exfenioribus  &primoribus  po- 
puli:  &  ait  Textus,  quodDeus  accipiens 


QUid  ?  Examinato  jam  miniftro,qua- 
lefve  fint  miniftri :  quid  faciat,  ex- 
ammandum  reftat.Integer  judicii  dies  huic 
eliet  examinineceflarius..^?quales  ien- 
tentiae  aut  decreta  ?  quales  expeditiones  > 
qualia  vota  ?  qualia  confiiia  ?  quales  ele- 
«lones  ?  At  ultimohuicinfi^amusver- 
bo,quod  ex  maximis  eft  fcrupulis :  com- 
muniterque  torum  illud,o«^i„VoIvit. 

^Non  audeoin  hac  materia,mfiperpa- 
rabo  am  ,  eamque  nou  meam  ,  fed  Ifaias 
Propheta.loqui,    EgreiTus  eft  homo  m 
iylvam  inquit  Ifaias  (  five  fculptor  fueric 
arte,fiVe  ftatuarius)  afciam  ferebat&fe- 
cunm,lignum  qmefiturus  fabricando  ido- 
lo  idoneum :  refpexit  cedros,fagoS,pinuSj 
cypreflos,fuccifumque  ex  eis  proarbitrio 
truncum  tulit  fecum  domum ,  quo  difle- 
ao,mediumejus  mifitinignem  &calefa- 
ttus  eft,coxitque  panem.-  ad  reliquum  ejus 
extendit  normam,  formavit  illud  in  run- 
cma ,  fecit  illud  in  angularibus  j  &  in  cir- 
cmotornavit illud,  & fecit inyginem vi- 
n,quafifpeciofum  hominem  habitantem 
in  domo ;  fecit  figuram  hominis ,  impo- 
iuit  altari,&adoravit  eam.Sculptoris  hu- 
jus  c*ci_atem  obftupefcit  Ifaias:  ego  quo- 
que  fimiliter  ejufdem  admiror  imitatores. 


lhid.lf. 


-  j  -"l'Ul  lLUll.dl.U_CS, 

t. :  22 pontus ta£ loco >*» >A°™i<» « *  rfi. 4 

trunci,una  inigi_e,alterain  altari  ?  fiutra- 
que  pars  eft  truncus ,  quare  utramque  non 
ut  truncum  traaatis?  fedaltera  parstrun- 
ciforteretentamitteturiniguem  :  &al- 
tera  nonminus  truncus  tam  informis5ho- 
minis  imaginem,  dignitatem ,  refpe^um 
«adorationemconfequetur  ?  Aft  dice- 
ti?  :  fecundum  truncum  artificiose  ela- 


&  "iv-  uuuimem  at>  om- 

cio  ie  excufantem  /  Unus  homo  feptua- 
gmta  a:quivalenshominibus,nec  uni  tan- 
tum  fefe  mancipare  audetofficio:  &Vos, 
quibus  magna  l  Deo  prajftatur  gratia' 
quod  fitis  homo  unus,  feptuaginta  prfefu- 
tnitis  vos  mancipareofficiis  ?  nec  laudo, 
nec  damno :  admiror  cum  turbiSjEf  admi, 
rata  funt  turbt,  ' 
tars  j, 


H4  S  % 

boratutn  partibus  membnfquc  conftare. 
Itaquidcm  :  lednonalhs,quam  quaeipli 
iniculpfiftis.  Habet  os,ocuios,  manus,pe- 
des  ,  quia  vos  ipla  iormaftis  :  quod  fi  non 
ita  ,  dicite  lpii  ut  iifdem  pcdibus  ambu- 
let,matubus  operetur,  ore  loquatur,  ocu- 
lis  iifdem  videat.  Si  itaque  truncus  eit  ut 
ante,quate  hic  non  pergit  ad  ignem  ?  vel 
quare  aiter  non  aeque  venit  ad  aram  \  Eft- 
nequiiftasad  coufefhonem  afferat  inae- 
qu^lit^tes  ?  Eftne  qui  confiteatur  quod 
fecit  ,  &  quod  deftruxit  ?  alterum  com- 
bsjftiftis ,  akerum  formaftis  :  &urrique 
sequalem  debetis  reftitutionem.  Com- 
bufto,illati  malicompeufatiouem  :  for- 
tnato  ,  malorum  quaeinferet  refarcitio- 
nem.  Oculos  feciftisvifus  incapaci :  cx- 
citatum  damna  refarcieris.  Formaftis  os, 
loquelae  incapaci  :  verborum  ipfius  uo- 
cumenta  reparabitis.  Feciftis  manus ,  ad 
operanduna  impotenti  :  damuaoperum 
ipfius  refarcietis.  Effigiaftis  ipfi  caput  j 
cumjudicii  fit  incapax  :  regiminisergo 
mali  damna  reftituetis.    Ecce  hic  onus 
creaturas  habere  affe&mtis  i  gloriabimi- 
ni  tunc  dc  creandianuihilandique  poten- 
tia  ?  quanto  fuiffet  meiius ,  creare  vel  an- 
nhilaretales  ,  fibiducere  confcienti*  i 
Duas  fibi  Deus  praefervavit  a&iones:  arcp 
atiouem  filicet  &  praedeftinationem. 
Primam  potentes  hujus  faeculi  jam  furri- 
puerunt  Deo,producen  Jo  ex  mhilo  :  fe- 
cundim  fimiiter  fubtra&am  confidero 
hoccafu  :  Unum  adignem,  alterumad 
aram.  Sufficit  Gmiliterpraefcitos  habere 
&  prardeftinatos.'  Si  fuiftisprasfciti  (  ne- 
fcio  a  quo  )  eftis  reprobsti  :  fi  eftis  pix- 
deftinati,  eftis  felices ,  regnabitis.  Eritne 
q-irfpnm  rftorum  Potentium  ,  qui  fe  ali- 
quando  de  ifto  praedeftinationis  peccato 
«ccusarit  ?  accufacus  nullus  ;  ex,cufatus 


R   M  O 

autem  optimo  modo.  Hic  tali  cum  ex- 
peditione,ille  tali  cum  gratia  eft  egreftus. 
Quique  gratiam  fecit  c\.  expeciuioiiem  , 
quique  taiem  eum  fecit,  idem  libi  dici  au- 
diaut :  fi  vos  feciftis  talem ,  quomodo  di- 
cms,egrelTuseft  ?  Aarou  rationem  dabit 
ad  literam.  Quid  fecit  Aaron,  quidve  al- 
terius  idoli  occafione  dix>t  ?  quoJ  Aa- 
ron  fecit,fuit  quod  vitulum  fecit  i  Forma- 
vit  fecitque  multtm  conjiatilem  ;  Erquoa 
Aaron  dixit  ,  fuit  quod  vitulus  fuiilet 
egreffus  :  egnjjufque  eji  hic  vitulus.  Nunc 
fi  vos  illum  feciftis,fi  fudiftis,fi  formaftis, 
filimaftis  :  fi  certum  eftvosaurum  po- 
pofciffe  inaurium  quod  conflaftis,  quare 
dicitis,  egrejfuscjl  ?  Quia  fic  loquuntur  qui 
faciunt  vitulos.  Tales  veftraefunt  crea- 
tura:  ?  ut  earum  fa<9ores  erubelcatisap» 
pellari.  Sed  cumjamillasnegetisin  ocu» 
lis  hominum  ,  quare  non  confitemini  ad 
pedesDei  ?  Credite  mihi ,  vitulum  au- 
reum  majorem  habere  confeffionis  ma- 
teriam,quam  aurum  &vitulum.  Et  quid- 
namampliusconfeffioni  obnoxium  con- 
tinet?  Particularia  fcpublica  ex  eofufe- 
fecuta  damna.  Exhocpeccato,confcrip- 
tarum  manu  Dei  tabularum  confra&io 
fubfecuta  :  Moyfesprojecit  de  manu  tabuUts 
&  confregn  eas.  Confecucum  eft  ,  quod  ^*9*'?*» 
popuius  depauperatus  manfit  &  fpoliatus  v'  *°' 
fuiscymeliis  ,  gemmis&inauribus,  quae 
jpGus,primogenitorumque,  quaciragmtO" 
rum  annorum  fervitutis  in  A^gypto  fue- 
raut  mercedes  :  Spoliaverat  tntm eum  Aa-  Exod.jz, 
ron  ,  &  nudttm  conjiituerat.  Confecuta  eft  v.f. 
Viginti  trium  millium  ftrages  per  manum 
Moyfis  &  Levitarum  i  Cecideruntque  in  Abutenf. 
die  iUa  ,  quaft  viginti  tria  miUia  hominum.  &Com?a, 
Confecutaeft  populi  derelt&io ,  divinse-  hic 
oueafTiftentiae  &  prasfentije  fubtra&io  i 
Nprt  afendam  tecutn  >  quti  fo^lus  duu  cervi-  Exod.  j  j, 


In  Dominicam  Terti 

cises.    Cqnfecuta  fuiflec  indubia  cocalis 
populi  deletio ,  ni  Moyfis  oratio  juftam 
ixod.jz.  ipfiusiram  micigaflec  :  Dimitteme  ,  ut 
V.Ji       irafcatur  furormeus)&  delem  eum.  Confe- 
cuca;  deuique  fuire  omnes  a  Deo  com- 
minaca?  ,  iu  luumque  refervatae  cempus 
pcenae  horrenda; ,  qualescentenisaliquoc 
annis  in  Hebrjcorum  libris  non  fueruut 
Bxod.jz.  lecta;  :  Ego  autemindie  ultionis  vifitabo  & 
V.J4.     hoc  peccatwn  eorum.  Qualesvobispeccari 
illius  videncur  fequehe  ?  Cogitacis  nihil 
amplius  quam  facere  vitulum  ?  nihilam- 
plius  quam  inrhronizare  brutum  ,  five 
truncus  iigneus  illud  fit  five  aureuS  ?  ese- 
dem  conlequencia?  ex  indigiris  fequuntur 
minirtris,quos  creatis  &in  iublime  poni- 
tis.  Quod  ii  non  ita  videtur  efle,conrem- 
plemini  Ieges  illas  diviuas  humanafque 
confra&as  :  populum  nudum  &  fpolia- 
tum  :  multotum  millium  ftragem,quo- 
rundam  exillisin  bello,ducarus  defettu  : 
aliorum  pacis  tempore,defe<$u  juftirias  : 
aliorum  in  nofocomiis  ,  curse  defe&u  & 
follicirudinis  :  quodque  excedic  omnia, 
accenfamDominiiram ,  protegentifque 
praefentiasipfius  jaduram.  Provincia:  , 
Regnum ,  ipfaque  natio  tota  exterminio 
fuit  expofita  j  ita  ut  nifi  juftorum  quo- 
rundam  fuccurriflent  orationes  ,  jam  de 
ea  adum  fuiflet  j  fed  necdum  finispce- 
narum.  Et  in  quos  omnium  confequen- 
tiarum  harum  pondus  devolvetur  ?  in  il- 
los  utique  qui  fecerunt&  fuftentaut  au- 
$xod^6.  thores  promotorefque  earum :  Egofeci,ego 
J%         feram.  Vosfeciftis:  vosfolvetis.  Etcan- 
to  pondere  prefli,  fic  incedant  quafi  omni 
onere  liberi !  moles  tanta  ipforum  con- 
fciencias  non  gravet  ?  fcrupulus  ifte  ani- 
mam  non  arrodat  ?  ipfos  non  turbet ,  non 
mente  emoveat  Deodefuper  ratio  red- 
4eudaJ  Chriftiani  noinine  gaudeant,con- 


AM  QjIADK.  AGES  I  M  M.  nf 

fiteantur  /  fednecdamno,  neclaudo  : 
admiror  cum  turbis  ;  Et  admirau  funt 
turba. 


§.  V. 

TlBi  \  Circumftantia ha*c  U&magna 
ubique  confideracione  digna  eit  : 
majore  camen  in  regnoLufitaniaf.  Licec 
enim  in  ipfo  Reguo  facilis  Ubi  iftius  fic 
circumfcnpcio :  illa  tamen  Vbi  excra  Re- 
gtium  magis  funt  diverfa^diftaucia,  dilata- 
ta  omnibus  Vbi  Monarchiarum  mundi. 
Tot  Regna,coc  Nationes,toc  Provincise, 
tot  Civitates,  tot  Forcalitia ,  tot  Ecclefix 
Cathedralesjtot  parciculares  in  Africa,in 
Afia,in  America,  ubi  Lufitania  conftituic 
Vice-Reges,  Gubernatores,  Generales, 
Capicaneos  ;  ubi  collocac  judices  j  ubi 
confticuicEpifcopos  &  Archiepifcopos : 
ubidenique  reliquos  omnes  fidei,doari- 
na;,  animarumque  conftiruic  miniftros. 
Quancum  nec  efle  judicium,  quanca  veri- 
tas,quanta  integritas,quanta  confcientio- 
fitasad  i\h  Vbi  confideranda,  ritequedi- 
ftribuenda,  obfervandumqueubi  quilibet 
collocetur  \  Qtiod  fi  cubidum  collocatis 
ubifurandioccafio,  debiiemubi  defen- 
dendineceffitas  ,  infidum  ubiperfidia;, 
pauperem  ubi  ditefcendi  oporcunitas  ; 
quid  fiet  terris  jam  acquifitis,perfonifque 
qui  canco  Camque  generofo  fanguine  pro- 
fufo  eas  acquifive<-e  ?  Heu  quot  in  locis 
illis  confticuuncur  fubje&a ,  magna;  quali- 
catisauthoritatifqtieperfona;  ,  illuftes, 
Domini  famofi  .'  hinc  eo  magis  ipfa 
eciam,grandium  quorundam  inLuficania, 
famae  Echo  innuere  videntur  ubinam  ve* 
niant  collocandi.  Ubi  comes  ?  ubi  an- 
teceflbrum  fuorum  fpecimen  edat  j  ubi 
fua  militibus  benemeritis  liberaliter  di- 
ftribuat  j  ubi  pugnet ,  ubi  defendat,  acqui- 
P  4  rat 


Il6  S  E 

rat  &  vincat :  ubi  juftitiam  exerceat ,  ubi 
fidemChnftiamlinumque  dilatet  :  ubi 
fibi,Patria:,Princ]pique  a  quo  conftitutus 
nomen  honoremque  acquirat :  &  non  ubi 
fuis  comrnodis ,  noftraeque  ftudeat  ruiux : 
ubi  ille  ditefcens,  fhtum  pauperem  reliu- 
quat :  unde  perdita  vi&ona  fpoliis  rever- 
tatur  onuftus.  Tale  oportet  effe  Vbi :  qtio- 
que  illa  ubi  funt  remotiora,e6  majore  fe- 
curitate  indigent  &  virtute»  Gubernan- 
tem  ter  quaterve  millenis  leucis  remo- 
tum  a  Rege,unde  vix  trium  annorum  fpa- 
tio  quicquam  audiri  geftorumve  notitia 
haberi  poteft ,  quantaintegritate,  juftitia, 
fide ,  zeloque  praeditum  effe  oportet  ?  In 
Parabola  talentorum  ,  inquit  Chriftus  , 
quod  Rexilla  diftribueri:,Ufiit'«^«c^««- 
dwn  proptiam  virtutem ,  &  abiit  in  Regionem 
longinqitam  accipere  fibi  Regnum.  Hoc  fi  fu- 
i!TetHiftoria,ficaccidere  potuiflet:  fed  fi 
non  erat  hiftoria  fed  parabola ,  quare  Re- 
gem  i\  fervosquibus  talenta  commifTa  , 
Chriftusnoneadem  introducit  regione  , 
fed  Regem  inlongiuqua,habentefque  ta- 
lenta  famulos  in  altera  ?  ut  fervi  cum  ta- 
lentis  melius  probentur  :  &  quia  tales  a 
Rege  remoti  funt  magis  ncceffarii.In  Bra 
filia,in  Augolla,in  Goa,in  Malaca,in  Ma- 
cao;ubi Rex ex  fama  tai  itum  notus,  & ex 
nomine  folum  ipfi  obeditur :  ibi  maxime 
funtneceflariifamulifideles  ,  maxima- 
rumque  virtutum  requiruntur  talenta. 
Si  in  Lufitaaia  ,  ubi  a  facie  &  voce  nof- 
citur  ,  prxcipuarum  fun&ionum  homi- 
nes  fua;  defunt  obligationi  ,  quid  foret 
btregionem  tonginquam  ?  quid  erit  in  re- 
gionibus  illis  remotiffimis  ,  ubi  Rex  , 
ubiLex  ,  iibijuftitia  ,  veritas,  ratio  : 
&ubi  dcnioue  adipfumufque  ad  Deum 
longe  efTe  videtur? 
JHUc  fcrupuluj  eftilludu^  ajQignaa- 


R.  M  O 

tium  :  &quis  eritfcrupulus  illud  accep* 
tantium  ?  quod  mittar,  ubi  non  convenit, 
culpa  mitteutis  erit  aut  infelicitas :  fed  e- 
gonon  confiderem  quo  vadam  !  velfcio 
quo  vado,vcl  non  fcio  .'  fi  nefcio,quomo- 
do  vadoubinon  fcio  ?  fiicio  ,quomodo 
vado  ,  ubi  praftare  non  poflum  quod  de« 
beo?  Totumhoc  habemus  in  Prophetae 
cujufdam ,  nonProphetia,  fed  hiftoria, 
Prophetae  Habacuccibum  laturo  meilo- 
ribus  in  via  occurrit  Angelus  ,  mandans 
ut  deftinatam  meiToribus  efcam  ferret 
Babyloniam  Danieli  in  lacu  leonum  exi- 
fteuti.  Quid  hoc  cafu  relpondifle  vobis 
videtur  Propheta  ?  Domine  Babyloncm  non 
vidi  &  lacttm  nefcio.  Domine,  fi  Babylo- 
nem  nutiquam  vidi ,  lacumque  uefcio  ubi 
fit,  quomodo  cibum  hunc  Danieli  in  Iacu 
leonum  deferam  ?  Ego  quidem  Prophe- 
tam  prudenter  refpondifTe  aflero :  Vos  ve« 
ro  forte  non  fcite  fatis  refpondifle  dicetis. 
Et  veftro  quidem  prasfumptuofo  judicio 
fic  eft.  Si  mefloreshic  in  campis  fuiflent 
Ely(eis,quam  obviis  ulnis  tale  mandatum 
amplexi  fuifletis .'  QuQmodoveroin  Ba- 
bylonicuro  leonumlacum  defcenderetis  > 
amandamini  ad  exercitum,ad  cla/fis,cam- 
pique  Capitaneum  rad  Archi-ThalafTurrt, 
&  Generalem:&  cumlacusfit  Oceanus, 
in  latere  ubi  magis  effervefcit  &  furit  , 
quomodo  vos  in  lacum  praecipitatis  *af- 
fignatur  vobis  Gubernaculum  Brafiliae  , 
Angollae  ,  Indias  j  cum  Legatione 
Romam  ,  Parifios  ,  Angliam  ,  Hol- 
landiamque  verfus  ,  cumque  hx  qua- 
tuor  mundi  partium  fint  Babylones  , 
videndum  quomodo  vos  in  Babylo- 
nem  praecipitetis.  Ubi  maxime  Reg- 
ni  neceffitas  exigit  aut  caufa  ipfius 
agitur  ,  pro  limitum  defenfione  de 
armis  providendum  ejft,   JEt  cum  bel- 


In  Dowintcam  Tertiam  Q.uadk.agesim;e,  ii^ 
lum  cetitra  leones  fit  Hifpaniae  ,   tam   tum  tollit,  Et  quot  involucro  huic  m* 
potentes,  tam  gnaros,  &  exercitatos:  vi-   clufa  vobis  videntur  peccata ,  de  quibus 
dendum  quomodo  leones  adoriamini.  si   nec  vos,  nec  alius  quifquam  fcrupulunj 
non  vidiftis  mare  nifi  in  Tago  :  mundum   faeit  ?  aft  dicetis  forte  ( fi  falvari  velitis ) 
nifi  in  mappa  :bellum  nifi  in  Pannis  Tu-  Parer ,  qualiter  in  hoc  cafu  gere;e  me 
netanis :  quomodo  vos  in  belli ,  maris ,  oportet  ?  Exemplo  Prophetse  prim6  te 
mundique  adminiftrationem  prascipita-  excufare :  quod  fi  locum  non  invenit ,  ire 
tis  ?  aft  non  maximum  hic  eft  fcandalum.  quomodo  ille  ivir*  Quo  vero  modo  ivit 
Habacuc  brachio  fportam  cum  efcis  por*   Habacuc  ?  Angelus  apprehendit  eum  per 
tabat,  fed  nec  iportam  nec  efcam  atten-   cincinnum  capitisfui,  &  tranftulit  illum 
debat ,  Babylonem  tantum  &  lacum  ani-  in  Babylonem.  Si  una  alterave  excufatio 
mo  verfans  .*  Vobis  e  contra  de  Babylone   nil  efficit,  ite :  fed  cum  Angelo  &  per  ca- 
cklacunullaconfideratiojinpaneinfpor-   pillos.  Cum  Angelo  Ouce  ,  qui  diri- 
ta  totum  verfatur  dubiuro ,  tota  difficul-  gat,  praeluceat ,  cuftodiat ,  doceat,  adju- 
tas  &  petitio.  Babylonia,  Daniel,  lacus ,   vet  quantumvis  invitos ,  &  per  capillos. 
leones,  omnia  h*c  fpiritui  meo ,  genero-   Sed  quid  erit  quando  loco  ejus  (  per  ca* 
fitatimex  ac  talento  peroptime  refpon-   pillos )  hbenter  defideranterque  itis,  8c 
dent.  Ego  in  Babyloniam  ibo  j  ego  Da-   pro  lucroveftro  ?  &  fi  loco  ejus,  quod 
nielem  liberabo  j&  fi  neceile  fuerit,  ego   manu  vos  ducat  Angelus,  a  duobus  dia- 
honesdifcerpam;  nulla  hk  difficultas:   bolis  ambitionis  altero,  concupifceu- 
fe  i  oportunum  debet  effe  domui  meae  &   tiae  alio  ducamini  ?  Binis  iftis  inferui  fpi- 
marfupio.  Non  eft  dubium  de  Babylonia:   ritibus  ducibus  ,  quomodo  non  vultis 
fed  dubium  &  Babylonia  vedatur  in   in  infernum  deduci?  Et  una  ex  periseo- 
fporta,  Panis  hujus  fportae  meis  fervit  rum  ipfo  in  itinere  fit  confeiTarius  l  ita 
meiToribus :  abire  in  Babylonem ,  pro-  incedenres,  in  talique  ftatu  verfantes  & 
prioquemeocibopafcereDanielem.nec  reverfi  confitemini  hiolo  damnare  nec 
pofEbile  eft  nec  aequum.  MeiTores  mei   laudare,  hoc  enim  promifi :  fed  non  pof- 
funtincampo  :  domus  meamanet  fine  fum  non  admirari  cum  turbis.  Badmht^ 
me  j  Babylon  tot  centenis  hinc  leucis   u  funt  turbdi. 
diftat:omniaiftapriuscomputanda.  pa- 

neindigeopro  mefforibus,  pro  domo,  $  ¥h 

pro  itinere,pro  reditu  y  &  cafu  quoibi  me  S^\.U'ibus  auxiliis.  Qiiibus  mediis  fiunt, 
devoraret  !eo  aut  morerer  in  itinere  ,pa-  V^f  confequunturque  jam  di&a  ?  una  , 
nis  ifte  mihi  relinquesdus  foretproan-  multifque  chartis ,  aiTecurationibus,  in* 
nuo  reditu  :  &  ut  minimum ,  in  tres  qua-  formationibus ,  decretis,  confilirs,  expe- 
tuorve  generationes.  Nunquidhocita?  ditionibus,  provifionibus.  Nihilinmuii- 
in  implendiHantiim  lporta,  marfupiiqae  do  fcrupulis  magis  obnoxium  quam 
affecurarione  cardo  vertitur  :  Quicquid  charta  &  penna.  Trium  digitorum  ma- 
demum  accidat,  confundatur  Babylon,  mis  cum  penna  omnium  humani  regimi- 
pereat Daniel,  faturentur  Ieones,  pecca-  nisofficiorum  periculofiffimum  efl  e%- 
iam  auferat  totum  ;  hinc  ojsnia  peccs-  erciEiorjj, 


S  E  B.  M  o 

FstalemfflamBakhaferi  Regi  appa- 
re^.cem  iupariere  lcripturam,  uquit  cex- 
tus,  exaratamfuiflTedigicisquaiim-uus 
hominis.  A^ruermt  atgm  quafi 

va.  y.    hommit.  Qu«s  illos  «novit  uigitos?  om- 
,        nes  Interpreces  cum  S.  Hietouym.  afle- 

M"       runc  Angeium  movifle  :  m  ut  lcriptor 
eilec  Angeius  ,  de  homine  tres  taiuum 
rnbsns  digitos.  Tam  purum  ut  Ange- 
lutn  ,  oportec  effe  lctiptorem.  lres 
digiti  cum  penna  multum  de  manuha- 
b.-repoffunt.  Hmc  folosoportet  adehe 
d,aitos  ,  non  manum  ,  non  brachium, 
non  aures ,  non  oculos,  non  os ,  non  cor , 
non  hominem  :  quaft  mxnm  homims.  Nou 
toanus,  pro  dono:nou  brachium  ,  pro 
violentia  :  non  aures,  pro  adulatione : 
non  ocuh,pro  refpedu  :  non  os ,  pro 
promiffione :  non  cor ,  pro  atfectu :  non 
denique  debet  effe  homo:  quianec  caro 
nec  fanguis  effe  debet.  Ratio  eft  ,  quia 
nifi  pun  fotidique  forentd.giti  ,  quoli- 
bet  pennxmotu,  ingeutia  poffent  interre 

tnala.  _ 

Pharao  filios  Ifracl  oppnmere  volens 
in  A^gypto,  quonam  ufus  eft  medio  ?  Ob- 
lVcncibus  segyptiacis  adeffe  juffis  praece- 
p.t ,  uc  ad  affiftendum  Hebraeis  pancuris 
vocatx  mafculosclam  interficereut :  ne 
cuiinnotefceret.Ecce  quam  opportunum 
hoc  eorum  officium :  in  quorum  manibus 
nafcuntur  negptia.  Partus  uegotiorum 
funt  retolutiones  ,  quorumque  m  ma- 
nibus  hi  nafcuntur  (  five  Tribunah  fcri- 
bendo  five  Principi )  pennae  funt  mini- 
ftri :  Tahfque  poteltas ,  occafio,&  fubti- 
luas  hujus  eft  offidi  ,  ut  unico  manus 
mnru  ,  caiamique  gyratione  vitam  dare 
poffiut  &  auferre  :  unico  dudu  tribuere 
unde  vivans  5  akeroque  tollere  ex  quo 
viyitis.  Videte  au  uou  neceffe  fit  aegypsir 


asiftasfceminasteneras  habere  confcieu- 
tias,  quaudo  ab  lplis  lpiarumque  manibus 
fors  boua  ialufq;  maiculorum  depeudtft  ? 
Si  dornuaas  inter  medios  deros  (id  tft  lortes)  pp/.  £7. 
penm  columba  deargentau  inquit  paVKUy.14, 
Textus  hujus  fenius,  dum  nelcitureeiths, 
fi  tumatur  utfonat:  ternbile  eft,  bonam 
malamve  horum  lortem  ex  alioruropeu- 
dere  penms:mulcoque  terribilms,fipen- 
nxiftsreflexu  quopiam  deargentari  fe 
fjnant  aut  deaurari.  Venm  colurnba  dear- 
gentau  ,  &  pofterwa  dorft  ejus  tn  jwBott 
auri.  Penux  lllx  fcribunt,  tollunt,  &  tti- 
buunt  fortes,  &  quandoque  bonaro  malis, 
malam  bonis.  Quod  delitta  uiiico  pen- 
nas  duducolorantur !  quot  merita  fimili- 
ter  obliterantur  !  quot  famx  una  iitura 
denigrantur !  confiderent  igitur  fcnben- 
tes,  quot  damuorumpoffinteffe  caufx, 
nifi  manus  valde  fuerit  firma:  nifi  bene 
aptata  penna  ,  atramentum  purum,  linea 
recla  ,  charta  denique   valde  fuerit 
munda. 

Ego  nefcio  quomodo  omnibus  pennx 
mimftris  manus  uon  tremant ,  vel  maxi- 
me  iis  y  qui  de  genu  recepta  ad  pedes 
Regis  oracula  inceipretancur  &  exten- 
dunc.  Hi  uno  adverbio  furtunas  contra- 
herepoffunt&dilatare  :  hi  una  Zyphri 
poffunt  pervertere  cun&a:  hi  unico  ver- 
bo  dare  poffuntaut  demere  lanci  juftitiae 
pondus:hi  unica  aequivoca  &  obfcura 
claufula,  dubio  quarftionique  involvere 
poffunc  cerca  &  efficacia  :  hi  mitcendo 
vel  detmendo  chartam,pro  libitu  aliquem 
poffunt  introducere  vel  excludere  :hide- 
nique  ultimam  fupremis  decretis  dant 
formam:  a  quibus  effevelnon  effede- 
pendetomnium.  Singulx  penna:,  he-ba- 
ruminftar,  propriam  habent  vututem: 
viciniores  wmeu  poteutia:  fonti ,  caete- 

rii 


IM  DoMlSrcAM  TERTIAM  QuADKAGESIM  %  l\f, 

ris  omnibus  femper  praJvalent.  Per  of-   radiis  omnes  terrx  partes  illuminat,  ca- 
ficium  leu  artificium  imkantur  pennas  Iefacit9  &  vivificat:iriRex(qui  zoctia- 
aquilajj  de  quibus  naturalifta:     quod   co  fuo  egredi  nequit)  mediantibusvici- 
aliar um  avium  penuis  immixta;,eas  con-   nis  fibi  pennis ,  omnibus  Monarchia:  fu« 
fumaut&  annihilent.  Audiant  haspennae  partibus  lucem,  calorem  impertit&vi- 
(quiaquali  regia:  funt  )  quod  de  ipfis   tam,  quamvis  extra  utrofque  fefe  ex» 
Mccl.  i.    "ici  r  sPirit:us  Sau&us :  In  manu  Deipoteftas   tendat  tropicos  ;  ficntr  illa  Solis ,  &  no- 
V.  4.      terra :  &  utilem  recloremintempusfufcitabie   ftra.  Et  fanitas  in  pennis  ejus.  Quod  fi 
Com>  4   fi*Per  ^'tm'  ln  mam  Dei prcfperitas  hominis,   pennaj  ejus  fuerint  fanas ,  &  radiorum  ad 
Lap.  &    &  fuper  faeiem  fcriba  ponet  hmorem  fuum.    inftar  Solis  puras  ,  omne  bonum  publi- 
aliihic.    Scribx,  proximi  a  Rege  vbcabanturj  caque  felicitas  nafcetur  ab  eis    fed  vice 
qborum  erat  nomine  Regis  decreta  con-    versa ,  fi  non  fanas  fuerint  fed  corruptas  9 
cipere  ,  fcribere,  promuigare,  conferva-   nec  ad  inftar  radiorum  Solis ,  fed  potius 
re.  Sic in  facra  Scriptura  Saraias  vocatur   fulguris  :  omnium  ruinarum  calamita- 
Scriba  Regis  David:  &  Sobna, Scriba   tuiuque  ^aufae  exiftent.  Si  interrogave- 
Regis  Ezethia?.   Dicit  itaque  Spiritus   ritis  Grammaticos  uude  derivetur  no- 
Smdas,PQte(las  &  Imperium  Regum  ejl  in   men  Calamitas ,  refpondebunt  vobis  a 
manuDei  .-athonorem  iuum  Deus  ipfe-   calamo.    Et  quid  fignificat  calamos? 
metin  manus  fcribentium  Regibus  po-  arundinem  &  pennam  :  ex  tenerioribus 
fuit ;  Et  fuper  faciem  Scribie  ponet  honorem   etenim  arundinibus   aptabantur  olim 
fuum.  Poteftnegloriofius  pro  unaparte,   penna;.  Hinc  pro  figno  dicebat  Plinius, 
terribiliufque  pro  fingulis  officium  dari  ?   meliores  mundi  pennas ,  noftras  efie  Lu- 
irugnam  quidem  fidem  arguit  &  confi-   fitanas.  Hasc  pennas  derivatio  ,  certior 
dentiam,quod  Reges  pennis  iftisfuum   eft  in  politica  quam  grammatica  :  fi 
committant  honorem  :  multo  ver6  ma-   ufurpata;  a  Rege  penn*  non  fuerint  fa- 
jorem ,  quod  Deus  ipfe  pennw  iftis  ho-   naj,  omnes  ex  iis  derivabuntur  calami- 
iiorem  fuum  credit.  Quod  negotiaegre-   tates  publicas;  infeclio  eruntletalifque 
giaque  ad  majorem  Dei  gloriam  moli-   Monarchia;  infirmitas.-pro  eo  quodeffe 
mina  pennis  iftis  (  Gne  quibus  non  datur   deberent  ejusfanitas.  Et  fanitai  in  pennis 
progreff  s)  rite  adminiculantibus  pro-  ejus. 

mota  ad  optatos  perveniffent  effe&us  /  Rex  de  qao  hoc  loco  loquitur  Ma- 
Qljot  econtra  zeli  induftriajve  defedu ,  lachias  Rex  Regnum  eft  Chriftusi  pen- 
autoblivionis  incuriasque  abundantia  ,  fi  nas  ver6  ,  quibus  hk  lalutem  contulit 
non  objecltaetiam  impedimento,  inven-  mundo,  omises  novimus  elfe  quatuor 
-    tumabeunr!  Evangeliftarum  a  Spiritu  San&o  dire&as,  , 

De  Rege  mox  nominando  loqueba-   ut  Pducipum  Evangeliftse  imitandam 
tur  Propheta  Malachias  ,  fub  nomine  fo-  pennis  ftiis  veritatera ,  puritatem  &  in- 
lis  jnftiria; ,  dicens ,  in  pennis  ejus  mundt   tegrjtatem  advertant :  &  quomodo  in 
confiftere  falutem  :  Orietur  vohis  Snljnfti-   omnibus  fupremo  tantum  impulfu  ,  in 
hw%*     tk:&(anitasinpennis  ejtfs$  pennasvocat  nnllo  vero  prorrio  tk  privato  moveri 
«*•      ladios  Solis,  quia  ficut  Sol  ffiedjantibuj  dgbeant  aifeftu,  $i  fcripturam  eor*m 


IZO 


S  E  R  M  O 


tanquamfacram  capiti  imponimus ,  quae- 
libet  earum  Evangelium  fit  humanum. 
Cafu  quotamen  contrarium  (  velpenna- 
rum  majorum  iuadvertentia,  vel  mferio- 
rum  aut  amanuenfium  corruptela]  con- 
tingeret,  iftis  oneratae  fcrupulis  couicien- 
tise  judicent,  an  non  multa  examinanda , 
confitenda ,  reftituendaque  habeant  ,  in 
tot  tantique  momenti  materiis.  Quod  ac- 
cidere  pofle ,  etiam  quandoque  accidifle 
erem.  8.  Propheta  Jeremias  affirmat  :  Vere  menda- 
8.  '  '  cium  operatus  ejl  fiyltts  mendax  fcribarum  , 
velficutlegiturinChaldseo  :  VecitScrtba 
calamum  mmdacii  ad  falfandas  fcriptuw: 
Suppofito,  hoc  non  poffibile  tantum,  fed 
illojam  tumtempore  prafticatum  fuifle 
&  deprehenfum :  operxpretiumeritfci- 
re ,  quantillum  falfificandae  fcripturx  fuf- 
ficiat.  Sufficietne  unum  mutare  nomen? 
unum  variare  verbum,unummutarenu- 
merum  ?  imo  vero ,  multoque  adhuc  mi- 
nus  fufficit :  nonnecefle  ad  falfificandam 
fcripturam,  nomina,  verba,  numeros  mu- 
tare  ,  nec  literas  quidem:  unum  fufficit 
tnutare  punftum  autvirgulam. 

Controverfiftae  interrogant ,  ficut  in 
fcriptura  facra  deFide  (unt  verba  ,  num 
fimiliter  etiam  de  Fide  fint  virgulae  & 
punfta?  relpondentque  quod  fic :  punfta 
etenim  &  virgulae  fenlum  determinant 
verborum  :  illifque  variatis ,  variatur  & 
fenfus.  Hinc  antiquitus  vigebat  Conci- 
lium  vocatum  Maforetarum  ,  cujus  erat 
oflicium  incorruptam  in  fua  puritate  pun- 
auationem  confervare  fcripturae :  Inter- 
pun£kionis  huius  elegautiam  myftice  de- 
pingitille  Canticorum  ^extus:  Murenu- 

Cant.  i     las  aUreas  factmus  ttbt '  vermiculatas  ar- 
v  t         gentu.  DivinusSponfusait,  quodfponfae 
{ux  inaures  faciet  aureas  ,  vermiculatas 
argento.  Vermiculatio  ifta  (  fecundum 


quod  ex  radice  Hebr.  deducitur )  expun« 
£tis  erat&  virgulis,  loco  enim  vermhuU- 
tas  ,  alii  legunt  puncluatas  :  vitgulatat 
argento.    Verum  enim  vero  fi  erant 
aurese,  quare  vermiculatio  fitdeargen- 
to ,  &  eX  punftis  virgulifque  formata  ? 
quia  murenulae  ornamentum  funt  au- 
num,  ubi  Fidei  confiftit  fenfus,  Tides  ex  kom.  \0. 
audittt  :  In  verbis  vero  de  Fide,quamvis  v.i7» 
punda  virgula;que  exigui  videanturmo- 
menti  [  ficut  argentum  aurocedit  in  pre- 
tio]  asquetamen  acverba  ipfa  ad  fidem 
fpectant.  Verba  ,  quia  fignificationem 
formant  :virgulae&  punfta ,  quiadiftin- 
guuntfenfum  &determinant.  E.C.  Sur-       •  • 
rcxit  non  eft  bic.  His  verbis  Evangeiifta  v-  6«  . 
Chriftum  refurrexifle  aflerit :  iifdemque 
[  mutata  pundatione  )  haerefim  dicere 
poteft,  quod  Chriftusnon  furrexit.  S«r- 
rexit  ?  Now  efi  hic.  Ita  re&e  pofitis  pun* 
ais  &virgulis  Chriftus  refurrexifle  afle- 
ritur  &  eft  fides  :  mutatis  ver6  punftis , 
iildem  verbis  Chriftus  relurrexiflc  nega- 
tur ,  &  eft  hxrefis.  Ecce  quam  periculo- 
fum  fit  exercitium  penuam  tenere  in  ma- 
nu  1  officium  quod  pundum  mutando  aut 
virgulam ,  ex  fide  hxrefin ,  &  ex  hxrefi 
fidem  formare  poteft.  O  quam  plenum 
fcrupulis  officium  ! 

Quod  fi  unius  pun^i  virgulxve  mu- 
tatio  ,  tantorum  errorum  damnorumque 
caufaefle  poteft:  quid  mutatis,fubtraais, 
additifvefiet  verbis?  Repeto.  Si  uniufi 
punai  vkgulxve  mutatio  tantorum  exi- 
ftere  poteft  canfa  damnorum,quid  fieret, 
integrisomiflislineis?  deficientibus  ca- 
pitulis?  chartis  &'informationibus  iute- 
gris  fuppreffis  ?  Quid  denique  fieret ,  fi 
[proeo  quod  prxfentandx  eflent  adhi- 
bituro  remedium]ei  traderentur  qui  exe- 
queretur  vindiaam?  Omnia  hxc  in  unam. 
n  ca- 


In  DoMIMrcAM  Tektiam  CLnAnMEtt%iA         j  f 
aderepoiruntpennamrfednefcioquo.  nando innocentiam  Quodnam  tanr* ,n 
jnodo  cadere  poffint  in  confeffionem.  j-ftt«f»it<^^2^^; 

turbs.  penfinon  habenshuic  tSoJ^Z^  W 

$.    VII.  y^usergohocfecitPilatus  ,  fuaseo-  M.v.14. 

f"Ur  ?  Materia  de  Cur  htis  quidem  eft  reTrt  iZTST  ^™15  ^™5-  auid 

^  prolixa,  fed  tempus  nobl  eft  angu  taa^fon^T^  >  T*™** 

ftum  :  inhocigiturpunao&fequraci-  ZT      a'  amd  5efertmundum  mani- 

bus  urbane  magif  yeftrf,  qua  auditis  utar  ol?"  .T^  in<iuiuatum? 

patientia:  fed^on  eft  c^nfeffiofi  ne  PS  r°e?pX  ^ximum  eft 

niteutia.  Qrr  ?  omnium  iftarum  recenfi-  ducemr  H    ^***0»  de' 

tarum  &  admiratarura  injuriarum ,2  S  3f  T™3"1  Plures  P^didiffet 

nam  cauf*  ?  qu*  motiva  >  qual LTur?  n!  J  aS'refPei*uif  ">  pecunia  ?  audaftet 

in  infernum  j  nihilominus  nullus  fine  fuo  nes  «feS^nl  V  ^  ^ 
C«radinfernumpergit.  Qualia  funtioi    n  *  re(peaus  PIures  fuut  &  majores 

turiftaC^tam^hdit^cantuS  ^^2^^^ 

pr*cipuos  muudi homines pr^cipitant  a?  tentirVr^  n  :  °Tre5  feu P°" 

Jamvideoquodpnmum  C«r  «Ln££  d^*^^0**^* 

omnibus  eft  pecunia.  Propter  oecunhm  "  piCere  multam  pecumam ,  quam  exi- 

«ui  omnia  obediunt     Zomn  v S  ET  Secunda  ve * 

qusommannit.  Sua^pLniHSnS  eWTffidt^r^"^ 

go  vires,nec  volo  tollere  fcrupulos :  fed  3  i         iT    qUam  qu*  PeCunia! 

meus  non  tam  vulgaris  &  grofcs  ut  =fte  f      ?Su',tur » nabeant  reftitutionem.  Iq 

eftfcrupulu,  N<£  tantt8^ fi^  ^^Z^^ 

timeo  ,  quantumnonablata.  Multi  in  Sc^5cn?^P  •)ltaqa°<JueiPfil 

mundo  &  multi  in  LuGtania  dantur  mi-  ft  tuZ.m  ?  f  ?  <+■ 

niftri  ,  nulloquidemcafuexpugnabn  S  Lit     ca?Ja  fu]g0r  0CU,0S 

auro  :  fed amicitia,  recommendatio, e  vn T^i "    ?™  attrafhit"  0«*«°' 

dependentia,  refpeftu  foS &  ™s  ratI0uum  ^monet :  lamina  feu  nua- 

quLvis  nihft  hLm<k^Zc>*  tX^TJ  T**?^ 
gentum  ,  C«rnihiIominUs  funt  totiusin  fdTnS  \  ? InqUletat  con- 
mundoinjuftiti*caufa.    Graviffima  n  ?  *  M  "fc*" >amkiti*> ^ 

mundofuiiaPilatoinChriftumcomm^  ^lrX^  ^r  (  quemad- 
.inj^i^admortemcondem- 

Q»  guntur ) 


6 


IU  S  E  K.  M  O 

guntur  )  icrupulumuonhabet,nec  exci-  vobis  tradam  >  Pilatusagnovit&  confefTus  Matth. 
tatores  qui  anmiam  commonefaciant.  Si  eftinnocentiam  Chrifti :  &  Judas  limili-  Z6.v.if, 
vendidijuftitiampropecuiua  ,  reftitutu-  ter  :  Pilatus,  InnoLensegofumafangnhejufti  Mxtth. 
rus,pecuniam  dacam  reddo,  acceptum  fol-  hujus.  Judas^Peccavitradensfanguineinju-  xy.v.z^, 
vo,  quantum  facculo  meo  immili  tantun-  ftum.  Uter  nuncillorum  plus  reftitutt  ?  tbidem 
demextraho,  quodomnidifficultateca-  num Pilatusan  Judas?  Ucique Judas :  re-  F>  ^ 
ret :  fed  fi  gratis  dedi  aut  vendidi  jufti-  ftituitenimpecuniam,eamprojiciendoin 
tiam  propter  refpe&um,reftituereque  ha-  teroplum ;  Pilatus  nullam lecit  reftitutio- 
beam  tine  qu«ftu,reddereuon  acceptum,  nem.  Qyare  reftituit  Judas  &  non  Pila- 
extrahere  e  marfupio  non  immhTa ,  quan-  tus  ?  Qtiia  ille  Chriftum  tradidit  pro  pe- 
tus  hic  labor ,  quam  ftupenda  difficultas !  cunia :  Pilacus  verb  ob  refpe&urn.  Refti- 
reftituens  pecuniam  folvit  ex  alieno :  re-  tutionespecunias  fiunt  quandoque  at  re- 
ftituturo  refpe&um  ,  folvendum  eft  ex  Ipe£tuum  nunquam.Quod  fi  non  ita,did- 
proprio.  Quod  ut  fiat,  accipiendum  mi-  te  mihi  :  fiutune  multa  in  hac  aula  prop- 
hieftemeadomo  ,  fubtraheudum  meis  terrefpedlum  ?  Non  re&einterrogavi  % 
prolibus.ex  meismihieducendum  eft  ve-  Fitne  aliquid  ia  haeaula,noh  propter  re- 
nis.  Pro  /  quantaad  hoc  magnanimitas  t  fpecium  ?  automuinb  n;hil ,  aut  oppidi» 
quanta  refolutio!  quantadenique  divinaj  parum.  Eftue  aliquis  vivens  autmortuus 
giatias  ad  hoc  opus  eft  efficacia .'  qui  propter  refpe&um  fa£*a  reftituat  ? 

JudicesSamariatrefpe&uJezabelisia-  hoc  nec  videmus,nec  audimus.  Quomo- 
nocmtem  condemnaruntNaboth  ,  pro  do ergo  confitentur  facientes  }  autabfol- 
defiderioque  Achab  innocentis  occifi  vi-  vunt  eos  talium  confeffiones excipientes? 
uea  illi  fuit  coudi&a  :  porro  Achab  uti  &  Cafu  quo  ego  in  coufeffionali  federem  9 
2.  eg.  2,  t.  jucjjces  vjneam  refticuere  asqualiter  obli-  me  illos  non  abfbiuturum  fed  condemna- 
gabantur :  quia  utrique  eam  sequaliter  ra-  turum  promitto :  fed  quia  fum  in  pulpito, 
puerant.  Utri  nunc  illorum  facilior  erat  nec  abfolvo  nec  condemno.-  admiror  curn 
rapina*  reftirutio  ?  Achabo  facilis  :  Judi-  turbis.  Et  /dmiraufuntturbx. 
cibusperdifficilis.  Achab enim reftituere  §.  VIII. 

habebat  vineam  occupatam  ;  Judices  ve-  S~XUomodo  ?  quo  modo,veI  quibus  mo- 
rb  non  acceptam.  Achab  tantum  refti-  V<  dis  ?  intricatiffimum  ingreffi  fu- 
tuebat  pro  tanto ,  vineam  fcilicer  pro  vi-  mus  confcientiarum  labyrinthum :  qua- 
nea  :  Judices  autem  omnia  reftituere  de-  les  func  modi,  fallacias  ,artes,  negotiandi 
b?bant  pro  nihilo :  folvenda  enim  eis  erat  ad  inventiones,  interpretandi,  infinuandi, 
vineapro  refpe&u.  Suafero  vobis,quod  perfuadendi,negandi,annuIIandi,proban- 
ii  vendere  vultis  animam  ,  fist  pro  pecu-  <Ji,fuppIantandi,  commictendi,  pracferen- 
niapotiusquamprorefpeaibusrcumpe-  di  ,  praevaleitdi ,  coafequendi ,  denique 
cuniapaucis  reftituatur  vicibus,refpe&us  fibi  vel  alii  obtinendi  omnia  qua;  dixi- 
uunqusm.  Sed  redeat  Pdatus.  mus  ?  TJr  cgo  admirer  ,  cunctique  obftu- 

Pilatus  tradidit  Chriftum  :  fimiliter  pefcamus  artificium,ingeniiqueacumen, 
Ihc.ZJ.  &  Judas.  Pi1atus,Tr<f(/W/r eum voluntati eo-  cfolos quibus  illa  nituntur  ,  quibusha: fa- 
f,  t$%     tum :  Judasjgrt/a1  vultis  mihi  dare,& ego  eum  ces  acceuduntur  Jbiaec  involucra  conficiure- 

MC 


■ 


florisoftcndit  ,  qoanwhuiufccmodiin  TttX^nJ^A9™0®11™' 
*ula.fedio  munditaxautur  a«&  2to    *  J(i„  , 

Potiffi^a  in  mundo  Primoeenitura  SlJl  EC*umt»sP™°'  filocus  fupc 
talla  Jacob.n  QUam  aXS"  KSSfi^  ^  * 
%«*tor«  Hacfuper  prim0:  ccuZn   3  E'auP'*" 

genitura  ab  uteimatrisgemim  L  fra-  ^^Jf^^^T^ 
tres  pugnavere ,  Jacob  &Efau.  Efaa  to-  rko  SS£SK?  f u"? 
tum  jus favebat,  natura  *  «« ,  talentum  cZ^^l^T^t^  * 
&fflerituin,amor,affeauvvolunras  de-  25^^  «i  demque  bene- 
cretum,  & promiffio Patr/s TJSftS  ?u  pnmogemtu»  inveftitura  de- 
didio  «fp&5  & ^fnveftit  ra  ita t  l  "  V^?,' Paterqus  fic  Efau  affe- 
<fc  fratre  ad  frarrem,  7'hoJ^  ad  ho  ^  P°!  j^*  fu£raC  efficacicer 

minem ,  de  amato  ad  ama^"?  H   ^T^  *fMc  Q^  Jacob 

Efaucontra  Jacob  ^Z^iC  ^^^^^ 
mihtabac  *tas  &natura  ♦  lirtr  e»im  <**  j      lavore?  Quiaorcnia  illafup- 

* ^™~£°; 

geu.rofus ,  ad  campu  t  '  j'?"T*'?"'a 

fe>Pe„c!e„te  es  huS.ro  pher.  Sc„  bat    „™;       *f<:'m,befiA>  «*• 

jigitifque  arTusma„usP,  «S  «^SfluSSS??  T  f"° 

eo„,  ,„  r»o„tib„s ,  „rfo  &       reddebat  ^i"**  P°l<»«- 

mfyMs.  EcootrarioJ^J/, MUatmu-  l«r  let"  "  J"*  & 

fe™f«fe:„„„q„ar„riatrise„r.di'/""  ReB«ca  veromagisa  f.amato 

<*»!.,  p^^UoaptioTqlmtt  &  e«™"!>&^ 
oalneis  quam  armis  fefau  inim*  ^VT  »DlCn«a>  ^nis,  cceatate  obfervata  quid 

n«.fiv^^SfS"SS;  ZZm[S'  Fffti-™"itJacobaL- 

«in.fuiI(5ude«ttoi^^u;fiS™  S8  ^ '  kp°rum  Iococ™™nt 

crari  callebat  animum      £  Zt It  '     qu0rum  carnibus  P™P™  pul- 

montanifve  «SS^x^^T  E?5 ?              *"*  d°lum 

ne  ipfi  apparabat  fe  culuT   L  ma  "°e  j3C°b  Veft,buS  Efau » &  ^em 

vero  fb^opcrtamoCba   nS  X           manus  coram  «eco  apparet 

Ifte  erat  Efau\  ifte  compet  tor^ iJob'  ?jT '  ^™"1  aPPOR^  ««oucn,. 

ifiuderatejus/us;  lu^S^  Jffi ^*?***™*» 

^contro^adom^tt  S^^^- 

Q.  *  accepto 


S  E  R  M  O 

accepto  refponfb  ,  pratvioque  manunm  quidhocexpertuseftDavid,inj>.jfto  quam- 
conta^Ilaacillibenediaionemimper-  vis  &  inimico  ferviens  Regi  ?  fervivit 
tiit,manGtquebenedi&iojacobcumpri-  Davidiubeilo  ;  fervivic  111  Palacio.  In 
inogenitura  &  domo  paterua :  Efau  vero,  Palatio,cythara :  in  bello,funda.  Ubinarn 
cum  eo  quod  geftabat  in  cingulo.  Datur-  vero  ipfi  fuit  melius  J  in  Palatio  tam  mo- 
oe  hujulmodi  dolus,fiaio,  crudelitas  ?  hi  dicum  acquifivit,  ut  a  cythara  ad  paftora- 
agendi  vinceudique  funt  modi.  Ad  fur-  lem  baculum  fuerit  reverfus  :  Inbello 
ripieftdam  domum  ei  cujus  erat ,  feptem  tantum,ut  a  funda  afcenderit  ad  coronam. 
dolos  finxit  Rebecca  :  finxit  nomen  Ja-  Si  David  pius  crefcere  vifus  fuiffet  ad  pa- 
cob,  eum  Efau  dicendo  :  finxit  astacem,  rietum  Palatii  umbram  ,  quam  ad  Solis 
Vocaudo  primogenitum ;  finxit  veftes,  e-  seftum  in  campo  :  li  plus  comparafle  vi- 
taut  cuim  fratris :  finxitmanus»  peilise-  lus  fuiflet  Regis  aures  demulcendo  cy- 
uim  &  pili  hadorum  erant  :  finxit  pul-  thara  ,  quam  eundem  defendendo  &  ho- 
mentum  ,  quod  erat  ex  ovium  grege,  &  norando  funda :  fi  plus  vifus  fuiflec  meri- 
nonexagris :  finxitinduftriam,  quiave-  tus  blandiendo  Micholi  quam  ferviendo 
natum  non  exierat :  &  ne  luprema  veritas  Sauli ,  nonne  magua  hacc  foret  injuihtia, 
extra  figmentum  temaneret ,  divina;  fin-  &  fcandalum  enorme  ?  hoc  patiuntur  E- 
Xit  fuifle  voluntatis.  Cumque  duplex  ef-  fauit*,iu  prasferentiis  Jacoborum. 
fet  Rebeccx  voluntas  ,  una  qua  volebat,      Verum  enim  vero  ego  non  tantum  dc 
volebat  Jacob  :  altera  qua  nolebat,nole-  Jacob  &  Rebecca  hujufce  fabricatonbus 
bat  Efau.  Et  fido  nomine:fiaa  astate,vi-  doli,quam  de  Kaac  conqueror :  quod  cog- 
dis  veftibus3fi£tis  manibus ,  fiftis  operi-  nitumnonannullavericdoium ,  Efaupa- 
bus  &fervitiis,&  ad  ipfum  quoque  Deum  tiatur ,  Jacob  poffideat ,  Rebecca  trium- 
figmento.jusjuftitia,  bona  honor,  fuccef-  phet ,  Ifaac  diffimulet .'  tam  pocens  bene- 
fio  fublata  funt  ei  ,  cui  tutivitas  dederat  diaiones  furripiendi  fit  ars ,  ut  Jacob  eam 
femel ;  k  meritum  fi  equenter.  ex  fscculo  Efau  eruat  non  folum  illi  pro- 

Nonne  h;ec  magna  &  euormis  videcur  miflam  k  decretam ,  fedeciam  per  Can- 
vobis  injuftitia  ?  rationabilis  vobis  adhoc  cellariam  confirmatam .'  Tantafit  patieo- 
fuffrrgatur  caufa.  H*c  autem  Tragcedia  tia  Ifaac ,  ut  benediaionem  non  mucet  in 
femeitantumin  Hebron  ptaaicata  quo-  malediaionem  /  ipfe  hoc  timuitjacob. 
ties  innoftra  reiteratur  &  reprsefentatur  Quando  mater  illumhifce  involucura  e- 
aula  ?  quoties  nominibus  fuppofitis ,  me-  rac doiis, dixit ,  Patrem  animadverfurum, 
ritisfiaisjlaudibusfalfisbencmeritofub-  benediaionifque  loco  ip(i  malediaio- 
ducuuturprasmia  ,  quibusgloriaturindi-  nem  induaurum.  Jimeoneputetme /?w  vo-  Gen.ij, 
gnus  ?  Quoties  Jacob  fua  magis  prodeft  luijje  illudere  ,  &  inducat  fuper  me  maleditti-  v,  ilt 
Rebecca,  quam  Efau  fuus  arcus  ?  quoties  onem  pro  beneditlione  ,  nulla  hujus  ha- 
plus  Jacob  manibus  lucratur  fuperindu-  bita  ratione  a  Rebecca   ,   qua?  alie- 
ais,  quam  Efau  armatis  ?  fiplusinpacis  num  noverat  ab  omni  cholera  Ifaa- 
otio  quam  belli  acquireretur  laboribus,  cum  ,  proiudeque  nihil  in  hoc  cafu  fini- 
quis  non  Solis  militiatve  aeftus  cum  ho-  ftrum  ab  eo  timendum  j  quod  fi  Ifaac 
rum  parietum  umbris  commutaret  J  nun-  choler*  fuiflet  obnoxius }  Efau  recepiiTet 

bene- 


In  DoMINICAM  TeRTI  AM  Q.UAt>RAGESf  M./E.  llf 

benedi&ionem,  Rebecca  luiiTet  figmen-  in  portis  civitatis.  Quamnam  Ver6  Le- 


tum ,  Jacob  acerbum  fibi  proprium  fen 
fiflet  dolum.  Sed  Ifaac3nec  erat  Pater  pro 
tali  Jacob,  nec  maritus  pro  tali  Rebecca: 
Efau  femper  fua  manebit  privatus  primo- 
genituravNec  Rebecca  auferens,  necja- 
cob  accipiens,  nec  pater  confentiens ,  de 
hoc  cafu  fibi  faciantfcrupulum !  funtDo- 
&ores  qui  damnant ,  funt  alii  qui  excu- 
fant :  Ego  nec  damno ,  nec  excufo,  admi- 
ror  cum  turbis,  Etadmirau  funt  turba. 

§.  IX. 

OVando  ?  Hxc  ultima  examinis  no- 
ftri  eftcircumftantia :  quando  finem 
atungerem ,  fi  illud  quando  profequi  vel- 
lem?  quaudo  miniftri  faciunt  facienda? 
quando  faciunt,  quodfaciunt?quando  re- 
ipondentfquando  deferunt?  quandoex- 
pediuut  ?  quando  audiunt  ?  ita  ut  pro  una 
audientia,  multa  fint  quando  neceflaria. 
Hodie  fieri,  quod  debebatheri;  cras  fie- 
ri,quod  debuifiet  hodie  ;  infinitorum  in 
uno  Regno  materia  exiftit  fcrupulorum. 
Illa  iic  dilata,  non  obfervata,  tam  infinita 
Quando  quantum  neceiTari6  confcientiam 
inquietant,  habentium  confcientiam ! 

In  Republica  quondam  Hjebraica, 
multifque  aliis ,  Tribunalia  ere&aerant 
&  exercebantur  in  portis  :  id  innuunt 
Proverbia  Salomonis  ♦  ^obilisinportisvir 
ejus,  quandofederit  cum  Senatoribus  terr& :  ad 
qualificandam  mulieris fortis,  maritino- 
bilitatem :  fediiTe  eum  dicit  in  portis  cum 
Senatoribus  Confiliariifque  terrse;  ad 
quod  etiam  ipfe  Chriftus  allufiiTe  videtur 
quando  de  Ecclefia  fua  in  S.  Petro  funda- 
ta  dixit :  Purta  inferi  non  puvalebunt  adver- 
fus  eam  :  per  portas  inferni  intelligendo 
confilia  inferni.  Confiliarii  enim ,  mini- 
ftri ,  tribunalia,  omnia  confueverant  ftare 


gislatores  ifti ,  Iocum  iftum  tribunalibus 
conferendi  &  confecrandi  ,  juftitiasque 
miniftros  in  portis  conftituendi  habuere 
rationem  ?  varias  Hiftorici  quidem  &  Po- 
litici  hujufce  adducunt  rationes  :  potior 
ver6,&in  quapaffim  omnes  conveniunt, 
erat  expeditionum  celeritas.  Accedebac 
agricola,  miles,  peregrinus,  fuo  cum  ne- 
gotio,  pratenfione ,  petitione ,  necopus 
habens  ingredi  civitatem  ,  eodem  die 
domum  repedabat ;  tam  prompti  eranC 
miuiftri,  ut  nec  in  civitate  effcnt,  nec 
follicitantes  haberent  moleftiam,  expen- 
fis  eiTent  hberi  :  nec  civitatem  ingredi 
compulfi.  Nefciant  nunc  follicitantes , 
xtx  illius  cum  moderna  noftra  diftan- 
tiam :  ne  indignatione  urgeantur  &  dolo- 
re :  olim  miniitri  ftabant  in  portis  civita- 
tis  :  nunc  ad  portas  miniftrorum  ftant  ci- 
vitates.  Tot  ihedrae,  geftatorix  fellas, 
equi[omittendo  pedeftres  quoruminfi- 
nitus  eft,  nec  asftimntur  uumerus )  portaj, 
atria,  plateas  hominibus  impleta  ;  &mi- 
nifter  imploraturabfque  e6  quod  nefcia- 
tur  utrum  domi  fit  aut  foris :  ut  magno 
conftet  Iabore  a  fam,u!o  tantum  expifca- 
ri  hujus  revelationem  myfterii.  Alii  pul- 
fant,  alii  pulfare  trepidant :  omnes  exfpe- 
£tant,  omnes  defperant.  Prodit  tandera 
minifter,  quarta  poft  folis  ortum  hora 
comparet,  hucillucque  curfitandodifpa- 
ret.  Soilicitantes  refpiciunt  in  ccelum  , 
aliufque  refpicit  alium :  difcedit  diiTolvi- 
turque  civitasnon  confolata  ,  quxexfpe- 
ftaverat  colle&a.  Et  quandoerit  alterum 
Qiiando  ?  quod  vivant  &  tam  inhumane 
agant  nunc  fideles  homines,  &  confitean* 
tur,  ciim  tam  rarionabiliter  procedebant 
homines  fine  fide  &  facramentis !  Miniftri 
ilii,  etiam  male  expediendo  tres  follici- 
Q.  |  tau- 


tantibus  prxftabant  gtatias.  Parcebatit 
illis  tempon,  fumptibus&  paflibus:Mi- 
niftri  noftri  -t  etiam  expediendo  bene  tria 
-vobis  inferunt  darnna  :  ternporis,  expen- 
farum  ,  &  pafliium;  Hos  pajlus  ,  has 
expenfasjhoc  tempusquis  vobis  reftituet? 
Qiiis  jam  abfumptam  reftituet  pecumam? 
Quis  jam  factos  reftituet  paflus  ?  O  pre- 
tiofum&  fic  inaniterelapfum  tempusl 
judexo&o  menfibusdiffeit,  o£to  die- 
rum  fpatio  determinabilem  litem  :  mi- 
mfter  oSto  annis  remoratur  petitionem 
o8o  horis  expediendam.  Etmiliris  lan- 
guis,  orphuii  lachrymae,  viduae  pauper- 
tas,affii£lio,  confuiio,  tot  milerorum 
defperatio  Quid  ?  ChriftusGbi  fieriafie- 
ruit  quod  ilhs  fit:&  in  nullo  melius  quam 
anilloterribiles  unius  dilationis  effe&us 
videri  poiTunt. 

Tribus  horis  oravit  Chriftusin  hor- 
to ,  quibus  eadem  fuperpropofitione  ter- 
nas  fecitpetitiones ,  ad  nullam  earum  ac- 
cepto  refponfo.  Et  quomodo  hoc  fenfit, 
quidve  ilii  propterea  accidit  ?  tantus  il- 
lum  invafit  dolor,  triftitia ,  agonia  ,  ut 
omnibus  ex  venis  fanguinem  fudarit : 
LttC.  Z2,>  Tattus  efl  fudor  ejus  ficut  gutt&  fanguinis  de- 
v.  44.     currentuinterram.  Tota  Chrifti  triginta 
trium  annorum  vita  continuum  fuit  he- 
roicae  patientias  exercitium  :  fed  nec  la- 
borullus,  nec  dolor  ipfi  fanguinis  gut- 
tas  expreflit ,  nifi  tertio  iterara  pctitio 
llne  refponfo.  Qnod  fi  triumhoramm  pe- 
titio  fiue  refpOitfe  fanguinem  exprimit 
homini  Deo:  quid  in  Homine  homiue  tot 
orationum  te^ulfaruraque  anni  efficient, 
coque  amplius ,  quo  magis  eft  homo  ? 
M*tth.t6  Petitio  Chrifti  (  Pater  ftpofibileefl)  prae- 
V  fuppofito  patris  decreto ,  ipfiufque  prae- 

'     '     fcieuria  Chrifti  dc  objeao  erat  impofli- 
bili.  Et,  fi,non  refponfum  fuifle  ad 


M  0 

impoflibile  unum ,  tanti  conftat  ,  non 
reiponderi  (  quod  quandoque  contingit) 
ad  quippiam  ex  omuibus ,  quantum  *f- 
flsget  ?  Quod  feutiendum  vel  maxime  iu 
eoruni  ucgligentiis  ,  quibus  ex  oificio 
relpondere  uicumbit :  &  conjequenua 
iude  damna  funt  publica.  Nonne  Rei- 
publica:  utihus  foret  fanguiuem  fundi 
m  beilo ,  qui  fudatur  iu  petendo  ?  quod 
ipfum  hoc  evenitcafu.  Si  ChriftusLn- 
guiuem  non  fudaflet  in  horto,  pius  effun- 
dere  habuiflet  in  Caivario  :  effundeu- 
dus  enim  illi  fuiflet  effufus ,  &  ultra 
etiam  in  horto  fudatus.  Si  vena:  iau- 
guine   fuo  evacuarentur  follicitando , 
cuinam  remaneret  fnnguis  pro  coufli- 
8lu  ?  nec  fanguis  remanet  nec  animus, 
nec  alacritas :  perduntur  omnia.  Chri- 
ftusorare  ccepit  &  petere  in  horto  ,  fi- 
mulque  ccepit,  quid?  Capit  pa vere ,  U-  Marc.X^ 
dere  ,  contriftari ,  &  moejlm  ejfe.  Idcmge-  v.  3  j. 
nerofiflimo  Capitaneo  ,  animofiflimo  Matth. 
miiiti  contingit  in  aula+  Miies  vadit  ad  2.6,  v.}8. 
bellum  ,  fecum  ferens  tria  ,  alacrira- 
tem  fciiicet  animum  ,  &affe<3um;Ex 
bello  redeunti  ad  petendum  ,  prsefata 
tria  vertuntur  in  coutrarium  :  alacritas 
in  taedium ,  T^m? .  Animusin  pavorem, 
Tayere.  Affe&us  in  mcerorem ,  &  motflui 
effe.  Et  cuinam  hujufce  tam  damnofa: 
metamorphofeos  culpaimputanda?  Di- 
lationtbus ,  fufpenfionibus ,  irrefolutio- 
nibus ,  hodie ,  cras ,  perendie  ,  &  vefiris 
nunquam  venientibus.  Ouando,  Et  facit- 
ne  fibiconfcientiam  de  damnis  iftis  quif- 
piam  eorum  qui  caufa  exiftunt  ?  Sciant 
tamen  (  quamvis  hoc  fcire  nolint )  ag- 
nofcantque  veritatem  (  quamvis  decipi 
parati  )  non  unam  fibi  fed  geminam  in- 
cumbere  reftitutionem ;  unam  particu- 
lari ,  &  alteram  Reipublicx  debitam 

Par- 


Partkulari,  quia  fervivic:  Reipublicas, 
quia  deincepsnon  erit,  qui  fervire  ve- 
lit.  Dicetis  forfan ,  ad  expediendos  tot 
&  tantos  uon  fuppetere  media  :  Hanc 
praetenfam  exfpeftabam  excufarionem. 
Aftreplicautilli,  fuppeterepro  quibus 
vultis  ,  atdeficere  pro  quibus  nou  vul- 
tis  habere.  Ego  hoc  non  dico:quianon 
credo.  Sedfinoneft  unde,  quare  non 
dicitis  non  efle  ?  quare  illos  fulpenditis, 
quare  confumitis ,  &  a  feipfis  confumi 
patimini  ?  Vacat  refponfo  hax  quasftio: 
quamvisenim  non  afHsgendiprsetenden- 
tes  videatur  eife  medium,  gravius  ipfos 
afHigtt  dilatio  &  fufpenfio,  quamafBi- 
8ura  foret  vericas.  Eodem  hoc  habemus 
loco. 

Chriftutn  in  maxima  petieionis  fuse 
afBiftione  couftitutum  e  ccelo  conforta- 
vit  Angelus:  Apparuk  W  Angelusde  coefo, 
cmfortans  ettm.  In  quonam  ver6  hxc  con- 
fiftitconfortario,  fi  refponfum  fuit  ut 
biberet  calicem,  quem  Chriftus  trans- 
ferri  orabat  ?  In  hoc  ipfo  fuit  confortatio. 
Quamvis  enim  non  refponderit  expedi- 
endo ,  refpondit  tamen  veritatem  dicen- 
db.    Ecee  quantum  prjeftat  veritatem 
hominibus  oftendere  :  quarn  differre  & 
fufpendere.  Dilatio&  fufpenfio  agonia 
fuit  Chrifto  :  veritas  vero  conforEitio 
Dilatio  iine  expeditiorie  duplex  eft  ma- 
lum:  veritasiine  dikrione,  maium  eft 
eemperatumbono,  Nam  G  non  darisnir- 
hi  quod  peto-,  iiberaris  me  ab  quod 
patior  s  Iiberatis  me  a  fufpenfione,  folli- 
ci?Uc!i,n.e'  ^ceptione,  domus  mex  abfen- 
ria,aula  &  expenfis  r  liberatis  me  a  nomi- 
ae  k  indignitaribus  foilicitantis,  veftro 
frifeunafi,  veftris  gradibus  ,  veftris  appa- 
sitorjbus :  denique  a'  vobifmetipfis.  Hoc- 
«fe«videcurparum  ?  Si  ita<jue  uni  veri- 


RTIAM  Qu  A  D  R.  A  GES I M  Jfi* 

tatefuo  tempore  data  homines  nullire- 
manent  querulofi  ,  regimen  evadit  ho- 
noratius,  Rexmagis  amatus,  regnum- 
que  re&ius  adminiftratum  ;  quare  pau- 
peri  praerendenti  veritas  involvatur ,  qui 
qu6  diutiusdifferture6  magis  depaupe* 
ratur?  deficientibus  mediis  pro  expedi- 
tione  ,  nunquid  fufficit  unum  Noh  trium 
literarum  pro  infinuanda  veritate  ?  Erit- 
nemeliusipfum  experiri  veritatem,  jam 
perditum ,  veftramque  fraudem  perdi- 
tionis  ipfius  efle  caufam  ?  Vultifne  ipfum 
fpe  falsa  &  exfpeaatione  fuftentare,quia 
plus  profunt  exfpe&antes,  quam  veri- 
tatem  fciences?  fi  quod  negatis,illi  da- 
re  nequitis,  quis  illi  reftituet  quod  illi 
perditis  ?  Heu  reftirutiones !  heu  confci- 
entia:.'  heu  animalheu  examin^heu  con- 
feffiones  fHase  ulrirna  fit  admiratio :  nee 
enim  laudo  nee  condemno,  fed  tantiim 
admiror  cum  turbis  :  Ef  admirata  funt 
turba* 


"JCX  toto  hoc  difcurfu  evidenter  (  ui  hU 
^  lor)  colligitur,  multos  in  mundo  dari 
ferupulos,  de  quibus  aut  nullu5  aut  raru* 
fit  fcrapnlus  ;  Dari  confefliones  in  qui- 
bus  loquitur  mutus ,  nec  tamen  exit  dia- 
bolus.  Suppofitaquepeccataomnia  con" 
fttendi  obligatione ,  ipfas  etiam  confite- 
ri  oportere  confe/Soncs.  Grande  ma- 
lum  eft  remediis  non  curari;  eifdem  ver& 
infirmari,  ionge  majus  malum  eft.  Etfi; 
infirmamur  remediis ,  quid  tandemre- 
medii  reftat?  Remedium  eft,  ut  ab  ipfis 
homo  curetur  remediisj  ficuti  curaturab» 
mfirmitatibus.  In  hoc  verfamur  eafu* 
Peccati  remedium  eft  eonfeffio  %  feJ 
fi  confefliones  mese  (  pro  eo  uc  me 
^  peccatis  Jiberent  )  pro  iufelicitatg 


roea  iifdem  me  magis  gravent ,  non  aliud 
reftat  remeduim ,  qui«n  duphcare  reme- 
dium.ipiai  coufeffiouesveluapeccatt 
coufiteri.DerelapfisiaquitTertuUiau^ 
quodpceuiterent  de  pcenuentia  :  &  de 
contntione  conterereutur.  Si  mah  con- 
teruntur  de  contritiombus ,  qui  boni  eiie 
debent  &  volunt,  quare  non  contiteantur 
confeffiones?  HifceiUud  faciendum  pro 
certitudine;aliispropterdubium  :  cun- 
ailquepro  majorefecuritate  eft  conlul- 

tU  Ut  hxcconfeffionumconfeffio  fittt- 
lis,  ne  iterare  fit  opus :  in  omnibus  prae- 
iens  hoc  Chrifti  in  daemoui  muti  ejectio- 
ne  exempluravenitimitandum.  Pwnp» 
.    eratejiciens.  Omuia  alia  miracula  Chriitus 
fecit  in  iuftanti:ejeaionem  daemonis  mo- 
ro<e  &  per  temporis  fucceffum  peregit. 
Sicprimo  requiritur  competens  omui- 
bufque  aliis  negotiis  curifve  vacuum  tem- 
pus,  ut  huic  graviffimo  omnium  negotio- 
*wm  negotio  vacet  totus  ,  Cum  auepero 
74  tempus  ego  jufiims  judicabo.  auodfi.Deus 
•  adexaminandas  dijudicandafque  guber- 
natorum  confcientias  tempus  fe  acceptu- 
rum  inquiat ,  quomodo  ipfi  rerum  admi- 
niftratores  confcientias  fuas  excutere, 
examinaque  fua  ttifi  ad  hoc  accepto  con- 
Vruo  tempore  dijudicare  queunt?  dicit 
aliquis  fic  fe  occupatum  ut  mhil  fibi  tem- 
pons  fuperfluura.  Audiat  quaefo  hujul- 
modi,quiddicara.  Sufficittibitempus 
pro  lufu?  fuppetit  tibi  tempus  exfpati- 
Ldi  advillamUdcouverfandum  ammi 
ergo  cumaliis?  Suppetunt  tibi  demque 
tempus&tempora  pro  tam  exigui  mo- 
menti  obled.muucuHs  ?  &  rite  difco- 
ncnda?  &  inftituendae  confeffioni  deeit 
tempus?  Si  nullum  aliud  tibi  fuppetat 
tempus,  ipfumofficii,  tribunalis,  confi- 


R  M  O 

lii.huic  negotio  confecretur  :  tempus 
quod  meliorando  officio  lmpeuditur ,  ei- 
dem  non  fubtrahitur.  Sed  abbreviando 
rationes.  quaero  :  cafuquojam  febri  cor- 
riperemiui  maiigna  (quod  omninb  poift- 
biie)  nunquid  ptaelcmdenda  forent  omnia 
ad  iuccurrendum  anima:  ?  Ita  plane. 
Quod  ergo  faceret  febris ,  cur  hoc  ratio  . 
non  facit  ?  Qyod  in  iufirmitate  faceiet 
metus  &  falia  contritio  ,  quare  hoc  in  fa> 
nitate  fincera  nonfacit  confeffio  ? 

Accepto  jam  (quacunque  vi  autpre- 
tio  accepto )  tempore  fequitur  Confeffa- 
riiekaio.  Operatus  hocmiraculumfuit  . 
Chriftus  ,  Erat  JESVSejhiens  d&monium  fLuc.  i 
ConfeiTarius  vices  agit  Chrifti :  &  futu-  v.  14. 
rum  Dei  hominis  vicarium  oportet  mul- 
tum  effe  homiuem ,  multumque  habere 
Dei.  mnconfundarispeccatatua  confiteri:  tccl^, 
&  nefubftciasteomni  homini  pro  peccatoxn-  v  ^t 
quit  Spiritus  Sandus :  uolite  erubefcere 
veftra  conficeri  peccata :  fedattendite,  ne 
ea  confitendo  voscuilibet  fubjiciatis  ho- 
mini.  Si  corporis  fanitatem  (quae  caduca 
tandem  &  temporanea)  non  cuiiibetcre- 
datis  medico :  animae  falutem  ex  qua  de- 
pendet  artemitas  quare  cuilibet  credere- 
tis  Confeffario  ?  Indoao ,  nul  iatenus  eft 
committenda:  fedtamen,nec  iolummo- 
do  effe  doftumfufficit :  fed  &  timoratum 
effe  oportet  ,  qui  fciat  animam  dirigere 
veftram,  timeatque  perdere  fuam.  Judas 
Principibus  Sacerdotum  fuum  confeffus 
t&yzcWum,TeccavitradcMlanguiriem)U-  Mm^ 
fium.  Et  quid  illirefponfum  ?  Quidadmsl  y 
luVideris.  Ecce  guales  Sacerdotes  s  qui 
necfuamnec  coufitentis  fibi  pceniteutis 
attendebant  animam  !  eligendus  vobis 
eft  Confeffarius  ,  qui  tat.tum  de  veftra 
quantum  de  fua  follicitus  fit  coufcien- 
tia.  Sufficitne  doaumeffe  &  timoratum? 

Non, 


In  Dominicam  Terti 
Non.  Oportetiufuperefle  cordatum.  Ea 
eft  mentis  huaiana»  pufillanimitas  ,  ut 
ctiamin  cribunali  Chrifti  Magnatestan- 
quam  Magnatesattendanc ;  refpiciantque 
conditionem :  ubi  adulari  nulk  cogicne- 
ceffitas.  Philippus  Secuodas  Hifpania- 
rum  Rex  in  venatione  conftitutus  extem- 
poraliindigebatfe&ione  vense :  deficien- 
tealio  ,  chirurgus  ex  proximo  vocatur 
pago.  Interrogatus a  Rege ,  fciretne  cui- 
namvenamefletfeaunis  ?  Refpondit , 
Homftii :  Mignusille  Rex  hominema:- 
ftimans  pro  merito  ,  eum  deinceps  fuo 
mancipavit  fervitio.  Ab  hujufmodi  ho- 
tninibus  curandi  funtMagnates  inanima 
&  corpote,ab  hominibus  fcilicet,qui  Re- 
gem  minuunt  ut  hominera.    Ad  hujus 


AM  dUADKAGESlM^. 

hominis ,  proindeque  ad  Dei  pedes  po- 
fifusmutusioquaturtam  veracicer  ,  tara 
integre  ,  tam  diftinae  quod  coufeflus 
aut  non  confeflus  eft  *  de  propofitis 
fadis  vel  nonfadis  :  de  fatisfa&ione 
impleta  vel  negledM  &c.  ut  fimul  &  fe- 
rnel  dasmon  exeat  foras.  Et  hoc  fiat  cum 
adeo  feria  omnjum  praeceritorum  pec- 
catorum  deteftatione  :  cum  tam  firmo 
emendandi  propofito  ;  cum  tam  vero 
&  cordiali  intimo  ob  Deum  infinite  a- 
mabilem  &  fuper  omnia  amatum  ofFen- 
fum  dolore  :  ut  non  folum  daemon  ex- 
eat  pro  femper  nunquam  reverfurus  : 
fed  jam  ejedus  fit  ex  anima  quando  lo« 
quitur  mutus ,  lt cum  ejecijfet  dttmonkm,  ie- 
cutus  eft  mutus.  Amen. 


S  £  R  M  O 


D  E 

Sanaifllmo    S  A  C  R  A  M  E  N  T  O 
Expofito  in  Ecclefia  S.Laurentii  in 
Damafo.Rom^  in  Bacchanalibus 
Anno  1674. 

TentatyosDomwus  Vew  vefter :  utpatim fiat.utrum  dili- 
gatis  eum3  an  non  j>  Deut.  1 3. 
§♦  I,  „ 

■  Kf\  5  j67ihf1S  *  in  tudine  vidit- Ibi  enim  °eus  vifus  fuitten- 
fplendidis  littorum  tatus  :  hic  ver6  Deus  videtur  tentans  - 
tuorum  habitacuhs  ,  Tentat  vos  Dominus  Deus  vefter.MamsA  Rol 
hifce  diebus  fpeaa-  ma ,  hifce  diebus  in  tuis  foris,  templis  & 
culumconfpicis :  qua  palatiis  confpicis  fpeaaculum :  qHam  o- 

ii     A  Ui     1  ■  j°  m  jn?n"r!??"   limin  tnocrueuto  Vidifti  amphitheatro 
iium  diabolo  ,  Jordams  m  deferti  fui foli-  quando  feris objeai  fuSre  Neo-Chriftia- 
J?W  U  R  • 


IJO  S  E 

ni.  Ibi  enim  tormentis  mortibufque  pro- 
babatur  fides :  hic  verO  ludos  inter  &  ob- 
leSamenta  probatur  amor.  Vt  palam fiatp 
utrum  diligatts  eum,an  non. 

Ternbiles  diesifti,&  terribilis  ternpo- 
ris  concurfus.  Aliis  temporibus  ,  totiul- 
que  curriculo  anni  ,  tres  funt  tentatores 
hominum  :  hifcediebusj^anturquatuor, 
quartufque  major  &  potentiororrmibus. 
Tempore  alio  tentatmundus,caro,c\;  dia- 
bolus  :  hifce  diebus  non  foium  tentat 
muudus,caro,&  diabolus,  &  quidem  for- 
tiiis  quam  unquam  alias,verum  ctiam  nos 
tentat  Deus :  TentatvosDoininus  Deus  veflcr. 
Quamnam  quasfo  ob  caufam  putatis  Deu 
fuisegredifaaariis,  nifi  utipfeetiam  pu- 
blicarum  tentatiouum  tempore  tentet  ? 
Tres  tentarores  femper  quidem  ,  ut  ini- 
mici  ,  fed  non  femper  utinimici  aperti 
tentant :  hifceveiodiebus,dummonftro- 
fis  adeo  faciem  obtegunt  larvis^mundus, 
caro,atque  diabolus  facie  tentantrete&a> 
hinc  eodem  tempore  fe  Deus  palam ,  ad 
publice  etiam  tentandum  oftendit.  Quo 
ver6  fine  ?  non  ut  tentandonoftrosadju- 
•vet  inimicos :  fed  amicos  fuos  probet  & 
manifeftet  ,  Vt pal.bnfiat  ,utrum  diligatis 
eum,  annan.  Hiec  propofitorum  verbo- 
rum  uaturaliseftproprietas  :  hacc  non 
roinus  propria  eritdifcurfusmei  materia. 
Deustentator  ,Rcmatentata  :  amantes 
Deum  aut  non  amantes >  publice  cogniti. 
Tria  funt  puu£h  ,  qua;  tamenbrwitatis 
ftudio  ad  unumreducemus,  Exordiamur. 

§.  II. 

Tintat  vos  Dominus  Deus  ve(ler,De\i$  nos 
tentat?Deustentator?verbum  ftu- 
pendum,tremendum  ,  nec  non  indignum 
fuperficie  teuus  &  indecens  !Deum  vero 
teutatoremnontantoper^  cairor ;  fed  eff? 


R  M  O 

tentatorem  in  fanSillimo  Sacramento  ? 
hic  perplexitas ,  hic  ftupor.  Nonne  fan- 
diflimum  Sacramentum  eft  thorax  ille 
validiffimus ,  quo  nos  contra  tentatioues 
Deus  obarmat?  Nonne  confecrata  hoftia 
geminum,humanum  fimul  &  divinum  eft 
lcutum,quoEcclefia  propugnatur  ?  Et 
nos  iine  pietatis  fcandalo  dicere  audea- 
musjDeum,uos  tentandi  hoc  velut  inftru- 
mento  uti  ?  Tentat  vos  Dominus  Deus  vcfler  '. 
Hifce  diebusficeft. 

Tumultuabaturpopulus  contra  Moy- 
fen  in  deferto,tumultuique  erat  bacchina- 
litius  ,  Vtinam  mortuiefftmus  in  sEgypto  ,  Ixod,  itf, 
qua,ndo  fcdcbamus  fuper  ollas  carnittm  J  Aigy-  v. 
ptus ,  gentilitatis  memoria ,  guftus  atque 
appetkus  depravatus ,  gulae  intemperies, 
denique  earo.  Sedandas  rebellioni,  &  re« 
fr^nandacbrutalis  appetitus  inordinatio- 
ni,ecce  quid  fecit  Deus  ?  Dixit  autem  Do-  Zxod.  i£, 
minus  ad  Hoyfen ,  ego  pluam  vobis  panes  de  cce-  V.  4. 
/c,q.  d.  Moyfes,nou  eft  bonum  utpopu- 
lusmeus  recordetur  A^gypti  ,  &eorum 
quas  habebat  yel  quibus  dele&abatur 
quando  vivebat  inter  Gentiles  :  ego  dabo 
ilii  panem  de  ccelo.  Iti  ut  prima  ©rjgo 
Mannx,&  prima  iuftitutio  Sacramenti  ia 
figura ,  fuerit  ad  tollendum  appetitus  & 
couiuetudiuesquas  vocatis  Bacchanalia  5 
&  ad  eradicandum  e  fuo  populo  memo- 
rlas  reliquiafque  Gentilifmi,  quashodie- 
dum  adhuc  inter  Chriftianos  hifce  diebus 
continuantur,  Bene.  Sed,aliumne  adhuc 
Deus  populo  fuo  manua  lniniftrando  fi- 
nem  habuit  &  fcopum  ?  Imo  ver6.  Non 
folum  deditiilimanna  ad  abftrahendum 
ab  illo  vitio  :  verum  etiam  ad  illum  ten- 
taudum.  Ego pluam  yobk  pancs  dt  ccelo:  egre* 
diatur  pcpulus  &  coUigat  :  ut  tentem  eum,  u- 
trumm  legemeaambulet^annon  ?  Hic,dati 
Populo  J4apna#fuit  Dgo  fecuu,d.arius  fco- 

m 


E>  e   SS.  S  a 


jpus  &  fiais.  Primus  pro  remedio :  fecun- 
<Ju_  pro  tentatione.  Priraus  ad  populum 
fuum  a  prophanis  iEgyoti  confuetudini- 
bus  abftr.hendum  :  iecundus  ad  eun- 
dcra  populum  tencandum  &  probandutn, 
utrumobediretft  amaretDeutn,  an  nou. 
Vt  terM*tnm3ttrrum  ambulet  m  lege  mea  an 
mn  >  Win  propriis  terminis  verborum 
noftronun  eft  fiuis  5  Tentut  vos  Dominus 
Deus  vefter,ut  palam  fiat}utrum  dtligatis  eum, 
an  non. 

Habemus  nunc  Deum  tentatorem3ten- 
tatorem  iu  Bachaualibus  ,  &  tentatorem 


C  fc  A  U  E  tSt  T  O.  «.,', 

orexifve  comedendi  oriebatur  defe&u  5 
eodem  etenim  tempore  olias  fufpirabant 
«gypti.  Si  ergo  manna  ,  non  foium  de 
dilco  in  djfcum ,  verumetiam  de  bolo  in 
bolum  variarepoterat  fapores,  Hebrxi- 
que  comedentesabuudantiori  .magifque 
exquifice ,  quam  iila  Pharaonis ,  mSwhx 
affidebant  menf*,&  hmul  omnium  aqua- 
tilium,  volarilium ,  ac  in  terra  nalcentium 
*  Vlve»»"ra  Tapores  habebant  coniun- 
<2os,quomodo  non  abigebant  naufeam  u- 
mus,  commutatione  &  varietate  alterius  ? 
inSacramento  7  «  miemS  ^S^^^r  *' 
aoshoc  temPore5  &hoc  quidem  myfte-  Lvilisbo^inlw  ^pzuloanz^ 
rio ,  non  eiTe  alium  quamnoftrumproba-  ^t!^^^^^ 
te  amorem.  In  quonam  vero  coniTftit  hu-  niuntZl!    T     '  *  M  V"  ™» 

j-icetentationi.energia  ,  huiufce dubii  ^^'^^^^-f- 
«amenAHujusdcniieiroSni,  «.  3Sreftium  ho™ni  ruraliumquealio- 

tificatio  ?  ii.  hoc  uSnPofc«o^f  ^  *uorumcun<-«"  vidualium  fapores 
quefiat,utrumTn^^^^  SSr^^^ 
«  f  utrumdeIePaationemt 

jedmevobisliteralem  veram  daturura 
lpero.  Dico  erg6 ,  mantise  faftidium  non 
^iflempalato,  fedoculi?.  Quod  Judiei 
guiiabanc  totumerat  quodappetebat-fed 
quodvrdebant&afpiciebantfolummodo 
erat manna.  Manna  in  prandio,  manna in 


Num.  ir. 


.   ~  ~- '--^-HUUCIII  VIU 

non  vih  amore  relinquamus.Eandem  pro- 
fequendohiftoriam,ad  defertum  reverta- 
mur. 

Nonmulcis  poft  diebusmal.  aifuetus 
&rebellis  Populu^in  eandem  feditionem 

-   ..      „fl 1™  35? lTr  cr     le'    a  erat  Pro  palato  iolo5&  non  pro  ocuhr 


vtfim.  Hic  eft  locus  unus5e  facrse  fcriptu- 
r*locisintelleau  difHcillimis  ;  Manna 
etenrm  (  ipsa  atteftante  Scriptura  )  om- 
niumefcarum  in  fecontinebat  fwnrm 
M^untufcujufpuv^^^  rei  tcmntocuHnoflri  n{ 
ptura,&  David^L^  ^^^^  m<a     *T  mMM  ■*  idd«* 

  «^i.  QjoafiJJaSbS  ^l^^nrovebac&naufeam^ 

104.  v.2.  concinebacfapotes ,  qoo«^~^  ^P^nirevertendiexcicabatdefide, 
poterat  faftidium  ?  faftidium  illud  non  ex 
mmia  ciborum  ingeftione ,  nec  ex  famis, 


Sap.  16. 
v.  11. 
Tfdm. 


hmc  oculi  faftidiebant.Non  efthzc  expo- 
Ikio  mea ,  fed  propria  oris  eorum  confef- 

ll<Ji^cunteniniilloipfotextu,NiWZ4/i«rf  Num  r 
relptcmntoculinoftri  niftMan.  Etquoniam 

I13hll  viripko.n-   .  -  J.,  . 


V.  16". 


num. 

0^vinummanna,&panisver_ccele- 
"is  ,  omnesfapores  ,  animajque  noftraj 


R 


deli- 


jjj  S   £  R   M  O 

dciicias  hifce  accidentibus  contineri,cre-  venit.  Vt  palam  fat^  utrum  diligatU  eum^m 
dim.us  &  confitemur,ted  Anima  nofira  nau-  non. 
feat  fupcr  cibotjh  :  quia  nibil  refpiciunt  oculi  §.  III. 

.nofiiimft  Man.  Hxc  quoudamfuit  teuta-  XjOtatu  plane  dignum  ,  quodexcla- 
tio  ,  quaDeusPopulumlfraeTiticumin   JlX  mautePetro,  Bonum  efi  nosbk  effe} 
manna  tentavit,«r  tentem  eum :  hxc  hodie  Evangelitte  ipfumextra  fe  fuitfe  afferant; 
efttentario,  qua  Deuspopulum  Carholi-  nefiens  quid  diceret.  Semper  cun.u£hrifto 
,  cum  tentat  in  Sacramento.  Tentat  vos  Da-  elTe  defiderat,ov  eft  extra  fe  ?  Ego  potius 
NS.Cirtf.  Hebrxos  (  folo  Moyfe  affirmarem  ipfum  nunquam  fuiiTe  magis 

B au    paucifque  affeclis  exceptis  )  Chriftianos  intra  fe  ,  qua;n  quando  cum  Chrifto  effe 
nusejt  bu-  ^jy|0yfe  aiter0>& paucis germinis ejufdem  defideravit.  Uc  quid  ergo  fervor  & amor 
juidevttt-  a(T;ecils exceptis)  omnes  tentatione  vi&os  Pecri  talem  me/uit  ceniuram  ?  Quia cum 
onts  mjtt-  cern;mus .  ornnes  etenim  profanis  menfis  Chafto  fe  futurum  dicebat ,  ipfius  g.loriae> 
tutor,  CT     abominationibus  A^gyptirnagiSjquam  clare  intumis  fplendoiem  :  cum  dicen- 
f      hoc  ccelefti  pane  dele&antur.  Hujus  tan-  dum  hoc  fuiffet,  ipfo  nube  tedo.  In  the- 
MWj"*    tJB  jujuriz  iu  his  &  aiiis  caufa  eft  eadem.  atro  Thabor  duae  diverfx  plane/ucceffi- 
InHebraeis,  qjianonvidebantnifiman-  veexhibitaefunt fcenas.  Inprima,folisin- 
na :  Iq  Chrilhanis ,  quia  non  apparent  nifi  ftar  fplendentis  radiifque  coronati  Chri- 
candid j  ifta  accidentiajNIi/ji/  refpiciunt  ocu-  fti  majeftas  manifefta  apparuit ,  Refplenduit  Matth, 
li  mjhi  nifiMan.  O  fideiimbecillitas  l  6  faciesejus  fkut  Sol:  In  fecunda  ,nubes  def-  17.  p.  2, 
ccecira?  L  6  tyrannishumanorumoculo-  cendens  totam  iftam  obfcuravitgloriam, 
rum  1  hifcediebus  tentatDeus  ,  tentat  Apoftolorumque  oculos  perftrixir.  Nubes 
munJus:  utraquetentatiolaqueumprae-  obumbravit  eos.  Quidnunc  Petrus  ?  Nihil» 
tendiroculis  :  lllavero  Dei  oculisclau-  jam  tempusaderatdicendi  ;  Bonumefinos 
fis  :  hxc  autem  mundi  oculis  apertis.  hic  effe.    Velle  enim  elfe  cum  Chrifto  , 
Deus ,  fua  praefentia  velata :  mundus  vero  cum  plena  fua  gloria  apparente,nee  fides, 
tentat  publicis  repraefentationibus  &  fpe-  nec  amor  eft ,  nec  capite  Ecclefix  digna- 
c"hculis,quemadmodum  vero iftse  reprae-  cogitatio :  hinc  eadem illa  nubes  quae  vi- 
fentationes  oculispalamobjec^taecau-  fus  obvelaverat  fenfum  ,  eidem  mox 
tempraifentiaoculosfijgit.-locoejusjut  fidei  fenfum  retexit  ,    nam  fequi- 
firmitasfideideoble&amentis  &  deeep-  tur  y  Et  ecce  vox  de  nube  dicens :  ipfum  au-  Matth 
tioitibusvifustriumphet  ,  trinmphatty-  dite.  Verae  fidei  probatio ,  &  veri  amoris  17.  v.%, 
rannis  vifusdeobligationbus  fidei.Quod  excellentianoneft/equi  foiem  omnifuo 
fi  Chriftusvelamenquo  tegitur  retrahe-  fplendore  radiorumque  fuorum  pompa 
ret,fubit6inhacEcclefjaapparerettrans-  corufeantem  :  fed  oeulis  fefe  fubducen- 
figuratio  Thabor  ,  totaque  Petri  civitas  tem  ,  obfcururn  ,  ftnubibus  opertum. 
cum  eodemexclamaret,B£)«^f/?nw/?ic  Ecce  idipfum  in  fpeculo  naturae.  FIos 
tffe.  AftChriftus  aequaiibusmimdumar-  ille  ,  eui  folis  fphcera  impofuit  iromea 
misdebellaredetrecTat  :  proditincam-  a  Grxcis  vocatus  Heliotropium  ,  cum 
pum  oculis  noftris  in  afpeftabilis  *  fidem  perpetuo motu  hnmobilis ,  amicum  fibr 
xseuim  &  amorem.  noftrum  probaturus  Flanetan»  fcq.ui  nunquam  defiuit  Sc 

conuv- 


Viinius, 


De  SS„  Sa 

comitari.  Sale  orto,  Veluti  falutabundus 
inclinat,  cum  afcedentefe  erigit,  in  fuo 
Zenith  exiftsntem  coutemplatur  ere&us, 
cum  defcendente  fefe  rurium  demittit: 
vergenti  denique  ad  occafuin  veluci  va- 
lcfa&urus  denuo  profunde  inclinat.  Iu- 
gens  fanenaturas  portentum/ingens  jmo- 
ris  excellentia  I  in  quonam  vero  confiftit 
maxima  vis  hujus  excellenti*  ?  illud  ex- 
pendit  Pliuius,  &  cum  tam  admiranda,  fi> 
cut  ipfamet  ejufdem  eft  floris ,  reflexio- 
ne  detexit  j  Heliotropii  miraculum,  faj- 
pius  diximuscum  Sole  fe  circumagentis, 
etiam  nubilo  die ;  tantus  fideris  amor  eft„ 
Miraculum  eft  &  prodigiola  excellentia,. 
quod  flos  ille  Solis  amaus,  fine  motu  lo- 
ca!i ,  illum  veluti  in  rota,  curfum  comi- 
tando  iequatur :  maximum  verd  miraculi 
hujus  admirabile  ,  &  excellenti/Iimum 
hujus  excellentias  ell  (  iriquit  Plinius} 
quod  non  tantum  Solem  clare  rutilan- 
tena,  verum  etiam  nubibus  opertum  fe- 
quatur  &  comiretur,  etiam  nubifo  diet 
tantusfiderisamor  efl.  Sed  a  fchola  natur», 
tranfeamns  ad  foholam  gratia2,vifuriBum 
firnilisflus  ibidem  detur,  Moyfes-  a£tus 
defiderio  videndi  Deurrt ,  faciem  fibi 
offendi  petrebat  3  efiende  mHnfukm  tmm: 
refponfum  accepir ,  illudeffe  impoffTbi- 
le  iruhae  vita,  Nonvidebitme  bom»  &  vivet, 
Qi!ki  Moyien.fadtUium  fuifle  putotis  au- 
dira  hac  veritate  \  ipfe  quidem-  hoc  non 
coraroemotat  iiv  fua  hiftoria ,  fed  illsus 
vice  S.PauIus  g-avifijroe  infiuuat  i  invi- 
fibilem  tanqimm  videns  fuftimit,  Moyfes- 
credendo  Deum  invifibUem  iflius  fuit 
pnvftantia; ,  ut  illud  faeeret  non  viden* 
do ,  quod  fa&urns  fuiflet  sllo  vifo.Quid 
ergo,vtfo  Dco,  Moyfi  fuiflet  fscieudum? 
dire#i«,  d'fjxifque  in  eurn  ocdls,  abfque 
«Bffiwdeflexjonefiandum,  fuiflet,  Quodi 


CRAMENTO.  JiJJ 

ergd  faciendum  fuiflet  videndo ,  idipfum 
prsefiitit  noavifo,  invifibilew  tanquam  vi- 
dens  fuftinuit. 

Hoc  modo  Moyfes  fuum  probavit 
amorem :  vultque  Deus  nos  hifce  diebus 
utamorem  noftrurn  fimiliter  oftendamus: 
Utpalam  fiatt  utrum  diligatiseum.  Divinus 
ille  So\  nube  fe  tegente  fe  oftendit  invi- 
fibilem ,  ad  probandura  ,  utrum  tantun- 
dem  in  nobis  vaieat  fidas quantum  vi» 
fus :  &  utrumnam  fic  achxreamus  &  co- 
mitemur  non  vifam  ,  ac  fi  videremus» 
Qyificfecerint,  uaturalem  Heliotropii,* 
fupenuturaiemque  Moyfis  excellentiam 
pro  amoris  fui  fymbolo  jure  fibi  pote- 
runt  vendicare  :  eritque  corporis  ac  ani- 
mx  «qualiter  difcreta  intentio.  Corpus? 
Heliotropium  Soli  nubilo  obveriumj 
Anima  verd  ad  literam  S.  Pauli  Invifibilem 
tanquam  videns.  Nemo  fe  Chriftum  ama- 
re  arbitretur  ,  qui  ihvifibilem  ejus  prse- 
feutiam  omtii  vifo  vifibilique  in  mundo 
uon  atiteponit  .•  ibi  ad  vklendum  >  hic  ad 
nonvidendum  invitamur.  Veri  etenim 
amorisprobatio  non  in  vifum,  fednom 
vifuro  amando  confiftit  %  amare  &  videre 
beatitudQ  eft$  amare&  non  videreAmor 
eft,  quod ipfe  mundus  cc^nfttetur.  Qiiif- 
nam  totus  amoris  ornatus  ?  Vos  illum  nu- 
dum  pingitis  ficut  veritatem,  talem  quip" 
peoportet  effe,  fi  amor  eff :  quis  jgitur 
omnrs  ejus  ornatus  ?'  nihil  aliud  quarn  ve- 
lamen:  velatus  &  nudus^  Ubi  oculorum 
difieit  ufus :  amor  fefe  detegit.  Vt  yalaM 
fiat  y.  tttwm  diligatis  eumv 

Nunc  licentiam  a  vobis  peto  ,  exami- 
rtajidf  quendam  ffaiaglocum  quotidie  ex 
pulpito  refonautem ,.  miM  vero  occul- 
tum  h  novuro..  Prout  omnes  n^yunrj; 
Ifaias  vidit illos  5<?rnphim,  h  quod 'meumK 
effugjt.captum^  eft ,  quod'  ifii  Seraphini) 
R-  $ 


i}4  5  r 

afliftentes  Deo ,  Deum  non  Videbant. 
Afliftebant  Deo,  nam  ftabant  ante  Thro- 
num  Dei ;  Seraphim ftabant (uper  illud.  Non 
vidsbant  Deum,  alarurn  emm  interpofi- 
tioucoculos  popnos,  &ipmis  Deifaci- 
em  velabant :  Et  velabantfaciem  cjus.  Hic 
perpiexitatismeae  carclo  vertitur  ;  cupe- 
remquea  do&is  difcere,  quinain  Gntilli 
Seraphirn  Deo  afiiftentes  ,  nec  tameu 
Deum  videntes.  Certum  eft,  &  de  Fide, 
quod  Ai.gelici  fpiritus  faciem  Dei  iem- 
per  contemplentur  ,  Angeli  eorum  femper 
videntfaciemPatris,qui  in  cceliseft.  Sera- 
'    phim  non  foliim  funt  Angeli  ;  verum- 
etiam  fupremae  Hierarchix  Angeli  fu- 
premi :  Ergo  etiam  certum  eft ,  Seraphi- 
nos  omnes  vifione  fublimiore ,  magifqu* 
immediati,  quam  omnes  Angelos  reli- 
quos  Deum  intueri.  Quales  fuut  ergo  Se- 
laphiniifti,  qui  Deo  afliftentes ,  Detm 
non  vident  ?  Auditores  mei  :  Seraphini 
ifti  uon  intueutur  Deum  :  aft  ego  iftos 
contueot  Seraphinos.  Dicitemihi,  om- 
nes  quotquot  ia  hancEcclefiarn  ad  ado- 
raudum  &  comitandum  Chriftum  in  hoc 
Sacramento  velatum  confluxiftis  ,aflifti- 
tilhe  Deo  in  hoc  throno  ?  Ita.  Videtime 
Deum?Non.  Ifti itaque  funt  Seraphiui> 
qui  Deo  afliftunt ,  &  Deum  non  vident : 
non  funt  Seraphini  cceleftes ,  fed  Seraphl- 
sti  terreftres :  non  funt  Seraphini  Angeli : 
funt  Seraphini  homines.  Quia  vero  ifti 
Seraphini  nonad  videndum  fed  afliftcn- 
dum  veniunt :  hinc  ipfae  al«  :  quibus  fe- 
runtur  ,  ipfos  fiftunt  fimulque  velant,  vo- 
labant,ftabant,  velabant.  Hoc  modo  hanc 
Ifaix  vifionem  interpretantur  ex  PP. 
Graxis  S.  Cyrillus :  &  e  Latinis  S.  Hie- 
ronymus:  aftego  nullum  alium  Expofi- 
torenj  volo.  quam  iofum  textura.  Dico 
vifionem  il  lam.  non  luijTe  in  cceloj  fed  iu 


tetra  :juxta  quod  teXtus  illud  aflerit; 

Vlena  ejl  omnis  terra  gtorid  e\us.  Dico,  lo-  Vfau  6* 

cum  terrae  efle  Eccieham,  dicente  tex-  v.  J. 

tu  ;  Er  ea  qtt*  fub  ipfoerant ,  replebnnt  tem-  i(ai&6. 

flum.  Dico,  in  hoc  templo  vifum  ocu-  v.  i. 

lorumque  uium  fuiffe  impeditum ,  atte-  ibid.  v.  4 

ftante  textu,  Er  domas  repletaeftfumo. 
Veriim  enim  vet6  fi  hi  vocati  Sera- 

phini  in  hac  terra ,  in  hac  Ecclefia  ,  in 

hac  Dei  in\  ifibilitate  aflifteutes ,  funt 
hoinines :  quare  Ifaias  eos  non  tales  ,  nec 
Angelos ,  uec  Archangelos ,  nec  Cheru- 
bim,  iedSeraphim  appelIat?propter  id- 
ipfum  :  Deo  enim  affiftunt ,  Deum  non 
videntes.  Seraphini  funt  illi  ipiritus  ar- 
dentes,  quibus  amor  Dei  nomen  impo- 
fuit :  inter  omnes  etenim,  &  fuper  om- 
nes  Hierarchias  plus  caeteris  omnibui 
Deum  amant  :  Quia  ver6  amare  Deum} 
eique  afliftere  abfque  intuendi  circum- 
ftantia  evidentiffima  eftprobatio,  maxi- 
ma  excelleutia,  &gradusfubliraiflimus 
quem  amor  poteft  affequi  :  hinc  illos 
Propheta  nuncupat  Seraphinos,  (edocu- 
lis  velatos. 

Ignofcite  mihi  cceleftes  Seraphini. 
Vos  ibihabetisnomen,  &hfceftamor: 
vos  ibi  afliftitis  &  amatis ,  fed  videntes :  % 
noshic  afliftimus,amamus,  &nonvide- 
mus.Unica  ifta  eft  gloria  terrse  ,  Deoque 
propria.  Propria  terrae ,  Vlena  eft  omnis  ter~ 
ra :  amare  etenim  non  videndo  Deum,  eft 
gloria,  qux  in  ccelo  nec  eft,  nec  fuit ,  nec 
unquam  erit :  Propria  Deo  :  Gkria  ejus.  In 
ccelo  enim  Deus  gloriam  donat3  hic  illam 
recipit,h«c  eft  vis.  E/«Un  ccelo  Deus  im- 
pertitgloriam  Beatis:  in  terris,  vosilli  af- 
fiftentes  gloriam  datis  Deo.In  ccelo  Deus 
gloriam  impertitBeatis,namfe  praeben- 
do  nfpe&abilem  &  ad  amorem  provocan- 
do  Beatosfacit  gloriofos:vos  in  terra,glo- 

riaca 


De  SS.  SACRAMENTa. 

riam  dfatis  Deo :  amando  ecenim  non  vi- 
denres,  illum  glorificatis.  In  ccelo  Deu.s 

eft  GIorificator,Beatique  glorificati  •  Iu 

terra  vos  eftisglorificacorcs,  Deus  Glori- 

ficacus  &  Gloriofus.  Plena  eft  ornnis  terra 

gloridejus.  tantum  iuter  amandom  non  vi- 

dendo ,  &  amandum  videndo  intercedic 

difcrimen. 

Qiiandoquidem  hifce  diebus,  Chrifti 

eftintentio  tentare  amorem  noftrum  & 

probare,  Tentat  vos  Dominus^utrum  diliga- 

tis  eum,  an  non :  idcirco  noftras  fefe  fidei  & 

non  noftris  fe  oftendic  oculisj  uon  maje- 

ftate  &gIoria  confpicuum,  fed  iavifibili- 

tate  armatum":  Generofus  ille  Heros  Da- 

vid  confuIueratDeo ,  ut  fi  omnia  vellct 

vincere  &ad  fe  attrahere ,  fuo  fe  decore 
&  pulchritudineindueret,  &faciei  ipfius 
iplendor  gladii  vices  zgerz^accingere  gla- 
diotuofuperfemur  tuum  potentifime  :  'Specie 
tm  &  pulchritudine  tud  intende,pnfpere pro- 
cede,  &regna.  Sed  quermdmodum  David 
non  accepit  arma  Saulis :  fic  nec  Chriilus 
arma  Davidis.  Mundus  nobis  illiciendis 
publicum  fplendidumque  exhibet  thea- 
trum ,:  omnibus  qua;  novitas  ingenium- 
que  adinvenhe  fufficiunt  gratis&  dele- 
ftabilibus  inftruaum  :  Ille  econtrario 
iftis  fub  velaminibus  omnes  pulchricu- 
dinis  fux  thefauros  abfcondit ,  confidens 
de  fidenoftra&  amore ,  invifibilem  fefe 
a  nobis  a^dorandum ,  &  nou  vifo  affiften- 
dum,  Iatentem  &  opertum  non  tede  a- 
mandum ;  Vtpalam  fiat&trum  diligatis  mm} 
an  non. 


§.  IV. 

jTT/Ec  Auditore? efttentatio,  qua  nos 
JL  -I.  tentat  Deus ,  generofitate ,  magni- 
#centil  f  &  arjaorofo  tam  fupremj  teata- 


toris  pe^ore  digna^  Tentat  vos  Dmanm 
Detu  vefter.  Noftra  nunc  intereft ,  vel  re~ 
fiftere  tentacionemquevincere  s  vel  fuc» 
cumbere  j  velex  vulgi  effe  multitudirie 
qui  ex  fragilitate  vel  abje&one  animi  fs- 
quitur  mundum :  vel  de  generolo  &  ve» 
re  Chriftiano  eorum  numero,  qui  fiias 
mundo  relinquentes  ftultitias,fequuntujr 
&  afliftunc  Chrifto  &  palam  hifce  diebus 
faciunt  fe  amantium  numero  jure  accen- 
fendosj  Vt  palhn  fiat  ,  utrum  Migatu 
eum,  annon3  Tota  tentandi  3  vincendi- 
bue  ratio  confiftit  in  uno  Ita ,  velNonj 
vel  videre  vel  non  videre  .•  vel  amares 
vel  non  amare.  Hucufque  Vtrum  diligatk 
eum ,  an  non ,  eft  problema :  Vos  &  oculi 
veftri  id  folveris.  Prolixe  quidem  &  \u 
benter  pro  una  alterave  parre  difpucarem; 
fed  quia  temporis  anguftia  id  non  pati- 
tur,  jam  difputatum  &  in  fcriptura  diflb- 
ktum  ,  nec  non  prodigiose  repraifenta- 
tuai  vobis  proponamjad  ripas  igitur  Jor^ 
Jauis  revercamur. 

Arca  teftamenti  Jordanem  ingrefTa  j 
mox  fluminis  aquae  in  duas  partes  funt 
divifa?,  Pars  fuperior  velut  extatica ,  & 
ad  prajfentiam  arcae  attonita,  retrogrelfa 
fubftitic,  hoc  modo  remanens  immobilis. 
Pars  inferior  ,  inclinatione  naturali  SC 
fluminis  agitata  impetu  non  fubfiftens  t 
in  mare  defluxit.  Famofa  hasc  haftaria 
hifce  diebus  revertencibus  annis  Roma^ 
reprasfentatur.   Arca  ceftamenti  ,  qua 
maguificencia  majeftafque  Dei  eontine- 
batur ,  eftdiviniffimum  Sacramenrum; 
Jordanis  divifus .  non  eft  Tibfris  ,  fed 
Tiberis  civicas  fuos  fimilicer  torrentes  ha- 
bens  8c  divifiones.  Parsfuperior  revereu- 
•ter  ad  arcx  fubfiftens  prasfentiam  ,  func 
qui  afliftunt  illumque  Dominum  corcs- 
Saatiw  ;  Pars  mhdQt  qua?  ad  sssare  f6 


mA  S   E  R 

V6  r  j  A 

rccipit ,  funt qui  non  coroirantur  ted de- 

ferunt,&quaucumtoiieuie,  quo  Mun- 

dusinvitac;  abripiuntur.  Hujusuotatu 

dr-ux  d;#eteuti*intuitu.,  Davidflumen 

j,      alfoquitai  diceus :  Qutd  cft  tm  mare  qmd 

W««p?  Jordanisqmetus,  Jordamsfugi- 
tivus.  Qu*nam  eft  ift.divitio ,  quxve 
tamdiverfarefoludo?  Qu^ftas,  quare 
ftas  ?  &Tuf Jgiciva,  quem  fugis?  Quodti 
eacem  eft  cauft,fluvius  idem.eadcm  utri- 
ufaue  natura,  quaretam  contrarii  funt 
motus?  Pro  parte  iuoeriore  &  fubfiftente 
-Jordanis,  refpondetDavid ,  quod  Urba- 
iitatis  officiicue  ergfc  fubftiterit  j  quia 
recoeuofcensprxfentiam  Dei  Jacob,  re- 
,       vrentism  exhibuitarc*.  Apcie  Domm,  a 
„  Uae  DeiUcob.  Arca  vocabatur  facies Dei, 
'V>1'  obfpeculemprzfentiam,  qua  Deus  in- 
viUbiliterinearefidebat.  Uade  fimihter 
fequitur,  hunc  Davidis  Verfum  (prout 
nos  intelligtmus)  de  tranfitu  Jordanis  ve- 
nire  inte1!igenduro:namintranfitu  Maris 
rubrinon  aderat  Arca.  Sed  fi  dicere  fuffi- 
ciebat,  Jordannem  a  facie  Dei  fubftitiiie , 
quare  Propheta  adjungit  nominatim  , 
Deum  iftum  fuiflc  Jacob ,  a  facte  Detja- 
C0b*  fueritne  fortefa£tum  differentiaeer- 
£6  intet  Deum  Verum  (  qualis  erat  Deus 
lacob^  Deos  fiditios  &  fabulofos  quos 
variistubfiguris  illotempore  adorabant 
Gentile??  Vce,  Audrtores,  qui  hic  prae- 
fe  ris  venerabundus  huic  non  affiftit  Arcas: 
vel  non  creditibiadeffe  Deum,velhabet 
ahosDeos  falfos  &  turpes ,  quos  magis 
ainat  &  adorat.  Sedhocnon  folumeft 
myfterium  :  nec  fola  haec  Jordanis  fuit 
prxftauria.  N«>tat  Gloffa  in  hocTextu, 
Glcffa.     propheta  non  drxiffe,*/.i«c  Dei  lfrael,[ed  a 
fnuDeiJacob.Wic Patriarchaduo  habebat 
noiaiua,  uuum  fcilicet  Jacob  ab  homini- 


M  O 

bus  impofituffi  :  alterum  a  Deo  dstum  , 
fcilicet  Ifrael.  Quare  uunc,  hoc  catu ,  te 
Deus  non  vocat  Deum  llraei ,  fed  Dtum 
Jacob  ?  Maguo  hoc  non  vacat  Myfterio. 
JacOb,  ideft,iuaator;Ifraei,  Detm  vi- 
deus :  QuiaverbDeusinufjbdicereratin 
Arca,  JordaniSque  Deo  fubftitit  invifibi- 
li :  hinc  Deusnon  fe  vocatDeum  fe  vi- 
dentiSjDeumliVael :  fuit  etenim  hono- 
ratus  non  vifus.  Cum  majori  itaque  my- 
fterio,  majoreque  Emphaii,  Deus  Jacob, 
id  eftDeus  lu&atoris  vocatur  :  Jordauis 
etenim  nrolirefiftendoaquarum ,  impe- 
tumque  refrenando  torrentis  ,  contra 
praxipitem  propria:  natura:  inclinatio- 
nem  fortiter  lu&atuseam  gloricwe  devi- 
cit:  ita  ut  in  hoc  Jordanis  miraculo  duae 
concurrerint  ciicumftantiae  ,  quas  necef- 
fari6  oportet  concurrere  in  illis  ,  qui 
Chrifto  hifce  diebus,  in  Sacramento  aili- 
ftunt.  Prima,  inftar  Jacob  lu&ari,  &  na- 
turalis  inclinationis  traheutem  ad  fequen- 
dumtorrentemvincereimpetum;5ecun- 
da  hic  fiftere  &  afliftere  immobiliter 
Deo:  fed non  vifo  tanquam Deo  Ifrael: 
fed  Deo  inviGbili,tanquamDeo  Jacob. 

In  huncmodum  tefpondit  David  pro 
fuperiore  Jordanis  parte ,  qua:  arcam  re- 
verita,  fubftitit.  Pro  parte  vero  inferiore, 
quse  ad  mare  fugtens  ipfi  tergum  obver- 
tit,  quia  tam  irrationabilis ,  tam  prasceps, 
tamque  fceda  fuit  acl:io,cum  ftupore  &  in- 
dignatione,  quare  Deum  fugeret ,  repre- 
hendit&improbavit,  Quid  ejl  tibi  mare 
quod  fugifo  ?  Sed  fi  erat  flumen ,  quare  il- 
lud  appellat  mare  ?  Et  fi  erat  Jordanis, 
quare  non  vocat  Jordanem  j  Nomenilli 
fublatum  &  datum,  utrumque  cenfurx, 
quam  merebatur  ,  fuit  declaratio.  Flu- 
menin  maredecurrens  fuum  vadit  quasfi- 
tum  interitum  :  ibi  &  nomen  perdit  & 

effe, 


rr  .  £>  E    SS.  S  A  c  H  M  !  »  T  o, 

effe}nonemmjameft  flumen,fedmare;  niufoue  effc  ^rr  ,  X'7 
icairreverensparsjordani^temumarca:  conK  ?  confillum  malas  emendare 
obvertens,  fuum  naufragIum  S  2*  '  ant?^uam  in  ™«  mor- 
P«nam.  Pofito  hanc  fuScere  «tionem!  Hl  ducan^uo/t«  P^peras  ?  quod 
cur  Propheta  ipfijordams  nomente^  rxl  t  lmpetuve  abriPeris  natu- 
veat.-illud  nihLminusmaSS:  fST  ^  a^ram^P»uspartem 
fterio^ucuIentiffimodocumentonS 

fP-henfioneeorum,qui^  «*■ 
bus  imitantur.  Jordanis,tantundem  eft^c  Ce^T^T^  iIIatD  E0B 
Huvius  judicii :  £t  qua  ratione  illius  pars  virtmli  '  q  lj  ad  hoc  non  "^ucerw 
unataKpoterateiTenomine  digna,  tam  dum  eft  IT**1?!!?  ^°  faItem  facien> 
pr*ceps,tam  fcriofi,&  finejudido  ad  fe-  c^rJLn  U0^!dhnnc>rdanem  ^ar- 
quendum  natur*  impetum  \c  confuetu-  gfs  2  ?  ?aentem>  ma- 
dinem,ut  coram  arca  Dei  fubfiftere  detre-  ffi?  3nt°  maS,s  intumefcere,  ak 
aaritfugiensafacieejusPDoaosfemo-  3 no  f  COntemPlari*  ?  Nun- 
dbdifcretofqueglorientur,  ab  eademfc  Z  Z2  >  ^n- 

feparantes  &  fngitivi  p^fe^  fide^tS^ *  ^  VOcatum  con- 

dum  &  fua  praefentia  approbandam  ho-  tis  3*  gKUr  duceris  ?  9"*- 

rumdierumftultiti3S,quPLmundusma-  Sjffi^»  ^ 
gs  quam  unquam  fuum  perdk  judicium.  mm*n*uAH&  ?  * 

ttiiclanusintueridefideratis^uamaju-  §.  V. 

goria ,  ipfiuGnet  Prophet*  verbis  me  lo-  oheL'  .15  /         adm««ionis  Pro- 
quentem  audite:       ejl  tlbi  mn  mod  fu    tum  *  fl      P      pr°  admira"one  tan-  ~ 
^  ?  O  fluvie  pr^ce/s  &  infe  L  a  fuda  ci  o„i  rP°/5  Ut      fine  indece^a  «- 
TorrentisabripftepaffeAabarcipr     Cfe^  °uia 
ftntiafUgidveJediciio,aquofugis,&L.  forXiW v  *    '  qU°  fogkiva Par* 
re?  ^quidtibimali  Dominusl  ^TL  Z^TT^^^ 
g>»-irrogavit  quod  ipfum  fugias  *  a  Deo  JS  ?  VaU^mm 
qui  tequ,rit  ,  quiaWlcandum      JSSSST  <?  pifdbus& omni  ™- 
perfonalrter  venir:qui  (cum  &  ex  Amor_  hau*^'  \  Sal  exe°  tantummod* 
rh*u  }  te  fuum  facere  cupit :  qui  i  2enri    ll  f  7      '  ad  currend"m  igitur  ad  VaI- 
litatis  fervitute  in  libertLemvenSe  iTlT^  ^11*? tne  *™eotian,& 
inrendit,qui  fe  totum  intra  te  coUoc    ab  Ll/        "? ?  ad  CUrrCndum  ad  ^ 
hoctamamabihDeotu  fugl  ^  £d  dto  Sfr"?  fu8iendnmeritaDeo?  Ita 
mihi  fquamvisprofugum  tcvideolpS  0^  nllr"'^1^^  ad  faIis ^Iem,falif. 

»^  ?  quem  fruaum ,  quem  profiS  Z 1    n  m°rdacis  &  «- 

exfugiendo,&teaDeo\lon^Xr  S La^"0;       m  dierurn  oble- 
»-  ?  QPodfiinveteratatuifetorren^ts  nlSSdT^T ' 
eonfuetndo  trahit,nonne videsmeliusfa-  JtiquT  ^  ^  '  QUamquodRo^a 
P^w;.  "^'^J^odernavero^/ivocat? 


ij8  S  e 

Joci,  facettx .  migae ,  veftium  metamor- 
phofes  ,  asqutvoca  perfonarum ,  fexuum 
fpecieique  transfigurationes,  lepidasma- 
chinaejinventioues  ridiculae,aliaque  id  ge- 
nus,quie  ingenium,curiofitas,  &  otiofitas 
movendo  tantum  rifui  poteft  excogitare: 
Quxnam  Catonis  veftri  hxc  intuentis  de- 
fuper  foret  cenfura  ?  fora,plateae,&  thea- 
tra  ridiculis,  &  ad  ridendum,  repleta  con- 
fpiciunrur.  Infumma  ,  cumtamlevis& 
ridicula  fit  tentatio }  muudus  nihilominus 
de  nobis  &  confequenter  de ipfo  Deo  tri- 
umphet !  Domine,Domine,ad  meum  hac 
fuper  re  teftandum  dolorem,pro  majore 
df\  'nsetux  Majeftatis  reverenm  ad  San- 
€ta.  Sanciorum  confugere,quam  hiice  die- 
busm  publico  compareret  praeftare.  Ri- 
fui  fit  rifus :  fed  nou  irrifio  tui.  Rideant 
homines  quod  vident  &  faciunt ;  fed  non 
Videaaturirridere,tani  exiguam  toxprx- 
fentiae  habentes  rationem.  Noverintita- 
que  ita  Deum  relinquentes ,  &  illum  tam 
vili  commutantes  aut  veudentes  pretio  , 
quof  tefte  S.  Paulo  :  Deus  non  irridetur  : 
ibidemque  pro  ifto  rifu  unum  Vae  juftitiae 
divinaj  refervetur.  V&  vobisqui  ridetis,quia 
plorabitis. 

Ifta,Auditores,  veftri  prob!ematis,U- 
trum  diligatis  eum,an  nan,ia  hiftoria  Jorda- 
nis  difputati,  &  diverfimode  ficut  promi- 
fi ,  per  binas  ejufdem  partes ,  unam  ad  ar- 
cse  praefentiam  reverenter  fubfiftentem , 
aiteram  obverfo  tergo  ad  mare  decur- 
rent:m,  refoluti  eft  repraefentatio;  Qui- 
libet  nunc  videat  utrumne  harum  fequi 
eligat  partium.  Etquia  tota  ,  aut  aman- 
di,  autnonamandiDeum ,  hifcediebus 
teutatio  refumenda  venitin  eo  ,  quod  a 
religione  vel  vanitate,videlicet,  a  non  fa- 
crificando  aut  facrificando  rifum  afliimi- 
turp  animose  nosad  facrificium  actinga- 


K.  M  O 

mus  j  in  eXemplar  nobis  ob  oculos  po- 

neutes  famofum  tllum  fimihs  tentationis, 
Deique  tentationis  (  ficuti  eft  uoftra  )  vi- 
diorem. 

Tentavit  Deus  Abrabam.  Tentatio  fuit ,  gen,  42c 
ut  dtlectum  fuum  illi  facrificaret  Ifaac.  Vtlm 
S.  Paulusiftam  Abrahami  tentatiouem  & 
Ifaaci  immolationem  parabolam  nuncu- 
pat  :  Unde  eum  in  parabolam  accepit.  Sed  \\ebr.  II. 
quomodo  parabola ,  fi  verafuithiftoria  ?  v.if, 
Apoftolus  non  inteudit  dicere  ,  non  effe 
vetam  hiftoriam  :  fed  hiftoriam  fuifle,  fi-  , 
mul  &  parabolam.  Hiitoria  ,  per  hoc 
quod  erat :  Parabola,per  hoc ,  quod  figni- 
ficabat.  Sciemufne  jam,  quod  Ifaac  ejuf- 
que  facrificium  figmficat  ?  Ifaac  nlum 
gnificat  ,    qusmvis  rifus  materia  vi- 
deatur.  Rifus  ifte  in  figmficatione  Dei  to- 
ta  eft  tentationis  materia :  quemque  Deus 
a  nobis  fibi  facrificari  mandat.    Hinc  S. 
Bemardus  ,  Dicitur  tibi,  ut  immoles  ifaac  ^er" 
ttmm:  Kaac  enim  Rifus  interpretatur.No-  nard, 
ftis  (  inquit  Bernardus)  quid  Deus  fibi 
velit  a  nobis  (acrificari,quando  Ifaac  jubet 
immolari  ?  rifum  fibi  facnficemus  man- 
dat.  Abrahamigiturlfaaciuum  immola- 
remandans,  fiiium  fuum  immolare  prat- 
cepit ,  &  hajc  fuit  hiftoria  :  noftrum  ut  fi- 
bi  facrificemus  Kaacmandans ,  rifum  fibi 
facrificari  poftulat,  &  hsec  eft  parabola  ? 
Eum  in  parabolam  accepit.    Omnes  inftar 
Abrahami  a  Deotentati  fumus :  Tentatvos 
Dominus  Deus  vefier.  Omnes  eodem  fine  , 
noftro  videlicetprobandoamori  :  Vtpa- 
lamfiat ,  utrum diligatis eum  an  non.  Si  eft, 
quifuumnon  vereatur  facrificare  Ifaac  , 
exemplo  Abrahami  confcendatintrepide 
montem,generofique  illius  cordis  &  bra- 
chii  bene  contempletur  inclementiam. 
O  formidabile  fpeclaculum  f  amor  in  prolem,  Bajil.de 
Deique  dilettio  judicio  contendunt :  &  Judex  Seleuc, 

enfifer 


K     SS.  S  A 

tn/tfer  tnpt  Abrabmus ,  &  gUdio  jus  dkit, 
iuquit  BaiiL  de  Seleuc.  lu  pedore  Abra- 
haiui  duo  litigabanc  amores,  ambo  forces, 
arabo  magui  ,  ambo  difficdes  fuperacu  j 
Dei  fcihcec  &  Ifaac.    Pro  parre  Dei  pa- 
trociuabacur  Fides  :  pro  [faactotaoblu- 
&abatur  uatura  :  &  in  medio  horumaf- 
feftuum  judex  conftitutus  giadioque  di- 
$urus  fencentiam  erat  Abiahain.  Hujuf- 
modi  coutroverfiam ,  Chrirtiane  ,  iu  hoc 
arcicuio  habes  decidendam,  Utrum  diliga- 
tis  cum,m  non.  Si  vereamas  Deum,  mo- 
riendum  eft  Ifaaco  :  Si  Ifaac  vi  vit,  non  a- 
mas  Deum.  Coelum  ex  parte  Dei :  Ter- 
ra  expartemundi  fufpenla  tuamexfpe&at 
refolutlonem.  Tu  esjudex  j  ferto  fen- 
tentiam.  Quiddicis? ita3vel  non?  Eheu! 
fideles  Chrifti  amatores,quiIibetveftruru 
videtur  mihi  Abraham  brachio  extento, 
ftri&o  g!adio,ad  capuc,  non  innocenti  fed 
reo,  uon  iegicimofed  adulcerino,non  vi 

ta  faA  mnrra  J«   -  ol 


C  K.  A  M  %  N  T  e.  r  ^ 

equendum  fe  acciujcit&  ad  facrificiuui 
perrexir,Sar*  revelavic.  Ratio  fuit  ( in- 
qait  Sanctus  )  nam  quamvis  Abraham  ve- 
nerarecur  &  magnifaceretfidem  ,  devo- 
tionem  acpietacem  S.r*  :  confiderato 

ii.hilommuSmuliebrigenio,timuitne  ve- 
lut  mulien  &  matri  in  facrificium  con- 
fennend.ammusdeeiret  j  Ego  quidem  ejus 
™mumfuJpm,frdgeMum  vereor.  Cognovic 
ammum,  led  cjmait geniWnj  qu*  edam 
211         df  ^M^cifed  vereor. 
Abrahamerat  Paterj  Saramatercreden- 
hSk  Cr;de,;»^Paterpromptum  ad 
lacnficandumhabuitanimjm  f  marer 
credenuum  non  item.   Et  quxnam  om- 
mum  credentiummater,nilitu6Romal 
§.  VI. 

R  °™> nec  fuPP«it  mihi  facuIt3Sjnec 
*~  V  hducia,nec  Jmguaad  dicendum  tibk 
quod  in  hoc  cafu  feutio,  fed  audi  quid  *- 


gniffimo  Ifaaco  amputandum ,  nw at ,  ^uu  Dodt  H  ,o  f^dPUUS 
«od.fr  Ifaac  :  vi/acChriuus  ^divinif!  S^^rjS^  E°" 
fimumviratSacramentum.  Sedquidvi-  fam  in  qu? coSp p  >> 1P" 
deo  ?  non  Angelum e ccelo,  velut  illum  cxtruxk  ,  S  |  Ht?n  ttT 
.  Abrahami :  fedexiuferno   aui  ex  mm.  R«mt  p       Hieronymus  Urbi 

-ndi  &  f?fus  vobis  cMSK  t^CT^Zt^  T 
retme.gtadmmque  excutit.  Ea  fidei  „o-  culconb  Jov Tq  o  Sff*» 
fir*  eft  imbecillitas :  tantus  cordmm  no-  Quam  v^ri.  ft  nabepa"t  nomen3 
ftrorum  tepor.  Hoc  demum  e5,  ™  9^  f^ribus^  om 
licut  &  rehquis  ,  parabolaque  inteere 
complebitur ;  Vivat  Ifaac ,  &facrificium 
ent  Agnus.TuDomine  reliaus  eris.-mun- 
dufque  quxfitus  alTeclisgaudebit.Tu  eris 
Uc  quafi  lolitarius  :  &  Rornain  Corfo  & 
Theacris.  j  ' 

Idem  S.  Bifilius  notavit  ( ficut  jam  an- 
te  notaverat  Jofephus)quod  Abraham  ii- 
lum  cafumhabuerit  fecretum :  neequan- 
io  maudatum  accepitj  necquandoad  ejc- 


-.    .        .   '«iv/.iuujjuu*  <JIU- 

ma  impius  approbabat  Jovinianus,  hunc 
in  modum.   Vrbs  potens  ,  Vrbs  orbss  Do-S.Wem. 
mm*  ,  Vrbs  Apofioli  voce  laudata  ,  imer-comuu. 
prewe  tmmvocdulum  :  Tf  alloquor,  inter-  vinian, 
pretare  tuum  vocabulum.  Roma  >  ai4tfor, 
tuudmisnomen  apud  Grtcos,  aut celfuudink 
juxta  Hebws.   serva  quod  dicem  :  vir- 
tus  te  excelfm  faciat  ,  non  volumas  hu-  ' 
nnlem.  Gr^cus  dicens  Romam  ,  Zt 
dlcere  fo»em  :  Hebrsus  dicenS  Ro. 
m"m  >    Vult  dicere  Exceifam  (  *d- 
^  3>  damus 


1^0  S   E  K.   M  0 

damus  nos )  Chriftianus  dicens  Romam,  ralis,  ad  fplendentis  Solis  radios,  fuos  ge- 

Vult  dicere  Sandam.  Eritne  igiturdeco-  nuinos  examiuat  filios :  Aquila  ver6  divi- 

rum,  quod  Roma  fortis ,  tam  levi  non  re-  na,filios  fuos  in  Solis  obfcuri  probat  um- 

£ftattentationi?Eritnedignum,quodRo-  bra  ;  cumhac nobilifrima circumftantia 

ma  excelfa  ,  ad  tam  ludicra  &  abjeclia  fe  oculi  veftri  Deo  totum  iacrificent ,  quic- 

demittat  ?  Eritne  exculabile  quod  Roma  quid  hifce  diebus  videre  detre&abunt. 

fanaa^ipfo  fanfticatis  fbute  deteli&o,tor-  Quod  ubi  feceritis  (  prout  de  veftra  ge- 

rentem  fequatur  vanitatis  ?  Ridebit  fane  nerofitate  praefumendum  )  cum  hac  cir- 

Graecus,ridebit  &  irridebit  Hebrasus,  lu-  cumftantia  veftrum  facrificium  Deo  lon- 

gebit  &  erubeket  Chriftianus.    Itaque  ge  prsftantiusgratiufquereddetis,illoia- 

mea  Roma  ( inquit  Hieronymus  )  Serva  crificio  Abrahami.  Notate.  Deus,Abra> 

quod  diceris :  Si  te  vocas  Romam,  efto  Ro-  hamo  Ifaac  filium  fuum  immolare  prxci- 

ma  ;  fi  te  vocas  fortem,efto  fortis ;  fi  ex-  piens,dixit,  fWe  in  terram  vifionis,  atque  ibi  Gen. 

celfam,  efto  excelfa  ;  fi  fanaam ,  efto  fan-  efferes  :  quafi  diceret ,  vade  in  terram  vifi-  Vtl% 

&\  Et  vos  Domini  Ronuni  ,  geuerofi  onis ;  in  terram  ubi  me  vidifti  &  vides ;& 

illius  Magnamm  alarum  AquiU  filii ,  recor-  ibi  facnficium  cffeies.  In  differentia  de 

damini  verborum,qu«x  vobis  primo  loco,  lbi  ad  tbi ,  facrificii  praerogativa  confiftit. 

omnibufque  pro  matre  &  capite  fan&am  Sacrificare  Deo  in  loco  ubi  videtur,  nihil 

hanc  civitatem  agnofcentibus ,  de  veftra  habet  miri  :  Sacrificare  Deo  in  loco ,  ubi 

confifuspietate  Dominus  hic  prafens  di-  nou  videtur,admirabile  eft  &  excellens ; 

Uatth,    Xjt ,  ubkunquefuerit  Corpusjbi  congregabun-  eritque  gloria  veftri  facrificii.  Si  non  vi- 

24.V.Z8.  m  &  AqUifa  San&.  Ambrofius  inquit,  dere  Deum  prasfentem  ,  eft  tentatio  qua 

*  ^mbrof,  CorpUi  in  altari)  aquii£  m  ^  jsjon  fefe  a.  vos  teutat ,  lentat  vos  Dominus  Deus  vejler : 

Uidem,    quilam  a;ftimet  (  de  quibus  enim  hucuf-  illum  non  videre  &  amare,  nou  videre  & 

que  locutus  fum  funt  vulgus )  non  fe  ve-  affiftere ,  non  videre  &  femper  comitari, 

ram  &  genuinam  arftimet  aquilam  ,  qui  fit  veftri  amoris  manifefta  proteftatio ,  & 

huc  non  venerit  acuti  vifus  &  amoris  ex-  probatio  publica ,  Vt palam  fiat)Utrum  dt- 

cellentis fpecimen  editurus.  Aquila  natu-  ligatis  eum>an  mn,  Amen, 


SERMO 


I  « 

>~  ^IP^ 

S  E  R  M  O 


P  R  O 

Feria  Quarta  poft  Dominicam  Quartam  Quadragc- 

Ulyflippone  in  Mifericordia.  Anno  1669, 
VidithommemCoecHm.  Joann.  p. 
§♦  I, 

»Nusccecus,  &  multi   nec  alicujus  authoritatis  human*,  fed 
i  cceci  :  Uaus  ccecus   tota  ipfiufmet  Chrifti.  Thaumaturgus 
curatus^&  mukicce-   Dominusjefus  Chriftus  ,  cernens  tam 
cuncurabiles :  Unus   contrarios  hujus  fui  miraculi  efFedus, 
ccecus  fineoeulis  vi-  conclufit  in  hunc  modum.  Ego  in  hunc  loam  9 
dens,  multique  cceci  mundum  veni ,  ut  qui  non  vident  videant :  {  ,  "'  % 
habentes  oculos  &   &  qmvident  cacifiant;  non  quod  isfuerit 
non  vdentes  :  eft  refumpta  fubftantia  fcopus  fui  adventus ,  fed  hi  illius  fuerint 
tonu  hujusprohx^Evangeln.  Chriftus  effeclus.  Cceci  viderunt ,  fiquidem  cce-  • 
deditin  Jerufalcm  miraculose  vifum  uni  cusaccepit  vifum :  habentesverb  oculos 

Sw  rharif*is  funtobccecati:Scriba,etenim&  Phari- 

calum  tanquam  ahquid  ad  zd  ufque  tem-  f*i  remanferunt  cceci 

f„°nf1S  71  rVifUm  VCl  aUtUm  eXamin^  5uPP°fitis  hifce  binis  Evangelii  par- 
runt  ;  fed  loco  ejus  quod  tanti  miraculi  tibus  ;  tranfiliendo  primam  ,  traaabo 

^^l*^*1^^   duntaX3C  ^undam.PHomoquicarens 
S!fmHPl0  c«^)agnof-   oculis  nihilominus  vidit,jam  eft  curatus: 

Te  fi?  o  ^  ^erlt?lnVld"C££Ci3  habeutes  oculos,  &tame„non  videntes, 
perfiia  obftoan  ,  &  ipfi  omnipotentte  adhuc  remedio  indigent ,  &  ad  hos  to- 

unr  K  ^\re bdIeS'  Chrtm  neS-  tu.p«fcnsdifcurfUffPe&t.  Vidkhomi- 
runt,blafphemarunt,&condemnarunt.  nemcmum.  Chriftus  unum  vidit  ccecum 

£i £rieTani    ?ivinita- fine  °cuiis :  nos muit°s ^1»«™,  h°- 

S™  V,fum>  all/s  abflulcnt:  uni  mines  coecos  cum  oculis.  Chriftus  vidic 
fueri  fplendor,  aliis  fulgur:  unumill«-  unum  hominem  fine  oculis  qui  non  vi- 

S2  **1  -T braso^derit:un^  debat,  &  mox  vidit  :  nosVidebimus 
lanant ,  alios  mfirmant :  denique  cceco   multos  homines  qui  habent  oculos  & 

w     *      a  benrCj  Vifum  CX_   UOn  Vident '  &  viclere  P0^  fi  vellent. 
ccecant.  H*c  nou  eft  confideratio  »ea,  NovitDsushocaflumptum  me  elegiile, 


ad 


i4* 


S  E 


ad  explorandum  ntrnm  aliqua  ccecitas 
hodiecurari  queat.  Probe  fcio,mshuic 
negotw  minus  idoneum  effe  iuftrumen- 
tixm  :  nihitominus  ipfum  miraculum  a 
Chrifto  rJarrarum  &  l^em  &  animum 
mihi  addit.  lnchnausfe  Jeiusadterum, 
inndicjm  quid  luti  ex  fputo  confecM 
oculis  impofuit  cceci ,  quo  cium  magis 
Videbahtur  obJucendi  &ex<  tecandi,  iu- 
men  acceperunt :  proinde  fi  Chnftus  me- 
diante  !uto  ad  vilum,  quis  quxfo  ccecus 
adeo  exccecatus,  quodve  inftrumeiitum 
erit  ad.6  mepam  ,  ut  ab  omnipoteuti 
pratijeejuscpe,oratione  &efficacia  Gmi- 
les  non  Iperet  effedus?  Profternentes  nos 
cumcceco  ad  divinos  ejuspedes,  petamus 
ocnlis  noftris  velunicura  lucis  hujus  ra- 
dium ,  per  intercefliouem  Matris  Mife- 
ricordix,  in  cujus  domo  ftamus.  Ave 
Maria, 

§.  H. 

Vidit  kominem  ceecum* 

CiEcus  quem  hodie  vidit  Chriftus > 
uuam  duntaxat  patiebatur  ccecita' 
tem  :  cceci  quosvifurifumusnos,quam- 
vis  variis  multiplicibufque  ccecitatibus 
laborent,  non  tamen  eas  patiuntur  invi- 
ti ,  imb  illis  deleaantur,ab  eis  vivunt  & 
alimentantur  ,  pro  eis  &  cum  eis  mon- 
untur  5  hafce  ccecitates,  adjuvante  gra- 
tia  Dei,prxfens  nofter  difcurfus  apenet. 

Maximanatura:  inordinatio,&  potif- 
fima  malitix  circumftantia  aChrifto  con- 
fiderata  in  Scnbarum  &  Pharifxorum 
ccecitare  (  aux  erit  trifte  prototypon  no- 
ftrx  )  fuit  ccecitas  hominuro  habentium 
oculos  apertos  ,  Ur  videntes  cotci  fiant. 
Scribx  dc  Pharifxi  eraut  fapientes  & 


R  M  O 

legildoSores ,  frr.utatores  fcipturarum, 
&  PiOphetarum  inteipretcs,  t\hincad 
agnufi-eudum  Mfffiani  pra:  cxterisbbli- 
g  ti  <S  n-iuquam  m;  gis  quam  in  calu  prae- 
ienti.  i:3ias  de  divinitate  Meffis  ,  ejuf- 
demque  adventu  in  mundum  vaticinan; , 
ait  cap.  jj"  (  quem  locum  ihcreduli  bene 
auicultenc)  Deus  ipfe  veniet ,  &  filvabit  vos;  lfai.  $5, 
tunc  apericntur  oculi  teectrum.  ldem  alibi  v.  f. 
dixeratc. 29.  Detenebiis&  caligine  oculi  ifii.zj 
couorumvidebunt.  Idem  repetivitcap,4z.  v.18. 
Dedi  te  in  fcedis  populi ,  in  lucem  gentium ,  lfai.^z 
ut  aperires  oiulos  ccecorum.  Unde  quando  y.7. 
Baptifta  mific  interrogatum  Chiiftum  , 
utrum  eifet  Mefllas  ,  Tu  es  ,  qui  ventu-  H.ttth, 
rus  es  ,  an  alium  exfpedamus  ?  Chriftus  v.  J. 
operibus  potius  quam  vetbis  reiponde- 
re  volens  ,  primum  miraculum  quod 
patravit  cotam  legatis  Joannis ,  fuit  ccc- 
cis  dare  vifum  ,  Renumiate  ]ytftm  quA^au- 
diftis  &  vidiflisuceci  vident.  Si  igitur  pri- 
mum  &  evidentiflimum  adventus  Mef- 
fix  indicium :  fi  potiflima  &  manifeftifli- 
ma  diviuitatis  ejus   &  omnipotentix 
probatio,eft  ccecorumiliuminatio  :&fi 
inter  omnes  ccecos  quibus  Chriftus  vi- 
fum  impertiit  uullus  magis  ccecus  ifto, 
nullufque  vifus  magis  miraculofus  e& 
quod  ccecus effet  a  uativitate  ,  proinde- 
que  vifus  ei  non  reftitutus  fed  primitus 
creatus ,  quomodo  Scribae  &  Pharifaei  ea- 
teuusfuerehallucinati  ,  ut  videntes  mi- 
raculum  ,    miraculi  operatorem  nec 
viderent  nec  2gnofcerent  ?  Hic  ifto- 
rum  hominum  licebit  videre  ccecita- 
tem.  Ccecitas  claudens  oculos  tantum, 
non  eftmaxima  :  ccecitas  apertos  eycce- 
cansoculos,  illapejoreft  omnibus  5  & 
talis  Scribarum  erat  &  Pharifxorum. 
Erant  homines  apertis  oculis  &  rce- 
ci}  oculisinquam  apertis,  uam  veluri  Do- 

£tores 


TN  FeR.  Q.UARTAM  PoST  Do 

■ftores  legebaut  &  fcrutabantur  Scriptu- 
«s,necnon  interpretabantur  Prophetas : 
&  coeci  videntes  enim  tfrophetias  im- 
■  pletas  :  nonvidebant  nec  agnofcebaut 
Prophetatum. 

Coecorum  iftorum  Do&orum  uuus  e- 
ratSaulusnecduoj  Paulus  :  &ecceqw>- 
modo  iudice  cce!ofuam  cognoverit  coe» 
citatem  ;  inftruttus  mandatis  PontifTcfim, 
iraqueincenfusinDifcipuIos  Chriftipro- 
ficifcebatur  Damafcum  :  &  appropin- 
quans  civitati  a  Chrifloe  ccelo  fulmine  ta- 
^us  ,  exequodeciditinterram  ,  ftupefa- 
j9us>attonitus  &  fubito  ccecus  5  fed  quo- 
nam  modoVApertis oculis  nihil  videht  inquit 
,    textus  Ador.  ?.  v.  7.  Civitas ,  muri ,  tur- 
res ,  plateas ,  caiupi ,  &  via»  comites  erant 
ante  oculos ,  &  Saulus  oculis  apertis  nihil 
horum  ,  nec  feipfum  quidem  vidit  :  in 
hoc  hujus  ccecitatis  mirabile  totum  con- 
«Jut  ,  fi  fulgurillioculos  aut  ademilTet 
aut  clauGfet  ,  nihilmiri,G  nonvidilTet; 
fed  nihil  apertis  oculis  videre  ,  apertts 
ocults  nihtl  videb.it  ?  hujufmodi  fuit  ccecitas 
Sauli  Chriftum  adhuc  perfequentis  ,  ta- 
Iisquoque  S.ribarum  &  Pharifarorum  in 
ipfum  non  credentium  :  &  talis  eftno- 
ftra  ,  im6  adhue  pejor  ,  poftquam  in 
illura  credidimus.  Magis obftupefcenda 
eli  noftra  ceecitas ,  quam  coeci  Evangelici 
vifus.    Ccecus  ille  ocuiis  carens  nihil  vi- 
debat  ,  acceptifque  oculis  vidit  :  nos 
oculis  prasditi  non  videmus.    Ii,  jH0  fujC 
ccecitas&  vifus  fucceftlve;  innobis  utra- 
que  funt  fimul  ,  ccecutimus  enim  oculis 
apertis  ,  ideoqueomnibusfumuscjecio- 
res.    Quod  fi  oculos  noftros  circumtu- 
lerimus  per  obem  univerfum  ,  eundem 
nonnifi  a  ccecis  quodammodo  inhabitari 
Videbimus  ,  gentilis  ccecus  ,  Judxus 
ccecus,Hajreticusccecus  ;  &CathoJicus 


M.  QuARTAM  Qu  A 13  R  A  G  E  14J 

(quod  non  deberet  efle  )  fimiliter  ccecus, 
hx  ommbus  iftis  ccecis  quinam  qusefo 
vobis  videntur  cceciores  ?  Nullus  dubi- 
to  ,  quin  nos  Catholici  :  alii  etenim 
ckufis  ,  nos  vero  apertis  oculis  ccecuti- 
mus.    Quod  Gentilis  eflrenis  fequatur 
impetum  &  impulfum  carnis  ,  necnon 
naturjecorrupt*  depravatas  leges  ,  eft 
quidem  coecitas  ,  fedoculisclaufis,  quos 
ipfi  fides  non  aperuit  :  fed  quod  Chri- 
ftianusfideimbutus  ,  Deum  ,  ccelum, 
infernum  ,    asternitatem  agnofcensin- 
ftar  Gentilis  vivat  j  eft  ccecitas  oculis 
apertis  5  ideoque  ipfo  Gentili  eft  ccecior. 
Quodjudaeus  patiatur  icandalumex  cru- 
ce  ,  6c  ne  confiteatur  fe  Deum  crucifix- 
iffe  ,  Deum  Crucifixum  adorare  detre* 
<3et,ccecitas  eftmanifefta  ,    fed  oculis 
claufis  ;  unde&Iajfi  aferpeutibusinde- 
ferto  ,  Mofaycum  illum  ferpentem  in- 
tuentes  fanabantur  ,  reliquis  illuro  non  v.  3, 
afpiciemibus ,  morte  extin&is  :  verum 
quod  Chriftianus  (  ficut  valde  deplora- 
bat  S.  Paulus  )  ftt  inimkus  crttcis  Chrifli,  M  vFll- 
&  adorando  finftkffifna  Crucifixi  vul- '  , 7' 
nera  non  fanetur  a  fuis ,  eft  ccecitas  aper- 
tis  oculis  j  ideoque  Judseo  ccecior.  Quod 
Hxreticus  ,  cumfitbaptizatus  ,  &no- 
mineChriftianigaudens  ,    legi  Chrifti 
fe  non  conformet  ,  &  mandatorum  ip.° 
fius  obfervantiam  defpiciat ;  eftccecitas, 
fed  fimiliter  oculis  claufis.   Erronee  cre- 
dit  ad  falutem  fufficere  profufum  fan- 
guinem  Chrifti  ,  &  opera  propria  non 
efie  neceffaria  :  fed  quod  Catholicus 
credens  ,  lumineque  fidei  &  rationis 
cognofcens  mortuam  fine  operibus  fi- 
dem  ,  &  neminem  fine  bonis  operibus 
ac  virtuosa  vita  falvandum  ,  moreLu- 
theri&Calvinivitamtranfigat  :  eftcce- 
citas  oculis  apertis  :  proindeque  ipfo 

Haerc» 


144  S  *  * 

Haeretico  eft  ccecior.  Ergo  fumus  Nos, 
quipr*  ccecis  omnibus  amplius  caecuu- 

OQUS.  .     ^      .  r    r  ■ 

Verum  enim  vero ,  fi  cui  forfan  in  ex- 
aggerandaCatholicorum  ,  prae  Gentili- 
um,  Judaeorum,  H*reticorutnque  caeci- 
tate,  modum  excedere  videar  :  Quidvi- 
deretur,  fi  inter  omnes  praeta^as  caeci- 
tates,  folummodo  cxcitatem  noftram 
eiTe  ccecitatem  ,  &  inter  omnes  pr*fa- 
tosccecos,  folummodonos  ccecos  effe 
aiTeruiiTem?  hocitaque  nuuc  dico,  &jta 
reveraeft,  iu  majorem  noftri  confuho- 
nem  &  horrorem.  Ipfum  aufcultate 
r  .  A2  Deum  per  os  Ifaiae  ingeminantem :  Quts 
™A%\ 4  '  ctsecus,  ni/i  /mw  »»««  ?  2?«  ccecM  « 

ytmmdatus  eft  ?  £««  ow«' .  #  Dfl- 
mini  ?  Deus  loquitur  cym  populolfrae- 
litico,  qui  ifto  tempore  folus  (  ficutnos 
modo)  veriDei  fidem  &  cultum  profi- 
tebatur :  eum  tamen  folum ,  inter  omnes 
muudi  nationes ,  ccecum,  non  femel  fed 
tertio  pronuntiat.  Non  conGdero  hic  po- 
pulum  Ifraeliticum  ccecum ,  fed  abfoiu- 
te  folum.  Quodenimifte  populusfue- 
rit  ccecus  tempore  Ifaiae  ,  ipfe  &  alii 
Pronhetse  omnes  lamentantur ;  fiquidem 
foli  Deo  debitum  honorem,  fervitia,  & 
adoratiouem ,  in  IdoTa  transferebant.  Sed 
ab  hac  coecitate ,  &  ab  hac  eadem  Idolo- 
latriafequitur,  quodnonfolum  Hebraei, 
fed  univerfi  temporis  ejufdem  »n  orbe 
V,v  ur    terrarum  Populi  fuerint  cceci.  Cceci  & 
fupra      idololatrx  ifto  aevoerant  Affirii,Baby- 
lonii ,  A^gyptii ,  A^thiopes ,  Moabitac , 
Idtimaei,  Arabes ,  Tyrii ,  quibus  omni- 
bus  Idololatriae  ergo ,  Ifaias  vindicTam 
&  punitionem  divinam  vaticinandode- 
nunciavit.  Si  igitur  idololatria  erat  cce- 
citas  ,  £c  non  folum  Hebraei ,  fed  omnes 
circumqua<iue,  &  in  circuitu  ipforum 


M  O 

etiam  remotiffimsenationes  erantldolo- 

latrae,  quomodo  Deus  iolum  ele&um  fi- 
bipopulum  fLraeliticum  ccecum  inge- 
minat,  Quis  ccecus ,  quis  ccetus,quisccetus. 
nifi  fcivus  Domini  ?  Omnibus  auis  iimul 
cascis ,  num  folus  popuius  Ifraeliticus  eft 
ccecus?Ica  plane :  omues  enim  alii  popu- 
li  caecutiebautocuiisclauhs:  loluspopu- 
lus  Ifraeiiticus  oculis  ccecutiebat  aper- 
tis,  idem  Propheta  illud  fequenti  Capi- 
tulo  confirmat  :  populum  ccdum  &  eculos  lfai.  45, 
habentem.  Reliqui  populi  idola  falfofque  j>,  8. 
Deos  adorabaut  veri  Dei  notitia  defti- 
tuti ,  proinde  ignorantes  magis  quam 
cceci  appellandi  :  folus  vero  populus 
IfraeTiticus ,  vera  fide  verique  Dei  cogni» 
tione  gaudebat ,  Notus  in  ]ud<ta  Deus.  Et  vraim^, 
quod  populus  fide  fanaverique  Dei  co-  ' 
gnitioue  imbutus  adoraret  idola  falfof-  '  ,J 
que  Deos  :  non  ignorantiae ,  fed  ccecita- 
ti  veniebat  imputandum  atque  hinc  ille 
folus  ccecus;  Quis  cozcus  nifi fervus  Domi- 
ni  ?  nunc ,  pace  veftra ,  eandem ,  feu  eaf- 
dem  tres  quarftiones  huic  noftro  aevo 
faeculoque  pioponam.  Quis  t«m  ?  num 
Gentilis?  Non.  Quis  cceats^.  an  Judaeus? 
Non.  Qwsccecus1.  an  Haereticus?  Non. 
Quis  itaque  hodie  caecus  cenfendus  , 
ca:ci  nomine  dignus  ?  trifte  quidem  & 
flebile  effatu  ;  extorquet  tamen  necef- 
laria  confequentia  dicere  ,  quod  fimus 
nos  Catholici  ,  Gentilis  quippe  ,  Ju- 
da:us  &  Hasreticus  fine  fide  oculisclau- 
fis  ,  &  foli  nos  Catholici  fide  inftrucTi 
apertis  oculis  caecutimus.  Topulum  cce- 
cum,  &  oculos  habentem.  Magna  miferia 
&  confufio  omnium  in  gremio  Ecclefiae 
unicam  veramque   fidem  Catholicam 
profitentium. 

David  Pfalmo  explodendo  Gen- 
tium  Idola,  principaliter  tangit  ,  quod 

ha- 


In 


F.X.  aUAKTAMPoSTDoM.         AR  T  AM  Q.U  A»  *  A  G  S  «. 


FfcAfl.    habentia  oculos  non  videafct:       bahmu  hi  fumus  uos  Chriftu,,;        uv  i  $ 

iW.  &nonvidebunt.  Veraciter  dicerepotuiflet  dtoTSKJr* 5    5 £  Cath?llclPra* 

oculiscarere  :  namfiaitiiiUioculiaper-  ^^^S^^Ta 

ti,nve  culPtiinpetra3fivefufiinmetaPlIo3  I^wKSS^ffi 
uve  colore  obdu&i  in  oi&ura  .  verp  nr»«        c,  T j  ,  ,    .  *uoioiatras  converten* 

funtoculi.  SimiliterPrCo4enXrs  «Su A  * Prof?ibe^s?  ita  fe- 
ifta  Idola  cceca  vocare  potuiflet  fed  con  fac/mus.cum  ««gulari  nominis 

habentia  oculos  non  viderentjnam  magnx  SLm  (^T^t  *        ^  ™" 

co.citatisexaggerationonconfiltitinnon  pwZ^Z^^ 

habendooculos  &non videndo.-fed in ha-  £ SS&mnf ^ 

bendo  oculos  &  tameu  non  videndo,  Xv^lSdT^T^-? 

tobfetf  &nonvidebunt.  Qpofaaoito-  SVSSJ  * 

pheta  ad  fabricatores  &  adoratores  &£L  £  2  patentibus  ocnlis  ficut  Ifra* 

rum  Idolorum  dextere  fe  converten  be  S  •  ^  '  ^**'"  jWfflft»* 

_  aion^illisimpr^^^;:  ^2^^»^^ 

le5ni1sfiantquieafaciuntJ^/^i««^„f,  ^Wjf<prf ^  Iicn*»« & Phanfei.  W 
qutfacmntea.  Quemadmodummajor.de-"  V  irT 

fiderabiliorqne  benediaio  veri  Dei  cul-  T\  TA„™  .n  •  „  _ 

toribuSimpertirinequit5qUamutCreato  I)  u,8enere  >  q^ntumfuffi- 

ri fuo fimiles ^T^^ZZ-  7V? ! T"* diftiu£lione * 

forumDeorum  odiot&TSKS  LSri  aria  dekendamns-  *  ' 

maledifiiofcpervei^  a  !Pffa  Ccecitas  °^^um  apertorum  s  di- 

M-H*/***  AgedumnuSte  ffif^ETr 

mihi.  Nonne foretmult6  major  infelici-  dent 2  fi™  '  £     eft>C*corum  «H 

tas5nonnefummamiferia&ignomiS  fcST     cL  non/identiuny 

audita^fiiftaeademmaledilio  nonj  m  SdEntiJ  ^TeT  r "       PK>  ^ 

falforum  Deorum  adoratoribus/edunuTs  d  nt  reTiqua 

ftiani  ,nifi  mortu*  Chriftiauft 2  ftatu*  v";(  *qiUh  ^."J0" *f Iidtate  in' 

cSc  vivs  Idolorum  Genti  itat 5 nV «  2  ™Tn    f         f?*"?™"  di(cur" 

S^S^^S  .  «  ^ei  cscitate 
maior  eft  miferi *  L  ut  1C°  5  apertos  Sc»b«um  Pharifieorum- 


14*  S  b 

ficut  diximus ,  fed  quia  videntes  miracu- 
lum  non  videbantfniraculum  j  &  quia  vi- 
dentes  miracuh  patratorem,non  videbant 
mira  operantem ;  miraculum  videbant  in 
oculis  cascijillius  patratorera  in  propria 
intuebanturperfona  ,  &  multo  magis  in 
fuis  operibus  (  qui  videndi  modus  ab  om- 
t>i  deceptione  eft  remotiffimus  )  nihilo- 
miuus  uec  miraculum  videbant,  nec  mira 
jjatrantem:  miraculum  non  videbant3quia 
nolebant :  patrantem  non  videbanc ,  quia 
non  poterant.  Probenovi,  quodvidere, 
&11011  videre,impiicer  conrradictionem: 
•  Cxcicgs  vero  Scribarum  &  Pharifaeorum 
tameracdeufa,  ucutramquehujus  contra- 
didionis  partem  reciperet.  Philofophi 
afferunt  ,contradi&ionem  non  cadere  in- 
tra  fphceram  poffibilium :  Ego  aiTero  ca- 
de.v  iutra  fphoeram  oculorum  j  hoc  aiTe- 
rere  non  prsefumerem,  nifi  prima  &  fum- 
fna  veritasfuff:3garetur.  Chnftusdetllis 
M#yt.  4*  ipfis  hominibus  loquens,  hoc  aftruit,cap, 
ii»  ^#  S.  Marci ,  Ur  videntes  videant}  &  non  vi- 
deant.  Modo  fortaffis  fperabatis  me  ex- 
cLmaturum  inftar  admirabundi  fingulari 
Echo:  Si  videbant,quomodonon  vide- 
bant !  &  6  non  videbant ,  quomodo  vide- 
bant  .'Tantam  authoritatem  vocare  velle 
in  dubium ,  foref  impudentiae  &  fummae 
irreverentiae.'  Chriftus  hoc  dixit,&  iftud 
fufficit.  Non  tamen  propterea  me  excu- 
fatum  volo  areddenda  ratione  ejus ,  quod 
adeo  videcurimnoifibile:priufquaiTiveiQ 
nodum  hunc  diffolvere  aggrediaraur ,  ip- 
fam  videndi  &  non  videndi  implicatio- 
nem  in  duobtis  famofls  S^Scripturas-cafl- 

4«I^o &  bus  pra&icatam  contemplemur. 

r-  ij«  Rex  Syriae  edu<So  exerciru  contraRe^ 
gerrvlfrae!,  rnolirufque  infidias  &ftrata> 
gemata,  quicquid  cum  fuis  Ducibus  cou- 
eluierat  3  Regi  Lfracl  mox  iAUOtuifte  de- 


R  M  O 

prehendit.  Principio  quidem  quempsara 
fuorum  Confiliariorum  &  Belliducum 
fufpe&um  habuit  :  intellexit  tamen  po* 
ftea  a  militibus  &  Ducibus  locorumter- 
ix  illius  gnaris,folum  Prcphetam  Elifa:- 
um  Regi  fuo  omnia  revelare  &  detegere. 
Ofi  Regeslatus  fuum  ftipantes  haberent 
Prophetas  morabatur  eo  tempore  Eii- 
faeus  in  urbe  Dorhan  ;  couclullt  itaque 
Rex  &  mandavit  circumdari  civitatem  ; 
movente  autem,  diluculc»  &  filenter,ex- 
ercitu  utillum  caperenc,ecce  ipfe  Elifaeu* 
obviam  procedens  hoftsbus  ait  ;  illam 
viam  non  ducere  in  Dothan,  deducitque 
illos  ad  munitiffimam  civitatem  Sama- 
riam ;  iutrodu&os  coucludit  muris,  obfe» 
rantur  portae,  &  omnes atrinebancur  per- 
diti  &  caprivi.  Exrra  controverfiam  ei%, 
hos.RegisSyriae  milites  non  ignoralTe  vias 
ducentes  in  Dothan  &  Samanam,  &  mul- 
tis  ipfornm  etiam  de  facic  notum  fuiiTe 
Prophetam  Elifxum  i  fcientes  igituc 
omnia,videntefque  civitates,vias  &ipfura 
Prophecam  quem  capere  volebant,quare 
contra  fuum  propofitum  fe  duci  finebantl 
Qyare  Elifaew  jam-  manibus  eonclufu  non 
tenebantlQuareab  Elifso  iucramuros& 
hoftiura  gladiosfe  concludipermiferuntl 
Sacer  textus  tota  hanc  comcediaadfcribit 
precibus  Elifaei  peteutis,  ut  DeusPopulfi  4«  Eiff 
iftum  excaecaret,  ?ercnte,  oro,geMem  hanc  v* 
iceJtate.  Iftacaecitas  fuit  tam  nova  ,  tam 
inaudita,  tam  extraordinaria  &  admirabi- 
lis,ut  fimul  viderent  &  non  viderent,  Vi- 
debancElifaeum,&  uon  videbant:  Vide^ 
hmt  Samariam,&nonvidebanr :  Vjde- 
bant  vias,&  non  videbant :  Videbanc  om> 
nia,&  non  videbant.  Qjaenam  quasfo  da»« 
ri  poteft  carcitas  magis  implicaca  &.  magis= 
casca  in  homiuibus  ocuIisapeTCis  ?  talis 
psrvoluutatemDeifuit  illacxcitas  ifto- 


i  Isr  Feriam  Quart.  Post 

«irn  Barbarorum:  &  talis,invito  Deo,eft 
noftra  Chriftianorum.  EIifa:us,interpre' 
taturfalus  Dei :  Samaria,  carcer  adaman- 
«nus+  Quideft  falus  Dei ,  nifi  Salvatio  ? 
<X  quid  eft  carceradamantinus,  nifiinfer- 
nus  l  Porro  ficnt  Syri  inquirentes  Eli- 
ixum  conclufos  fe  viderunt  in  Samaria  : 
pari  modo  &  nos  quajrentes  falvationem, 
nos  mvenimus  in  inferno*  Inquirentibus 
«obiscaufamhujus  erroris  &  csecitatis  , 
occurrirhxc  :  quodilli&nos,videmus 
«  non  vidcmitt.  Nonne  vides  Chriftiane, 
Jitam  viam  ducere  ad  infernum Omni- 
n6.  Nonnevidesalterameffeviam  falu- 
m  ?  Etiam.  Cur  igitur  per  viam  perditio- 
ms  falutem  qnxris  ?  Qpia  videmus  &  nori 
videmusvias,  Videmus  ubi  finiunt  ,  & 
idern  ubi  non  videmus.  Tanta  eft  noftra 
cceatas  oculis  apertis,  Fercme  gentem  bane 
wcttate. 

Cafusfecundus,&gravior.  MifitDeus 
<Juos  Angelos  ad  civitatem  Sodomam  ad 
ad  lalvaudum  Loth,  reliquos  ver6  incolas 
JgtiedeC^Ioconcremandos  :  &intan- 
tum  exuftionem  erant  promeriti ,  ut  An- 
geh  neceffehabuerint  defendere  domum 
ubimorabantur.  Sed  quonammodo  eam 
defer^erunt  ?  Sacer  text.  inquit ,  modum 
non  fuiffe  alium  ad  defendeudum  domu  : 
quam  quod  incolas  a  majore  ufque  ad 
Gen.19.  mmimumpercufferintcaxitate.  Fercuf- 
V.  1  r,  jerunt  ees  cacitate  k  maximo  ujque  ad  mino- 
rem.  Dum  legi  Angelos  exoecaffe  om- 
nes ,  arbicratusfri  claufos  ipfis  fuiffe  0cu- 
los,manfiffeque  totalitercascos  Gne  vifu; 
&  quod  non  foliim  folos  excsecarint  viros 
&  adultos ,  vernm  etiam  parvulos :  hujus 
tuiffe  caufam  judicavi ,  ne  hi  parvuli  du- 
catum  prafftare  poffent  fenibus.  Sed  non 
lta  contigit  :  omnes  oculis  remanferunt 
apertis  &  integris  ut  ante.  Videbant  Ci- 


DOM.  Q.UART.  aUADRAO.  Itf 

vitatem,plateas,  domos ;  fokm  ver6  do- 
mum  portamque  Loth  quam  inquire- 
bant,invenirenequiverunt  ;  InCivitate 
mquirebantplateam  Loth  •  videbant  iU 
lam,&  tamen  non  inveniebant.  In  platea 
QuajrebantdomumLoth  ;  videbantil- 
lam,  «noninveuiebant.  au*rebantin 
domo  Loth  oftium  five  portam:  videbant 
oltiumA  tamen  noninveniebant,  itaut 
ojtmm  tnvenm  mnpofent,  inquittextus.  Ec 
ne  nimmm  hunc  prodigiofum  cafum  mi- 
remur ;  qUod  i„  Momm  oculis  efTeccrunt 
Angeli  boni3  hoc in noftrisfaciunt  Ange- 
f  maIj*  Degimus  in  O^ragefima  ve- 
lut  temporerigid^ponitenti^,  cumque 

cTlumS^  fltr'Ve™>  # 

W4,»;pIaceamcernimuS3Ue(;tameninve/.I4. 

mmus.  Nunc  vifitamus  dc  frequeutamus 
i«pius  Ecclefias,  pedes  noftros  fuper  ifta 
lepulchraponimus,  &  cum  fepulchrum 

dom°squam  femper  inhabitaturi  fo-  pa,  a9 
mus,  Sepuhbra  eorum,domus  illorum  inater-  1    4  ' 
«^••videmusdomum,  &ramen  non  in-  F,U' 
verumus.   Confcendunt  Concionatores 
puipitumfeuatnbonem  ,  oonuntnobis 
anteocmos  oblivionem  &  defpeaumle- 
gis  di vmx ;  cumque  lex  Dei  fit  oftium  & 
porta  ,  perquamduntaxatad  vitambea-  vfalm 
tam  datur  ingredi,  Htcporta  Domini,ju(li  t  7  v  zo 
mtrabunt  ineam  :  videmus  hanc  porti& 
no  mvemmus,^«r  ofiium  inveniremn  pojet. 

Siiiamus  ad  hanc  portam,^  inde  con- 
templemuromnia  a  fummo  ad  imum  uf- 
que.  Homines  vagantur  per  aul^s,  regna 
pererrant,peragrantmundum4  prolnis 
quifque  negotiis  tra<aandis,  pro  fuis  quit 
que  appetitibus  &  defideriis  adim- 
Plendw  ;  mutu6iefeoffendunt,patent 
oculi,porta  in  confpeftu  eft,  quam  tamen 
nempmvenie.  au^ritis  honores  oculis 
X  Z  lyn- 


14*  S  e 

lyuceis  ;  cumque  nonniG  una  porta  fit 
quse  ad  honores  admirtat ,  fcilicet  virtus, 
nullus  hanc  invenit.  Inhiatis  divitils  plu- 
ribus  quam  Argi  oculis,cumque  fecunffi- 
ma  divitiarum  porta,  non  bonorum  accu- 
mHlatio,fed  cupiditatis  fit  imminutiomul- 
lus  hanc  portam  invenit,  Defudatis  pro 
acquirendacommoda  vita:cumque  vera 
ad  beatam  vitam  ducens  porta  non  fit  a- 
lia,  quam  bonam  vitam  agere,  nenio  quo- 
que  hanc  invenit.  LarTamini  ad  f  rueudum 
quiete  j  cumque  nec  fit  nec  inveniripoffit 
pro  quiete  vera  &  fecura,alia  porta  quam 
voluntatis  fux  cum  diviua  iu  omnibus 
conformitas  abfoluta,attarnen  non  eft  qui 
inveniat.  Daturnetalisftultitia  /taliscce- 
citas  !  fed  nemo  videt  idipfum  quod  vi- 
det :  Omnes  enim  a  majore  ufque  ad  mi- 
nimumiftis  ccecis  fumus  fimiles :  Percujfe- 
runteos  cwcitate,a  majore ufque adminimum. 

Hifce  binis  tam  uotabilibus  hiftoriis 
aubjungatur  nunc  ratio,quam  exfpe&atis. 
Quod  poffibile  fit  videre  ,  fimul  &  non 
viderejamaudiftis  ;  dicetifque  quod  fic, 
fed  per  miraculum.  Ego  ver6  dico,quod 
etiam  fiue  miraculo,fine  labore,  &  valde 
naturaliter,  Nonne  quandoque  alicui  ve- 
ftrum  contingit,  quod  alicui  reiintentos 
habendooculos  ,  fimul  alia  cogitatione 
vel  converfatione ,  cura  vel  follicitudine 
diftentus,non  crediderit  eiquod  viderat? 
hic  igiturmodus  eft  &  ratio,  quod  fine 
miraculo  &  naturaliter,videre  poffimus  & 
non  videre  fimul.  Videmus  res  quia  vide- 
mus:  &  non  videmus ,  quia  aliis  fimul  in- 
tendirnus. 

IbantinEmmausduo  Difcipuli ,  mif- 
centes  triftia  valde  colloquia  de  morte 
fui  magiftri :  &  fuit  res  mira,quod  appa- 
rentem  fibi,fimulque  ambulantem  &con- 
fabulautem  Dominum  non  agnoveunt, 


8.  M  O 

Nonnullis  dicere  placuit,  erroris  hujus  & 
coecicatis  caufam  fuifte ,  qnod  faciem  im6 
vocem  &  loquelam  immutaflet.  Sed  ifta 
expofitio  ( uti  optirne  notavit  S.  Augufti-  Si ^HgUflt 
nus)  textusproprietaticontrariatur ,  qui 
dicit  errorem  &ludificationem  iftam  non 
contigifle  exparte  obje&i,fed  potentiae : 
nou  ex  parte  vifi,fed  ipfius  vifus ,  oculi  eo-  iuc^  2,%. 
rum  tenebantur  ne  eum  agnofcerenuQnomo- 
do  igitur  poffibile  eft  non  cognovifle  , 
quem  tam  bene  noverant  ,  &  non  vidifle 
quem  prasfentem  intuebantur  ?  Solutio 
confiftit  in  verbo  Tenebantur.  Evangeli- 
fta  afleritipfos  Dominum  quem  videbant 
non  cognovifle  ,  eo  quod  illorum  oculi 
detinerentur  ,  hocinfinuatverbumillud 
Tenebantur :  fimihque  phrafi  utitur  Evan- 
gelifta  loquens  de  captivitate  Chrifti,//»/*  ^attj}, 
efl ,  tenete  eum.  Tenuerunt  eum.  Noh  ffi  te-  zg tp,^gt 
mijlis,  Sed  fioculi  detinebantur,quono-  p,^, 
do  videbant  ?  Et  fi  videbant,quomodo 
detinebantur  ?  detinebantur  non  quoad 
vifum,  fed  advertentiam.  Incedebant  di- 
fcipuli  fuis  intenti  confabulationibus,mul- 
toqueamplius  mcerore occupati  :  Qj*i  Luc.  zi> 
funt  hi fermones  quos  confertk  ad  invicem ,  &  Vt  ^ 
efiis  tnjies  ?   Ifta  ccgitationum  agitatio, 
oculorum  advertentiam  detinebat.  Libe- 
ro  vilu  Chriftum  videbant  :  detenta  ad- 
vertentia  ,  non  cognofcebant  quod  ipfe 
effet.    Hocmodo  liberi  fimulque  capti 
difcipulorum  oculi,  conftituebantquod- 
dam  compofitum  vifus&ccecJtatis  :  Vi- 
fus,quo  videbant :  &  ccecitatis,  quo  nou 
videbant.  Ecce  quantam  vim  habeat  co- 
gitatiooculosdivertendi/  Oculi  erantin 
via  cum  Chrifto  vivo  :  Cogitatio  vero  in 
fepulchro  cum  Chrifto  mortuo  j  &in 
tantum  viscogitatjonumprasvaluit  ;  uc 
idemChriftus  abfens  &  cogitatus,illo$  di- 
yerteret  ab  eodem  Cfarifto  vifo  &  prx- 

fcnte, 


In  Fer.  QuartamPost  Do 

fente.  Tantum  intereft  inter  videre  ad- 
vertenter  &attente,  &  videre  obiter  & 
diftra&e. 

!.     Unde  Jeremias  clamabat  ,  Attendite 
&  videte,  uon  folum  exigit  viium  ,  fed 
&  attentionem,  &  hauc  quidetn  prius  il- 
lo :  videre  etenim  fine  attentiorte ,  eft  vi- 
dere  &  non  videre.  Et  hic  videndi  mo- 
dus  &  non  videndi ,  magis  proprius  eft , 
illo,  quo  videbant  &  non  videbant  illi 
cceci ,  tam  cceci  in  ambobus  miraculo- 
,  fis  cafibus  quos  retulimus.  Illi  non  vi- 
debant  quod  videbant,  quia  Deus  illis 
fpecies  confudit :  Nos  abfque  fpecierum 
confufione  &  varietate,non  videmushoc 
quod  videmus,  folummodd  per  inadver- 
tentiam  &  diftra&ionem  vifus.  Nunc  uti- 
que  intelligetts  myfteriofam  difertam- 
que  empfiafim ,  qua  Propheta  Ifaias  no- 
bis  pracipit :  lntuemini  ad  videndum.  Quis 
quxfo  intuetur,  nifi  ad  videndum  ?  & 
quis  videt ,  nifi  ad  intuendum  ?  ut  quid 
ergo  Propheta  tanquam  fingulare  quod- 
dam  documentum  inculcaus  ait,  intue- 
miniad  videndum  ?  Quia  ficut  multi  funt 
quividentutccecentur,  fcilicet  qui  vi- 
dent  fine  modo ;  ita  multi  funt  qui  vident 
abfque  quod  videant  :  quia  vident  fine 
attentione.  Non  fufficit  videre  ad  viden- 
dum  :  necefTe  eft  intueri  quod  videtur. 
Vifa  non  videmus,  quia  cum  refle&ione 
eanoniutuemur:  confpicimuseafiue  ad- 
vertentia&  attentione,  &eadem  incuria 
eft  ccecitas  noftri  vifus»  Attentionem  uo- 
bis  avocant  cogitationes,  eandem  fufpen- 
dunt  cura:,  rapiunt  defideria  ,  &  nobis 
furripiunt  affecius ;  hinc  vifam  mundi 
vanitatem,  illam  tanquam  folidum  quid 
effetfequimur:  videntes  fpei  deceptio- 
nem,  tanquam  certae  illi  innitimur:  vif* 
fragilitati  viC^  turres  &,  cajtella,  tan- 


M.QaARTAM  Q.UADK.AGES.  l^f 

quam  firmiffimo  fundo  inaediflcamus  • 
visi  fortunas  inconftantia,  ipfius  promis- 
fis  velut  infallibilibus  fidem  adhibemus ; 
Denique  vifo  erroreomnium  rerum  hu- 
manarum,  illis  nihilominus  tanquam  cer- 
tis  credimus.  Quid,  fi  affe<$us  attentio- 
nem  vifus  nobis  divertentes  ,  de  eorutn 
forent  genere  ,  qui  hodie  attentionem 
&  advertentiam  Scribarum  ac  Pharifasa- 
rum  tantum  averterunt  &  perturbarunt? 
avertebat  eam  odium  5  perturbabat  eam 
invidia,  fufpendebat  eam  ambitio ,  fura- 
batur  eam  proprium  intereffe  j  auferebat 
eam  fuperbia,  diftinebat  eam  authoritat 
&  oftentatio  propria :  &  quia  tam  multi- 
pliciter  diftra£b,  occupata ,  impedita,  & 
rapta  erat  attentio  ,  ideo  non  videbant 
hoc  quod  videbant :  m  videntes  caci  fiant, 

§.  IV. 

SEcundas  fpeciei  ccecitas  ,  vel  fecunda 
coecitatis  fpecies  Scribarum  ac  Pha- 
rifasorum  erat,  quod  eorum  oculi  eilent 
tales ,  qui  non  viderenrres  re&as  ,  fed 
inverfas :  non  videbant  obje&a  uterant, 
fed  uti  non  erant.  Oculos  miraculose  fa- 
natos  videbant,  &  deceptionem  effe  di- 
cebant :  videbaut  virtutem  fupernatura- 
lem ;  &  crimiuabantur  efie  peccatum, 
Videbant  opus  quod  tantum  effe  poterat 
opus  brachii  Dei :  &  dicebant  quod  non 
eflet  a  Deo,  fed  contra  Deum.  N<w  efl  - 
hic  bomo  a  Deo.  Ira  ut  non  folum  noa  vi  m' 


derentres  ficuterant,  fed  viderent  ficuti 
non  erant :  ideoque  cceciores  quam  fi  eas 
omnino  non  vidifTent. 

In  Bethfaida  civitate  curavit  Chriftus 
quoque  alium  ccecum ,  ficut  iftum  in  Je- 
rufalem,  fednon  eodemmodo  :  exdem 
quippe  inflrmitates  pro  diverfitate  infir- 
moruoi  differentem  curationem  requi- 


v,  \6. 


SfO  S  E  R   M  O 


runt    Impofuit  Chriftus  manum  oculis  nevifus.  Siquominus  :  procedamusad 
cceci    &interrogavitnumquidvideret?  cafum  fundamentaliter.  Philo  Hebrseus 
vidit '   &  refpoudit  :  Video  bomines  velut  fuftinet  ,  oculos  non  folummodo  colo- 
arborel  ambuUntcs.    Chriftus  impofitio-  rem  ,  fed  &  figurara  &motum  videre: 
nemmanusitsrat  ,  aitque  textus  ,  hac  inomnibus  hilce  tnbus  ,  prsfan  horm- 
fecunda  vice  hominem  incepiffe  videre:  niserravit  intuitus  ,  reprxieutando  ho- 
iterumimpofuitmanusfuprkoculosejus  ,  &  mines  velutarbores.    Erravitincolore , 
cupit  videre.    Iftud  ccepit  videre  fingula-  arbores  enim  funt  vindes  :  quilibetho- 
riterconfidero  ,    mihique  videtur  con-  mo  proprium  faciei  &  veftis  fuae  habec 
fiderationedignum.  Certum  eft  ,  poft  colorem.  Erravit  in  figura,arbores  emm 
primam  manuum  Chrifti  impofitionem  unum  habent  pedem  ,  &  homines  ha- 
hominem  videre  ccepiffe    ,     fiqui-  benc  duos  :  homo  brachia  duo  habet, 
dem  eoufque  nih,lviderat    ;    extunc  arbor veromulta.  Erravitinmotu,  ho- 
videre  ccepithomines  velut  arbores.  Por-  mines  enim  moventur  procedendo  de  lo- 
ro  fi  coecus mox prima vice  ccepit  videre  co  in  locum:arbores  vero um  Ioco  mfix* 
hominesficutarbores,  quomodoEvan-  a  vento  moventur  fine  mutatione  loci. 
celiftapoft  (ecundam  manus  Chriftiim-  Ecce  quot  errores,  deceptiones  ,  &  cceci- 
Lfitionemeum  videre  ccepiffe  affent?  tates  ,  primailla  vifio  mvolvat.  Unde 
lerumimpofuitmanusfuperoculosejus^&ca-  Evangeliftainquit ,  videntemhocmodo 
pit  videre>  Quia  primavice  videbat  res  cttcumnondummcaepiffe  videre  :  videre 
utinonerant  :  fecundavice  qualeserant.  enimaliudproalio,noneft  vifio,  fed  cce- 
Prima  vice  videbat  homines  velut  arbo-  citas ;  &  plus  quam  ccecitas.  f 
res  •  fecunda  vice  arbores  ut  arbores :  &      Inhocmundohomines  primi  ,  iuere 
homines  ut  homines.    Videre  objeda,  raaxime  cceci.  Deusillislocutuseft  non 
uciinfcfunt,eftvidere  :  fedillavidere  per  tertiam perfonam  ,  fedperfemenp- 
ntinonfuut,eftnonvidere,ccecitatifque  fum  :  non  peramigmata  aut  metapno- 
ZenrnnY  ras  ,  fed  claris  &  expreflls  verbis  dixit , 

"^lTfe^res  habet.  Sed  fi  homo  ifte  erat  illum  prohibits  arboris  fruaum  ipfis  fo- 
ccecusdumadhucnihilvidebat  ,  &  fi-  re  venenofura  &  valde  pernitiofum  j  nam 
militer  fi  erat  ccecus  dum  objeSa  videbat  quacunque  dieindeeffent  comeftun,  in, 
uti  non  erant  :  quo  tempore  erat  ccecior,  nocentiam  &  juftitiam  originalem  ,  I» 
num  quaudoea  videbatvel  quando  non  qua  fuerant  crean  non  fibifohs,  fed  om- 
vlbatVvidenseratmultocaciorsnihil-  nibus  pofteris ex  fe  nafcituns eftent  per- 
Q.irnevidensvifuprivatuserat,  videns  dituri  :  nihiloramustamencomederunt. 
«s  mverfas  iu  vifu  errabat  :  &  multo  Eftne  homo  tam  coecus  ,  qunn  fuine- 
maiorcactasefterror  ,  quamprivatio  cem  lethiferum  venenum  fcenter  fu- 
Vifus.  Privatioeratdefeausinculpabi-  mat  ?  Daturne  homo  adeo  excoecatus, 
lis,nonmcutiens,necdecipiens  :  Error  qui  fcienter  fuis  fihis  venenum  propi^ 
eratmendacinm^fubapparentia&fpecie  net  ,  ut  fe  vidente  mortm  corruant > 
viri  •  erat  deceptio  cum  imagine  certi,  Tales  fuerunt  noftri  primi  parentes, 
crat  teftimoniumfalfumcumaffignatio-  quorum    coecitas  non    iuit  oculo- 


IW  FfiR,  Qjl  ARTAM  POST  DoM.  Qu  A  KT  A  M  Q.UADEAGES.  ifZ 

ruro  fedaiclauforutD ,  uti  memorati  cosch  hibita  fuit  arbor  :  in  mundo  innumeras. 
fedocuIommexintegroapertorum,om-  Omnia  a  Iege naturali  ,  divina  ,  &hu- 
nia  euim  ifta  illi  viderunt  mukoclarius  mana  prohibita  ,  omnia a  rationc  vetita, 
&  evidentius  ,  quam  nos  illa  videamus  &  &  ab  experientia  improbata  &  tepre- 
admircrour :  quomodoigiturcorruerunt  henfa  ,  funt  arbores&prohibitifruausj 
intalemextremam  ccecitatem  I  Quo-  &  hujufmodi  eft  deceptio  &iliuGo  no- 
modo  fuerunt  aut  effe  potuerunt  ade6  ftri  vifus  sequivocantis  in  coloribus  qui- 
cceci.  Non  fuerunt  cceci  ex  e6  quod  non  bus  venenum  veftitur  ,  utproefc,  quod 
viderent  j  cun&a  quippe  fuis  oculis  lu-  par  effet  videremalum  certum  ad  fugien- 
Mrabant :  fed  mde  fuerc  cceci,  quia  unum  dum ,  intueamur  bouum  ,  quod  non  eft  , 
pro  aUo  yidebant  ,  hoc  dicit  ipfe  tex-  adappetendum  :  Vidit ,  quod  bmtm  effeu 
tus  ,    Vtdtt  multer  quodbmum  effet  lignum  Proindeavifu  Evx  originaliter  quafinaf- 
^vefcendum.  Mulier  cceca  ,  ccecaquan-  citurruinamundi ,  non  folum  in  privato- 
do  vidilti,  c\  quia  vidiftmntuere  quodvi-  nim  auimabus  &  confcientiis  :  feduni- 
des,X  non  intuearis  quod  non  vides  j  ita  vcrfaliter  omnium  omniifo  ftatuum  & 
n-n  oportuiikt  :  fed  Eva  apertis  oculis  rerumpublicarum,  Jam  collapfa  eftflo- 
erat  tam  coeca  ,  ut  non  intuereturidquod  rentiffima  illa  optimeque  mftituta  &  ab 
VJdcoat ,  fedhocquod  non  videbat.  Fru-  jpfo  Deo  gubermta  ,  protefta  &defenfa 
«us  ventus  eratrnafos  ad  comedendum.  Hebnsorum  Refpublka.  Etquar  vobis 
acbonusadnon  edendum  :  malusad  vef-  yidetur  fuiffe  primaria  &  originali*  rui- 
ceudum,  cp  comcftus  infiaebat  &  peri-  nsehnjiTScanfa  ?  nonalia  ,quara  coecitas 
meoat  :  bonus  adnon  edendum  ,  quia  eorum  ,  quosex  ofBciovigilantesrejou- 
ffon  comeftus  vitam  &  immortalitatem  blicsoculoseffeopoitebai :  &  non,quia 
teunquebat  i  ltaque  fi  fru&us  ad  non  oeuli  eorum  ralimodoerant  exceecatitf 
ed.nd«m  tanmm  erat  bonus  ,  ad  vef-  omniHo  non  viderent  :  fed  quiaaliucJ 
bmBbdm*  ^valdemalus:  pro  alio  videbant  ,  &  pro  eo  utviderenc 
quOTiodoEvaeumvidicbonumadeden-  hocquoderat,  videbantilkdquod  non 
aum  ,^dnqHodbommeffetadvefcendwn>  erat.    f dinium multis  deploravitlachry- 
^TJ      eXcoeca£us  erat  ei  vifus  »m-  mis  Jeremias  tempore  B.ibyloukae  cap- 
qu.erronea  cceciras  ,    ut  intuendo  fru-  riviratis  ,  propterdevaftitionem  &  ex- 
ttum  nonvideret  quoderat  ,  fed  quod  cidium  civifatis  Jemfalem  i  Vropkeu  tmyjhren 
non  erat    non  videbatipfummalum  effe  nderunt  ttbifdfl  Reipublk*  fcoc^  r  „ 
tZ     X h™>frs™>*™>Mq™d  li  ,    quofuiofficiumeratnonfo^  ' 
fcoiwellecad  e^noWqaodnrila.euft.  pnefentia  yidew  ,    verumenam  futura 
crat  vtdtuquodh numefet.  profpicere  y  eranf  p     ^        4  ^ 

Ifbfuitceedtas  Ey»,&teeftF,!fo-  circ6 vocabantnr^ tes  <,  &deceptam, 

^^^^^^tnanutumbmm,  &  uunc  fero  agnofcentem  veritatem  Teru- 

S        u       7  TS  ^uivo«M«  fileai  civitatem  Jeremias  alfoquendo  di- 

^nSS  bo»o^bonum  cummafo,  cit ,  Prophetas  i^fividifle  falfa  S  ^ 

^n  d^au  oculorurn      fetfcfcceptio.  utui  ,  nderumtibi filfa  Notatebene 


^a  S  E  R  M  O 

prophetizarunt ,  Vaticiuati  funt,  coufulu- 
erunt,  vel  locuti  funt  falft ,  poffet  tranfi- 
re  •  fed  dicere  ,  viderunt ,  vidermt  tibi  l  Si 
res erant  falfac,  uon  erant :  &  fi  non  erant, 
quomodo  eas  vidcbant  ?  Ifta  erat  affliS* 
reipublicx  coecitas  oculorum :  oculi  non 
videntes  quod  erat ,  &  videntes  hoc  quod 
non  erat ,  nec  futurum  erat.  Veri  Pro- 
phetae  videbant  quod  erat  3  falfi  hoc  quod 
non  erat.  Et  quoniam  cceca  refpublica 
ab  ejufmodi  oculis  fefe  gubernari  permi- 
Tm»>.z8-fit,hincinteriit.  Verus  Propheta  Jere- 
pen  tot.    mias  fuadebat ,  ut  Nabuchodonofori  i  eie 
dederent  &  fubjicerent,  quod  ni  facerent, 
ipfum  venturumfecundavice ,  &  ciyitt- 
tem  Jerufalem  fuhditus  everfurum  :  cui 
contrarium  vaticinando  proraittebat  Ha- 
nanias  Propheta  falius ,  Nabuchodonofo- 
rem  non  reverfurum ,  fed  potius  a  fe  abla- 
tatempli  vafa  reftituturum  :  &  quia  lfta 
oraculafalfa,velut  magis  plaufibilia,fue- 
runt  credita,Jerufalem  funditiis  fuit  ever- 
fa  &  deftru&i,  necnon  reliqui*  populi  & 
ruinae  in  Babylonem  abdu&£.  Verus 
Propheta  Michxas  de  Bello  in  Ramoth 
.  m  lt  Galaad  requifitus,  refpondit  fe  vidiffe  ex- 
l'  t%     ercitum  Ifraeliticum  ficut  oves  fine  Pa- 
F      *  ftoredifperfum:econtrari6Pfeudo-pro- 
phsta  Sedecias  cum  quadringentis  fibi 
jequalibus  promotionem  belli  fub  polh- 
citatione  vidoriae  fuadebant  ;  &  quia 
Rex  Achab  magis  approbavit  &  potins 
fequi  voluitmultorum  Pfeudopropheta- 
rumadulatoriam  falfitatem,  quam  unius 
veri  Prophetae  veritatem  cognitam  & 
probatam  >  pofito ,  quod  pugnam  ingref- 
fusfine  regiohabitu  &corona  ne  agnol- 
ceretur,  ecce  unius  tautummodci  fagittae 
cufpide  taftus  occumbens  exercitupro- 
ftituto,  hoftibus  vi&oriam  &  triumphum 
detulit.  Sic  Mich*as  &  Jeremias  futura 


praeviderant  &  praedixerant  :  reliqui  Ve- 
ro  videraut  quod  non  fuit  nec  fa&um  eft. 
Apertis  igitur  oculis ,  Principes  arbitren- 
tur  oculos  quorum  fe  duflui  credunt : 
paucorum  videutium  res  uti  funt,  &  uon, 
multorum  &  ccecorum  unum  pro  alteio 
intuentium  oculos  fequantur,  viderunt  tibi 
falfa. 

Sed  quomodo  poffibile  (  ut'  asque  ra- 
tionero  demus  hujus  ccecitatis  fecundx  , 
ficut  dedimus  primae )  quomodo  inquam 
eft  poffibile,  dari  homines  adeo  ccecos, 
qui  oculis  apertis  res  non  videant  ficuti 
funt?  Refpondebit  aliquis ,  hanc  dece- 
ptionem  vifus  procedere  ab  ignorantia. 
Rufticus,tanquam  ignorans,  videndo  Lu- 
Ham  omnibus  ftellisarbitratur  effe  majo- 
rem:Philofophusqui  fapiens  &  iutelli- 
gens  ,  quantitates  dimetitur  per  diftan- 
tias,&  videt  ac  cognofcit  ftellas  Luna  lon- 
gemajoreseiTe.  Rufticus  quia  Rudis  & 
idiota  ,  videt  ccelum  effe  casruleum  : 
Philofophus  quia  doc\us  ,  difcernendo 
verum  ab  apparente  ,  videt  quod  hoc 
quod  videtur  coelum  cceruleum,  nec  cce< 
ruleum  fit  nec  ccelum.  Rufticus  quia 
ignorans,magnam  colorum  varietatem 
in  Iride  videt :  Philofophus  quiaeruditus 
&  cOgnofcit  ipfam  quoque  lucem  deci- 
pere  (  quando  duplicatur  )  videt  &  per- 
fpicit  ibidemnon  efle  colores,fed  tautiim 
coloratas  deceptiones  ,  vifufque  illufio- 
nes.  Si  erg6  ignorantiatantum  aberrat 
fu(p*iciendo&  videndo  ccelum ,  quid  fiet 
fi  viderit  &  refpexerit  terram?  Ego  igno- 
rantix  fuos  non  negabo  errores :  ied  quos 
de  ccelo  plerumque  oculi  patiuntur  hu- 
mani  (  quibufque  multos  pati  faciunt ) 
non  de  ignorantia ,  fed  paffione  nafci  di- 
co.  Paffioeft  quae  errat,  paffio  decipit, 
paffio  oculos  perturbat  fpeciefque  im- 

tnutat 


I»  FERIAM  Q.UARTAM  PoST 

mutat  ut  aliud  pro  alio  videant :  Ifta  tan- 
tx  coecitacis  vera  eft  ratio  ,  oculivident 
mediante  corde  :  &  veluti  qui  per  vicra 
diverforum  colorura  vider,  omnia  illi  vi- 
denturejufdem  cum  vitro  coloris  efTe:ira 
quoque  vifus  &  afpe^us  iifdem  tinguntur 
humoribus ,  quibus  afFeda  funt  corda. 
_  Moabira;,  poficis  caftris,  exadverfo  Jo- 
laphat  &  Joram  Regum  Ifrael  &  Juda,  vi- 
denres  prim6mane  interipfos  decurten- 
tem  torrentem  folaribus  radiis  rubrica- 
tum,aquam  putabanc  eiTe  fanguinem;  fuf- 
picati  itaque  fibique  perfuadentes  hofce 
ambos  amicos  Reges  ex  fuborta  fortaffis 
rixa  &  difcordia  in  mutua  vulnera  con- 
4.R<g.j.  vertilTearma  ,  Vixerunt  Sanguisgladiiefl  t 
Y.i}.      P«g™veruntRegescontrafe  ,  &  «xfifunt  mu- 
tub.  Amon  Aula;  Regis  AlTueri  primus,fui 
Domini  incurrit  ofrenfam  :  exquacon- 
demnatus  ad  mortem ,  ad  pedes  Regina; 
Efther  in  folio  refidentis  proftrarus ,  fup- 
plexpro  venia  &  mifericordia  interpella- 
vit  j  Rex  Afluerus  in  fimili  fitu  eum  con- 
templans,ade6  difTonum  Regia:  lux  Ma- 
jeftati  formavit  judicium,  ut  vixdecenter 
exprimipoffic  ;  EtiamReginamvult  oppri- 
tyner.  7«  mere3meprtfente.  IumariTyberiadisS.Pe- 
r.  8.       cri  periclicabatur  navis ,  ventorum  furiis 
agitaca,undarumque  pondere  obruta  :  & 
ecceinambulans  mari  Chriftus,ad  fuccur- 
rendum  accelerabat  greflusjviderunr  hoc 
Apoftoli  ,  certum  veronaufragium  fub 
ocuhs  habences :  defperata  jam  (alute ,  ju- 
dicabant(inquit  cexcus)efle  aliquod  Phan- 
Uarc.  6.  ^hiwtjutaverumpbantafma 
V.  49.  Refumamus  hos  tres  cafus  ade6  nota- 

bilesmt  tot  errorum  vifus,caufam  cognof- 
camus.  Apoftoli,Afluerus,Moabira:,om. 
nesapertos  habebant  oculos,omnesvide- 
bant  hoc  quod  intuebantur  ;  &  omnes 
unum  pro  altero  judicabant,  Quare  itaque 
Tm  u 


DOM.  Q.U ART.  aUADRAG.  Ift 

Apoftoli ,  fi  Chriftura  videbant ,  eundem 
phantafma  efle  pucabant?fi  AiTuerus  vidic 
Aman  in  adu  fupplicacionis  &  ficu  fup- 
phas  promifericordia  ,  quomodoillum 
attentaciadulceriiinfimuIacPSiMoabic^ 
videbantintorrente  aquam  ,  quomodo 
fanguinemefTeexiftimabant  ?  quiaoculi 
paffionealiquapra-occupati  ,  ficfpecies 
vifus  mutant  &  confundunt.  Apoftoli 
erancpercurbacipaffionetimoris :  Aflue- 

ru^paffioneiracundi^Moabit^^paffione 
odii  &  vindia*.  Idcirco  quia  Moabit* 
holhhum  caftrorum  fanguinem  fitiebant: 
aqua  ipfisfanguis  efle  videbaturj  AfTuerus 
Amano  machinabatur  mortem;  contritio 
&  pcenitencia  ipfi  videbatur  deliaum; 
Apoftoh  timore  perterriti  ob  periculum 
Remign.-exhocipfum  Chriftum  phantaf- 
maefleputabant.  Fiditenuncoculis,  qui 
pafiioneprasoccupativident/ 

CordishumaniPaffionesjuxta  nume- 
rum  &  computum  Ariftotelis  fuut  unde- 
cim:quae  tamen  omnes  ad  duas  Capitales 
Amorem  fdlicet  &  Odium  reducuntur; 
.  duo  adeo  c«ci  affeaus ,  fuDt  duo  Poli, 
in  quibusMundusvolvicur  :  uudeeciam 
cam  male  regitur.  Hi  merica  ponderanc, 
&aaionesquaIificanc  :  hibeneficia  a:fti- 
manc,&forfunasdifpenfanc  :  Hiobiefta 
formant,eademque  deturpaut ;  hi  creant, 
hmu  que  annihilannhi  objeaa  depingunt, 
fimulque  delent,  &  fubcraais  aut  fuperin- 
duais  pro  arbitrio  coloribus  dant  figuram 
&  menfuram  ,  &  ipfum  efle  &  fabfan- 
tiam  ,  fine  alio  difcrimine  &  judicio  • 
quam  quod  Amor  fuggerit  aut  Odium  & 
horror.  Oculis  vindentibus  cum  amore, 
Corvus  eft  albus :  fi  cum  odio ,  Cygnus 
eit  niger,  cum  amore  Diabolus  eft  for- 
mofus :  cum  odio  Angelus  eft  deformis. 
CumamorePigmaeus  eft  Gigas :  cum 
V  odio 


lj-4  s  « 

odio  Gigas  eft  Pigmsus.  Cum  amore  non 
enshabetefle  :  cumodio,  ens,quodefle 
bonum  eft,uon  eft  nec  erit  unquam,  Ideo- 
que  cum  perpetuogemitu  Juftitiae  nullo 
honore  dignividenturevecti  ;  &diguif- 
iimi  quique  negle&i.  Induftria  in  otio,  & 
incapacitas  in  regimine  J  ftupiditas  gra- 
duata,&fcientialupprefla.  Vecordia  cum 
fceptro  ♦&  generoGtas  iu  angulo.  Vitium 
in  altaribus:  Virtutes  vero  in  latebris. 

Miraculaaccufata&reprobata  j  &ea 
patrantes  rei  &  peccatores.Qiiodnam  ma- 
jusefle  poteftfcandalum  naturae  ?  Quas- 
nam  qua:fo  major  rationi  inferri  poteft 
violentia  ?  Qujenam  denique  major  efle 
poteft  reipublicae  ruina  \  Hoc  totum 
operatur  paffio  oculorum  hominum ; 
cceciclaufij&  cceci  aperti  :  cceciaman- 
do  ,  cceci  odiendo  ;  cceci  approbando, 
cceci  ,  reprehendendo  &  conderanan- 
do  :  denique  cceci  non  videndo  ,  & 
multo  cceciores  videndo  :  Vt  videntes  caci 
fiant. 

*.  V. 

PErvenimus  nunc  ,  tardifjs  Iicet  ,  ad 
tertiae  fpeciei  ccecitatem  ,  in  qua 
Scribs  &  Pharifsei  erant  obfirmati»  Cum 
etenim  tam  effent  cceci  (ut  vidimus)  ni- 
hilominus  tamen  fuam  propriam  cceci- 
tatemnecvidebant  ,  nec  cognofcebant. 
Ccecusfuam  agnofcens  ccecitatem  ,  non 
cft  totaliterccecus  !  ultimum  extremum 
ccecitatiseft  ,  efle  ccecum  ,  &idipfum 
non  fentire.    Talis  erat  Conditio  cceco- 
rum  ,  de  quibus  acute  dixit  Origines, 
quod  ccecitatis   perdidiflent  fenfum: 
Cacitatis  feriju  carentes.    Natura  quando 
tollit  fenfum  vifus,relinquit  ienfum  cceci- 
fatis ,  utabalienisoculisauxiliutnquaerat 
cfccus  ;  Scribs  vero  &  Pharifjei  ules 


R  M  O 

fibi  iu  fuis  oculis  videbantut  ,  taliterquc 
erant  exccecati:ut  non  tantum  vifus  ,  ied 
&  ipfius  cjecitatis  feufum  perdiderint» 
Senfumvifus,  quianon  videbant  :  fen- 
fum  ccecitatis  ,  quia  ipfam  nec  videbant 
nec  fentiebant.  Chriftus  idcirco  illos 
hodie  tacite  reprehendit  :  &  illi  verbo- 
rum  Chrifti  energiam  advertentes ,  inter- 
rogabant  ,  Nunquid  &  nos  cceci  fumus  ?  joann. 
quafi  dicerent  ;  alii  quidem  funtcceci,  p,  ^o, 
iednosquifumus  oculi  reipubhcae  ,  qui 
cuftodes  fumus  domus  Dei  ,  nos  qui  ex 
officio  Religionis  &  legis  obiervantiac 
tenemur  invigilare  ,  nos  foli  illuminati 
gaudemusvifu  ,  nos  foli  videmus.  Sed 
hoc  ipfo  jpforum  csecitas  omnibus  cceci- 
tatibus  erat  major  ;  &  ipfi  prse  reliquis 
omnibusccecismagiscaecuticbant  :  ma- 
jor  euimcarcitasdarinecjuit  ,  quamho- 
minemefle  ccecum  ,  &  talem  fe  efle  ig- 
norare, 

Chnftus  in  aliqua  paraboh  iutrodu-> 
cit  coecum  qui  alii  cceco  ducatum  pras- 
{\it:Si  cacus  cacum  ducat  j  duftik-  &  ductor  Mattfa 
ambo  pariter  erant  cceci  :  fed  uter  eo-  jjt  Vt  14 
rum  vobis  videturfuiiTe  ccecior  ,  du&or 
an  duQus  ?  Ego  cceciorem  fuifle  aflero 
du&orem  ;  ccecus  quippe  ducatum  ad- 
mitten«,  fe  coecum  cognofcebat  :  du&or 
ver6  alterius  tam  longe  aberat  a  vifu  Sc 
cognitione  fuas  ccecitatis ,  ut  fuos  quoque 
oculos  poffe  commodare  arbitraretur, 
Primus  erat  ccecus  fimpliciter.alter  dupli- 
citer.  Primus  £mpliciter,qu ja  erat  ccecus: 
fecundus  dupliciter  ,  femel  quia  ccecus 
erat  5  &  iterum  ,  quia  fe  talem  efle  nots 
cognofcebar.  S.Joannes  Evangelifta  fcri- 
bit  Epifiolam  inveftivam  ad  Epifcopum 
Laodicenfem,  inferens  fequentia  :  Nefcis 
guiamifer  es,&  mijerabilis  &cacus ?  hic  ex- 
pendo  &  confidero  t  mifer  &  mijerabilk. 

Appel» 


noafemel  ,  feditefatdibfuma^ri m7   *be«Lucili  (  mquit  Seneca  )  quodejuf- 

Idem  EvangeliftaTftud  d£t  1  te£r         ^  >  — W^rf  , 
W  rbiSpr|fatis,  ^  £  ^Ta  -r  ?  ™  ' 

«e>4ifc(  ?  Notateiftid«iS  i      -5  ambl"°  '  P°mPa 

eratfemelccecuS,ideftfimpliciterS  '?  »  Nunqmdnoncoecitaseftmen. 
ccecuserat  :  era  iterurn  Scus    idZ      Ti  9  M?°  '  Velmax"*e-  Sed 

Hmcquiacoecuseratdupliciter  dunli  r  .  ?  '  *  namcum  ccecitas  &  ob- 
toioquemtinifoyXi.X  '  nosiIlama""buimus 

«&.  CoecumelTeeratmiferia  quTa  l  ,        j  4cen?  '  non  aliter  vivi  pofle 

citas  :  fedelTeccecumr&ho  ;Xar  IT^V  ^  '' 

cita,  Prima  cLitlsVudaE  t  m  ^ot  ^  2^°^  ? 

eaorumvifu&afpeau  :  fecundaSfum  ™t  ?  t  T  fuam1  ^nofcens 

privabadu*  c.d^fenfu^Sr  «  et  fo* ^ VifuS  fuCcut- 

mifer&mifirabilh&c^us.  ^*™*™'  rer«taaUs.    Mendicas  ille Jerechunt*- 

Heuquotmiferi^miferabiks  *;c~ci  ^TT  fe(3ue  ^lem  agnofcendo 

rcfert  cafum  notatu  dignum  5  qui  in  fua  Z  l  '  T™  %  Vtdem'  ^omo'  Luc'  *h 
•cciditfimilia.  DifapulolucSarra    doca"tatesno^s  poterimus excutere,  v. 4it 

ram  •  IncredibilemtibiremnarroSedveram    *  rt T  , 

cum  a natmtate effet  fatua  ,  fubit6  per-  'l  ^  ? 

didit  vifum  ,  mcfatm  fubit),  dffct  cognoicendas  ,  mfi  plus  quam  ceci  ef- 

Et  quid  vobls  vi&aelSS  ^^^^roshpf^&sgnofr 

Wam  &  cccam  T  h  c  Lu  ur  reS  r0"^  Tobias  au3iens 

fjnt  perfufus gaudio ,  ut  furgens  in  occur- 
ium  ad  eum  amplexandum  celeriusfe- 
ftinaret.  Sed ,  fiftegradum  Senicule ,  fe. 
noraine  te  ccecum  ,  &  ne  quidgm  am- 
bularepolTe  ,  nedumcurrere  ?  non  ad* 

rurp  oculorumr^barlnTpoteft^c^citas  TffeLl^ a^u'  Yama™  ta!em 
^  1  ^P^^S^dieihujusteiamturbet, 

V"?>  gai». 


«rat  ,  &nefciebat.  ?*dagogm'fuumn- 
gat,  utmigret  :  quoporrigentemanum 
luam  ut  eam  deduceret  ,  refpuit  admit- 
tere  d1Cens  :  domtm  tenebrofam  effe ,  opus 
effe  aperiri  fcneftras  :  fed  fcneftr* 
claufe  non  erant  domus   ,   fed  fuo. 


Tob.  1 1 
v.  io. 


Cen.  5 
r.io, 


IS5  S  £  R 

gaudium  tuum  &  tua:  domus  in  lu£tum 
convertat  ?  aliquateniis  &  cx  parte  hoc  fa- 
ftum  eft,  cum  poft  paucos  titubantes  mi- 
nufque  cautos  paifus  offendeus  iu  terram 

'  corruit,  Confurgem  coecus  Pater  ejus  ,  ccepit 
offendens  pedibus  currere  '.&prolapfus  efi  in- 
quit  Textus  Grsecus.  Alienis  igitur  ma- 
nibus  ere&us,  jam  minus  ccecus  famulo 
porrexit  manum,  quo  duce  fine  novo  pe- 
riculo  filium  ample<9endo  recepit,  Et  da- 
tamanupuero^occurrit  fttiofuo',  ita  ut  gau- 
dium ,  fubita  lsetitia ,  &  amor  tali  modo 
Tobiam  coecarint  ,  ut  fuam  coecitatem 
nec  fenferit  nec  confiderarit,  poftquam 
ver6  fuit  lapfus,  ipfelapfusipfi  revoca- 
vit  in  memonam  quod  eilet  ccecus,  &  ut 
velut  ccecus  alienis  fe  manibus&  fulcien- 
dum  &  ducendum  committetet.  Omnia 
videntur  oculis  apertis,  (ola  vero  cceci- 
tas  propria  videri  poteft  claufis  :  fed 
quando  illa  tam  cceca  eft  ut  non  videat  fe- 
ipfam,  lapfus  illi  oculos  aperiuntut  fe  vi- 
deat.  Lapfi  fuut  tam  ecece  noftri  Proto- 
plafti,  uti  vidimus  ,  &  quando  illis  oculi 
funt  aperti  ad  videndam  fuam  ccecitatem  ? 

(  poft  lapfum  3  Ef  aperti  funt  oculi  amhrum : 
appetitus  illos  exccecavit ,  lapfus  vero 
illuminavit.  Ecquis  filiorum  Adam  non 
eft  coecus?  Et  quis  ccecus,  qui  non  femel 
fed  faepius  eft  lapfus?  &  tamen  tot  lap- 
fus  &  relapfus  non  fufRciunt  ad  cognof- 
cendam  noftram  ccecitatem  ?  Si  in  tot 
incidis  laqueos ,  quot  funt  ftultitia:  & 
vauitates  mundi  :  quare  non  declinas  & 
caves  id,  in  quo  cascutiendo  laberis ,  uec 
fublevantem  te  aut  du&orem  requiris? 
Hoc  autem  vos  monitos  volo,  ut  fi  hunc 
in  finem  cuidam  famulo  manum  por- 
rexeritis  veluti  Tobias ,  uthicfamulus 
fit  tam  fecurus  &  vifu  fauus  ,  ut  fciat 


M  O 

ubi  greffus  ponat ,  &  vos  deducere  ac 

fuftentare  queat :  &  quamvis  hoc  modo 

manum  ipfi  porrexeritis ,  cavete  ne  tam 

prodiga  fit  utipfe  quoque  cxcascetur  ve- 

ftragratiaj  &  vosdeducatinpericulofio- 

raprascipitia.  Sed  jamadeft  tcmpus  ,  ut 

rationem  demus  hujus  ultimas  quoque 

ccecitatis,  ficut  caeteraruin  dedimus. 

Impofiibile  videtur  &  incredibile  ho- 

minem  ccecum  non  cognofcere  fuam  ca> 

citatem  :  fed  quia  jam  vidimus  plures 

hujus  fpeciei  dari  coecos  ,  fupereft  hu- 

jus  extrema:  tamque  ccecae  ccecitatis  cau- 

fam  indagare.  Si  ccecus  dari  poffet,  qui 

fe  ccecum  non  cognofceret  ,  talis  effet 

nofter  ccecus  Evangelicus :  erat  quippe 

ccecus  a  nativitate  :  Et  quia  non  cog- 

nofcebat  vifum  ,  parumeft,  quodnoa 

cognofceret  ccecitatem  :  nihilominus 

certum  eft ,  ipfum  hanc  cognoviffe  :  & 

nos  loquimur  de  ccecis  oculis  apertis 

&  patentibus ,  qui  norunt  atque  iciunt 

quid  fit  videre  ,  &  non  videre.  Qyx- 

nam  igitur  aut  eft ,  aut  effe  poteft  ra- 

tio  &  caufa ,  cur  ifti  cceci  fua  csecitate 

fic  obfcurentur  ,  ut  eam  ignorent  & 

non    cognofcaut  ?  Alii  alias  dabuut 

caufas  (  ad  errandum   enim  multae 

funt )  quam  ego  verc*  arbitror  certam 

&  infailibilem  ,  eft  ipforum  coecorum 

magna  praifumptie.  Primje  ccecitatis 

caufa  (ut  vidimus  )  eft  inadvertentia : 

fecundie  ,  paffio  :  tertia;  hujus  omni- 

umque    maxima:  ,  eft  praefumptio  : 

hujus  probationem  habemus  in  ipfis 

Scribis  &  Pharifaeis.  De  his  loquitur 

Chriftus  ad  fuos  Difcipulos  alia  occa- 

fione,  dicens :  Sinite  eos :  cceci  funt,  &  du- 

i  r  A  MatthM, 

cescoecorum,  propter  quod  bonum  eft>  ut  * 

mod6  ab  iis  non  recedamus»  At  fi v' 

erant 


un.  % 


IN  FeR.  QUARTAM  P  O  $  T  DoM.  Qu  A  R  T  A  M  QuaDRASEJ,  lfij 

erant  coeci  &  non  videbant,  quomodo  fe  fcimusjuia  hic  fomo  peccator  ejl ;  &  fic  con-  m, 
coecorum  duces  conftituebant  ?  quia  tan-  trariantibus  fibi  binis  hifce  propofitioni- 
ta,uti  ha^eorum  etatpraifumptio.Ut  coe-  bus,non  alia  erat  caufa  diffonantia?,ex  qua 
cos  ducat,  neceffe  eft  ut  habeat  duas  cog-  casci  condemnando  fcientiam,  fuam  jufti- 
mtionescontrarias,  Primam  ,  quaalios  ficabant,praterquam,Nw/fMM«*.Iftud  Nos 
cajcostanquamtalesagnofcat  :  fecun-  ade6  pr^fumptuofum  ,  totklquemhoc 
<*am ,  qua  credat  fe  videre  &  fe  non  a:fti-  proceffu  repetitum,  unicum  &  totum  ip- 
metefie  cajcum.  Talis  erat  praiiumptio  forum  cenfura;  erat  fundamentum  ,  Noi 
Scribarum&Pharifajorum  ;  inaliiscse-  hoc  dicimus  ;  quod  fupereft  ignorantia 
citatemjudicabantcaecitatem  ,  &fuam  eft&error.  Nw,  quafi  cscitate  carentes 
exiftimabant  effe  vifum  5  hinc  pro  eo  ut  &  quafi  non  effet  verum  quodante  intu- 
hbi  ducem  inquirerent,aliis  fe  duces offe-  lerant ,  Nunguid  &  nos  cxcifumus  ?  Homo 
rebant  &  ut  tales  venditabant.  Si  quis  caj-  miraculose  illuminatus  ipfos  conf utabat , 
cus  vocc  ftentoria  venales  offerret  ocu-  confundebatillos&  co»vincebat ;  &  ne- 
los,quoqua;forifoapopulo&ipsanatu-  fcientes  quid  argumentis  oppofitis  re- 
ra  exploderetur  ?  Hanc  fcenam  in  tribu-  fponderent ,  ad  argumentantem fe  verte- 
nali  Jerofolymitano  reprasfentabat csci-  bant,  &  in  fuo,  N<m,  tantummodo  fundati, 
tas  &  pradumptio  horumgraviffimorum  tumorequefuperbiaunflati,  inquiebant, 
miniltrorum ,  &  hunc  fublimiffimum  de  Ef  tu  doces  nos  ?  Ego  hofce  inflatos  litte-  -A 
luis  oculis  formaverant  concemptum.  ratos  interrogarem  5  Quinam  eftis  vos ,  ut 
ai?*  Cu™lYnf™  pr^fumptione.  ab  illoinftruaionem  recipere  abnuatis  ? 

Nequehicadhucftititiftainhodierno  Hleargumentarur  clare  :  vos  didorum 
calu  praelumptio.  Cxcus  a  Chrifto  illu-  veftrorum  nullam  affertis  rationem  ;  Ult 
minatUs,jameratvifuLynx  ;  &Ta]pa:  afferta fua  probafe-  vos  profertis  tantum 
prsfumunt  ducere  lyncem.  Quodcascus  verba  ventofa  finTomni  probatione ;  Ille 
cajcum  ,  &  talpa  velit  ducere  talpam ,  eft  ex  miraculo  Chriftum  fanaum  effe  con-  ' 
ca^atas  pradumptuofa  ;  fed  quod  talp*  vincit :  Vos  ipfum  peccatorem  blafphe- 
voluntducerelyncem^quodcaiciinvi-  matis  ;  Ille patratorem miraculi Chri- 
iu  volunt  inftruere  habentemoculos&  ftum  effe  demonftrat  :  vosfalfos  teftes 
quidem  rmraculofos ?  h*c  iu  omni  c*ci-  qu*riris5qui  alium  effe  affirment;  Ille  eft 
tatum  genere  fuitpr^fumprio  ftolidiffi-  Aquila  vifum  intendens Soli  :  vos no- 
ma.  TotahodieScribarum  &Pharifa:o-  duse  csecutientes  adlucem;  Deniqueip- 
rum  mtentio,omnes  eorurn  conatus  &  in-  fe  eft  lynx :  vos  talpa, ,  &  tamen  tam  yani 
«ant^quibuscorcumi  uminatum  per-  &prxfUmptuofi  ,  ut  veftra  caxitate  vos 
fequebantur.&qmbusilhvolebantpep   plus  arbitremini  videre  ,  quamillefuis 
luadere  ,  quod  mod6  magis  ca^cus  effet  oculis.  Similifne  unquam  vifa  eft,tam  ca> 
quam  antea,  e6  tendebant,ut  illumalu-  capratfimptio?  In  fcripturisunicamtan- 
W  ^nl£lone fhn/baveJIerent,  &  in  tum  fimilem  reperio,&  quidem  etiam  m 
luam  pnfiinam  &  errat^cam  opinionem  Jerufalem  :  fiquidem  inhac  fola  Regio- 
retraherent  ?ajebat  hic  tScmms>qmpecc^  ne  ubi  Chriftos  crucifigetur,h«c  monftra 
tmtVmnwmdit.  Hepljcabantilij;  Nw  vivere &toieraripofIiTnt. 

V}  Cu- 


?4* 


jjfc  S  E  R  M  O 

Cuftodes  CalVari*  muites  crucifixo-   funt ;  unde  &  Scribis  &  Pharifaeis  vifuS 


rum  vuam  abrumpere  juffi  ,  videutes 
Chi  iftum  jam  mortuum,  traufierunc ;  ut 
.      I9t  yidtrunt  jam  cum  mortuum  ,  non  fregerunt 
'         '  ejus  cruu.Hoc  fecerunc  milires  oculos  ha- 
bentes :  Longinus  ver6  caecus  quid  fecit? 
percuflit  Chriftum  lancea :  Caeco  in  ma- 
nus  dans  lanceam  ,  illam  in  Chrifti  latus 
mitti  dcfiderat.  Si  igitur  hi  oculos  ha- 
bentes  Chriftum  jam  mortuum  videruiit, 
Quare  caecus  illum  tanquam  vivum  vo- 
luit  occiderc  ?  quia  cum  eflet  cascus  & 
adeo  caecus :  eatenus  tamende  vifu  pra:- 
fumebat  ,  ut  putarec  fe  melius  videre 
oculis  claufis  ,  quam  alii  apertis.  Heu 
quot  hodie  tales  in  mundo  reperiuntur 
Longini,  tam  longi,tam  extenfi,  &  prae- 
fumptuofi  I  Verum  haec  non  tam  eorum, 
quam  generalium  eft  culpa.  Si  Longinus 
erat  ccecus,  Quomodo  erat  miles  ?  fi  Ve- 
teranus ,  de  alio  officio  ipfi  erat  provi- 
'  dendam  -.fedfine  oculis  lanceam  tenens 
manu?  &  fine  vifu  in  excubiis  ?  &  quid- 
ni  dc  fuis  prsefumeret  ojculis ,  qui  cum  ef- 
fet  ccecus non  reducebStur?  Ipfe  fuic prae- 
fumptuofus :  fed  Praefumptio  pro  co  fa- 
ciebat ;  aufcultate  Ifaiam  eandem  Hiero- 
folymitanam  Rempublicam  alloquen- 
lftt.  f      tem  :   speculatores  tui  cceci  emnes.  Urbs 
V,  10.]     crac  bene  munita ,  tripiici  murorum  or- 
dme  circumdata  :  Excubiarum  vero  fta- 
tioncs  &  lpeculae  adeo  neglectae ,  ut  in 


&  lumen  oculorum  defecit  ;  Cceci  ex 
praefumptioue  officii,  &  ex  mcumbenti 
fibi  videndi  officio  cceciores  :  Vt  viden- 
tes  iceci  jiant. 

§.  VI. 

H/Ec  erat  quidem  ultima  ccecitasScri- 
barum  &  Pharifauorum  :  quaenam 
veroeft  noftra?  Illi  quidem  eranc  plus 
cceci,  quia  fuas  ccecicaces  non  videbant; 
an  nos  forfan  videmus  noftras  ?  Quod  fi 
ipfis  quaerimus  remedium ,  nos  eas  videre 
cercum  eft;  fiuaucemjnos  eas  ignorare, 
eft  cerriffimum.  Viderc,  &  remedium 
nonadhibere  :  eft  uon  videre.  Apparuit 
Deus  Moyii  in  Rubo,  fimul  indicans  quis 
effec  &  ad  quid  veuiflec  ?  &  Verba  qui- 
bus  Divina  Majeftas  fe  mauifeftavic  fue- 
re  haec  :  Vidi  Ajjiittionem  Fopuli  mei  in  M-  i* 
gypto  :  &  fciens  dolorem  ejus ,  defcendi ,  ut  v«7» 
liberem  eum.  Domine ,  tanto  jam  cempo- 
rea  populo  tuo  toleratam  afflictionem 
nunc  demum  vides?  Egonovi,  tejam 
ante  creationem  hujufce  Populi,  ejufdera 
fundatotis  Avo  praedixiffe,quod  quadrin- 
gentis  annis  peregrinus  <S.  advena  futurus 
effetin  terraaliena,  &  variis  modis  affli- 
gendus ;  Dixerat  &  praedixerat  hoc  Deus 
Abrahamo  multo  tempore  ante  nativita- 
tem  Jacob  ,  qui  harum  duodecim  tri* 
buum,  totiufque  populi  A^gyptiaca  fer- 


vitute  oppreffi  Patriarcha  fuit.  Scito  prs,-  Gen*  Jf 
quahbet  earum  tantiim  quidam  crecus  nofcens,quod  peregrinum  futurum  fit  femenv'lh 
vigilarct„  Porro  coecus  in  Propugnacu-   tuumin  terranon  fua :  &  fubjicient  fervituti» 

&  affligent  eos  quadringentis  annis.  Age.  Si 
Deus  ante  quadringentos  annos  ipfam  re* 
velavit  &  praedixit :  fi  illam  ftatim  ab  ex» 
ordio,  im6  ab  omni  aeternitate  vidit, 
quomodo  fe  jam  arfliclionem  populi  ful 
vidifleaflerir?  Vidi  afflittionem  populi  mei  * 
vidifle  fe  aflcrir,  quiajam  ad  liberandura 

feftj- 


S      1  ^*-*    *  ******      rr--  ~»  — |7  n 

lo  &  Turri  fe  collocatum  confiderans , 
quidui  prasfumat  &  fuperbiat  de  Vifu  ? 
Non  immerico  quideni  praefumebauc  de 
Viiu  :  praelumptio  nihilominus  &  locus 
ccecitatem  non  imminuebant.  Loca  ple- 
riimque  non  folent  vifum  dare,  fed  per- 
turhare  ,  eoquc  magis  qu6  fublimjora 


_  IN  Fer.  QjMRTAMPoST  DoM.QflAKTAM  QjlABKABlU  lf, 
mmt :  rt/j ,  &defcendt  ut  liberem  eum :  dsk&xm,  ReIigionisruinam,Legum  di- 


&g.i, 


-     — i  •.<««# . 

Quod  hne  remedii  applicatione  videtur , 
licet  hoc  quadringeutis  annis  &  amplius , 
imo  per  totam  asternitatem  videatur  : 
vehiou  videtur,  vel  quafi  non  videtur. 
Unde  &  Anna  MaterSamuelis  proafHi- 
&ionis  cjufdem  remedio  ipfi  Deo  fuppli- 
caadodixit,  Si  refpiciens  videtis  affitlio- 
nemmeam.  Quid  quajfo  fignificat,  ftre- 
fputens  viderisl  Vuic  dicere,  fi  remedium 
adhibueris  :  nam  videre  abfque  remedii 
adhibitione ,  non  eft  refpicientem  vide 


vinarum  conteroptum  &  negle&um  ?  vi- 
decifne  facrorum  locof um  defpe&um  & 
mhonorationem  ?  videtifne  morum  cor- 
ruptelam,  peccata  publica,fcandala ,  fi- 
monias,  facrilegia ,  lauaj  dofttina;  aduke- 
rationem?  videtifne  tot  in-&  extra  orbem 
Chriftianum  animarum  exitium  &  dam- 
nationem?  vel  videtis,  vel  non  videcis ;  Si 
hoc  videtis,  quomodo  oportunum  reme- 
dium  adhibere  tardatis  ?  ii  cum  remedio 
tardatis,  quomodo  videtis  ?  Cceci  eftis.  Ee 


re  CeA  *hfn„~  ,rir  r<  r »  .  ^l^^4uuul°aoviaetis.'Ccecie  tis.fcE 
bVrhwft  ^  %  %  aUjrDam  dubita'  ^Reip.juftiti^militi^ftacus,  mari* 
rlwm  ^  dlCln  COm?kisHie-  terr^ue  ^miniftratores  &  gubernatof 

rofolymorum  plunmos  aIioS  vidifle  clau-  res,  viderifne  veftra,  follicitudli  ncum- 


dos,  debiles,  cascos,  eleemofynam  pe 
tenres?  nulla  camen  ab  Evangeliftis  fit 
mentio  illos  a  Chrifto  vifos,  quianullum 
jemedium  ipfis  impendic ;  memineruut 
folummodo  hunc  cascum  vifum,  propcer 
lmpercicum  ipfi  beneficium ,  ideoque 
Chnftum  vidiffe  eum  affirmaut  {  vidit 
hominem  cacum. 

Eheu,  quis  mihi  cotum  colleaum  in 
hoc  auditorio  fiftet  mundum!  Qyis  mi- 
hi  dabit,  uc  coca  me  nunc  audiac  Hif- 
pania3cota  Gallia,  tota  Germania,  ipG» 
quoqueiloma!  Principes,  Reges,  Im- 
peratores,  Monarch*  mundi  :  videtifne 
regtiorum  veftrorum  ruinas  ,  vafallorum 
veftrorum  miferias  ;  videcifne  violen- 
tias,  oppreffiooes,  eaptivitates,  omnium- 
que  defolationem  ?  vel  videtis,  velnon 
videtis.    Si  videtis ,  quare  remedium 
non  adhibetis?  &  fi  remedium  adhibe- 
re  uegligitis,  quomodo videtis  ?  de  ca> 
citate  conviai  eftis.  Ecclefia?  Principes 
feu  Prasfides ,  inferiores ,  fuperiores ,  fu- 
prerm,vofqued  Prajlati  eorum  officium 


beutesobligationes?videtifneveftriscon- 
fcientiis  imminens  grave  ouus  ?  videtifne 
regiminis  incurias,  injuftirias,  furta,  rapi- 
nas,  dilationes  &  remoras ,  corruptelas , 
refpedus  ?  viderifne  refpiciendo  magnos, 
minorum  vexas  ?  videcifne  lachrymas  & 
fletuspauperum,  ejulstus  &  gemitusom- 
nium  ?  vel  hoc  videtis ,  vel  non  videtis. 
\  Si  videtis  ,  quare  (  utpar  eft)  remedium 
non  afFertis  ?  &  firemedium  nonaffertis , 
quomodovidetis?  ccecieftis.  Et  vosad- 
efte  patresfamilras^qui  domum,  uxorem  , 
filios,  &  alios  domefticos  habetis :  videtis 
difordinationem  aut  familias  cofufionamj 
uxoris  Vanitatem,  filiorum  incompofitio» 
nem,  laxamque  difciplinam  ,  &  conforti* 
prava?  videtisproterviam&  inverecuuj 
diam  famulorum,  eorum  vitam  ,a<Sus  & 
conatus  d-jm  fxph  ex  veftra  diflimulatio» 
ne  &  confenfu  fub  umbra  veftrse  poten» 
tix  praifumunc?auchoc  videtis,aut  non  vi* 
decisjSi  videtishocautfciti«,quare  noin- 
vigilatis?finoninvigilatis,quomodovide- 
tis  aut  fcitis?Et  vos  cceci  eftis,  Tandem  ad 


pamcuiaregEcclc^ulamuatw,  ^dei  cuaauc codidoniff idc cSmi^& impreilS 

tibi 


iSC  S  E  * 

tibihiBapcifmocaraaerem  :  legisobli- 
gationem  nonignoras,  quam  prohtens  : 
Ftatumnofti ,  in  quototjamanmsdcgis; 
cohfcieMix  tua.  gcavamiua  vides ;  debitas 
a  te  reftitutiones  memotia  tenes ,  certam 
occaGoncmnon  declinas  ,  animx  falutil- 
que  tux  periculum  vides ;  in  ftatu  peccaci 
niorcalisafckualicerte  agerecognolcis ,  h- 
mulquetcdamnandum  ,  caiuquoincah 
ftacu  fine  prxvio  remedio  moreris  ,  & 
damnacum ,  te  in  inferno  Dei  beatihca  vi- 
fione  privatumsac  quamdiu  Deus  erit  De- 
us  in  aeteruum  arfurum  credis.Heus  Chri- 
ftiane,omnia  hxc  auc  videmus  autnon  ?  Sl 
non  videmus,  quomodo  tam  cxci  fumus? 
autfividemus  9  quomodo  omma  noitra 
iftum  in  finem  pro  falute  noftra  rite  bou 
difponimus  ?  nunquid  tandem  effieax 
emendationis  propoficum  concipiemus? 
Nullum,  ego  certe,  tamimpium,  barba- 
rum,  falutilque  fux  iucurium  crediderim, 
qui  refpondeat,Non.Quod  igiCur  quando- 
quepraaicaremedicamur  :  quandotan- 
demhoc  faciemus  ?  in  morcisarriculo,in 
decrepicafeneaute?Gc  raciocinaci  fuerunt 
quondam  ij  quijam  inferui  clauftris  xter- 
nura  detinenturinclufi.  Coufultumne  vi- 
deturfimiliter  ratiociuari,  eorumque  ve- 
ftigiis  infiftere?minime  gencium:  abht,ab- 


M  0 

fit  tantum  malum  animx  noflrxinducere. 
Quod  igitur  quandoque  futurum  eft  ,  fi 
quandoqueoculosfumusaperturi ,  fi  tau- 
dem  propoGcum  quoddam  ferium  conci- 
piemus ,  quare  non  hodie  ? 

AhDominejEsu  Christe  ,  cumnec 
hominibus,nec  mihi  quidem  ipG(quando- 
quidem  ade6  fumus  cxci)perfuadere  fuffi- 
ciamud  te  me  converto.  Noftras,  quxfo 
Domine,  caecicaces  ne  refpicias,recordare 
oculorum  tuorum,illiufque  quod  hodie  in 
Jerulalem  funtoperaci ,  unicus  ,  utmini- 
mum ,  coecus  hodie  ex  hoc  loco  exeat  il- 
luminatus-.oculos  tuos  piiffimos,iftos  mi- 
fericordes&omniporentes  ,  innoscon- 
verte;quorum  virtute  penetrando  emblli 
duritiam  cordium,illuftra  oculorum  ifto- 
rum  ccecitatem  :  utmiferabilem  anima- 
rum  fuarum  ftatum  cognofcant  :  videant 
quantum  iftitux  Cruci&  vulneribusde- 
beant ,  ob  redundantem  inde  in  nosmeri* 
torum  copiam ;  utque  omnes  proftrati  ad 
cuos  pedes  contriti  cum  firmiffimo  emen- 
dandae  vitx  propofito  ,  cum  hodierno 
cceco  ,hic  gratiae  tux  lumine,  &  xternx 
beatificx  vifionis  tuae  digni  redda- 
murgloria  ,  QuammihiiSc 
vobis  &c. 


^ERMO 


SERMO 

D  E 

Beatiflima  Virgine  MARIA 
de  Rupe  Francia? , 

In  cjusEccIefia  ,  &  Conventu  Ordinis  S.  Augustini 
ULylhppone  pr.mo  die  tridui  ejus  Fefti, 
expoflto  Sanaiffimo  Sacramento 
Anno  i  <S  fz, 

LiberGenemhmsytoCwLisTimiDarid  ,  Vilii  Abrabam.  Matth.i. 

§♦  I. 


Omine  Jesu  Chrifte ; 
confiderata ,  ut  opor- 
tet  ,  divina  tua  Sapi- 
entia ;  ad  refponden- 
dum  ,  ex  congruo  & 
pro  virili ,  tuo  in  nos 
amori  ,  ecce  juniSos 
%.  Reg.i.  hodie  (  Gcutolimjunxit  Salomoti  )  duos 
V.  19»     duarum  majeftatum  thronos  :  hunc  fan- 
aiffima:  tuae  Matris  in  hancRupemfub- 
latum  ,  illumtuum  adhancRupemcol- 
Job.  5  9.  locatum  ,  ln  arduis  ( id  eft  inquit  Job ,  in 
y,  z  8 .     Rupe  )  ponet  nidum  fuum  Aquila  ;  in  petris 
manet  &  inacccfis  Rupibus  :  inde  contempla- 
tur  efcam,  &  ubicunque  fuerit  cadaver,ftatim 
adeji.  Quas  aquila,qua?  rupes,&  quodnam 
mortuum  iftud  corpus  eft,  nifi  totum  hoc 
quod  coram  videmus  :  Aquila ,  eftfan» 
cliffimaMaria  :  Rupes,  Rupes  Franciae: 
Corpusmortuum  ,  tuumfacratiffirnum 
Corpus  in  Sacramento  :  vivum  fed  in 
fpecie  mortui.  Iftaaquila  ,  juxtavifio- 
W.zjch.17.  nem  Ezechielis  ,  eft  quae  te  ex  seterni 
V.  $•      Patris  tui  vifceribus  extra&um.  ,  in  fua 
Tars  1.  , 


tranftuht  :  Illaeadem  ,  qu*  tuam  divi-  Corn  de 
nitatem  hoc  corpore  veftivit  :  &  ille  Up  L 
qui  reciproce  fua  reali  prsfentia  nunc  ^alii 
adelt  ,    honoraturus  ac  fanaificaturus 
prasfcntem  Matris  fuas  celebritatem, 
&  diem  hunc  folemnem  redditurus  fo- 
lemniorem. 

Ut  ego  in  abditiffimis  hujus  myfterii 
arcanis  ,  8c  aliis  ,  quaeaqualibus  tene- 
bns  Evangelium  involvit  ,  noftras  ob- 
ligationis  &gratiarum  aaionis  motiva, 
ritedetegere  poffim  ,  necnon  gratias  tam 
continuas  &  prodigiofas  quas  in  cun- 
dis  Terra;  ,  Maris  totiufque  univerli 
partibus  fupremo  huic  Propitiatorio , 
fub  gloriofo  nomine  Rupis  Francias, 
Lufitania  debet  ,  aliquatenus  pro  merito 
expendendi  facultatem  impetrem  ♦  per 
ejufdem  BeatinW  Virgiuisinterceffio- 
nem  peto ,  &  ab  eadem  tuae  divina;  &  hu- 
mana:  majeftatis  praefentia  tantam  gratia: 
affiftentiam  fpero^uantam  aflumpti  mag- 
mtudo  requirit,  AveMaria. 


X 


§.  % 


S  I  R  M  & 


§.  II. 


ii.v.i. 


Llbtr gentration»  JefuChrijli  TiliiDavtd, 
Mi  Abralwn.  Primum  Evangeliftae 
verbum  ,  &  primumthematisoblatum, 
eft  primum  &  unicumquodmihihodie 
■Actd  :  Liber.  Quaudo  me  facrum  hoc 
afceterium  ,  ad  HtUftC  confcendendum 
fuggeftum  invitavit  :  quando  mihi  re- 
coramendavit  ,  autpotiusmandavitfer- 
tnonis  hujus  officium  in  me  fufcipere  :  fi- 
cuti  materia  pro  omnibus  eft  tam  ardua , 
-&prome  5  prster  hoc  tam  nova,ut  ac« 
Cjuirerem  majora  quam  fuppeditabat  fa- 
ma  ,  documenta&notitiasabhocfamo- 
fiffimo  fan&uario  hiftoriarum  ejus  & 
miraculorum  petii  librum.  Et  quid ref- 
pouii  me  accepiffe  putatis  ?  fperave- 
ram  quidem  integram  mox  adfuturam 
Bibiiothecam  :  fed  nullum  extare  defu- 
per  librum  fuit  refponfum.  Non  extat 
igitur  liber  hiftoriae  &miraculorumDo- 
minx  noftrae  de  Rupe  Francix  ?  haecigi- 
turfermonisnoftrifitmateria  :  cumali- 
am  non  acceperim.  Sic  dixi:  ficque  exe- 
qui  ftatui.  Sermones  alii  ftudiose  delu- 
muntur  ex  libris  :  praefens  autem  Ser- 
mofiet  quidemfinelibris  ,  fednonfiue 
fludio. 

Quodfihiccafusaccidiffetalibi  :  in- 
curia  potuiffet  videri.  Sed  in  Religione 
Patriarcharum  PatrisS.Auguftini  tam  ac- 
curata ,  tam  circumfpe&a&  difciplinata, 
tam  benc  ordmata ,  quae  quafi  ordinem  & 
regulam  cunflis  ordinibus  muudi  prae- 
fcripfit  ,  incuriam  non  fuifTe  clarum  eft. 
Sihic  cafus  accidiffetalibi ,  exiguas  devo- 
tioniirnputandnsvideretur  :  fedinSera- 
phini  terreftris  Auguftini ,  qui  flammivo- 
mum  amoris  Dei  cor  manibus  geftans  , 
illud  in  h^rediuum  FiUis  fuii  rclitjuir, 


&  inter  amorem  Jesv  &  Mari*  confti- 
tutus  ,  cum  devota  mdifferentia  excla- 
mat  :  Quome  vertam  nefio  ,  devotiouis  S.Aug. 
nou  iutervenifTe  defe&um  :  extra  con- 
troverfiam  eft.  Si  alibi  accidiffet ,  infufli- 
cienti  forte  icieutiae  tribuendum  videre- 
tur  t  aftin  religione  Do&orum  aquilae  S. 
Auguftini  ,  e  cujusalis  fumpfit  Eccle- 
fia  per  omuia  fsecula  calamos  optimos , 
quibus  illuftratur  :  fubtiliffimos  ,  qui- 
buspurificatur :  do&iffimos  fimul  &  co- 
piofiffimos  quibus  dilatatur.omniuo  pla- 
numeft  ,  infufficienti  fcientiae  non  effe 
adfcribendum.  Si  igitur  ,  nec  infuffici- 
entia  doftrinae  ,  uec  defeclus  devotio- 
nis  ,  nec  incuria  in  caufa  eft  :  Quare  Hi- 
ftoriai  &  miraculorum  Rupis  Franciae  hu- 
jusnominis,  templi ,  imagiuis  prodigii 
mundi ,  quam  meritd  publicum  &  maxi- 
mum  omnipotentiae  theatrum  appellare 
licet,uon  invenitur  hber?Scitis  quare?  De 
illo  quod  non  capiunt  codices  nequit  fieri 
codex. 

S.  Matthaeus  vitam  &  opera  Chrifti 
confcripturus  ,  fuum  fcribit  Evangelium, 
ejufdemexemploS.Marcusfuum  5  Duo 
hxc  Evaugelia  ,  &  quaedam  alia  eodem 
tempore  divulgata  ,  non  tamen  ab  Ec- 
clefiarecepta  ,  devenerunt  ad  manus  S. 
Lucx  :  cumque  hasc  omnia  uimis  pa- 
rumdixiffe,viderentur  :  refolvitadjun- 
geretertium  ,  &  in  exordio  alloquitur 
Theophilum  cui  Evangelium  fuum  de- 
dicavit  t  Quoniam  multi  conati  funt  sr-  '  * 
dinare  narrationem  ,  quA  in  nobis  completa  v'  • 
funt  rerum.  q.  d.  ne  mireris  Theophile  , 
quod  Evangelium  fcribere  exorfus  fum, 
quod  confcribam  hiftoriam  &  miracuta 
Chrifti  :  quotquotenimfcripferunt,  li- 
cet  talia  &  tanta  ,  vires  &  conatum  fuum 
non  excefferunc  ,  Quonkm  multi  conatt 

fmti 


Dl  BlATI*.  Vl*G.  MARIA  De  RofE  fxANCIt.  -0} 
funt :  fuum  tandem  S.  Lucas  Evangeli-  cadit  iu  pennam  ,  quantumque  vaftum 
nmadjunxit.  HicEvangeliorumtemio  fit  :  quod  confcribere  nullus  lufficit 
cumadmanusS.Joannisperveniflet,  ip-  majus  eft  omni  eo  ,  quod  fub  pennam 
h  vifa  funt  deefle  plurima  ,  uti  revera  cadit.  Quod  fcribitur  ,  conftatnuroero 
deerant,enarrationedigna  :  ide6que  di-  &fine  :  quod  ver6  fcribi  nequit ,  innu- 
•ledus  llle  Difcipulus  ad  quartum  Evan-  merabile&infinitumeft.  Proinde  S  Jo- 
geliumcompilandumfeaccinxit  ,  cala-  annes  multo  plus  dixit  in  eo  ,  quodnoa 
mumque  exacuit  :  hocque  opus  ipfius  fcripfit,  quaminhisquasfcripfit,  Infcri- 
m  ultimum  ,  etiam  poft  confcriptam  ptis  S.  Joannes  enarravit  multa  miracula 
Apocalypfin.  Sed  quiduam  accidifle  vi-  Chrifti ,  fed  non  omnia  :  in  non  fcriptis, 
deturS.JoannicumluoEvangelio?jam  omnia  complevit  ,  tanta  enim  fuifTe  in- 
exaratum  legit  ,  &  idem  illi  cum  fuo,  finuaC ,  ut  confcribi  non  poflenr.  In  fcri- 
quodxum  alnsaccideratevenit  :  nimis  ptis  tres  alios  fuperavit  Evangehftas, 
parum  fcnpfiflefibivifuseft,  compara-  plura  enim  illis  omnibus  enarravit  •  in 
tione  iftorum  quaj  reftabant.  Refumpto  non  fcriptis  vicit  feipfum  ,  mult6  enim 
loanu  calamoduastantilmlineasanne^"  >  fci-  plusdixit  ,  quam  fcripferat. 
r>  **  •  hcet ,  sunt  &  alia  multa.qmfecit  ]efus ,  qm  Hinc  nobis  aliquod  e  Textu  Ezechie- 
¥  h  fifirtbanturperfingula  ,  nec  ipfum  arbitror  lis  patebitdubium  ,  a  pluribus  quidem 
mundum  capere  poffe  eos  ,  quifcribendifunt  notatum,  fed  nullius  adhucineeniopene- 
Itbros.  InquonamigiturS.Joannesplus  tratum.  Vidit  Ezechiel  myfticum  illum 
dixit}in  hifceduabuslineis,anintotoluo  Currum  ,  quem  trahebant  quatuor  ani- 
Evangeho?Haecquaeftiovideturhabere  malja  ,  fcilicet  Homo  ,  Leo ,  Aquila 
multumtemeritatis.  Nullus  faltem  in-  Bos.  Cin<3aerantalata  :  fedaquila  in- 
terpretumeam  huculquernovit:  veriim  quitTextus  ,  volabat  fuper  omnia  qua- r  -, 
tacite  &  admirabiliter  ad  eam  refpon-  tuor.  Defuper  ipforum  quatuor.  Difficilis  *  U 
det  ,  opimonemeafingularis&omnium  &implexa  Propofitio  !  fi  dixiflet  Aqui-  V' 4* 
mterpretum  doaifBmus  Maldonatus,  lam  defuper  tria  volafle  ,  obfcuritatecap 
Maldo-  -Quoddumdicit  ,&feexcufat  ,  resCbrifti  reret  ,  & fic  naturaliter  effe  oportebat 
mtus,  magis  quodammodo  ,  quamfteas  confcrip-  A\x  enim  aliis  erant  appofitx  •  Aquil* 
fiffet  ,  ampltficat.  Solutio  notatu  digna.  ver6connat*.  EccenuncBos  aiatus,quo- 
Eitne  poffibile  ,  S.  Joaunem  in  ultimis  modovolabitjatquiafajpeboscum  Aqui- 
fuisduabuslineisplusdixifle  ,  quam  in  laidem  jugum  trahit  ,  hinc  taliscurrus 
toto  fuoEvangelio  ,  tantaque  librorum  tamlente  ,  &parumpromovetur  Ala: 
copia  ,  quos  mundus  capere  nonpoflet,  in  homine&leone  (  quamvisvideamus 
{\  eofdem  fcnpfiflet  ?  ita  eft  :  in  toto  tot  homines  tantum  volare  )  funt  auafi 
enimiftoEvangelio  &  librisuniverfis  idem  ;  ita  ut  mirum  non  fic  Aquilam 
S.  Joannes  confcr.pfiffet  Chnfti  miracu-  volare  fuper  ifta  tria,  Sed  quod  Pro- 
la  :  duabushifce  hneisfatetur  confcribi  pheta  aflerie  fuper  omnia  quatuor  ani- 
nonpofle  ,  multoque  major  laus  &  ex-  malia  ,  quorum  ipfa  erat  unum ,  Aqui- 
«ggeratio  rerum  eft  ,  fateri  fcribi  non  lamvolafle,  quomodo  hoc  fieri  potuit  * 
poffe,quamexararef    Qpod  confcnbKur  Rati0  noftra  magnum  hoc  myfterium 

X  %  reve- 


I«$4  S  £  B.  M  O 

rcvelavit.  Haec  quatuor  Animalia  ( juxta  magnificare  pennam :  uon  pra:fumere,eft 
unanimem  Do&oruui  Seutentiam )  erant  maginticare  materiam»  m  Pennas,  aquilas 
quacuor  Evangeliftae  :  Alae  eorum  eranc   S.AaguftunuutumpraaumpiiiTent  moli- 
pennae  quibus  icriplerunt  :  Aquila  erat  meii,quaiitumeraccompiiareiunuiiiera- 
S.  Jo^nnes,  EcProphetainquiteumvo-  bileni  miracnlorum  thanmaturgae  hujus 
lalie  non  folum  fuper  trw  alia  ,  fed  Virgiuis  feneui ,  plunmum  fuiiienc  m*- 
fu;eromnia    quatuor    ,    Defuper    ip-  gtnncataeut  nou  acceucando  cam  arduum 
forum  quatuor  ,  iic  enim  fuit.  S.Joan-  aiTumpcum  ,  fuamque  agnofcendo ,  pro 
nes  iuum  confcribeiido  EvangeUum  fu-  tanto  negotio,  in!ufficieiiciarn,  plurimiim 
pe  trestanmm volavic  Evangeuftas,quia  hae  penuae  magtufkatunc  Beatiffimam 
mult6  piuradixicquam  llii  :  fedintiiue  Virginem.  De  muliere  ifta  Sole  veftica„ 
iftas  duaraddendo  lineas5quibus  prorefta-  ftellisque  coronata  quam  in  fua  Apoca- 
tus  eft  miracula  Chnfti  uon  pofTe  confcri-  lypfi  vidit  Sauaus  Joannes  ,  iuquit  tex- 
bi,  volavit  luper  onmes  quacuor,  volavit  tus ,  Dau  ftmt  multeri  ak  dus.  Aquil&magnit,  Apoc.iZ» 
euimfuperfemetipmm  ,  &dixirmu!c6  utvolaret.  Quxuam eftfole  veftica ftellif-  v.  14» 
pliis  quam  dixerac:  itautifta  Aquila  mul-  que  corouata  mulier,  nifj  Beatiffima  Vir- 
toaltiusvolarit  pennas  colbgendo  quam  go  ?  Ec  qux  hujus  aquilae  magnae  funt 
ilbs  exphcando.  Explicaudo  pennas  ad  ala?,niti  pennae,  ideft  Scripcores  ordinis  S. 
delcribenda  Chrifti  gefta  ,  fuper  cres  vo-  Auguftitu?  in  aliis  cafibus  daucur  huic  Vir- 
lavic  E vangeliltas:pennas  vet6  colligendo  gini  pennas  hujus  aquil3e3quibus  valde  ele- 
&  confiteudo  ea  contcribi  non  poiTe  >  vatur  >  in  hoc  cafu  easdemipfi  negantur  ut 
volavic  fuper  onmesquatuor  ,  fiquidem  voletfublimius  :  &  ficferesruber  ,  ma- 
volavitetiamfuper  feipfum  ,  Defuperip-  guificencia& majeftashujus  Vnginismul- 
forum  quatuor.    Tranfeamus  uunc  de  to  plusextollitur ,  diim  har  pennae  fe  coL* 
aquila  ad  aquilam  ,    fimiliter  in  fenfu  ligendo  ejufdem   nuracula  confcribere 
literali  :  nam  quemadmodum  fanclus  non  prxfumunt  :  q uam  fi  tocas  fefe  huic 
Joannes  eft Aquila inter Evangeliftas  :pa-  operi applicafTent.Hxc  lublimis  fuit  corr- 
ri  ratione  S.  Auguilinus  eft  aquila  inter  fideratiodifcretiflimaquecautela  ,  cur  li- 
Do&ores»  ber  Hiftoriaemiraculorumque  Beatae  Vir- 

Si  pennaeS.  Auguftini  fediftendiffenc,  ginis  de  Rupe  Francias  non  fueritcon- 
fi  eaedem  ad  confcribendum  hiftoriam  &  fcriptus:eo  quod  filencium  eloquentius fit 
miracula  Beatas  VirginisMarias  de  Rupe  &  elegantius  quam  innumerabilium  cou- 
Franciae  fe  anphcarTent  ,  plurima  pro  fcriprio  librorum. 
more  fcripfifleut  &  nataffenr  t  fed  has  §.    II I. 

pennas  fefe  colligendo  ,  &  cofificendo   /""^Uxnam  fit  ratio  ,  ob  quam  non 
thaumaturgas   illius  mundi    Dominae  V^neceffarius  fic  Liber  dicam  mod6  : 
efte  tam  innumera  ut  confcribt  neque-  &hxccamclaraeft<!kevidens  ,  ucfeip- 
anc      extra  dubium  eft  quin  multo  pliis  sa  fic  perfpicua.  Inventorum  Iibrorum  GilbtrU 
dicant.  Dttm  fe  cxcufat  jnagis  res  M.t>i<e}fjuam^  finis  fuic  ad  confervandam  prxtenrotum  fem^^j^ 
fieasperfcripfijfet,amplifcat.  Inmagnisgra-  memoriam  conrra  tyrannidem  cempo  ht  Cang^ 
«idifc^eoctfiaiispraefum^  rurn  j,   &  Gbliviouem  hominura  qcae; 

tjrajs» 


De  Beatis.  Virg,  Ma 
SMdxhn.  tyrannide  pejor  eft,  Hinc  Gnbertus ,  li- 
m  pufat.  bros,  memoria;  reparatores  appellavit : 
admtfta-  Scriptura  memaru  nparatrixtfl  oblivtmis  me- 
go?um.    dkamentum.  Quemadmodum  libri  inveu- 
Sttt*[.     tifuejyntpro  rerum  prxterkarum  con- 
fervatione  :  ficmiracula  B.V„  deRupe 
Franciae  libris  non  indigent  t  quianon 
prastereunc,  tixc  cl\  exceilentia  ,  qua 
Vitgo  Maria  hujufcedomui  fux  Privile- 
gia,  prae  omuibus  miraculofis  totius 
mundi    &  urbis  bujus  locis;  reddere 
voluit  fmgulariofa.,    Relicte  nuncva>- 
riis  hujus  muudt  locis  T  fiqnidem  no- 
fter  difcurfus  nimium  extenderetur^ 
Uliflrponen  fis    urbis  l©ca  perfcrate- 
mur.  Floruit  UiyfEpona?  miraculofa 
Pomus  Br  V.  de  Nativitate  ;  feJ  cranfie- 
re  jam  miracula  Nativicacis*  Fisitmiracu- 
lofa  Domus  B.  V.  de  Refugio  :  fed  &  re- 
fugii  miracub  pr«tesierer  Fuit  itidem 
miraculofa  Domus  B.  Vvde  exilio  :  fed 
&  trauferuutmiracukExilii.  Fuiedeni- 
queibidem  rairsculofa  Domus  B.  V,  de 
JLuce  ;  fed  hujus  quoque  mitacula  ceffantv 
Sola  miraculofa  DomusB.  V.  de  Rupe 
Franci^,  fuir,  eft  ,  &  manebitmiraculofa, 
mm  hujus  miracula  nunquam  tranfeunt : 
&  qax  non;  tranfeunr  neque  deficiunr , 
<quz  temper manent  ^libris non  indigent.. 
Beus,  binas  leges  in  hoc  mundo  condi- 
dn:unafuk  Moyfis,  alcera  Cfsrifti.  Lex 
Moyfis  fuit  icripra ,  unde  &  vocatur  Lex 
fcript»  :.  Lex-  Chrifti  nore  fuit  (cripta. 
Et  quare  non  ?  Nonne  Lex  Chrifti 
eft  purior  ,  fan&or,  dignior,.  Deoque 
gratior  Lege  Moyfis  ?  vsl  maxime, 
Qjiod  fLigjtur  Lex  Moyfis^  fcribitur, 
quare   Lex  Chrifti  non    fcribitur  B 
Qyia  lex  Moyfis  erat  rranfitoria ,  Lsx 
Chrifti  «ternaliter  permanfura  :  &  v  an- 
feria.  fcribuntur  $  permanentia,  vet& 


ria  De  Rupe  Francije.  l6f 

fcriptione  nonindigent.  Scribuntur  mi" 
racula  de  patrocinio  Nativiutis  ,  Refu- 
gii ,  Exilii,  Lucis ,  ne  tempus  eorum  me- 
motiam  aboleat ,  ficut  jam  ipfa  abolevic 
miracula  5,  Miracula  B.  V.de  Rupe  Fran- 
ci*  flde  fcripturarum  non  indigent,quia 
in  feipfis  fidem  habent.  Qui  nofle  cupic 
miracula  B.  V.  de  Rupe  Francisc,  fuper- 
fluum  eft  ea  legere  iu  charta,  veniat 
oculis  intuiturus ;  hujus  domus  miracu- 
la  non  funt  configuata  chartis^nec  indi- 
geat  probarionibus  j,  fiquidem  non  tran- 
feunt.  Flumina  continu6  fluunt  nec  de» 
ficiunt ,  pari  modo  miracula  de  Rupe 
Franciae  funt  fluvius  miraculorum» 
Vultis  hunc  ceruere  fluvium ,  hanccon» 
terfiplari  Rupem?  Imagjnemini  vobis  s 
vos  confiftere  in  defertis-  iEgypti ,  cum 
filiis  Ifrael  proficifcentibus  in  terrans 
Promifflonis.  Intolerabili  ibidem  fiti  in- 
gcm  ^filigebamr  exercitus  ,  ideoque 
mandavit  Deus.  Moyfi,  ut  alloqueado 
petram  juberer  dare  aquam ,  loqummi  ai- 
petram..  Mbyfes  mandatum  tranfgreffus*. 
percuffit  petram  virga:  quam  tranfgref- 
fionem  tam  acerbe  luit  Moyfes,  adeoque 
feverrcafhgavic  Deus  ,  ut  rerram  Pro- 
jn-rfTTonis  iugredt  non  fuetit  perraiffus^ 
Ut  Rupes  miraculose  populifuccurrerer 
nece/lirati  ,  verbo-fpff  intimare  fufficie- 
bat,  toqncre     nolebat  Deus  miraculum? 
procedere  de  virga  ,  fed  notorium  vole- 
bat  eiie  iniraculum'  &  procedere  de  rr> 
per&ficfuir.  Exivic  aqua  miraculofa  UCm 
tam  copiose  &  eonftanter^  ut  S.  Paulu&  WvV' 
dixerit ,  Bibebant  de  confetptente  eo$  petra^ 
id  eft  ,Rupequ«  eosfequebatur..  Quo- 
modo  ver&rupes  eos  fiquebatur  ?  nora 
fequebatur  eos  motu  locali  r  fed  mira- 
culofo  ex  fe  emifFo  fluvio  comitaBaret 
e^etciitMii  omnes  ejufdem'  tidk&imat 


lt<  s  E  * 

ffaltn.     fanans :  No«  erxx  in  trtbubus  eorum  mftmus. 

104.V.37.  Erupe  icacurifcbatfouspereuuisi  &  de 
foute  promanabat  fluvius,  curreus  incei- 
fauter,  &  omnibus  fuccurreus.  Qi"»us  * 
Paulusmoxiubjunxit,  hoc  futurorum 
iuifle  figuram  :  8c  jam  liquido  cenumus. 
In  hoc  alcari  eft  Rupes ,  e  Francia  m  Ca- 
ftellaro,  &  de  Caftella  hucin  Lufitamam 
translata ,  k  qua  rupc  fcaturit  fons,  qui  eit 
miraculofa  ImagoB.  V.  Mariae :  ex  noc 
fontemiraculorum&  beneficiorum  ejus 
promanat  fluvius ,  qui  fifti  nunquam  nec 
ceffare  potcft  ,  fed  perenniter  currens 
omnibus  mundi  neceffitatibus  fubvemt , 
fic  iuquit  S.  Joannes  Damafcenus  de  B. 
S.Joan.  Virg>  Maria  loquens  ,  Vetra  qut,  ftttentt- 
Vamaf.  bn  vitatn  tribuit  ,fons  univerfo  Orbi  medt- 
cinam  offerens.  Idem  de  te  ipiadixerat  & 
promiferat  eadem  Beata  Virgo  Maria 
Vrov.  8*  Proverb.  8.  Qui  me  invenertt ,  tnventet  vt- 
¥,tf.  tam,  &  haurkt  falutem  a  Domino  :  non 
inquit,  recipiec;  fed  hauriet  falutem, 
haurietenim  &  bibetdefluminemuacu- 
lorum ,  &  fonte  falutis  ab  hac  Rupe  ma- 

nantis.  .  r 

Sed  refpondere  mihi  videntur  iu  la- 
cra  Scripturaverfatiffimi:  autiquae  iftius 
Rupis  miracula  ,  non  uno  tanmrn  ied 
multis  effe  confcripta  codicibus,&qui- 
dem  tribus  illuftriffimisutriufque  Tetta- 
menti  pennis :  fcilicet ,  Moyfis ,  Davidis 
&  Pauli.  Quemadmodum  lgitur  hitto- 
ria  &  miracula  Rupis  Ifraeliticae  tot  h- 
bris  extant  confignata  ,  nonne  pan  ra- 
tione  juftum  eft  hiftoriam  miraeula- 
que  Rupis  Franciae  confcribi  ?  Nul- 
latenus  ;  multura  enim  inter  rupem 
&  rupem  intereft  5  mukilm  intereft 
inter  fluvium  &  fluvium  :  inter  mi- 
racula  &  miracula.    Illa  rupes  jam 


M  O 

corruit :  ille  fluvius  jam  exaruit :  illa 
miracula  jam  expiraruui :  &  ubi  res  tem- 
pore  pereunt,  bonum  *ft  hbrorum  me- 
moria  easperennari ,  in  hac  verbnofha 
Rupe  Francix  accidit  concrarium  :  Ru- 
pes  femper  manet  eadem  ;  fluvius  m- 
ceiTanter  currit:  miracula  uuuquam  cef- 
fant;&miracula  a  temporis  tyrannide 
exempta  ,  non  indigent  remedio  con- 
tra  tempus :  fed  fui  ipforum  funt  fcrip- 
tura  ,  funt  annales,  &  diaria. 

Deus  feptendii  fpatio  ,  hanc  pul- 
cherrimam  totius  univerfi  machinam 
creavit,  diftinxit,  &  ornavit.  Mira  & 
exafta  punauaiitate  Moyfes  ex  die  in 
diem  creaturas  &  unius  cujufque  ope- 
ra  defcripfit ,  Divifit  lucem  a  ttmhrit :  &  en' 
faclus  eft  dies  unus.  Bat  ftmamentum  m.  • 
medio  aquarum  :  &  faSus  eft  dies  fecunduK 
geminet  terra  herbam  virentem,  &  fatlus 
tft  dies  tertius  :  &  Gmiliter  de  reliquis. 
Ita  ut  Moyfes  omuium  operum  crea- 
tionis  exaaiffimum  fecerit  diarium. 
Opera  coufervationis  ,  fcilicet,  Provi- 
dencia ,  quibus  Deus  univerfum  confer- 
vat  &  gubernat ,  operibus  creationis 
quoad  potcntiam  ,  fapientiam  ,  maje- 
tem ,  &  magnitudinem  nullateniis  in- 

feriora  funt.  Qu°d  fl  igitur  Movfes 
opera  creatiouis  fcribendo  tamexaaum 
corundem  compofuit  diarium  ,  quare 
nec  ille  nec  alius  quifquam  facrorum 
fcriptorum  opera  confcrvationis  con- 
fcripfit,  cum  tantus  in  illis  caufarum 
conftet  concurfus,  cum  tanta  varietate 
effeauum  :  tanta  concrarietas  cum  tauta 
harmonia  :  tanta  mutatio  cum  tanra  fta- 
bilitate ,  tanta  coufufio  cum  tanto  ordi- 
ne  :  tot  denique  aliae  circumftantias  fa- 
pienti*  ,  potentiae ,  providentiae',  tam 
x  no- 


De  Beati  s."'  Virg„  M  a  r  ia  De  R  uPe  F  r  anc  i  m.  i€<f 
novae  tamque  ftupendae  ?  Ratioeft,quia  authencicum  funt  teftimonium  diei  he- 
Gen.  i,    °Pera  creationis  fticeruuc  &  ceffarunc  ftem* ;  uti  &  craftinae  diei  miracula , 
diefeptimo :  Eequievit  die  feptimo ,  &  cef-  funt  hodiernae  diei  miraculorum  atce- 
favit  ab  omni  opere  qmd  patrarat ;  Ecou-  ftatum  :  &  ficuc  fibi  fuccedunt  diesj 
tra  opera  confervationis  a  primo  fui  ex-  pari  modo  fibi  teftimonium  perhibent 
ordio  continuantur ,  &  ad  finem  ufque  fine  fcriptura  legendo  oculis  ,  quod 
Joan,  f.  muadi  durabunt ;  fattf  meus  ufquemodo  mediante    fcriptura  credere  debebant 
V,  19,      operatm  ,  &  ego  operor.  Et  praeteritorum  memoriaj.  Grasci  in  quodam  fuo  Hym- 
&  ceffantium  operum,  hiftoriam,  imo  no  cum  elogio  fingulari ,  B.  V.  Mariam 
diarium  confcribi  erat  bonum ;  fed  qusE  divinas   omnipotentiae  diarium  appel- 
non  terminantur  ,  quaj  perfeverant ,  lant ,  Diarium  unicum  Domini  Creatura-  Jpud 
quorum  alterum  alteri  inceffanter  fuc-  rum  :  fed  nulli  loco ,  nulli  Throno  quot-  Theoph 
cedit ,  nec  hiftoria  nec  memoria  indi-  quot  B.  Virgini  in  toto  mundo  funt  con- 
gent  nec  fcriptura;  nam  eadem  ipfaper-  fecrati ,  hic  titulus  rationabilius  quam 
-        Petua      ^unt  hiftoria  ,  ^  continuumque  hujus  Rupis  pedi  meretur  infculpi.  Dia- 
W'  fui  diarium.  Quam  benehoc  expreflit  rium,  quia  ejus  miracula  funt  quotidia- 
»i.0>**David?  Cali  enarrant  gloriamDei ,   &  na5  U«/<«w,quiailldduntaxaC  acempo- 
opera  manuum  ejus  annuntiat  firmamentum:  ris  tyrannide  funt  exempta. 
Dies  diei  erutlat  verbum.  Ifta  Ccelorum      Sed  quod  videtur  vobis  maximum 
revolucio,  ifte  Planecarum  curfus ,  ifte  Rupis  Franche  mitaculum  ?  Eft  hoc, 
ordo  &  difpofirio  firmamenti ,  quidnam  quod  ejus  miracula  ab  imperio  tempo- 
aliud  faciunt ,  quanra  quod  inceffantur  ris  fint  exempta.    Nihil  in  hoc  mundo 
mirabilia  Dei  mundo  annuucient  ?  Et  potentius  eft  tempore  ,  cun&a  fuse  fub- 
quid  ifti  fuccedentes  fibi  invicem  dies ,  jicit  ditioni,  omnia  mutat  &  flnit :  non 
nifi  Hiftorici  muti  ,  &  propriorum  folummodo  dominatur  Naturae,  fed  ad 
operum  fuorum  quas  uon  per  Annales  ipfa  quoque  fupernaturalia  fuam  exten-     _  i 
feu   diaria  publicantur  diligentiflimi  difc  poteftatem ,  quod  fummopere  mi- 
Chronographi  ?  Dies  diei  eruSlat  Verbum.  ror.  Miracula  funt  fupernaturalia  ,  fed 
Talia  Rupis  Franciaj  funt  miracula  ,  neque  ex  hoc  quod  naturae  fphoeram 
qusfi  tratjfeundo  ceffaffent,  &  Sabba-  -tranfcendanc ,  a  temporis  dominio  exi- 
chum  aliquod  ficut  illud  creationis  eiTet,  muntur.  Magna  Serpentis  iftius  in  de- 
in  quo  ceffando  quieviffent ,  re&e  Tcri-  ferto  fuere  miracula :  quotquot  erant  in- 
berentur ;  fed  quia  nec  quiefcunt  nec  cef-  firmi  iguitorum  ferpentummorfibus  per- 
fant  (  prout  hrc  patet ,  &  fingulis  Sabba-  cuffi ,  hunc  afpiciendo  ferpentem ,  fta- 
thts  conftat,  quibus  miracula  hebdoma-  tim  fanabantur;  proceffitcempus,  finita 
datim  refumuntur)  neceffe  non  eft  fcri-  funt  miracula:  imo  &  ipfe  lerpens.  Stu- 
bi ,  hiftoriifve  mandari;  fed  eorundem  penda  fuere  miracuiavirgae  Moyfaicae  ,  , 
hiftoria  eft  continuatio  ,  &  eorundem  qua  velutinftrumentotanta  corSPharao» 
diarium,  ipfi  funt  dies  ,  Dies  diei  eru*  tieiu  %yptoedicafuncprodigia;fuccef- 
mt  Verkm,   Hodiern*  diei  miracula  fit  tempus3  finitafuntmiracula  1  &  famsl 
'  i   "  ■  ~ '  :  -     h.  vit- 


virga.  Ingentia  parirer  PalHi  EUae  fuere 
miracula ,  cujus  virtute  Elifaeus  iuftenta- 
bat  vivos ;  fauabat  infirmos  ,  vitae  refti- 
tuebat  mortuos  :tranfiit  tempus;  finem 
acceperunt  miracula,  fimul  &  pallium. 
Admirauda  fuere  miracula  Arcae  Tefta- 
menti ,  in  cujus  confpeau  retrogreffi 
funt  fluvii,  corrueruut  muri,  comminuta 
1  unt  Idola,  &  fubitanea  morte  extiugue- 
bantur  prsefumptuofi  :  tranfiit  tempus , 
finita  funt  miracula  fimul  cum  Arca.In- 
gentia  denique  &  obftupefcenda  primiti- 
vse  Ecclefiae  fueruut  prodigia  &  figna ,  in 
qua,  primifideles  &  Chrifti  Difcipuli 
omnium  loquebantur  linguis ;  omnis  ge- 
nerisinfirmos  curabant,  daemones  eji- 
ciebaut,  ferpentes  cakabant ,  fine  laefio- 
ne  venena  hauriebant :  tranfiit  tempus, 
adolevit  Ecclefia,  &  quia  firmandaefidei 
non  amplius  erant  neceffaria  ,  ceffarunt 
miracula,  ita  ut  omnia  dominio  Tempo- 
ris  fint  fubjeda,  folaque  Rupis  Francis 
prodigia  ab  illius  jurisdi&ione  fint  ex- 
empta.  Ingens  miraculum !  caetera  cum 
tempore  deficiunt ,  Rupis  Franciae  mi~ 
racula  curo  tempore  increfcunt.  Maxirria 
temporis  excellentia  eft  quod  rupibus 
dominetur :  maxima  ver6  hujus  Paipis 
praerogativaeft  ,  quod  tempori  priEva- 
lear,  Et  fi  libri  fiut  remedium  contra 
tempus:  quitemporisnon  fubeftlegibus, 
non  indiget  iibris. 

§.  IV. 

Hfi  funtrationes,curputaverim  non 
;ffe  librum  Hiftoriae  &  miraculo- 
ru.  ■ .  B.  V.  de  Rupe  Franciae,  nec  neceffa- 
rium  ut  effet ,  luppofito  refponfo  dato , 
talem  nonextare.  Sed  bona  veftra,  Sc 
omninm  venia,  ego  hoc  non  fuppono, 
nectaliter,  fed  contrarium  fentiendo, 


M  O 


dico,  non  extare  unum  librum  ,  fed  mul- 
toshiftoria?,  &miraculorum  hijus  Db- 
mus.  Et  quis  eft  ifte  liber,  vel  quaies  funt 
libn  ?jam  audietis.  Primus  Rupis  Fran- 
ciae  liber.eftleaum  Evangelium  ,  Liber  Mm^  f 
generationis  Jefu  Chrijiiyfilii  David  ,  filii  A-  ^ 
braham.  Ergone  libergenerationis  Jelu 
ChriftifiliiDavid,&  Abraham,eft  liber 
hiftoricus  miraculorum  Rupis  Franciac  ? 
platie  eft.  Totum  hoc  EvangehumS. 
JVlatthsei ,  2b  exordio  ufque  ad  finem 
conftat  ifta  varietate  &  multitudine  no- 
minum  quae  audiftis :  Abraham  ,  Kaac 
Jacob,  Jefle,  David,  Salomon  &c.  Com- 
mentando  in  haec  nomina  inquit  Chry- 
foftomus :  Causa  quidetn  &  ratiune ,  provi-  ^  c^ 
dentiaque  Dei ,  pofitafunt  hae  nomina  i  qua  rn 
autem  taufa  &  ratione  pofita  funt,  vere  ipfi 
fciverunt  qui  pofuerunt ,  &  Deus  cujus  provi- 
dcntia  ponebantm  :  Noi  vero ,  quid  intellige' 
rr.  pojfumus  in  nominibus,  ipfis  boc  loquimur, 
Iftud  dicit  S.  Chryfoftomus,  cui  confen- 
ritS.  Anfelraus  &  aliiPP.ita  ut  quodli- 
bet  nomen  hujus  Evangelii  duplicem  ha- 
beat  fignificationem ,  hiftoricam  unam  : 
akeram  myfticam.  Significatio  literalis 
feu  hiftorica  ,  indicat  perfonas :  fed  my- 
fticus  intelleftusinfinuatcaufas.  Hiftoria 
nobis  notificat  B.  Virginis  Progenitoresj 
myftice  r.obis  infinuatae  caufa: ,  funt  gra- 
tiae  ejufdem  Beatiffimae  Virginis  Mariae. 
Progeuitores  hoc  produnt  quod  Beatiffi- 
ma  Virgo  abhominibusaccepit  ,fcilicet, 
fanguinem  &  nobilitatem  a  Patriarchis: 
Gratix  hoc  aperiunt,  quod  homines  a 
Beatiffima  Virgine  receperunt,  fcilicet 
favores  tk  beneficia  quibus  totum  huma- 
num  genus  cumulatur.  Proinde  Spiritus 
Sandusorimumiftud  S.  Matthaei  Capt- 
tulum  fubtalimyfterio  &  tali  di^avit  ar- 
tificio,  ut  lectum  quidem  fuperficietenus 

&ad 


Dk  BeAtis.  Vrac-.  Ma*ia  De  Rupe  F»ahc,*. 

,  Merifice  idipfum  Beatiffima  Virgo  de  homrS0111^  P"ri"ch™» 
&rf^4.  «b  Ecclcfia  ipfi  accominodantur.  lL  S0    'nrodSf  r 

m«  fliyfam».  Verba  notatu  djgna  :  digni-  tur    ES—  f^urrendo  mede- 

orquenotatuconrequentla.Inm§efunto8m-  &  m         £S  "tt* 

nes gratis ; venite  ad me^meisque vos gc-  pe  c^™  "  Ru" 

nerationibusimplebo  ?  quxnamefthxc  P  De5d5  h, Ie«  ,Dtueri- 

Gonfequentia  ?  valdegravidarefnea.,  h.i  h;f    n  ,aum  Infirrni"tis  ,  ad- 

M«&  c^Stttt  n  TtSm- tCBTl'V  fedfm- 

tes  a  generationibus  fuis  implcri  affnfr  ■  ri*>  „  COntuS7ls  acI  B-  V- de  Rupe  Fran* 
namipfiusgrati^in  eiufdem ni'  ^  mcuPand°  votum  ,  integra.  fc. 
bus contin  §  tur^eSS"  ?B  2      T°?  V°S,  fe?fiftis  reftitutos  ?  W 

hoc  hbro  enumerati.  10«.  Gcntrmmu  lihm  S  miracumm  <  Legite  hoc  in  M^, 
Ifiue  :  aItera,l/LffOT«f  T4,i  T?rl  Jas>™cJiSal!{SD°™™.  Fuit  tuainfirmi- 

harumgeHera"tionum^fubquolt  ho-  ^ffiT^^ 

rumPrimogenitorumnomine,fingularis  caftT^Lu P   Franc!*i'on  invo- 

Virtus&gratkcontineturfpecialis     oul  ?£s°?uo*a™  V™™  5  feda'»«bi 

eadem  Beatiffirna  VirgonobSfi^cirriM  n   ^    '  h°C  fccerunt  *  «"ercefferunt 

derantinvitat ,  utadimplendnm  fr  !        p      •        meIlu*>  a  portis  mor- 

«rionibusfuisacceaSS^  ;  SLSSSL8"^  ^  # 

«"■^«tiuMme.&inmemJibu, Ji,ll  C™°     ,     m '  1wa«l  S  benefirio 

f/«»;.GIofi-ai„Kr.S;it  rfeZ  hocTbbro  UJ"SB',V,r8i,'i!  5  ^*» 

moJ„,„  cum  priroU  propria'  expS  Ste£    ^SoTT5  ^T^. 

coroparanone ,  Hfe/ifcr^  Af„,(,«  L,k.  lic«Tef»rreS  n  ?     cIT       (c'-  -•  '5- 

•Mfo  CoroparatioquJero  magLlra:  fcfe  ~™n,br„,um 

T  gine 


17»  S  t 

giue  Rupis  Sranciae  mifericordiam  & 
opem  poftulafti  ,  &  propriis  mox  pedi- 
bus  domum  reineafti ,  in  memoriam  ac- 
cepti  beneficii  grallis  ibidem  cx  pariete 
fufpenfis.  Legite  hoc  fcriptum  in  libro, 
Uatth.  i.  genuit  I^ecbiam  :  Ez^cbias  ,  idefl  ,  con- 
2«      fortatio  Domini.    Benedixit  vobis  Domi- 
nusin  temporalibus  bonis  ,  in  tantum 
ut  honeftx  familiae  fuftentationi  necef- 
faria  fuppetant,  fed  conlervandas  familix 
negavit  hasredem  :  coufugiftis  ad  Bea- 
tiftimam  Virginem  de  Rupe  Franciae , 
novem  dierum  devotionem  exorfi  ,  qui- 
bus  expletis  diebus  ,  nondum  novem 
menfibus  evolutis  familias  veftrae  fuc- 
ceflbrem  &  haeredem  obtinuiftis.  €u- 
jufnam  beneficio  ?  Hujus  Beatiffimss 
Virginis  j  Legite  hoc  in  libro  fcriptum, 
lAMth.  i.      Abraham  :  Abraham  ,  id  efl  ,  tater 
„  T        multarum  Gentium  vel  innumerabilis  def- 
cendsutise.    Piurimorum  fibifucceden- 
tium  annorum  fpatio  tanquam  viduas , 
&  veftri  filii  velut  Orphanivixiftis ,  ma- 
rito  &  Patre,  commerciorum  erg6  pere- 
gre  profe&O  ,  de  cujus  aut  vita  ,  aut 
morte  nihil  innotuit  :.  ex  devotione  die- 
bus  Sabbathinis  Beatiflimam  Virginem 
de  Rupe  Franciae  vifitaftis ,  feu  ejus  Ro- 
iarium  intra  fecretos  domus  veftrae  pa- 
rietes  (  quae  devotio  quandoque  folet 
ciTe  fecurior )  recitaftis  ,  dumquemkii- 
me  fufpicabamini ,.  veftrum  markum 
©rphanorum  vsftrorum  Patrem.,  (alvum 
incolumem  reducem  in.  limine  domus 
veftra»  gaudentes  exeepiftis..  Qyidnam 
eft  hoc  ?  miraculum  hujus  BeatiiTimae 
Matth.x.  Virginis  :  legitehocin  \ihx6,.gemit  Ab£ 
»;%       am  :  Abias,  idem  efl  ,quod  paterveriiens  hic 
Red.i&i  eftisad  extremam  inopiam  ,.  grav 
vati  prolibus  ,   &  carentes  vi&ualibus;, 
uulli  interim  peperciftis.  labod  );  nullii 


R  M  O 

induftriae,  fed  iufruSuose,  magna  tandetrj 
concepta  fiducia  ,  ad  hujufce  domus  um- 
bram  confugiftis  ,  cujuslargitatetot& 
tanti  veftiuutur  &fuftentanturinopes:  & 
ignari  quaviaaut  modo  remedium  refo- 
ciilationemque  inveniftis.Sed  uude  ?  fuit 
miraculum  hujus  Virginis  Beatiflimae. 
Legite  b.oc  in  libro  fcriptum  ,  Genuit  Matth.  X* 
TSaaffan  :  HaaJfon}refeftio  &  requies  Domini.  v.  4» 
Rebus  adverfis  ,  &  mediantibus  litibus 
deveuiftisad  incitas  ,  veftriinimicipro- 
ceffibus  ,  calumniis  ,  falfis  teftimoniis 
&  violentiis  bonis  veftris  infidiabantur  5, 
multis  annis  fatigati  &  illufi  tribunali- 
bus  ,jus  veftrum  manfitintricatum  :  re- 
bus  taudem  defperatis  ad  tribunal  Rupis^ 
Franciae  appellaftis  ,  &  juftitiam  vobiff 
tribuit  Deus  ,  quam  homines  negabant, 
Undenara  hoc  j;  miraculum  fuit  hujus 
Virginis.  Legite  illudin  hoelibro  ,  ge-  Mattkt* 
nuit  Jofaplut  :  Jofapbat ,  idem  efl,  quod  Deus  \>t 
Judex.  Jtivenili  &florida  aetate  excoecati, 
labyrinthoquc  muudani  amoris  irretitiy 
arbitrii  libsrtate  abufi  voluntarie  abripie- 
baminiininfernum  ,  immemores  mor-- 
tis,  fama;  &  falutis.  O  Deus-quot  hic  mi- 
racnlis  erat  opus  ut  ex  hoc  miferrimo» 
reduceremini  ftatu  !  opus  erat  occafio- 
uem  fugere  ,  quia  erat  proxima  :  opus- 
erat  oblivifci  ,  memoria  namque  erac 
continua  ;  opus  eratoculis  videre ,  tene- 
banrur  enim  amore  excxcatkneceiTe  erat 
abhorrere,-  appctitusetenim  eratinefca-- 
tus  :.  neeeflarium  erat  confiteri  ,  grax- 
vata  enim  erat  confcientia  :  denique 
neceflarium  erat    perfeverare    ,  ne? 
periculofior   committeretur  recidiva». 
Ha:c  omnia  requirebantur  miracula  ,  fi- 
quidem  degentibusin  rali  ftatu  liajc  om- 
nia  funtneceflaria  j  quem  propterea  tarr* 
rari  evadunr,  Devote  taudem  requifiiftis; 


De  BeatIS.  Vikg.  Mar 
Bjatiflimam  Virginem  de  Rupe  Francise, 
©fferentes  eicor  cereum  &  marmoreum, 
figuidem  tale  erat  veftrum  ;  marmore- 
umquoadDeum  ;  cereum  quoad  mun- 
dum  $  &  defperatajam  mutabilitate  & 
lutura  immutatioue  ,  de  repente  mar- 
morfenfiftisemollitum  ,  ceramindura- 
tam ,  &  cor  penitus  immutatum,  Unde- 
namha?c  ?  fuere  miracula  hujus  B.  Vir- 
ginis  ;  Iegice  hasc  in  libro  miraculorum 
Mattb.i.yus.  Opus  eratfeparari  ?  Genuit  Pbares : 
Pbares  ,  ideft  ,  divifio.  Opus  eratobli- 
Matth.  i.  Vifci  ?  Genuit  Manaffen  :  Manajfesjidem 
P.  io.     eft  ,  quod  oblivio.  Opus  erat  videre  ?  Ge- 
Mattb.  i.  nuit  Obedex  Ruth  :  Ruth ,  id  eft ,  vttkns. 
V.  f.       Opus  erat  abhorrere  ?  Genuit  Zaram  de 
Matth.  r,  Thamar  :  T/;4?;«r,  idem  eft ,  ^Koi 
|  J.       tudo-  °P"s  fuit  confiteri  ?  Genuitjudam: 
Uattb.  ijndas,  idem  eft ,  quod  confefio.  Necefle 
f.2.       erat  perfeverare  ?  Genuit  Acbax,  :  Achaz,, 
Uatih.  i.  id  eft ,  Firmamemum  Dei ,  Fitmitas  a  Deo 

Univerfa  denique  miracula  quce  a  Bea- 
tiffima  V.  patrantur  (  omnia  nimirum 
quae  neceffitas  pctit  &  defiderantur) 
fcripca  funt  in  hoc  libro,    Anguftiis  aut 
affli&ionealiqua  praeoccupati  ad  Beatifs. 
V.  Rupis  Franciae  confugiftis  ,  &  mox 
dattb.  1.  refrigerium  ac  levamen  inveniftis  ?  jeffe, 
I id  eft  refrigerium.  Ambulaftis  triftes  omni 
folatio  deftituti  ,  plena  fpe  &  fiducia  ad 
Beatifs.  Virgiuem  Rupis  Francia;  recur- 
riftis  ,  repletigaudio&confolationere- 
Utth.  1.  8teffi?  ifacM  eft.Rifw.  Vixiftis  in  mag- 
j  2,.      Ha  perplexitate  ignorantes  quid  ageretis, 
coufugiendo  ad  B,  V.  Rupis  Francia;., 
quae  ab  omni  vos  perplexitate  eripuit? 
lattb.  1.  Zorobabel,  id  t%alienus  a  confufione.  Vixi- 
,  U.      ftis  in  rixis&  difcordiis  :  affumpfiftis 
Beatifs.  Virginem  de  Rupe  Francire  me- 
diatricem,  qua;  vos  concordayit  ?  salo* 


ia  DeKupe  Frasci^        ■  IJt 
men ,  id  eft ,  pacificus,  Habebatis  hoftes ,  a  Matth, 
quibus  quornodo  vobis  caveretis  ignari ;  7. 
accepto  a  Beatifs.  Virgine  Rnpis  Francia; 
falvo  conduftu  omniapericula  evafiftis? 
E/"ro«,ideft  ,jaculnmvidens.  Gravialiqua  Mattb. 
praoccupatitentatione  ,  Beatifs.  Virgi-  p * 
nis  de  Rupe  Francia;  opem  fedu!6  implo- 
raftis  ,  quae  mox  animese  adverfus  tar- 
tareum  hoftem  dimicandi  vires  miniftra- 
vit  ?  Jacob.  id  eft ,  Ludator.  Eftis  milites;  Matth, 
in  confliftu  a  Beatifs.  Virgine  Rupis  Fran-  v,  2. 
ciat  auxilium  imploraftis  ,  &  ipfa  vobis 
animos&viresad  prxvalendum  addidit  ? 
"Booz.,  id  eft  ,  prsvalens.  Eftis  Confiliarii,  Matth. 
recurriftis  ad  B.V.Rupis  Franciae  ,  &ip-r.f. 
fa  vobis  lumen  &  prudentiam  ad  difcer- 
nendumimpertivit  ?  Salomon,  id  eft,  om-  Mttttk.  j 
ma  dijcernens.  Eftis  mercatores ,  mercef-  p.  4,  ' 
que  veftras  &  mercimonia  Beatiffim. 
Virginide  RupeFrancia:  commendsftis, 
&  mercando  bene  lucrati  bona  veftra 
auxiftis  ?  Jofe$bMz%augmentum.  Eftis  Umh- 1 
Navarchi  cum  procellis  ck  tempeftatibus K  l€' 
colluaati  ,  Beatiffimam  Virginem  de 
KupeFrancijcpieinvocSilis  ,  &aquaefan- 
diffimi  hujus  nominis  fentiendo  virtu- 
tem  quievere?  Mariajd  eft,  Dominamaris. 
Primus  icaque  liber  hiftorioe  &  miracu. 
lorum  Beatiffim.  Vicginis  de  Rupe  Fran- 
cia:  ,  eft  noftrum  Evangelium  :  laber 
Gemmionis, 


§.  V. 

QUifnam  vobisefTe  videtur  Hiftoria: 
&  miraculorum  B.V.  de  Rupe  Fran- 
cix  liberfecundus  ?  huncfimiliter  extra 
domumquaerereopus  non  eft  :  eftenim 
fanaiffimum  Altaris  Sacramentum ,  pro- 
indereaedixi  ,  miracula  hujus  Domus 
non  libro,  fed  libris  efle  confignata»  Eze- 
chieli  Prophetas  brachium  manu  tenens 
Y  ii  librum 


172-  S  E  R 

librum  apparuit  ,fimulque  vox  infouuit, 
t^tch.  j  •  Comede  Volumen  ijlud ,  Ezechiel  aperro  ore 
V,  i,       ^u0  librum  coruedit :  ck  quid  accidir  ?  im- 
mirrendo  inosfuuiu  unum  caurutn  perce- 
pitfaporem  :  eovero  jam  digluricoper- 
cepit  faporem  alcerum,  Admirabilis  Li- 
bit  '.  mirabilior  efca  ,  quia  necefca  vi- 
detur,nec  liber  j  nouliber  :  namlibri 
non  comeduntur  j  &  hic  eftcomeftus. 
Non  cibus  j  namcibus  unum  foium  ha- 
bec  faporem  &  hunc  in  ore  :  hic  veid 
duplicem  habebat  faporem  5  unum  ex- 
terioremoriimmifTus  ;  alterurn  interio- 
rem  jam  deg  uricus  &  in  peflus  rrans- 
miftus.  Quiluam  igitur  ille  cibus  gemi- 
num  habetis  iaporem  ,  cibus  qui  fum- 
ptus  ore  comedicur  &  corde  ,  cibus  ali- 
ter  fenfibus  &  alicer  inceriori  Animae  fa- 
picn5>  quis,  inquam  ,  hiccibuseftalius, 
quam  faii&iffimura  Sacramencum  ?  hinc 
Pioi  heca  accepto  comedendi  mandato, 
uon  iiltm  propriismanibus  ,  ut  cibum 
communem  ,  led  aperco  ore  cummagna 
reverenda  dealteriusmanibusquafi  com- 
municando  accepit.  Casremonia  ,  mo- 
dus  ,  effe£tus  ,  cun&afunt  VenerabiHs 
Sacrameuti,  quod  negari  non  poteft  :  at 
figuraillud  efTe  non  videtur  „  Cemedevo- 
lumen  ijlud.    Quas  comparatio  libri  cum 
Sacramento  Euchariftiae  ?  hoc  jam  vi- 
debitis.    Liber  eft  perfeftiffima  imago 
fui  Authoris  ,  tam  expreffa  ut  ab  eo  ni- 
hildifferat  ,  neque  aliud  nomen  habeat: 
liber  abextranihilindicat ,  ab  jntra  my- 
fteriis  fcatet.    Dum  imprimitur  multi- 
plicancur  exemplaria  ,  &  unum  comple- 
fticur  cancum  quancum  omnia  ,  nec  plus 
necminus  :  ueque  omnia  contiueutpius 
quam  unum.  Liber  ille  fimul  eft  Romae, 
in  Indiis  &  alibi,&  ubique  efl  idem:cum- 
que  idem  fit  pro  omnibus  ,  himultum, 


M  O 

aliiparum  ,  aliqui  nihil  ex  eo  colligunt: 
quilibec  pro  fua  capacicace.  Liber  eft 
mutus  loquens ,  furdus  refpondens  ,  dux 
ccecus ,  mortuus  vivens ,  <Jc  cum  nuliam 
infeipfohabeata&ionem,  movet  animos 
&  mirabiies  caufat  effeSus.  Ecquis  iu 
omnibushifce  proprieraribus  non  agnof- 
cat  San&iffimum  Sacrameutum  ?  Liber 
eft  ,  &  valde  proprie  ,  Qomede  volumen 
iftud. 

Quaenam  vero  eft  materia  hujus  libri  ? 
clate  hocexpreffit  David  :  Memoriamfe-  Pptlfti, 
cit  mirabilium  fuorum  ,  mifericors  ,  &  mi-  118.  v,  4« 
ferator  Dominus  :  efcam  dedi(  timemibus  fe 
Nollis  quniis  liber  eft  lfta  diviua  eica, 
quamDeusdattimentibus  fe  ?  Efi  Iiber 
memoriarum  mirabilium  mifericordiae 
Dei.Et  quainam  funt  (  interrogo  nunc 
ego  )  mirabiiiamifericordia:  Dei  nifi  ea 
quas  in  hac  domo  operancur  ?  Quiinam 
reperirur  locus  in  coto  mundo  ,  ubi  De- 
us  fe  mifericordem  magis  exhibet  >  & 
ubi  ejus  mifericordia  fit  mirabilior,  quam 
in  hoc  loco  ?  alibi  mirabilia  &  miracula 
latent  occulta  ;  hic  autem  patenc  mani- 
{tiu.  Qtjidnam  effe  arbirramini  domum 
B,  V.  de  Rupe  Franciae  ,  cum  fuismi- 
raculis  ?  Eft  Euchariftiae  Sacramentum 
veiamine  remoro.  Si  Deus  recraheret 
velum  de  hoc  San&iffimomyfterio  ,  & 
nobis  hunc  divinum  aperiiet  librum  : 
ibidem  utique  legeremus ,  quod  hlc  cer- 
nimus.  Alibi  miracula  Rupis  Francias 
luntabfcoudita  :  hic  miraculaSacramen- 
ti  funt  publica  :  alibi  miracula  operiun- 
tur  parietibus  :  hic  parietes  operiuntur 
miraculis.  Ifta  miracula  &  infcriptiones 
quibus  ordinarie  parietes  illuftranrur , 
quidnam  puratis  effe  ?  funt  folia 
nondum  compa&a  hujus  libri.  San- 
dus  Joannes  iu  fua  Apocalypfi  vidit^M» 

librum, p' 


De  Beatis.  Vxrg-  Ma 
librum ,  &  nulluru  inventum  qui  illum 
aperire  poflet ,  prater  Chriftum.  Pari 
modo  liber  ifte  diviniffimi  hujus  Sacra- 
menti,  tot  centeuis  annis  claufus  maufic ; 
donec  eum  B+  Virgo  Rupis  Frauci*  ape- 
riret.  Quod  ibi  legitur ,  idem  hlc  vide- 
tur :  quod  ibi  credimus :  idem  hic  experi- 
mur.  Iu  casteris  Ecclefiis  Sacramentum 
%  Euchariftiseeftmyfteriumfidei,;hicve- 
ro  eft  veritas  flcexperimentum  fenfuum. 
Quodfi  fenfus  hic  tot  experiunturmira- 
cula,  quid  mirum  quod  fidesalibitotmi- 
racula  credat  ?  in  aliis  Ecclefiis  cantatur , 
Vraftet  fides  fupplementum  fenfuum  defetlui , 
in  Ecclefia  Rupis  Franciae  cantatur  con- 
trarium ,  Vmftent  fenfus  fupplementum  fidei 
defeclui.  Si  fenfus  miracula  vident,  quare 
.  de  ipfis  dubitaret  fides,  &  iufuper  infide- 
litas ! 

Miraculumin  quo  magis  hallucinatur 
infideiitas  in  hoc  divino  SacramentOj  eft 
quod  Chriftus,  cum  fit  unus,prxfensfit  in 
diverfis  locis.  Qiiot  funt  homines  in  mun- 
do,  quipropriisoculis  hoc miraculum  at- 
teftaripoffunt  in  Beatiffima  Virgiue  de 
Rupe  Franciaj  ?  cernitis  per  hanc  por- 
tsm i  ingrefium  homiaem  catenis  com- 
pedibufque  gravatum ,  eafdem  ad  pedes 
hujus  altaris  deferre  :  interrogatus  qua- 
re?  utique  refpondebir,  quod  cum  fuif- 
Jetin  vinculis  Argellse,aut  Tituani ,  ea- 
dem  Beatiffima  Virgo  de  Rupe  Franciae 


fibi  apparuiifet ,  cui  fe  ex animo  recora- 
njend&Tet  j hinc  in  grati  animi  liberatio- 
nifque  acceptae  argumenrum  eadem  ipfi 
anathematisarurus  adveuerit.  Videbitis 
itidem  per  hujus  Domus  portam  ingredi- 
entem  ex  India  reverfum ,  pretiofa  huic 
Ecclefise  offerenrem  ornamenta  j  pne- 
2iando  enim  contra  Achens  &  Rumes m- 
vocavit  Beatiffimam  Virginem  Rnpis 


r/a  De  Rupe  Franci /E.  17I 
Francias ,  qua  in  fronte  noftri  Exercitus 
ab  hoftibus  connMeda ,  eorundem  glaa* 
des  ad  noftrorum  pedes,  abfque  ullius  la> 
fione  deciderunt  :  &  fagittae  converfse 
funt  recrofum,  Afpicietisper  hafce  por- 
tas  ingredientem  turbam  hominum  ex- 
calceatorum ,  mortuis  potius  quam  vi- 
ventibus  fimiliorem,  proteftantem  feve- 
nire  fupplicem  adhancBeatiffimam  Vir* 
ginem,  in  praefentiffimo  namque  fub- 
merfionis  periculo  ex  profuudo  maris 
emerfos  ad  hanc  Beatiffimam  Virginem 
Rupis  Francia:  clamafle  5  moxque  ipsa, 
in  Antennanavis  confpe&a^tempeftatem 
quievifle  ,,  &  maximam  tranquillitatem 
fa&am,  ita  ut  Beatiffima  Virgo  Rupis 
Franciae,  fubaccidentibus  gloriofi  hujus 
nominis,  amore  noftri ,  quafi  facramen- 
taliter  praefto  fit  :  fiquidem  cum  una  fit 
&  unica  duntaxat,  eft  nihilorainus  Ulyf- 
fiponae  fimul  &  Argellae  ,  eft  in  Indiis 
cun&ifque  Terrae  Marifque  partibus,ubi 
invocatur.  Qub  cafu  mihi  incidit,  quod 
verba  invocationis  hujus  Beatiffimse  Vir» 
ginis ,  eandem  habent ,  vel  participant 
virtutem  cum  verbis  confecrationis.  Vir- 
tus  verborum  confecrationistam  potens 
eft  &  effieax,  uit  vix  pronuntiata,  eodem 
loco  Chriftum  exhibeant  praefentenu  fi- 
milis  eft  vis  verborum  Invocationis,  au- 
dite  defuper  Ifaiam  ,  lnvocabis3  &  Domi-  ifai.  fS. 
nus  exaudiet,  Clamabis^  &  dicet,  ecce  adfum.  v.  9. 
Idem  B.  V.  omnibus  in  quacunque  mundi 
parte  fe  invocantibus  prasftat.  Chriftus 
vi  verborum  quibus  SaeercTos  Hoftiam 
confecrat ,  in  omni  loco  eft  praefens ;  B. 
&  piiffima  V.  Maria  y  vi  vcrbornm ,  qui-  * 
busin  neceffitatibus  interpellatur^  in 
omni  locoadeft.  S.  Greg.  Thanmaturgus 
hanc  Virginem  appelfat >  MhamLrumGreg. 
omnium  ogcmam.  Er  quiahiduo  miracu-  Ikttm. 
Y  |  lorum 


A 


174  S  E 

lorum  libri  in  eadem  ofEcina  fuerunt  im- 
preffi ,  mirura  non  eft  iifdem  chara£*eri- 
busfibielTeperfimiles  :  hac  folum  cum 
differentia  (  non  dicam  praxellentia  ) 
quod  in  venerabili  Sacrsmento  eft  offi- 
cina  &  liber  claufus :  in  Rupe  ver6  Fran- 
cix ,  cum  officina  fimul  liber  eft  apertus, 
praseminendo  in  hac  parte  libro  genera- 
to.  Liber generationu, 

§.  VI. 

Gedum  Auditores,  cumprxfentes 
.  „1  adfimus  in  domo  Miraculorum,  & 
in  hac  die  pras  catteris  B.  V.  de  Rupe 
Francise,  liberaliorem  fe  nobis  in  favori- 
bus  &  mifericordiis  exhibere  faseft:  ex- 
pedit  proinde  uobis ,  &  Deus  necnon  ipfa 
B.  Vugo  voluut ,  ut  nullus  noftrum  fine 
aliquo  ejus  miraculo,ex  hac  Ecclefia  re- 
cedat,  nullus  noftrum  ade6  perfede  fanus 
eft ,  quin  aliqua  aut  aliquibus  infirmitati- 
bus  gravetur ;  quot  qusefo  ho3ie  in  pr^- 
fenti  Ecclefia  funt  claudi,cceci,furdi,aliif- 
que  corporis  defeftibus  obuoxii,&  quod 
pejus  eft ,  quot  mortui?  vultushofce  no- 
'   viffeclaudos  ?  auditeEliam.  Ufquequo 
*  •         (Uudicati*  in  duas  partes  ?  quoufque  popu- 
iZ.v.zu   le  ftuite  in  errore  perfeverans  claudicas 
in  duas  partes  adorando  Deum  fimul  & 
Baal  ?  quot  inveniuntur  fub  nomine 
Chrifhani  curvantes  unum  genu  Deo  , 
&  alterum  idolo  ?  hujus  eXperimentum 
ab  obfccenis  veftris  adorationibus  capeffi- 
te.  Vultisfcire  quinam  fiut  coeci?nonfunt 
illi,quivivifivaoculorumcarent  :  fed 
qui  oculis  apertiscacorum  adinftar  ope- 
lfai.6,     rantur.  Hxcotca  corpopuli  bujut  (  ait  Ifaias) 
V.  i°«      utvidentes  nunvideant.  Cernimus  univer- 
futo  mundum  non  effe  nifi  vanitatem ,  vi- 
tam  fomnium ,  omnia  tranfitoria,  &  nos 


R   M  Q 

pras  cxteris  tranfituros :  vivimus  autem 
tanquam  effemus  lmtnortales ;  autnulla 
fupereffet  «eternitas.    Libet  noviffe  fur- 
dos  ?  funt  de  quibus  ait  David  :  Aures  ba-  p/4/w# 
bent  &  nonaudient ;  non  audire  fine  auri-      v^  ^# 
bus  non  eft  tanta  miferia  :  fed  habere  au- 
res  ad  nou  acdiendum  msxima  omnium 
&  communis  eft  inrlrmitas.   Nihil  me 
magis  conturbat  &  affligit ,  quam  quod 
videam  me  audire :  intelle&usmagna  at- 
tentione,  (atisfa&ione ,  &  majori,  quam 
merentur,applaufu  ,  auditapercipit,vo- 
luntas  autem  a  qua  fru&us  maxime  de- 
pendet,  nullum  iuterionauditui  aut  au- 
ditum,  aut  guftum  prasbet,  Pro  quantum 
vereorhoceffe  evidens  reprobationisin- 
dicium  !  Propterea  vos  non  auditit,  quia  ex  ^ 
Deo  non  efiis.  Deuique  vultis  noffe  ,  qui  ^  ^  ' 
fint  mortui  ?  funt  de  quibus  S.  Joannes  A 
fcripfit ,  Nomen  habes  quod  vivas,  &  mortuus  J7<  r>  * 
es :  &  de  quibus  Chti&us, Sinite  mortuos  fe-  ^tt^ 
pelire  mortuos  fuos.  Mortui  funt  qui  in  fta-  ^ 
tu  peccati  mortalisdegunt.  Erit  ue  fimi- 
lium  mortuorum  aliquisautaliqua,nunc 
prasfens  iri  hac  Ecclefia  ?  quod  pejus  eft 
vereor  ne  adfint  quamplurimi.  Ecce 
quanto  pejor  eftipfamorte,mortalis  cul- 
pa/  Homines  triplicemhabent  vitam  : 
corporalem  ,  fpiritualem,  &asternam, 
Mors  tantum  vitam  tollit  corporalem  : 
Peccatum  vitam  tollit  fpiritualem  &  ae- 
ternam3fimulque  corporalem ;  depecca- 
to  quippe  mors  eft  nata.F^r  peccatum  mers,  Rom.  f, 
Omues  mortes  quotquotdemumearun-  v,  u, 
demfunt,  fuerunt ,  auteruntgenera,ab 
unico  Adami  peccato  traxerunt  origi- 
nem  :  cumque  omnes  folvendo  debito 
elTent  impares ,  neceffe  fuit,  ut  ad  fatisfa- 
ciendum  pro  eo,FiliusDeimortem  op- 
peteret.  Mors  mortale  perimit  corpus  : 

pec- 


De  Beatis.  Vi£G,  Maria  De  RuPe  Francia  177 
peccatum  ver6  immortaiem  occidit  ani-  telletlum ,  voluntatem,  &omuesfenfus  ' 


mam :  &  ecce  mors  quaj  occidit  immor- 
tale  quam  horrenda  i  lllatam  corpori  ftra- 
gem,  paucis  diebus  confumit  terra  ;  ftra- 
gem  illatam  animx  a  peccato ,  nec  ipfa 
quidem  asternitas ,  ab  igne  confumi ,  po- 
«eft  facere ,  &  quanto  magis  excefliis 
nullam  admittit  comparationem  ,  tant6 
magis  timenda  mors  znimx  quam  cor- 
poris  :  plurifque  facienda  &  diligenda 
Vita fpiritualis  &  aeterna,  quam  corpo- 
falis&momentanea.  Qubdnam  fideira- 
tionifve  fauae  eft  argumentum,  pro  vita 
faluteque  corporis  tam  extraordinaria 
adhibere  extrema  ,  &  de  vrta  faluteque 
anirnas  omiiemprorfus  abjicerecuram? 

Vere  Auditores,  confderans  ea  qux 
luevideo  ,  nihil  magis  timeo  in  hoc 
mundo .  quam  ipfam  hujufce  Domus 
frequentiam  &  devotionem  :  necnon 
ipla  miracuk.  Q  fi  clamores  horum  pa- 
riecum  noftra?  perciperent  coufcientix  / 
eonqueruntnr  de  nobis  cum  Deo  j 
conqueruntur  de  nobis  nobifcum  ipfis. 
Etquodlibet  votum,  quodlibet  in  pa- 
rietibus  apparens  miraculum  ,  tanquam 
vox  &  cxleftis  tuba  increpat  noftram 
iucuriam.  Eflnepoffibile  (  clamant  hi 
parietcs )  eftne  poffibile  Deum  tanu 
©perari  miracula  ad  dandam  nobis  vi- 
tam  &  felutem  temporalem  f  &  homi- 
aes  negligere  quas  Deus  pKecipit ,  ade6 
facilia  ad  obtinendam  vitam  fpiritualem 
falutemque  seternam  t  Eftne  poffibile, 
Deum  totam  fuam  omuipotentiam  im- 
pendere  ad  dandam  vobis  falutcm  cor- 
f  oris ,  vofque  econtra  omues  impende- 
■  «!  porentias  veftras  in  perniciem  ani- 
■hb  ?  Nune  mihi  refpondete ,  cuinam 


^vei&ajnimgenditis  memoriam; 


in- 


*         — *  * 

nifi  iisquae  afalute  vos  impediunt  ?  Eftne 
poffibile  (  iterato  repetuut  &  clamant 
hi  parietes ,  &  nobifcum  contra  eos  ar- 
gumentantur)  Eftne  poffibile  nos  tanta 
agere  &  moliri  pro  falute  &  vita  tempo- 
ranea,  &  pro  falute  animae  vitaeque  xter- 
nas  vel  minimum  detre&are  laborem  ? 
quando  iu  infirmitate  aut  vita;  difcrimi- 
neeftis  conftituti,totieshic  vifitantural- 
taria  ,  multiplicautur  vota  &  Miflje  Sa- 
crificia ,  Supplicariones,  Novenae  &  Ob- 
lationes,impenfarum  &  fumptuum,quan- 
torumcunque  etjam ,  nulla  habita  ratio- 
tione  :  &  pro  falute  animae  vitaque 
aeterna  ,  quafi  non  eifet  ,  nec  crede- 
retur ,  minus  nihilo  agitur  ;  audite  S. 
Auguftin.  Si  tantum  ,  ut  aliqmnto  plus  s*Au£uft* 
vivatm  ,  quantb  magis  ut  femper  viva- 
tur  l  Agnofcite  itaque  veritatem  5  licet 
alteram  vitam  nihili  faciatis  t  durabit 
tamen  a»ternaliter  :  &  quanticunque 
demum  ^ftimetis  vitam  praefeatem, 
fiaietur  tamen  &  quidem  brevi  tem- 
poris  fpatio.  Semel  fortaffe  miraculo 
B.  Virginis  de  Rupe  Franciae  mortem 
evadetis  ,  &  in  anathema  funebtem 
amiclum  fufpendetis  :  fed  aderit  tan- 
dem  dies ,  quo  mors  miuime  parcet ,» 
nee  tunc  funeralem  amiftum  fufpen» 
detis  ad  parietem  ;  fed  ille  comitabi- 
tur  vos  in  fepulchrum  :  Lazarus  ad 
interceffionem  Sororis  fuas  Marix  re- 
fufcitatusfemel»  denu6  mortuus  eft  ut 
cajteri. 

Ha»c  eft  omnium  rerum  fumma  ,  fe* 
rio  traclare  de  vita  femper  duraturaf 
providere  animae  fanifatiyfi  efi  infirma  ? 
&  fuper  omnia  eandem  refufcitate ,  £ 
eft  mortuar  Ghriftus  tfd  rufurgendum 


elegit  fibi  in  Rupe  monumentum :  1«  mo- 
'numento  quod  eut  txAfum  in  fetr*  ,  & 
refurrexit  tertia  die  j  omuia  habemus 
hic  acgregata  ;  Petram  hve  Rupem, 
tres  dies,  «c  Reiuicitatorem  ,  Ego  fum 
'Murreaio&  VM,  nuuc  cum  auima  eit 
mortua  ,  fepeliatur  in  hac  Rupe  ut  re- 
furjrar.  O aukna  infeliciter  mortua,  Sc 
fehriter  iepulta  ,  fi  in  hoc  praefenti  lo- 
co  iemelpro  feraper  iepelires  hocquod 
te  interimit  I  refufcitata  refurges  ,  fi  vo- 
lueris  ,  hoc  ipfo  momento.  O  quae  fe- 
licitas  noftra ,  &  B.  hujus  Virginis,  ejul- 
demque  latentis  in  Sacramento  Filnglo- 
ria ,  fi  ,  quotquot  in  hanc  Rupem  hodie 
iutrarunt  mortui,  egrederentur  refufci- 
tati !  non  amat  Fiiium ,  nec  devotuselt 
Matri ,  qui  hoc  non  faciet.  Non  exfpe- 
aemus  Refurreaiouem  in  diem  terti- 
um,  necin  craftinum  ,  quia  nefcimus 
diem  neque  horam.  Chriftus  refurrexit 
tertia  die1,  ut  mortem  fuam  venfica- 
ret:  mortuiver6,  cum  illo  refurgen- 
tes  ,  reiurrexerunt  ftatim  ,  &  primo 


M  0 

quidem  tertiae  diei  momento,  ac?  Chri* 
fti  refurgentis  potentiam  probandani.  ln 
hac  materia  penre  uon  debentmjmen- 
ta  :  contingere  quippe  poteft,  hauc  ul- 
timameiTe  refpiratiouem ,  uitimumque 
mouientum   ex  quo  pendet  ieternitas. 
Has  de  ccelovoces  audiant  qui  advene- 
runt  Surdi :  ad  has  voces  oculos  aperi- 
ant  videantque  iuum  periculum  qui  ad- 
venerunt  cceci  :  regrediantur  per  aham 
viam ,  aliisque  paffibus  qui  advenerunt 
claudi  &  manci.  Denique  omnes  vivas 
&  refufcitatas  referant  animas,  quasin- 
tuleruut  mortuas:  &  in  hujus  dieime- 
moriara ,  quilibet  amiSum  fuum  fune- 
brem  ,  in  Rupe   Frauciae  relinquat. 
Haec  fplendidiiTima  funt  anathemata, 
quibus  prodigiofi  ifti  parietes  hodie 
poflunt  exornari  :  &  hic  eft  Tinis  quo  pro 
majori  glona  Dei,  fanftiffimasque  ejus 
Matris,  confignare  &  claudere  debe- 
musutrumque  librum ;  eftenimfinis, 
quo  folo  deducimur  ad  vitam 
fine  fine,  Amen. 


SERMO 


38® 


S  E  R  M  O 


Sabbathum  poft  Dominicam  Tertiam  Quadragenm^ 
UlylTippone  Anno  1 6fi, 
^^dtcebam.tentmteseum^ 


V^ornsnoneftcou-  ^I^#a&  ^SS^ 
die.  Chriftus  >  inquit  textus,  erat  docens 

5  o?P  ?  ?  %uando  a^eniebantScrib« 

6  Pharifei  cafum  quendam  propofituri. 
Pauperem  quandam  adducebant mulier- 

modo  deprehenfa  efl m adulterio.    H*cmu- lW'4* 


fidendum  :  maxime 
ftabilitaPax,funtin- 
duciaj,  CefTantibus  bellis,fabricamur  ma- 
chinae,  Machina  tentationis ,  quamhabe- 
mushodie,mirafuit  &  formidabilis  j  nec 
machinator  ,  nec  tentator  fuit  diabolus; 


faeruntfaomines.Dehifcetentationib  ffllSE?^  H*Cm" 

&tenmoribushodiemihiagendum.  Au-  ^0mPIex(ubl  ?  duo fuere pecca- 

aamusprim6cafum.       8  ^  v&"natant&maccufata  ?  juftitia 

Diequadamautnoaehuicfimili^ic  ?    Moyfes  ,  ia. 

S.  joanues  Chriftum exiviffe ad montem  dat "  & mMaff  ft       j >  ' 10 kSe mai1" 

Olivetiutoraret;  noveratfetentandum;  «^j^^^1  Scrib** 

hinc  oratione  ad  pugnam  fe  armavk  &  n„   7  J f  J  mp°re  Do^r«  erant, 

prsmunivit.  Hoc  in  Chrifto  Cexem  S^^^^?6^^ 

plum  :  innobiseftneceffitas.TrS  f^^T^^^^ufl, 

fed  M«tandum  j  quod  Evangelifta  pro, 


ftituitur  humana  iinbecillitas :  nifi  a  Deo 
illa  petat.  Hucukjue  nihil  fuitpericuli. 
De  monte,  &  valde  mane  ,  confueto  fibi 
more  ,  predicaturus  venit  in  templum  % 
&  Evangelifta  inquit  ,  omnem  concur* 
.8.  riiTe  populum  ad  illum  audiendum  ,  Ef 


pofitjsverbisteftatur  ,  mumm** 
*m  ,tenumeseum,  ln  quonam  conftitit 
tentauo,  &ubinam  pofitus  fuitlaqueu* 
d1Cemuspoftei    Qpid  autem  refpondic 

«bo  ,  fefemclinavit  :  indmmfe. 


mnUpopulmvemtadeum,  Tantus  concnr-  Benc  vXn^rHv^U  lnclTnjfc 
Pom  vener^peccatrix ;  abfterge  lachry. 

?  aaaSi 


17*  S  s  * 

mas.  Chriftus  inchoat  ab  inclinatione  ?  tu 
exibis  abloluta :  illius  cnim  inclinatio  non 
efi  condemuatio.  Deus  ab  inclinatis  nos 
liberetjudicibus,finou  fuutDeus  :  nam 
inclinationcm  fequiturfeutentia.  Chri- 
ftus  noluit  refpoudere  verbis  ,  quas  forte 
mutafieut :  refpondit  fcripto  ;  Digtto  fcri- 
bebat  in  terra.  Noli  mirari  in  temp  io  mar- 
more  ftrato  fuifle  terram.    Literaliter  j 
quia  magnus  erat  concurfus  ,  &  modica 
cura.    Moraliter  ;  quia  non  eft  locus 
adeo  facer  &  fan&us  ,  in  quo  non  detur 
terra.  Quiduam  Chriftus  fcripferit ,  non 
certoconftat  «  PP.cenfent  paffim,  fuifle 
peccata  accufantium.   Homicida  ,  ho- 
micidam  :  latro  ,  latronem  :  adulter, 
adulteram  accufat  ?  accufa  te  6  Homo : 
ccce  quaudo  alterius  accufas  peccata, 
condemnas  te  in  propriis.    Ita  accidit , 
poftquam  enim  Chriftus  fcripflt  procef- 
lum  ,  non  de  accufata  ,  fed  de  accufa- 
toribus  ,  fefeerexit  ,  neealiud,  quam 
haecverbadixit  :  Quifme  peccatoefive- 
Jlrum  :  primus  in  illam  lapidem  mittat.  HJc 
mihi  oceurrunt  lapides  S.  Hieronymi , 
allatos  contra  ream  lapides  ,  quilibet  in 
fuum  pedus  convertcbat  ;  &quitarnze- 
lofi  fuerant  ingreffi  ,  cceperunt  egredi 
confufi ,  exierunt  :  propiiam  enim  cou- 
fcientiam  fuerant  ingrerfl.    Et  Evange- 
lifta  notat  ,  primos  exiifle  ex  feniori- 
bus  ;  incipkntes  a  fenioribus.  Mifera  hu- 
manx  vfeae  condicio  !  quo  plures  anni  vi- 
tx  ,  e6  plures  quoque  eulpae,  Qmnes 
cle  fuis  oportet  peccatis  pcenitere  ;  fed 
multo  magis  eos  &  velocius     qui  red- 
dendis  rationibus  fimt  viciniores.  Chri- 
ftus  manfit  folus  &  rea    ;  id  efii  miferi- 
eordia  ,  &  miferia.  Interrogavit  illarrt> 
Chriftus  ,  Vbifuntquiteaceufamnt  ?  ne- 

m  u  wndfttmtvft  ?  Nww  Dominet  refpondit 


M  O 

illa  :  8cd\xit]eiusinecegoueondemnahi 
vade ,  &jam  amplius  noli  peceare.  Hic  fini« 
fuit  hiftorix :  admirabilis  in  juftitia,admi- 
rabilis  in  mifericordi2,admirabiIis  in  fapi- 
entia  ,  &  admirabilis  in  orrruipotentia. 
Lex  manfitinvioIata,accufatores  confufi, 
rea  abfoluta  :  8c  Chriftus  a  teutatoribus 
expeditus.  Hxc  tentatioeritmateriino- 
ftridifcurfus.  Petamusgratiam  ajtam|faci- 
le  largiente,  etiam  non  merentibus,  Ave 
Mana. 

§.  II. 

HOc  atttem  dicebant  ,    tentantes  eum« 
Quod  homines  pejores  inimici  fint 
quain  dxmones ,  pro  veritate  habeo  indu- 
bitari  :  quihbethujusreiexemplainfe- 
ipfo  requireus  obvie  mvenier.    Pro  nunc 
nobis  omnibus  fufficiet  illudChrifti,  Ex~ 
a&is  rrigmta  filentii  aut  tatebrarum  an- 
nis  ,    ad  tra&andum  &  .onverfaudurrt 
ccmhominibusprodiit  :  qui*  vero  fcien- 
tianon  fufficit  fine  experientia  ,  nec  vi- 
&oria  datur  fine  pugna  ,  nec  benfe  con- 
fligitur  fiue  exercitio  :  ante  hujus  peri- 
culofae  Palxftrx  ingreftum  ,    cum  aliis 
adverfariis  prxvielu&ari  ,  fefequeexer- 
cere  voluit.    Chriftus  baptizatus  fece- 
ditin  difertum  j  &  inquitS.Marcus,  Erat- 
que  eum  bejliis  ;  ibidem  traniaftisjejunio  y  ' 
quadraginta  diebus  ,  diaboli  tentationes  " 
fubfecutas  funt,  &  accedws  tentator.  Chri- 


ftus  tentatus  in  eodem  diferto  ,  tenta^ 


Uatth. 


cusin  templo,  tentatus in  monte  j  hif-  v' 
que  duobus  experimentis  prasviis  tau- 
dero  prodrens  innotuir  mundo  ccepit» 
que  agere  cum  hominibus  :  Ixinde  ugpit  { bidetg 
pradicare.  Nefcio  ,  num  reeteexercita-  Vtljt 
tionum  iftarurn  ordinem  obfervaveritis, 
Videtur  Chriftus  primo  fe  exercere 
debuifle  cum  hominibus  tanquam  r#- 
tione  grxditis  ;  deiade  cum  feris  tar> 

qu»E3 


Te*  Sabbathum  Post  Dom.  Terttam  Qtadjuges. 
qmm  t atione deftitutis  &  indomitis  :  &  c  XIj 

denique  cum  dasmonibus  tanquam  ade6 

infenfishominibuS&hornbilibus.Nunc  TlOc  autem  dkebanutentantes  eum  Scru 
*utem  contrarium  faaum  effe  conftat:  Jtl  ^n(^TTl^Zs  )  Z 
Pnmocumfensjdeindecumdxmoni-  neruat  in  templum  :  nam^rainX 
bus:&ultim6cumhominibuS.  Quare  ?  diam  &  odium  hominum  ,  nec ScX 
quia  probam  &  exerdtationem,  a  mino.  cer  quicquam  valet  etil  ipfi  iST 
read  maiorem  adverfarium  fleri  nnnrt**.  ^uLi^   Tu  lu.nocen 


read  majorem  adverfarium  fieri  oportet, 
&  homines  non  folum  ipfis  feris  funt  fe- 
rociores  inimici  ;  fed  magis  diabolici 
quam  ipfi  diaboli.  Experimentaliter  hoc 
videte.  Ecquid  Chnfto  cum  feris  ,  cum 
diabolo ,  &  cum  hominibusaccidit  ?  feras 
necnocuere,nec  volueruut  nocerej  dia- 
bolus  malum  ipfi  intentavit,fed  fine  effe- 
&u :  Homines  malum  intentaruut  &  in- 
tulerunt.  Iftam  refpicite  crucem  :  fers 
illum  non  devorarunr,diabolus  illi  mem- 
fera  non  dilaniavit  j  qui  vitamipfi  fuffu- 
lerunt  fuerunt  homines.  Nunc  judicate , 
ii  homines  nonpejores  fint  inimici  quam 
«"iabolus.    Contra  diabolum  defendkis 
voscruce:  homines  incrucem  agunt.  Ita- 
<jue  ut  nullum  relinquatur  dubium ,  ho- 
snines  peiores  inimicos  effe  quam  damio- 
sies  :  hodiedubito  num  pejores  fiut  ten- 
tatores  ,  M$c  amem  dicebam  tentantes  eum. 
•dasmoncs  tentant :  homines  tentant.  Da;- 
tnon  tentavit  Chriftum  :  homhies  tenti- 
runt  Chriftum.  Utri  ver6  majores  fint 
tentatores,quajftiofublimis  eft&utilis  : 
&  ne  tempus  conclufionis  exfpeaatioue 
perdamus  ,  dico  :  quod  collata  (  ut 
oportet  )  aftutia  cum  aftutia  ,  perti- 
nacia  cum  pertinacia  ,  tentatione  cum 
tentarione  ,  pejores  tenratores  fint  ho- 
nrines  quam  dasmones.  Exordiamur 
cumEvangelio  :  cumeodemprofequa- 
fflJuo&finiamua, 


*        .   '^u  muui.su- 

ttev  Obtulerunt  Chrifto  deprehenfam 
ln  flagranti  adukeram,  allegantes  textum 
Levit.  cap.  20.  in  quo  lex  adulteram 
mandavk  lapidari.    mtfes  mandavit  nobu  Uvit  ,n 
hujufmodilapidare.  Agedum  ,  filexerat  * 
expreffa  ,  &  delidum notorium  :  fiin  ^ » 
cafunecfaai  ,  nec  juris  ullum  erat  du-  ,  Z 
bium,  quare  legem  non  exequuntur  ?  Si  ' 
rea  conviaa,puuiant  illam:  fi  pcena  quam 
meruiteft  pcena  mortis,occidantillam:  fi 
geuusfuppliciifuntlapides  ,  lapident  : 
educant  illam  extra  civitatem  &  in  cam- 
pum,  &  non  in  templum :  &  fi  exfpeaant 
iententiam  ,  requirant  illam  3  judicibus, 
&  non  a  Chrifto  :  hoc  juftitia,zelus  &  ra- 
tioexigebat.  Seditanon  fecerunt3inquic 
Evangelifta,nam  illorum  fcopus&inren- 
tiononerat  punire  ream  :  fedaccufare 
Chnftum,  Vt  pojfent  accufare  eum.  Addu- 
cebantaccufationem  nnam  ad  provocan- 
dam  alteram.    En  malkiam  plus  quam 
infernalem  ,  &  aftutiam  plusquamdia-  - 
bohcam  i  In  judiciouniverfaIi&  parti- 
culari  ,  &me&  vos  accufabitdiabolus 
ad  condemnandum  :  aft  tentatores  ifts 
non  folum  accufabant  unum,ad  condem- 
nandum  alterum  5  fed  accufabmt  pec- 
catncemadcondemnandumjuftum  -  ac- 
cufabant  ream,  utcondemnare  poffent  in- 
nocentem. 

Sedquonamhocpaaofieri,  autper- 
feaum  volebant  ?  qUOmodo  talem  funt 
exorlj  ?  ubinam  pofics  cft  IaqHeus  >  ubi- 
aamtentaUoabfcondita  !  S.Auguftiaus 
z  *  admi- 


iZo  S  E 

S,Augufl.  admirabiliterillamdetexitinquiens ,  Uf 
fidiceret  ,  non  lapidetur  adultera  ,  injuftus 
(onvinceretur  :  fi  diceret ,  lapidetur ,  man- 
fuetus  non  videretur  ,  Et  vel  deefTet  jufti- 
tiXjvel  mifericordia: ;  confequenter  con- 
cluderent  quod  ipfe  non  effet  Meffias. 

Chriftus  (  qu5  Deus  &homofael:us) 
ipfaeratmanfuetudo  ,  benignitas  &  mi- 
fericordia  :  ejusintima  ,  &ejusopera 
erantbenefacere, curare  ,  confolari ,  & 
condonare,  nec  non  omnes  liberare ;  hinc 
omnes  eumamabant,  venerabantur ,  ap- 
plaudebant  &  fequebantur  :  quod  Scri- 
bas  &  Pharifaeosmaximeaffligebat.Huic 
accedebat  ,  quod  idem  Dominus  de  fe , 
de  Spiritu  Sau<9o ;  &  de  caufis  fui  in  mun- 
dum  adventus  differebat,  Volentibus  dif- 
cipulis  ,  ut  ignis  de  ccelo  in  Samaritauos 
9.    defcenderet ,  dixit  :  Viliusbommsnonve~ 

V,  ftf.  nit  animas  ptrdere  ,  fed  falvare,  In  ipfo 
infuper  templo  Chriftus  fcripturam  ape- 
riendo  publice  docuic  ,  celebrem  iftum 
in  Ifaia  locum  ,  de  fevenire  intelligen- 

ifk  £1     ^um  '  a^an"unciandummanfuetismifitme, 

Yt  Zt  ut  medtrer  contritis  corde  ,  &  pudicarem 
captivis  indulgentiam  ,  ut  confolarer  omnes 
lugentes.  Pi^pheta  videtur  habuhTe  quafi 
ob  oculos  fibi  pofita  omnia  qux  iu  mifera: 
hujus  mulierculae  concurrerunt  ftatu  & 
fortuna.  Obtulerunt  eam  Chrifto  cap- 
tam  ,  afHi&am  ,  anguftiatam  ,  &  fuam 
miferiam  irremediabilibus  lachrymis 
deplorantem  j  &  hinc  ex  lege  magis  ar- 
mata  veniebat  tentatio.  Si  dicit  5  non 
lapidetur  adultera  j  trausgreflbr  eft  legis* 
Sidicit  (  quod  non  dicet  )  utlapidetur: 
mifericordis  admittit  opiniouem  populi- 
que  famam  :  &  quod  excedit  omuia,  fcri- 
pturis  contraveniet  de  Meffia  ,  quasde 
fe  interpretatur :  fibique  contradicet.  Sive 
igitur  dicat ,  lex  impleatur  ?  vel  non  im- 


R  M  0. 

pleatur  :  rea  lapidetur  ,vel  non  lapidetur" 
irretitus  utrimque  tenetur.  Vix  etenim 
unum  laqueum  evadet  j  quin  iucidat  in 
alterum» 

Huncargumentandimodum  ,  quiva- 
lidus  eft  &  ftringens ,  Dialeftici,  Dilemma, 
five  argumentum  cornutum  vocant :  nam 
in  alterutro  tam  artificiofa  bicepfque  eft 
deceptio&contradicT:io  ,  ntfiuniuseva- 
datur  acies ,  in  alterius  neceflario  cadatur. 
Hoc  modo  Scriba?  &  Pharifaei  Chriftum 
cum  Moyfe  aggreffi  funt.  De  Moyfe 
inquit  Scriptura  ,  Qupdfaciesejus  effet  cor^  ^xo""  J4» 
nuta  :  &fieum  coutra  Chriftum  produ-  v>z9* 
cuut  in  campum  :  Moyfes  mandavit  nobis 
bujufmodi  lapidare.  Et  utlexcapiti  lato- 
ris  iui  videretur  fimilis ,  iu  duas  difpofita 
&divifaerataciesadeoacutas  ,  utChri- 
ftus  dicens  ita ,  vel  non  ,  evadendo  unam, 
impingeret  in  alteram  :  proinde  lapides 
quibus  inftru&i  veniebant  Scribas  &  Pha- 
rifasi  ,  non  erant  ad  adulteram  deftinati 
lapidandam  ,  fed  ut  Chnftus  ad  illos  of- 
fendens  ,  &  cefpitans  in  pra?paratum  fi- 
bi  incideret  laqueum.  Hujuimodi  la- 
queorum  eleganter  meminit  Ifaias  ,  Bt  ifti.t.V» 
eris  in  lapidem  offenfionis ,  &in  Petramfcan-  ^  &  j^, 
dali,in  laqueum  ,  &  in  ruinam,  Et  offendent 
&  cadent ,  &  conterentur  &  irretientur ,  & 
capientur.  Propheta  videtur  alludere  ad 
praxin  &  confuetudinem  iftius  tempo- 
ris  Venatorum  ,  qui  fuis  retibus  &  la- 
queis  circumponebant  Iapides ,  ut  iucauta 
fera  irretita  &  illaqueata  cadens  capere- 
tur.  Taliserat  laqueus  ,  quem  Scri- 
ba;  &  Pharifsei  tenfum  ,  legifquelapidi- 
bus  te&um  afferebant  :  Moyfes  man* 
davit  nobis  bujufmodi  lapidare  ,  Ut  Chri- 
ftusad  hos  ofFenderet  lapides ,  cadenfque 
caperetur. 

P,ecordabimini  utique   ?  fimilitet 

Chri- 


Sabbathum  Post  Dom.  Tertiam  Qjiadra©.  iSi 
Chriflo  tenfum  fuilTeiaqueiim  a  Diabo-  numVEx  qualibet  enim  harum  refpon- 

T  In¥dcIerto  =  ^«         tenebacurcapcus.  Sidixiffetnon  regali- 
M/  ^  Iu  Pinnaculo  templi ;  bus  Cxfaris  fuiffet  contrarius :  fi  dixiffet 

ibid.  v.  6.  Xe  unquam offendas  adiapidempedem  tmm  ,  ita,  immunitati  &  libertati  gentis  contra- 
ttlTu  TQ\  &  tentacioues  adeo  vide-  dixiffet.  Si,  non,crucifixiffet  eum  C*far; 

£22    7°     :  ?ccc  QUanto  aftutiores  fi> ita>  P°Pulus  eura  ^pidaffet.  Quocun- 
tentatores  fuerunchomines,  quam  dia-  que  demum  modo  ( ajebant illi)  perdi- 
bolus5apnmatencacioneChriftusfefa-  tuseft,  &  tenemus  illum  confufum  & 
^•4.    :   ,!fP   'vr  mo!m'  Nw*  '"M         comprehenfum.  Hoc  in  impio  ,  iniquo 
ibid,  v,  7.  T  ™  3        da' aIter0  B9W :  No7J       &  «yrannico  illo  traaatum  &  conclufum 
£vTr^M;  i  exPedieu-  eftconcilio,c0«^i„^«„r,«,C4^ 
n  areutatIoneibhominibus  eum  in  fermone.  Fuitne  aliquando  diabo- 
bbinodie  ftrudtanon  fufficiebat  unum  lus  talem  exorfu*  tentationem,uttalibus 

I E  Sl  T  r liIet  T 3  five  ita  J  la"  telis  homiuem  iutri"ret  ?  Diabolus  talis 
^  df^^  K  ^teneba,CUr',VelChri-  uec  uu1uam  fuit > ™  P°te«  :  nam 
2E  ^^^«^Hate:  vel  nec  eft  neceffe  potefttencatio  diaboli,  a 

2S3E3^  %  iXrl ^m  C0U"       vosaon  facile  uno,^aut,„0„,  expe- 

SS  ?  f"'1»  rtrami-  direP°ffi^  Agedum,nuncvidece.  * 
&7(£r«?P     3r   Ci      ,Xiiret'D0D'  Diabolusfemperfuoslaqueosadman- 

Slf^  fid«iffet,  ica,  datorumcollocatpedemjbietenimfo- 

ml '^«^M^giftra-  lummodo  ponitur  tehtatio/quia  ibidem 

•    de J„ £S7< ^'f^  Proin-  ^lummodopotefteffepeccatum-.F^x.QMf. 
£S^^f^  Omniamandatavel  affirma-  „  ff  f 

Kud >tj     Vand°  fivC  n0n  °bfer"  tiva  funt >  vel  negaciva.  Si  me  diabolus    f  ' 

Ibldofe Zft'     f^jord1X  :  ex-  unum,  Ita  :  fi  innegarivis  ,  fufficit  mihi 
L  t  /  lr     r,Trem  derog*J^  ™,  non.  Exempli  gratia.  Mandata 
^iSS^?  fiMeffias.  affirmativafunt(ficutfcicis)  diligesDe- 
per  SlTr  C     r\*  $ ^n^' "-^bfervabis  fefta:  hono/abisparentes 
^totiS  «      '  Chnfto  fttuxerunt  &c.  Negativa,  non  jurabis,  non  occides, 
Eil*     S:?t*^^««  non  furtum  facieS,nondice  falfum  tefti- 
&He^bar       UlmiSerefch°Ias/uam  ^onium&c.  Nunc  ad  rem.  Si  me  dia- 
for  um  FnZr  *'  P?V  10Que  lou8°  fal"  bolusiu  affirmativistentat  :dicitmihi; 
L        pofX  o  X?rUm  ?rmate;  h3nC  Pf°-  uou  ^  Deum,  Sabbathum  non  fan- 
i  f:      ^wd^fr^^^  ^ifices^parentesnonhonores  :&fiego 
%  %  fif^t  Prement?  Verb°'  ref°Iute  refPondero ;  Hamabo,fervabo, 

sr&^r  r s  vel  r j  pe-  honorab°' iftud  ita  fuffidt  ut  teurati°  ^ 

^^J.^^  irrita:  tentatorque  d.abolus  confufus  fit 
SSSSf  r0*  ?  ln"Uith0C  &fruftratus.SimiIimodoinm3ndatisne. 
t  «MA^v^geim^  utfapetm  sutn  infet-  garivis  fuggeritdiabolus  ,  ut  jurem,  ut 

Z  5  occi» 


%H  S  E  *.  M  5 


occidam,utfurcr,utMfum 
mouium.  Dicente  me ,  non 

occidam,non  furabor,  nou  pejerabo :  <I*fgifM?Mag 

iftudnon  fufficituttentatioevanefcat,&  tum  ?  Perpiexus  S.  Petrus  &  conttema. 
tentator  fuccumbat.  Itaque  fufficit  unum  tus,  Mag).ftri  fui  mentem  in  tants  confe- 
Ua  velNo»,  ut  quis  contra  diaboli  tenta-  queutiae  pun&o  ignorabat :  refpondit  lta- 
tionesmaneatfecurus-.verumcontraten-  que  Etiam,  five ,  ita.  Interrogo  nunc 
tationes  hominum(ficut jam  dia*)  unum  Iftud,  Etiam,  five  ita  S.  Petri ,  quid  hgui- 
Ita    velNon,minimefufficit,  taliete-  ficabat  ?  ugmficabat  ita  ,  &  non.  Con- 
aim  arrnatx  dolo  ,  tali  compofitae  arte ,  ftruite  illud  cum  interrogauone,  &  vide- 
talibufquecontextsinvolucrisaccedunt,  bitis  num  planeSutrumque  faaat  fen- 
utfive  ira^fivenondicati^illaqueatima-  fum.  Magifter  vefter  non  folvit  tribu- 
neatis.  Sidixeritis,lapidetur  adultera,  tum  ?  Ita  :  Sic  eft  »  non  mlvit  Magi- 
tributumfolvatur,incurretisodiumpo.  fter  vcfternou  folvit  tnbutum  ?  Ita  : 
puli-  &  lapidabimini.  Si  dixeritis  ,  ut  folvit.  Itautidem  Ita ,  *quivaleret  Ita 
nec  kpidetur  ,  nec  tributum  pendatur  &  Non.  Uno  modo  intelleaum  erat, 
Cxfari  I  crimen  incurritis  legis ,  indigna-  Ita :  fignificabat  enim  Ita,  folvit :  altero 
tionem  C*faris  :  &  in  crucem  agemini.  modo  intellecT:um  erat,  Non,  fignificabat 
Et  quamvis ,  tentatus,  fit  ipfe  Jefus  Chri-  enim  non  (olvit :  fic  aequivocando  5.  Pe- 
ftus;  nihilominusfempertentatoresha-  trus  a  tributorum  exa<<*oribus  feexpe- 
bebunt,in  quo  fuam  tentationem  fundent,  diebat ,  quoufque  Magifter  fuus  refolve- 
&  tentatum  capiant  :  Vt  foffent  accujare  ret:apertam5cclaufamrelmquendo  por- 
mn  tam,illudquelta,  difpofitum  &  raditte- 

Videor  me  interrogari  a  vobis.  Quid  rens  ad  aequivaleudum  ita  &  non  ,  Chri- 
remedii,  Pater,  tales  evadendi  tentato-  fto  refolvendum.  Chriftus  S.  Petrum  & 
res  tamque  periculofas  tentationes?  omnes  fuos  Difcipulos  docuerat ,  fuum 
Bemdifjicilempoftulafti.  Nullus  Jcholafti-  ItaefTelta,  &fuumNonefle  Non ,  £tt 
4-  l-  cus  Theologus  aut  Afceticus  remedium  fermo  vefter,  efl,  eft :  non,  non.  Jnterrogatu* 
*' 10i  dedit  •  eeo  quod  occurrit  communico.  ver6  Petrus,  &  in  tentatione  pofitus ,  ne- 
Dico,  nonaliudeiTe  remedium,  quam  ceiTe  habebat  unum,Ita,dicere,  quod  fi- 
unuminveftigareita,*quivocum,  quod,  muleftet,  ita,&nonut  fe  expediret  ab 
Ita ,  &  fimul,  Non,  fignificet :  vel  unum  hominibus. 

non,quodfimulfit,Non,&Ita.  Adpro-  Hoc  fecit  S.Petrushacoccafione ;  & 
bandumhocquoddico,  iuferiorem  au-  quid  fecit  Chriftus  m  hoc  noftro  cafu 
thoremnonhabeo,quam  ipfum  Apofto-  magis  intricato?  funes,  quibus  hgatam 
lorum  Principem  S.  Petrum.  Et  notate  ,  adducebant  adulteram ,  vid,t  efle  laqueos 
quando  S.  Petrus  hanc  (ubtilitatem  invc-  quibus  ipfum  ligare  praetendebant :  vidic 
nit^adhuceratinjerulaleminjudaea-.ne  legis  allegatxlapidesintus  efte  igmtos, 
quis  eam  Politis  fuiffe  Romanae  arbitre-  &  ad  quemlibet  refponfi  fui  ldum ,  non 
tur.  Exaaorestributi  ab  Augufto  impo-  folum  in  fcintillas,  fed  in  calumniarum 
fiti  (  quo  dux  capitatira  drachmx  exige-  incendium  erupturos.  Vidit,  fuppofitA 


I»  SABB  ATttUM  I>OST  Do 

«entatorum  intentione  &  aftutia,  xque 
condemnando  quam  abfolveado  ,  fe 
damnatumiri,  alcerurrumque  inevitabile 
difcrimenfibiimpendere.  Qpid  hiccon- 
«lii  ?  nec  ita,  uec  non,  dicere,  erat  conful- 
tum,  &  tamen  unum  h  duobus  neceflari- 
um  :ipfa  etiam  infinita  tapientia  a  fimili* 
bus  tentaciombus  fefe  nequit  expedire  in 
propriis  terminis  refpondendo.  Qyia  ve- 
10  inter  ita  &  non  ,  non  datur  medium  • 
quid  medii  fumeret  Chriftus,  ut  a  tali  ten- 
tacione  feliberarer?hoc  nunc  videbimus. 

M§.  IV. 
Agifter  diviuus,  non  refponfover- 
bo ,  furrexic  ex  c  ichedra  j  non  alia 
adcrat  charca  quam  terra ,  inclinaudo  fe  iu 
ilta  incipit  fcribere ;  Digito  fcribebat  in  ter- 
rL  H-e  funcunicce  vices,  quarum  fcrip- 
tura  meminit  quod  Chriftus  digito  fcri- 
pferic  in  cerra  j  fed  quamdm  Chriftus 
icribk,  iftique  tentatores  exfpe&ant, 
ad  defertum  &  tentatio.ies  Diaboli  re- 
vertamur.  Teutantemprimavice  diabo- 
lum ,  Chriftus  repulit  his  verbis  Deuto- 
Tteut.  8.  romii  5  Non  in  folo pme  vivit  homo.  Tentans 
Mr       fecuiida  vice  rejedus  &  hifce  formalibus 
Ibtd.  6.    ibidem :  Non  tentabis  Dominum  Deum  tuum. 
*•  Tertia  vice  tentando  aggreffus  :  terrio  a 

Chrifto  aliis  ejusdem  capituli  verbis  eft 
Jbid.V.i}.  repulfus,  Domvnum  Deum  tuum  timebis , 
&  Mi  foli  fervies.  Quis  non  prima  ftatim 
frontehafce  tres  admiretur  tentationes , 
&  praefentem  ?  ifti  homines  profeffione 
erant  Iiterati,  &  do<Si,  in  fcripturis  ver- 
fati,  &  a#ualiter  Textum  Legis  Moy- 
fis  allegantes.  Quod  fi  igitur  Chriftus  a 
tentationibus  Diaboli  fefe  defenditScrip- 
turis  facris,&rextibusejusdem  legis,qua- 
re  non  firniliter  contra  hos  tentatores  fe 
defendit  iifdem  Scripturis  J  &  quodamv 
plius  5  occurrendQ  tfweplgr  |  yfrw  fe 


M.  TeRTIAM  Q.UABRAGES.  rg| 

expedivit  tentationibus  unico  tantum 
fcriptura;  libro  ,  &  duobus,  ejufdem 
tantummodo  Capitulis.  Scripturae,  quas 
tunc  vigebant  veteris  Teftamenti,  tri« 
ginta  &  novem  continebant  libros  ,  8c 
uitra  mille  capitula.  Chriftus  tot  ar» 
mis,  tam  potentibus  ,  tam  diverfis, 
tam  idoneis  inftru<3os,  quare  illis  con- 
tra  hanc  fe  non  defendit  tentationem  ? 
hinc  colligetis ,  quanto  terribiliores 
Tentatores  fint  homines  ,  quam  dx* 
mones.  Ad  rejiciendas  tres  teutationes 
diaboli  ,  Chrifto  fufficiebat  Scripturae 
liber  unus  :  ad]  repellendam  unicam 
tentationem  hominum ,  quotquot  fcrip- 
tura:  erant  non  fufficiebant  :  necefle 
habebat  facere  fcripturarn  novam,  Di-  &  Greg, 
gito  fcribebat  in  terra.  Sacrae  Scripturae 
(  prout  notavit  S.  Gregorius )  fuut  ar* 
matura  Dei :  de  quibus  Salomon  illas 
comparando  Turri  Davidis  Patris  fui, 


inquit ,  mille  clypei  pendent  cx  ea  :  umnis 


Cant.  4« 


armatura  fortium  j  Et  funt  tales ,  tam  v' 
novae ,  tam  exquificae ,  &  nunquam  a 
diabolo  excogitacae  aftutiae  &  machina?s 
quas  adinveniunt  homines  ad  cencau- 
dum ,  ut  in  omnibus  Dei  armamenta- 
riis  non  fint  reperta  arma  idonea  ad  il- 
lis  refiftendum  j  &  necefTe  habuit  incar- 
nata  Dei  Sapientia  formare  nova  :  fe- 
feque  accingere  ad  componendum  & 
fcribendum  contra  tentatores  iftos :  D\~ 
gito  fcribebat  tn  terra. 

Qiialis  autem  hujus  fcripturae  fuit  ef» 
fe&us  ?  Jam  tandem  intelligetis,  quant^» 
durior  fit  pertinacia  tentantium  homi» 
num,  quarn  dasmonum,  Scripfit  ,  8c 
fcribebat  manus  omnipotens  f  &  ten> 
tatores,  quamvis  fcnptura  ipforum  ocu> 
tisoppofita,  non  fe  fubmittunt5necde» 
feftmt :  nec  jllaranec  lcribeutis  roanuro 


quicquamreveriti,  adhuc  inftant  &ur- 
gentad  interrogata  rcfponluin.  Cumper- 
fevewent  interrogantes.  OScriptura  .'  O 
Bakhafa.  1 0  Babylonia»  apparuerunttres 
digitiin  pariete  finemanu ,  fine  brachio  , 
fine  corpore ,  Digiti qmfihominis fcribentis: 
&  ad  tria  verba  icripta,  iguorata  quamvis 
fignificatione,  Balthafar  manibuspedi- 
bufque  incipitcontremifcere;  coioreim- 
mutato,  deficiente  corde  &  refpiratione. 
Potentiffimus  Monarcha  mundi  tremit ! 
&  quatuor  homunciones  nulla  alia  po- 
tentia  quam  malitia  armati,  non  tremant/ 
Videbantdigitos,  fcribentis  intuebantur 
brachium,  fciebant  fcireque  tenebantur , 
ex  miraculis  quae  operabatur,  &  de  qui- 
bus  contabefcebant ,  effe  hominem  Gmul 
&  Deum :  &  confpicientes  prolixam  ma- 
nus  ipfius  fcripturam  quafibiformabatur 
proceffus  ,  nectremuntnee  moventut; 
fed  obftinati  potius  in  interrogando  & 
tentando  perfeverant ,  Cum  perfeverarent ! 
Dicant  nunc  Scribae  &  Pharifa:i ,  utrum 
Balthafar  Gentilis  fit,an  ipfi  ?  aft  mea  non 
eft  inteutiohomines  compararecum  ho- 
minibns:  fed  homines  cum  diabolo.  Tres 
fpeciales  circumftantias  in  hoc  a&u  nota- 
vit  Evangelifta:fcilicet,  quis  fcriberet; 
quo  inftrumento  :  tk quo  loco  fcriberet , 
Vigito  fcribebat  in  terra.    Chriftus  fcribe- 
bat,  ,fcribebat  digito :  fcribebat  in  terra. 
Etin  his  omnibuscircumftantiishomines 
tentandi  pertinacia  diabolum  vtcerunt. 

Primo  fcribebat :  &  quare  ?  quas  Chri- 
ftus  fcribebat,verbotenus&  facilius  di- 
cere  poterat.  Cur  ergo  illa  nou  voce  , 
fed  calamo  voluit  intimare  ?  quiaipfa 
verba  divina ,  ad  fuperandas  tentationes, 
majorem  vim  habent  fcripta ,  quam  di- 
&z.  In  morte  Chrifti,  diabolus  difcipu- 
los  in  fide  refurre&ionis  tentavit ,  &  om- 


R  M  O 

nes  aut  fuere  proftrati ,  aut  in  tentatione 
vacillantes;  proutiplemet  Dominus  il- 
lis  prasdixerat.  Titubationis  hujus  ratio- 
nem  reddensS.  Joannes  inquit :  quia  re- 
furre&ionis  fcripturam  adhuc  ignorabaut; 
■Nondum  fciebant  Scripturas  ,  quia  oportebat  ]aM>  *°» 
eum  a  mortuis  rcfurgere ;  fed  contra  ,  fan-  ?• 
ae  Evangelifta.  Chriftus  faspius  prasdix- 
erat  fe  refurre&urum,  &  in  fpecie  S.  S. 
Joanni,  Petro  &  Jacobo  in  moute  Tha- 
bor :  ^emini  dixeritis  viftonem ,  donec  Vilius  Mattbtf. 
hominis,  a  mortuis  refurgat.  Quare  igitur  V.?. 
Evangeiifta  teutationibus  refiftendi  im- 
becillitatem  ignorantia  excufat  ?  Ratio 
eft,  quia  licet  verba  divina ,  iive  ore  pro- 
lata,  five  fcripta  eandem  habent  authori- 
tatem  :  fcripta  nihilominus  magis  mo- 
vent,  majoremque  refiftendi  tentationi- 
bushabent  efficaciam ;  Ecce  hoc in  mo- 
do ,  quo  Chriftus  in  omuibus  fuis  diabo- 
lo  reftitit.  In  omnibus  tribus  tentationi- 
bus  Chriftus  verbo  divino  fe  coutra  dia- 
bolum  defendit :  fed  nefcio,  uum  obfer- 
vaveritis,  quod  in  omnibus  &  fingulis 
notarit  verbum  fuiffe  fcriptum.In  Prima: 
Scriptum  efi :  Non  in  folo  pane  vivit  homo.  In 
fecunda ,  Scriptum  eft :  Non  tentabis  Domi- 
num  Deum  tuum.  In  KnizScriptum  eft :  Do- 
minum  Veum  tuum  iimebis.  Videtur  fuffe- 
ciffe  ad  refiftendum  tentationi  &  diabo- 
lum  repellendum,fententias  Scverbafa- 
cracitarc  :  QuareigiturChriftus  addit , 
eorumque  cuilibet  prasmittit  quod  fue- 
rintfcripta,  Priraa,  Secunda,  Tertia  vi- 
ce  :  Scriptum  eft :  Scriptum  eft :  Scriptum  eft\ 
Katioeft,  quia  cum  effent  verba  Dei& 
fcripta ,  non  folummodo  verborum,  fed 
&literarumvirtutemac  efficaciam  con- 
tinebant.  Quemadmodura  igitur  in  can- 
tandisfuperandifquehominibus ,  incanta- 
tionis  efficaciamdiabolusiu  certiscollo- 

cat 


fN  <?AB B ATHUM  PoST  Dom. 
cat  charaaeribus ;  pari  modo  Deus  llli  in- 
eautaodo  &  ligaudo  r  majorem  indidic 
efficaciamnontantwmverbisfacris  j  ye- 
wm  ipfis  eciam  quibus  fcripta  funt  cha- 
W^eribus.  Proinde  Chriftus,in  hoc  cafu, 
t*m  valide  feabhominibus  tencatum  con- 
ipieiens,  fe  defendere  yoluitoon  loquen- 
*Jo  led  fcribendo ;  Scribfbat, 

Sed  Ci  tanta  vjs  &  potentia  ioeft  unjl 
mmmefi  ;  ^Chriftushodil:^»^ 
icubentem  &  fcrjpturam  tentatores  yi- 
4ebant&legebanc  :  quare  adhuc  perfi- 
itunt,  &  m  tentando  perfeverant,.C«wwr- 
$tvewm%  Diabolusoon  perfift.c, & per- 
iiftunt  homiues?ita  planj:.  Diabolus  enim 
eiidiabolus  ■  & homines fqnt Jiomines 
ideoque  magis  obftiuati  &  -pertinaces 
Jeutatores,  '  Proinde  notatu  yalde  diena 
liujus  Qhrifti  fcriptionis  differentia  ,  ad 
.Scnpturasquibusrepulitdiabolum.  Al- 
legata;  aChcifto  fcriptyr*  conjtra  diabo- 
4um,erant  gcnerales ,  aIioquefine*a£t*: 
JhodietnaChrifti  fcriptura  erat  parjicu- 
■m  »  &  tantumraodo  contra  tentantes 
<exarata  •  &adfinguIorumcor  &  confci- 
«ennam  direaa.   Piabolys  replicare  po^ 
prat  ,  <fcrjpturas  Deuteronomii  non  pro 
^lacias^fedprohorninibus  :  fedfuffe- 
;cit.,  fuiffsfaripturasDei     pro  diabolo, 
fut.timer.et&revetetur  ,  quanquamilli 
non  loquereiitur.   £cootra  homines, 
;ipfis  omnibus  ,  aut  fingalis  ipforum  lo- 
.quence  fcriptura  Chrifti ,  nec  ;reverentia 
refrenantur  ,  nec  efficacia  conftringun- 
.tur  ,  nec  confcienti3  percelluntur  ,  nec 
^erticudine,  qu3  fe  vulneraros  vident ,  vin- 
cuntur  :  continuanr,,inftantobftinatique 
Ve&vKantfiumperfeverarent.  Quid  ultra* 
Di^ro.Ohnftus  fcribebat  digito.  Scrip- 
tur*    quibusChriftus  tentantem  repulic 
dwbolum  ,  noaxim  fcript*iigitoDei ; 

sm  u  ° 


TER  TI  AM  Q.VADRAGES.  igy 

duas  tantum  Legis  Tabu!aSDeus  digico 
fcnpfit :  UbuUsfcnpus  digito  Dei;  relLj  Dmt  a 
citati  textus  a  Moyfehumana  manu  eranr 
exarati ;  fuffecir  aucem ,  feipturas effe  fa-  ' 

craS&canoHicas;utdiaboIu8ilIiSrefiltere 
nonauderet.  Videre  num  hodie  fperan- 
dum  fuiffet  ut  tentatores  Chr:fti ,  ipfiu$ 
fcnptuns  cedendo  fe  fpbmitterent ,  cum 
nonfplumejreut  divin*  ,  fedipfiusmet 
Dei  digito  confcripc*  ?  mgmfmbeb^ 
PIanumomnin6eO  ,  quod  fefe  fubmit- 
tereoporcuiffec,  fi  fuiffent  Da.mones : 
td  uo*^°  »  quia  erant  homines. 
Magi  Pharaoms  ©pera  virg*  Mofaic* 

dediderunt.  Aft^uomodofic?  Arsma-  9 
gica  nunqujc  eft  ars  diabolica  2  Jylagi 
A^gypcji  nunquit  eraucminiftri&  inftrj- 
mentadiaboli  -l  ut  quid.igitur  tam  prom- 
pte  fefubmittunt  ,  digito  Dei  refiftere 
nouaufi  .?  propteridipfum.  .Quodfieo- 
rum  arces  fuifienc  human^  ipfique  Ut  ho- 
minesopergti ,  obftinatos  oportuiflet  re- 
Ultere  •  (ed  quia  artes  erant  diaboli- 
C«  ,  &  lpfi  uc  miniftd  diaboli  operati » 
nec  ipfi  ?  necdiaboli  ,  potenti^.digiti 
De,  aufi  fuerexefiftere.  Hodie  nihilomi- 
nusyidem^srefiftidigitoDei  ,  quamvis 
noniovifibijiyirgaque  tedo :  fed  vifibili, 
yiyo^&  jnimato.  Arces  euim  quibus  Scri- 
ba^ &Pbartfaji  inftruai,  tentando  niteban- 
mr^omprehendere  Chnftum ,  non  erant 
dia,bolKa;  ,  fed  humaUa3  ;  necillida:- 
mones    ,   fed  homines.    De  da,mo- 
mbusinqmebat  Chriftus  ,  ln  digito  Vei 
epcto  dmonu  ;  fed  idemiple  digitus  Dei 
qui  ^e  corporibus  ejiciebat  djmones, 

£5  n*r°nef  ad  minira«"n  impulfum 
digitl  Dei  fugiebant  :  Homines ,  contra 

a  tantos 


tantos  tamque  frequentes  ejufdem  digiti 
impulfus  ,  quantaicunqueformabatlite- 
jas  ,  lVjllatenusmovebanEur.  Dasmoues 
delerebant  hommes  i  hominej  Chridum 
non  deierebaiit.  Daemones  fubfiftere  ne- 
q.ubaut  :  hominesimmoti  perfiftebant. 
Dxmones  ceiTabant;Homities  perfevera- 
bant,  Cum  perfeverarent.  Ql-iid  ultra  ? 

ln  terra.    Notat  denique  E vaugelifla  , 
quod  Chnft  is  fcribeoat  iti  terra  j  quare 
jnterra  >  Ut  qui  propriae  fragilitatisim- 
memores,  in  texu  infitmiorecamrig:Je 
i rjgilitatem  qyaadam  accufabunt  ,  con- 
fijerarent&  iu  me  t  m  reducerent r  & 
iiLm  tx  fe  effe  temm.    Ifta  c  onfideratto 
huic  cafui  tam  propria  eft  flfc  naturahs, 
ut  de  fcnptis  a  Ch  ifto  ve  bis  Carthu- 
Gzrtbuf.  fj  rmsiuquut  :  lerra  terram  judnat  :.  id 
Jk)d+      Cir>  terra ,  terram  accufat.  Si  accufatores 
eiTeut  ccelum  :  nihil  miri  quod  accufa- 
retit  terram.    Sed  terra  accufat  tertam! 
&  aliquid  adhuc  amplius  illi  faciebant. 
T  ntatores  ifti  terra ,  accufabant  terramj 
«d  condemiiandum  ccelum  :  accufabant 
c.  im  adu  eram  :   ut  condemnarent 
Chrtftum.    Si  igitur  terra  muta  ,  &i 
feipfa  contra  eofdem  de  terra  fotmatos 
clamabat  accufatores  :  jam  cum  non  eft 
muta  ,    cur  verbis  vocibufque  fibi  in- 
fcriptis  &  impreffis  illos  non  coufudit 
&  convincit  ?  taedet  me  ,  &  fatigor 
repetere  5  quia  erant  homines.    Et  fi 
nonitaeft,  redeamus  ,  ad  tentationem 
iftam  ,  cum  illa  diaboli  comparandam. 
Quemadmodum  elementum  hominis 
eft  rerra  M  fic  elementum  daemonis  eft 
air  :  in  hocdsemoneshabitant verfan- 
tur  &  nos  tentant ;  hinc  Ap.Paulus  illos 
ad  Tphtf. nomiuataerispoteftates  :  Secundumprin- 
Z,v,i.     cipem  potejlatis  aeris  bujus..  Vexbaquibus 
Chriftus  fc.  contra  diabolum  defendit  5; 


M  © 

pronunciata  funt  in  aere  fcriptionis  ra- 
capace  :  verba ,  quibusfe  ab  lirfce  tenra- 
toribus  voluit  expedire  ,  fuere  fcripta. 
&  terrae  inarata.  Verba  oreprolaca  cran- 
feunt  :  fcripta,  permanenc  Prolarain- 
trant  per  aures  :  lcnpta,peroculo  »  Et 
cumillatantumpiolaca  ,  &harc{cript>r 
illatranfiroria,&hrcpermanencia  :  »11* 
audka,cvhec  vifa  :  rlla  brevia  &pauca, 
&  hascmu^ta  &pro!ixa  ,  iliud  etenira 
infinuare  videtur  ,  (aibebai  :  verba  illfc 
in  aere  formata  ,  luffidebsnt  ad  fupe- 
r.m  las  ^eris  poteftates  :  haec  ver6  terrar 
imprefB  ,  mmime  (ufficiebuit  ad  vincen* 
dos  homnies  de  terra  formatos*  Dtgito 
fribebat  in  urra^ 

s.  v. 

C:Infto  tam  pertinacem  refiftentiara- 
pafTo  ,  &  lic  vilipensa ,  nedum  iu«- 
junata  manus  ejufque  fcripturae  poterti- 
ci»:quodnam  novum  medium  ,•  omnipo- 
tens  ejus  fapientia  ,  a-  tam  pertiuacibus 
fefe-expediendi  tentatoribus  adinveniret  i 
Qyemadmodum  illi  perfeverarunt  in  ten*- 
tando  5  fic  Chriftus  perfeveravitin  fcrK 
bendo*  Pertinaciaetenim.rentationis  tan^- 
tiim  refiftendi  conftanti»  fuperatur  :  & 
proportionata  mutare  remedia  ,  eft  illai 
deftruere.    Chriftus  rutfus  fe  inclinans,, 
altera  vice  in  terra  fcribit  :  Iterum  incli- 
nansfe,digito  fctibebat  in  terra.   Et  talis  hu~ 
jus  fecundae  fcriptionis  fuit  efficacia, 
ut  hae  tandem  vidlis  ,  qui  ade6  reftitc- 
rant  primae  ,  unus  poft  alterum  exiret:. 
quamvis  vero  a  Chrifto  confufi  exie- 
runt        arte  nihilominus  ,  tentandi*- 
que  pertinacia  diabolum  fuperarunt^ 
Etiam  cum  defiftunt  ,   nequiores  ten- 
tatores  funt  homines    ,    quam  Dae- 
mones..  Diabolus  ter  tentavit  Chri- 
ftum  j;  fed  notate  quod  cuilibet  tenta- 

tionit 


IK  SaBBATHUM  PoST  DoM.  TtRTTAM  QjMDlUGES,  ig7 

tioniunafcriprura  refpondente  Chrifto :  '  Chrifto  fuifle  prohibkos.  Proinde  G 
Aabolus  nunquamexfpeaavkfecunclam.  giadiierantduo: &utriquea  Chriftoap 


Diabolus  uuam  audiendo  Scriptura  con 
ticefcebat ,  defiftebat ,  non  refifteba  t  nec 
replicabat  :  tentationem  quantocyus 
tnutafoat&  locumj  aChriftoviaus&fu- 
peratus  ,  adhuc  prasfumebatac  vincere 
fperabat:  una  coniutatos  Scriptura,  nun- 
quam  refiftere  alceramque  exfpe<3are  eft 
aufus.  Ethomines/attendkeillos.  Ho- 
rnines  nihilominus  pertinadores  ,  impu- 
dentiores4duriores,  &  tencatores  ipfis  dx- 
moiubus  contumaciores,  Chraftum  femel 
fcribere  intueutes  nequicquam  moven- 
Cur:videntes&  intelligentes  Scripturam 
minime  cedunt.  Divina  fapientia  fc  riptu- 
rts  addere  kripturam,  &  fcriptum  iterare 
compellitur,  iterum  fcribebat :  non  jam  ad 
tentatoribus  perfuadendum,  fed  lemetip- 
fijm  defendendum  &  ab  eorum  tentatio- 
nibus  liberandum. 

In  noviflima  &  validifTimatentatione 
quam  inftantemorte  Chrkti  ejusdifcipu- 
li  (uftinuerunt  ,  divinus  Magifter  dixit, 
adefle  tempus,quo  armis  opus  foret.Qui- 
bus  refpondentibus  duos  fe  habere  gla- 
dios  ,  Ecce  duogladii  hic:  Provifione  hac 
conteutus  Chriftus  inquit  fufficere ,  SatU 
eft.  Omnes  PP.  &  Expofitorcs  Chriftura 
in  hoc  cafu  allegorice  &  metaphorice 
locutum  fuifle  intelligunt  j  &  gladios 
quibusApoftolifedefendere  debebant  , 
ffxtm.  fuifle  fcripturas  facras.  Ef  gladii  ancipites 
149.  v.6.  in  mintbm  eorum  ,  adfaciendam  vindiftam  in 
&y,  nationibus  j  increpationesinpopulis.  Cum 
itaqueifte  fitfenfus  &  verborum  Chrifti 
incencio,  confideratione  omninodignum 
eft,  in  hoc  tanto  confli&u ,  unum  tantum 
ftri&um  fuiffe  gladium,  qui  fuit  S.  Petri : 
cacterofque  difcipulos  altero  ufuros  , 
quandodixerunt,  Si ftnmmm gkdnl  z 


probati  neceflariique  judicati,  quaregla- 
dii  fecundi  ufum  prohibeudo  ,  unius  tan- 
tuminhactentationepermifit  ?  caufam 
ipfe innuit:  Hac  eft  hora veftra & poteftm te-  1hi, 
nebrarum.  Ifta  tentatio ,  velut  illa,m  qua  ma,v*"< 
totainfernalisconfpiravkpoteftas  ,  erac 
tentatiodiaboli:  quamvisetiamhomines 
veluti  miniftri  &  inftrumenta  ejufdem 
diaboli  &  iuierni  concurrerint  5  &  pro 
tentamentis  diaboli ,  quantumcunque  va- 
lidisunustantumfufEcitgladius  ;  idei% 
una  folum  fcriptura ;  duajnon  func  necef- 
faria;.    Hoc  modo  una  folum  fcriptura 
contra  tentationem  in  deferto  ,  itemin 
tempIo,&Montefufficiebat.  Etquem- 
admodum  tunc  non  erat  opus  Chrifto 
manummitteread  gladium  fecundum  , 
eaudem  ob  caufam  in  illo  confli&u ,  ejus 
ufum  difcipulis  prohibebat  :  uara  li- 
cet  adeo  fortis  &  extrema  eflet  ten- 
tatio  ;  non  erat  tamerf  nifi  diabolica  ; 
H*c  eft  hora  veftra  ,  &  poteftxs  tenebu* 
rum. 

Ergone  fecundus  gladius  ,  aChrifto 
evaginari  proh:bitus  fuperfluus  erat  & 
iuutilis  ?  Non :  refervatus  euim  manfit 
pro  tentationibus  hominum.  In  hodier- 
na  tentationeita  hocexpertus  fuit  Chri- 
ftus ,  in  qua ,  uon  una  contra  tcntatorum 
fuorum  pertinaciam  fufliciente  fcriptu- 
ra ,  fecunda  uti  ,  alteraque  vice  fcribere 
fuit  compulfus;  Iterum  Scribebat :  &  quia 
hic  fecnndus  gladius,veluti  neceflarius  ; 
ficetiam  abloivendo  luaamini  fuk  fuffi- 
ciens.  Hinc  Chriftus  eodem  fub  mifte- 
rio,Difcipulis  binosfe  haberegladios  di- 
centibus,refponditfuffirere  :  Satiseft  ; 
quamvis  enim  contra  homines ,  una  tan- 
tum  fcripturanon  fufficerct,  ficut  coutra 
Aa  i  dia- 


]oM.%. 

*-9- 


181 

cVbolum  fufficit  &  fuffecit 
omiuus  fufficieut ,  ficut  tandem  fuffece- 
runt.  Quemadmodum  chara&eres  iuc- 
cefllve  formabantur  j  ita  tentatores  unuS 
poft  akcrUm  exibant ,  Unus  poji  unum  exi~ 
bant.  Quod  una  fcriptura  non  potuit  vin- 
cerejduas  eviceruut ;  lterutn  fcribebat. 

Sed  ,  quid  dicam  in  hoc  caiu  ,  jam  a 
Synagogae  Mmiftris  oculos  avocatos,con- 
jicieudo  in  mukos  uomine  tenus  Chri- 
ftianos?nulla  mihi  nunc  de  Scribis  &  Pha* 
rifaeis  querela  j  uec  Chrifto  tanfa  eft  con- 
querendi  caufa :  tales  etenim  in  mundum 


S  E  R  M  d 

duae  nihil-  res  fuerunt  diabolo.-venient  homines  Scri- 
bis  &  Pharifacis  futuri  pejores.  Diabolu $ 
ceffit  uni;Scribae  &  Pharifad  ceflete  fcri- 
pturis  duabus :  venient  homiues  non  cef- 
furi  utrifque  &  contra  utriimque  tefta- 
mentumobftinatemoturi  bellum.  Con- 
cede  dolorimeoaliquideorum  repetere3 
quae  tua  praevidit  Sapientia, 

In  utroque  Teftamento  feripfifti  ve> 


ritatem  &  fidem  tuae  diviuitatis  ,  tarfl 
expreflam  in  novo  ,  &  in  veteri  per  te- 
metipfum  tam  evi&am  j  &  veniet  uituS 
Ebion,unus  Cerinthus  ,  unus  Paulus  Sa- 


Veuire  oportebat ,  qui  fu^  pertinacia  illos  mofatenus ,  unus  Phorinus ,  qui  te  fuiiTe, 

minusduros  5  &  fuis  tentationibus,  illos  &efleDeum,  negent.  In  utroque  tefta» 

minores  Tentatores  eiTent  oftenfuri.  mentofcripfifti(  &  noneraf  neceffe  fcri- 

Scribae  &  Phanfsei  ad  primam  digiti  bere)veritatem  humanitatis  tuaepef  ofa* 

fcriptionem  non  cedentes ,  ad  fecundam  nia  fimilis  noftrae  :  &  veiiiet  unus  Mani* 


S.  AUguft. 
tratt.  J. 

in]o<in. 
S.Amb, 
epi(i.  76, 


faltem  lapides  abjeceruut.  H;tretici,  fub 
nomine  Chriftianorum  ,  ntc  ad  fcriptu- 
ram  primam  ,  nec  ad  fecundam  fefe  fub- 
mittunt  ,  imO  ex  ipfis  adulteratis  fcri- 
pturis  (  fecum  eriimadducunt  adulteram) 
conjiciendos  in  Chriftum  lapides  tonfl* 
ciunt.  S.  Augultinus  ,  ficut&S.  Am- 
brofius  aiferunt ,  Chriftum  fcripfifle  dua- 
bus  vicibus  ;  ut  fe  utriufque  fcripturae 
authorem  ,  &  noviac  veteris  Teftamenti 


chaeus ,  unus  Prifcillianus ,  uflus  Valenti- 
nus  ,  qui  coutra  atteftationem  oculoruiQ 
qui  illam  viderunt,  &  manuum  quae  illarH 
contre&averunt  5  dicant  catnem  tuam 
nou  fuiffe  veram,fcd  phantafticam.  Scri- 
pfifti  in  utroque  Teftamento  Perfonas 
tua;  unitatem ,  in  duabuS  natufis  ,  humanl 
&  diviua,uii3m :  &  veniet  unus  Neflorius* 
qui  duas  agnofcendo  naturas  ,  etiam  du- 
as  in  te  fuifle  pertinaciter  afleveret  Per* 
fonas  :  &  unus  Eutiches  &  Diofcorujj 


egislatorem  demouftraret :  &  fcripturas 
dflud"'  p^itn^s fuiiTe lapidi infculptaSjquia futurde.  qui  tuam  confitenteshumanitatem  &di* 
'    eflentftenles  5  fecundas  inaratas  terrx  ;  viuitarem  ,exanibabusunanrifoimatam$ 
quia  futurae  fertiies  &  fru£tum  daturae ,  aut  transformatam  aflerant  ,  una  in  al- 
qualem  dederunt  hodie.  teram  cOnversS.    In  Utroque  teftamento 

Sed  mi  Domine  Jefu  Chrifte  i  video  fcripfifti  perfedionem  ,  &  integritaterrt 
terram  in  qua  fcribis  ,  &  fcripfifti  ,  bis  humanas  tuae  fubftantiae ,  ex  anima  &  cor- 
tnanu  tuaaratam  ,  &  tuo  verbo  bis  femi* 
natam  ,  loco  frrȣ4iitiTTri  j  fpinasprodu- 
fluram.  Ifta  fuit  ma!edi£tio  inducia  fupCr 
Adam  :  quae  tiou  tantiim  completa  fuie 
feque  extendit :  fed  crevit  k  femper  cref* 


porecomipofifa;  i  &  veniet  unus  ArrinS 
c\  Appollinaris  dicenfes ,  fe  tantilm  ha- 
buiflecorpushominis  i  Cujus  anima  ipfa 
fuerit  divinitas.  In  utroque  teftamento 
fcfipfiftij&futuram  noftram  communem- 


cetinejusrlliis.  Scribae^cPharifaiipejo-  quc  omuium  hominum  fefurreftionem 

demon* 


IN  JABBATHUM  PoST  DoM.  TERTIAM  QlIADRAGEJ.  J$* 

&monftrafti  :  &  venit  unus  Simon  Ma-      Diabolus ,  in  prima  tentatione  Chri- 

fusjunus  Bafilides,  unusHymeua3us,unus  ftum  fcriptura  fe  defendentem  cernens  , 
hiletus  ,  qui  velut  bruta  «terua  digni  fuccefllve  alia  eum  fcriptura  fuit  aggref- 
morte.Refurreaionifpem&rldemn».  fusinfecunda.  Sed admiratione  dignum 
gent.  Inutroque  teftamento  (  fola  fufE-  eft,  &  ad  reverentiam  facit  ;  quod  nec 
cienteexpenentia)  veritatem &  abfolu-  contraprimum  ,  nec  contra  fecundum, 
tum  liberi  arbitrii  humaui  domiuium  nec  contra  tertium  allegatum  a  Chrifto 
Icnpfifti :  &  veniet  unus  Bardifanes ,  unus  textum ,  diabolus  arguerit  aut  vel  verbu- 
PetrusAbaylardus,  &  uunc  unus  Oeco-  lum  repofuerit.  Diabolusdoaior,major 
lampadius  &  Melanchtoa  ,  qui  liberta-  Theologus  &  Philofophus,  nec  non  acu- 
tem  tam  inauditam  aftruentes  ,  ipfam  li-  tior  &  perfpicacior  eft  omnibus  homini. 
berratemnegent,    Scripfifti  in  utroque  bus.  Ergofihomines  ,  &tothomines, 
1  eltamento  ,  fine  gratia  no»  elTe  meri-  tantum  &  tot  modis  contra  unam  Chrifti 
tum  :  &  de  tuas  gratia»  noftrique  arbitrii  fcripturam  arguerunt,  imo  illa  ipfa  Chri- 
corKurfu,meritoria,&  hxc  folavidater-  flo  bellum  indicere  funt  aufi  ,  eandem 
uad^uaprocedereopera  s  &venietu-  fcripturam  sn  ipfum  retorquendo  ,  &ia 
nus  Pel3gms,unus  C*leftinuS,unus  juiia-  fenfu  non  folum  falfo  ,  fedplanecontra- 
nu^quitotumillud  poireimpotenterli-  fiointerpretando  ,  quare  illudfimiliter 
bero  tnbuant  arbitrio  |  primi  Creationis  non  fecit  diabolus  ?  quia  erat  diabolus  & 
beneficn  viresextollentes,  ad,  ingratiffi-  hod  homo,quiaeratdiabolus,tentavit  ve- 
me  majon  Sc  fecundo  juftificatkmis  be-  lut  fapiens  :  quia  non  erat  homo  ,non  ten> 
nenao  derogandum.  In i  utroque  tefta-  tavit  velut  infipiens  k  impudens.  Tenta- 
mentomeritnm  &  neceffitatem  bouo-  re,argumentari,refifterecontracogmtam 
rumoperumexpreffifti  :  &  veniet  untis  fcripturarumveritatem  ,  eft  infolentia , 
Lutherus,  qui non folum  opera bona  ad  qu* non in diaboli ,  fed hominis inveni- 
falutem  efTe  «ecejTaria  neget :  fed  infuper  tur  malitia :  proinde  nunc  emphafin  utL 
omma  opera  bona  efle  peccata  affirmare  qoe  intelligetis ,  qua  in  zizaniorum  para- 
auht  (*  addere  potfet j  pecCat^qu*  uun-  bola  p3ter£miliaSdixit ,  immkus  homo  boc  Mattb 
quam  patravifLutherus.  Sic  dogmati-  feciu  Seminatumabipfotriticum,eftpu-  ,?  v  zi 
^arunt  Lurherus  &  Calvinus  (  illa  duo  ra&fanafacrarumliterarumdoarinaL  * 
plutqaam  mt*r«al«  monftra  noftrjfecu-  perfeminatum  ipfi  zteanium  ,  falfe  fuut 
Hu  orat»o«em,jeJunium}eleemofy  iam,  interpretationes  ;  quibus  verus ipfarum 
trtZ  t  A  PGSnKf '  *  &  Pervertuur fenfus.  Qpii verdeft  aut  fuit 

dn  rTn"  t  a     *SlV  *txAiCan'         maIiEi*  tam^ue  P^niciaf*  fementi 

docontr.quodChnftu.  p^dicavit  ,  &  Chnfti  deceptionis  auihor  ?  mimhm  bo~ 

&ttiptefcflptur«  quJbus  fe  Ch-iftus  cere«^  :  addidit  ver6,  iftum  inimi- 
SS^!f1^C^  cumfuiiTehominem  ,  ut  inimicuX 
Jfi 7  f  "   C°    a"  ° hinC  *£  mi,lem '  ab i»^icodiff erneret  diabolo. 

So£ u?  ar? tentan i> 0 grem  D,abo,us  mm*  e«'  *  ™%™ 

vlorXl  iTnt0^  P°ft  &  ioimicu,  jmhilon.inu,  nunquam  fuit  tam 

VaUofeliquerintdasmoiiei,  ^a  ^    ^  ^ 


f|6  S  E  R  M  O 


aiabolicus&iuimicus,ut  fcripturas  quas  ccm.  Diabolas  nunc  ncn tentat  m  po- 
pro  fe  contra  Chriftum  allegabat,  aude-  pulo  ,ueque  opus  habet :  hommesemm 
retdepravare,  quemadmodum  in  mbus  ejus  officium  iu  fe  affumptum  muit6 
tentationibus  jam  vidimus  :  fed  quod  meims  ipfo  exercent.  Chaftus  ( utpau- 
nunquam  inimicus  fcch:  diabolus  5  hoc  16  ante  diximus )  tentari  volens  a  diabo- 
fccerunt&faciuntinimicihomines.  lni-  Io,  quxfivit  eum  in  deferto,  Domine, 
vmushomohocfecit.  Scio  equidem  non-  fi  tentari  vis  a  diabolo ,  quare  non  qu^- 
nullosSanaorumperlylmw/^toin-  ris  iilum  in  civitate  msi  in  aula  ?  quia 
tellexiffediabolum  :  &fi  illorum  fenfus  in  civitatibus  &  aulis  jam  non  hmtda> 
fitverus,  hic  videbitis,quales  fmc  ho-  mones:  &  non  expulfi  funt  vel  exie- 
mmes.Nos,hominisvolencesexaggera-  runtviexorcifmorum;fedquiaeorumta- 
re  malitiam  iipfum  nuncupamus  diabo-  lentumibi  non  habet  exercirmm.  Excra-  Stmile. 
lum,  Deus  exaggerare  volens  malitiam  neis  qmbuidam  ingeniofioribus  artifici- 
diabolijipfumvocachominem,  lnimicus  bus  aulam  civitatemque  ingreffis  ,  aro, 
homo.  Ego^utmmimum,  fi  eligere  de-  fices  indigenx  exire  «ffi,  fiunt  ag£ 
berem  tentatorem  ,  a  diabolo  potius ,  colx.  Idem  evenic  diabolo,  ejus  ars  & 
quamabhomimbustentariprzoptarem.  ofhcium,  erat  tentare  :  fed  qma  ma- 
ChnftusaSmrituS.  duftus  elegit  tenta-  gis  in  hoc  mduftrii ,  verfuti  Sc  fubci- 
? „    4"  torem,  dutlus  efi  a  fpiritu  ut  tentaretur :  &  les ,  magifque  m  hac  parte  verfati  fu- 
qualemelegittentatorem?«tr^r«r^  pervenere  hommes  ,  ipfe  otiofus  re- 
^o/0:ele|ittentatoremdiabolum,  &  manfit  &  fuperfluus.    Qpod, fi  (e  ipfo 
nonhominem.  Certum  eft  cuod  tencan-  tentat,  hoc  in  loco  facit  fohtar.o,  ubl 
temfed.abolumquamericChr,ftus:fed  Eremit.  quifpiam,  &  non  adeft  alms: 
tenranres  hodie  Chriftum  homines,  qus-  ideo  ambulat  per  loca  deferta,  ub,  illum 
Urnnt^^Tenunteseum^offenta^  Chriftus  qua,fiv,t.  Non _dico ,  ne  cavea- 
r      v      3  tisadiabolo:iedutmagiscaveatisabno- 
eujareeum*  xninibusj  &  ecce  num  aliqua  rationenitar. 

§•  ***  Jam  ingrefsa  in  animam  Saulis  invidia 

SUppofito  nunc,  auditores  mei  i  quod  ( labe  Rege  mdigna )  mox  etiam  corpus 
hominesmajores  &  pejores  fint  ten-  Diabolus  intravit.  Caufa  invidias  fuerac 
tatores,  quam  diabolus  :  quidnam  agen-  Davidis  lunda  j  nec  aliud  contra  hoc  dae- 
dum  nobisreftat*  non  multi  temporis  monium  inveniebatur  remedium ,  quam 
confulcacione  refoluuoneve  opus  eft.  ejufdem  cythara.  David  in  prsefentia 
Chriftus  ipfe  refolvit,  nobifque  expref-  Saulis  manucytharam  tangebat :  &  dae- 
Umh  10  fum  » &  Gugulariter  ,  tanquam  rem  ma-  mon  fugiebac  Hoc  quadam  vice  fecit 
„  17i*    guimomeuci,  hoc  recommendacum  re-  Davidj  &  egreffo  daemone ,  Saul  arre- 
'    1     hquic,  Cavete  ab  hominibus.  Si  prsdica-  pca  lancea  nitebatur  David  configerc 
tem  auachoretis  in  Eremo ,  fuaderem  ca-  cum  pariete.  Regem  quempiam ,  con- 
vere  a  diabolo  :  (ed  quia  in  ponulo  &  tra  Vafallum  ,  cui  honorem  debeb?t  & 
aulicis  loquor,  dico  i  cavetc  ab  invi'  coronam,  tantum  ingrati  animi  com- 

aiit- 


I»  Sapba  trum  Post  Dom;  Tertiam  Quadrages.  i?i 

fDittereprobrum  aou  Hnrorr  hocecenim  generofo  & fideli  j  fed  fuo  ab  amore 

ni^  Joio.vuiitjriefvitaomnepr.Emiuni  &  cum  iuo  principe  decepto.  O  Da* 

cxcedentia.  Q^od  leinper  fui  admira-  vid,  fi,cuiuam  ferviasvignorag,  Regem 

tus,  quodqiie  gravker  expeudit  S.  Ba-  tuum  in  tuas  cychar*  fpeculo  contem- 

fiiius  de  Seieutia,  eit  i  quod  Saidift-m  plare  :  fi  fapis,  ne  tangas,  &  chordat 

pe  ridum  &  cam  atrox  facinus  non  potius  confuudas  ,  iplamque  fratigass 

attcnta-  it  quando    erat  aciuahter  &  quamdiu  Saul  a  diabolo  exagitabitut, 

corporahcer  a  diaboio  obfeifus  :  fed  eris  fecurus  •»  ipfo  fibi  reftituto  cave 


tibi.  Saul  non  eft  homo,  qyi  fibi  con« 
juu&am  ferat  hominern  tantum. 

Terribili  hoc  exemplo  bsne  proba- 
tum  puto  ,  plus  nobis  ab  hominibus 
cavendum  ,  quam  a  dasmonibus.  Sed 
ut  puto ,  audio  vos  dicentes  5  Saulem 


pm  hberarus.  Saul  a  diabolo  corpora 
liter  exagitacus  moderabarur  invidi- 
am ,  odium ,  furiam  ;  at  hberatus  ram 
acrox  &  euorme  molitur  facinus?  Sta: 
jam.  Saul  etenim  jam  eft  in  fe  :  antea 
daanooiuin  erat  in  illo  :  antea  opera-  , 

baturveluc  daemoniacus,  nunc  ut  ho-   fuifle  Davidis  capitalem  hoftem  :  &ab 
010.  SlSml  tamindignum  &  atrox  faci-  hominibus  inimicis  omni  nobis  cura  ca- 
nus  aduahcer  *  diabolo  obfeflus  at-   vendum  ,  fed  non  ab  amicis.  Suntne  illi 
tentafiet,  diabolum  hoc  in  ipfo  opera-   homines  ?  &  quamvis  fint  amici ;  credi- 
tum  fuifls  diceremus  :  Sed  divina  fapi-  te  mihi ,  attendite  &  cavece  ab  illis,  aml- 
encia  hocce  ,  nonnifi  £  jam  liberaco   ci  etenim  fimilicer  &  propius  cencant :  & 
fien  voluic ;  ut  eonftarer  ipfum  operari   ubi  vos  tentabunt,  ad  vos  fternendos,  po- 
Cauquam.  hominem :  &  caveremus  plus  terunt  &  effideut  plus  quam  ipfe  diabo- 
ab  hominibus  quam  a  dfemonibus.  O  lus.  Diabolus  cum  omnibusfuisartibus, 
novum-J^jurtumque  facinus  exclamat       nunquam  majorem  habuit  poteftatem  s 
■Si,  BaJiL  mmas}  Damon  peMiim  i  &  dtmone  libe»   quim  dum  Job  teutaret.  Tentavit  Jobin 
rattu  arma  capiebat  ::  demon  vincebatur,  &   bonis  ,  in  momento  omnia  aufFerendo: 
bomtnu  mores  pltis ■  fumebant  audach.  Pejor   tentavit  ilium  in  filiis ,  uno  i£tu  &  fimul 
erat  Saul  dsemone  liber  ,  quam  ab  illo   omnes  perimendo  :  tentavit  illum  in 
obfeifus  :•  obfelTus  ecenim  per  diaboli  propria-  carne ,  illilepram  ,  imperig*. 
operabatur  impulfus,  liber  ,  ex  fuo   nem,  cancrum 8ec inducendo, & totum 
propno  ,  &  hominis  operabatur  im-   ficutunum  vuluusefficiendo.Quidautem 
pulfu  ,  &  bominis  mores  ptis  fumebant  au*   fecit  vel  dixit  Job  ?  Dominus  tkdk,  Dommus  U  . 
4acut.  Propterea-  diabolus  tam  turpiter  abftulit ;  ftt  nomen  Domini  bmeMum.  Elu,  l  L  " 
^£  mdigne  difpofitum  5aulem  adver-  ceftitpatientia,humilitas,indivinamvr> 
teus  exivit  foras  rubore  fufFufus  :  quod  luntatem  refigpatio,  voxrefonat  laudis 
Mundus  cogitarepoflet  hanc  fuam  efle   majorifque  gratiarum.  aftionis  Deo  • 
tentanonem;  O  quam  bene  fieret  mun^  ips^  atceftante  Scriptura  ,  quod  ex  iofius 
do  ,.  fi  diabolus  in  quofdam  intraretr  ore  verbum  aliud;  eJicere  nequ>verirr 
homines  ,,  ut  minu5  fierent  mali,  mi-  quam  quodhominem  valde  conftantem, 
Eorefque;  tencatore* >£  compatiorJDavidii  uQtxm^  giunp,  timoratum  v  &  fanaurt* 


i?»  S  e 

iW^U.animum  oftenderet :  ln  omriibus  his  non pec- 
cavitjob  Ubiisfuis ,  neque  (lultum  aliquidlo- 
cutusejl  contu  Deum,  Inhoc  miferabili  & 
virtuofo  ftatuvenerunt  ejus  amici  ipfum 
inviluri  &  confolaturi.  Amici  erant  nu- 
mero  tres ,  omnes  Principes  omnes  fapi- 
entes,  &cum  Job  arSamomnes  neceffi- 
tuditiem  teftabantur.  Pnmo  feptendio 
muti ,  poftmodum  locuti,  &  multum  lo- 
cuti.  Quid  ver6  Job  cum  fatisevenitami- 
cis?  hoc  ,  quod  diabolus  omni  fuarum 
tentationum  vi  efficere  nequivit.  Fece- 
runt  illum  infle<aere  conftantiam,  patien- 
tiam  9  voluntatis  fuae  cum  <hviua  confor- 
jnitatem»  imoipfam  perdere  coulcien- 
liam ;  fic  eura  argumentando  aggreffi  , 
^ifputando  &  opponendo  repreheuden- 
tes,  ut  Job  defierit  eiTe  Job  ;  non  folum 
yitae  &  fortunaefuatmaledicens ,  veriim 
etiara  refpe&udivinae  juftiriae  &  provi- 
dentiae,  multa  fapiente  hidigna,  &ifan- 
fti  hominis  pietate  protuleritalienaj  quo- 
rumergo  a  Deo  fuit  reprehenfus  :  quae 

lob.A.%.  J0*3  poftmodum  confcflus,  exdoloris 
magtutucune  poenkentiam  egit  opertus 
*  cinere :  injipienter  locutus  fum  ,  idcino  ipfe 
me  reprehendo ,  &  agopcenitentiam  infavilia 
&  cinen.  Ecce^  quim  obfcuratum ,  ex 
manibus  hominum  exiit  patientias  Ipecu- 
lum :  poftquam  e  teutationibus dasmonis, 
Vi&or,  gloriofus  &  triumphans  exiiflet 
Diabolus  ,-erat  diabolus&inimicus  j  ho- 
mineserantamici,  fed  homines:  &  fuffe- 
cit  fuifle  homines,  ad  tentandum  Jobum 
fortius  ,  quam  diabolus.  Tentamenta 
diaboli ,  illi  fuerunt  corona  :  amicorum 
confolationes  non  tantummodo  fuerunt 
tentamenta ,  fed  &  ruinae.  Quod  fi  hoc 
faciunt  amici,  literati,  honoris  Dei  & 
fuae  animas  zelotes  (  quales  erant  illi )  in 
fuis  illum  miferiis  confolatum  venien- 


R  M  0 

tes :  Quid  facient  amici  perditi  &  fatui» 
non  vos,  fed  iemeciplos  qu_  rentes,majo- 
ris  veftram  fortunam  facientes  quam  aui. 
mam,&  qui  de  illa  tam  exiguani,  quam  de 
propria  curamgerunt/ 

Reftutne  prascerea  adhuc  homo  ,  i 
quo  oporteat  caven  ?  reftat.  Tentato- 
rum  omnium  maximus.  Etquisifte? 
Quilibet  ipfe  fibi.  Homo ,  a  quo  nobis 
maxime  cavendum  eft ,  fum  Ego  &  Vos: 
mihiame,  vobis  a  vobis;  Unufquifque  Jacob.i, 
tentuturaconcufifcentiafuaabJlraclus&iUe-  v,  14, 
£tus.  Sciris  (inquitfancius  Jacobus)  quis 
vostentet?  quis  labi  faciat  ?  vos,  vos: 
quilibet  feipfum  ,  unufquifque  tentatur. 
Nos  velut  filri  Evae  femper  dicimus , 
Serpens  me  decepit  j  Teutavit  me  diabo- 
lus,  decepit  me  diabolus  :  .&  vos  eftis 
qui  vos  tentatis  &  decipitis :  quia  decipi 
amatis.  Vefter  diabolus  eftis  vos  ,vefter 
appetitus,  veftra  vanitas,  ambitio ,  veftra 
Dei,  ooeli ,  infernij ,  auimxque  obUvio. 
Attendite  vos  a  vobis,  fi  tuti  efle  vultis. 

Deuspofuit  Adamum  in  terreftri  Pa- 
jadifo  jipfumquein  locotam  amoeuo  de" 
liciifque  afHuenti  pofitum  fuifle  puta- 
mus ,  ut  iis  fe  rantum  oble£iaudo  qua.fi 
ingurgitaret,  omni  alia  follicitudiae  fe- 
mota.  Sed eccequid  dicit  Scriptura?  fo-  Gen.%, 
fuit  eum  in  Paradifo  voluptatis ,  ut  operaretur  y.  If« 
&  cufiodiretillum.  Hocultimum  verbum 
femper  ferio  expendi  :  Ut  cuflodiretiUum. 
Interrogo,  a  quonam,  Adamo  cuftodien- 
dus  erat  Paradifus  ?  ab  animalibus  ?  Non : 
omnia  illi  fubdita  parebant.  Ab  homi- 
nibus?  Non  :  nam  non  erant  homi- 
nes.  Si  igitur  cuftodire  non  habebat 
ab  hominibus ,  nec  animalibus  ,  a  quo- 
uam  igitur?  a  lemetipfo.  Caveat  fibi 
Adam  ab  Adam :  &  cuftodiet  Paradifum. 
Es  homo  ?  ab  hoc  homine  te  cuftodi .: 


,  Ik  Sabbathum  Post  Dom.  Tertiam  Qjtadkag 
t.T*&do*ao  te^C1P.iet:  ab  hu>  com«nife«ti«ccufirunthcMi,inM  Subc? 


jus  voiuntate,qua  te  prodet :  ab  oculis,ab 
auribus,  cuncWqueejus  fenbbus,quibus 
tetradet,  caveto.  David  cuftodivit  fe  a 
Saule  ;  &lapfuseft,  quianon  cuftodivit 
fe  a  Davide.  Samfou  cuftodivit  fe  a  Phi 


literhicargumentaturS.Auguftinus.Mu- 
lier  illa  abaccufatoribus  fe  iiberam  cer- 
nes,a  Chnfto  fugere  debuiffe  videtur.  Ra- 
tio  patet  :  Chriftus  euim  in  fua  leutentia 
pronuntiaverat,  quod  qui  peccatum  non  ■ 


f*«  :  fcquepcrd^qmanon^  U^^s^&^  ^ 
Wonecavit.DavidfibiaDavidc:^  re,  H^Uto&jESffi 


Samfone  fibi  caveatSamfbn  ;  quilibet  fi 
bi  caveat  a  femctipfo.  Ab  ommbus  no- 
bis  ca\  endum  eft  homiuibus ,  quia  otnnes 
-teutant:  !edab  hochominemaxinie,cuia 
maximuj  efttenrator.  ProptereaS.  Au- 
?  guiiinus  V©lutfaiiausj?d6aus&  expertus 
*  inquiebat  zl/fcrrt  teDeus  a  teitf0.  Chriftus 
ffc  hodie  ^  tentatonbtis  liberavit  hjiniui- 
bus :  fed  hi  a  femet  non  liberarunt  feipfoss 
yenientes  enim  ad  tenrandum ,  tentatioue 
jarn  erant  pra:occupati  ;  vementes  ad 
Chriftum  illaqueandum  ,  erant  laqueo 
comprchenfi.  Et  fibi ,  &  Chriftohomi- 
nes:  &  hinc  contra  fe  &  Chnftum  tenta- 
toresj  Tentantes  eum. 

§.  VII. 

NEmomihiinficias  irepoterit,  hanc 
doilrinam  veram  eiTe  &certam:fed 
videor  nihilominus  mihi  ipfe  inficiari  non 
pofle,cffe  tetricam ,  &  omnis  folatii  ex- 
pertem.  Homo  eft  animal  fociale,in  quo 
a  brutis  difcernimur  :  &cum  homo  ne- 
ceiie  habeatcum  hominibus  converfari, 
duriflimum  videtur  ab  omuibus  fibi  ca- 
vere.  Non  ergo  ullus  erithomo  ,  cum 
quoaliusfinetimore  ,  fine  periculo,& 
cautelae  necefficate  agere  poffit  ?  Imo  ve- 
ro.  Et  quis  ifte  ?  Homo  ille,  quem  hodie 
tentatum  accelserehomiues:  homoille, 
qui  fimul  Deus  eft  &  homo :  homo  ille^ 
in  quo  iolo  refugmm  &  remedjum  mife* 
iabilis  illa  niuliercula  inycnit,  quamuon 


terat :,  qui  folus  peccato  carebat; fed  quia 
ille  folus  peccato  vacabat ,  a  tali  homine 
m  nontimuit :  fcpropceridipfum  huic 
iolum  hom1nihdere&  confi  lere  debe- 
bat.  Chnftus  iu  iua  fentenria  feipfum  cX- 
ceperat    diceus  :       fine  peuato  eft  ve^ 

/?^:ideft,quiexvobisnonhabetpee- 
otum,  lapuiesjaciat  Non  dix.t,  qui,ab- 

Tolute  fedquiveft.um^utfeex^ret 
Trt  T"lbuS  homillib^  eft  excertus : 
&  Chnftum  carere  peccat0jerat  maxima 
iecuntaspeccatricis. 

In  hoc  cafu ,  duae  in  Chrifto  concurre- 
runc  conditiones  ad  compatiendum  & 
iliimifene  mifericordiam  exhibendum; 
Pnma  &  univerfaliserac,  exemptum  efte 
apeccato:  cum in illofolo  venficeturil* 
lud,  Qut  fine  peccato  eft  veftmm  j  fecuuda  & 
pamcularis ,  hac  occafione  tentatumeffe 
ab  hovnmbusjentanteseum.  Vcluttenta- 
tus  non  poterat  non  compati :  tanquam  % 
peccato  liber&immunis  ,  non  poterat 
noncondonare.  Tentatioipfum  comua- 
nentem :  Jcimmunitasapeccatofadebat  " 
miiericordem.  Totum  illud  S.Paulus  M< 
rabiliteraiTeruitdeChnftodicens  :Z 

pmtn^mnatt^noftris,  tentatumpir  omnia  p.iS.  & 
rofimlnuAtmabfaepeuato :  adeammerg0  J% 
mmf  dum  adjhronum  gutim  miferkordia 
confauanm.Smguh  notate  verba.&  fpecL 
a-iterilla  j  tentatumk ahrqUe peicato.Tm. 
qua  tentatu^non  porcrat  nOU  cymp  ^ 


i?4  S  E 

non  popt  compati  j  tanquam  a  peccatoliber 
&  imtn\ims3abfqua peccato:i\on  poterat  nou 
cffemifericors  ,  AdcamMergocumfiduiia, 
ut  mifericordim  confequamur.  In  veritate 
hujus  Ergo ,  S.  Pauli ,  tota  confifiit  fiducia 
delinquentis :  ideoque  fugere  noluit,quali 
Chrifti  fententiam  iuterpretando  diceret, 
fi  folus  immunis  a  pcccatolapidesinme 
jacere  debeat ,  nemo  audet  praster  ipfum. 
Pharifasi,  non  ,  quia  peecaturnrubent : 
Chriftus  fimiliter  non  ,  quia  non  habet 
peccatum  ;  qui  uon  habet  peccatum  lapi- 
des  non  mittat.  Sic  fuit,  &  fic  illud  Chri- 
Joan.  8.   ftus  dixit,Nf  »10  te  condemnavit  mulier?neque 
v.  11.      eg0  te  condemnabo.   Illi  te  condemuarunt , 
quia  peccatum  habebant:Ego  te  condem- 
nabo,quia  non  habeo.  Ecce,quarehicho- 
mo  ficabomnibus  aliis  hominibus  diftat. 
Homineshabentespeccata  ,  tentabant, 
accufabant,perfequebantur  :  Homo  pec- 
cato  carens,  excufabat,  defendebat,  com- 
patiebatur,  remittebat,  &  abfolvebat :  & 
hocmodo  condemnavit  peccatum  utab- 
folveret  peccatricem,  Vade, &noliamplius 
peccare, 

Claudamus  Auditores  mei.  Qyoniam 
homines  pejores  funt  tentatoresquam  dx- 
moues.-cuftodiamus  nos  ab  hominibus.  Et 
<juia  inter  reliquos  homines  non  datur  ho- 
moaliuscuifiderepoffimus  >  nifihomo 
ifte  qui  fimul  Deus  eft:de  homine  hoc  tra- 
ftemus  folummodo,&  cum  eo  familiarif- 
fime  agamus.  Omnis  felicitas  tam  mifera- 
bilis  creaturas  conftitit  in  adduflione  ad 
talem  hominem  &  prima  ipfi  collata  gra- 
tia,fuit ,  quod  ab  aliis  hominibus  illam  li- 
berarit.  Ad  quid  putatis  Deum  fa£tum  ho- 
minem  ?  non  ob  redimendos  tantum  ho- 
mines  ,  fed  ut  hominem  haberent  homi- 
Bes,cui  tuto  fidere  ,  ad  quem  confugerej 
&  quocum  fiue  timore  &  cautela:  necdfi- 


R  M  O 

tate  fecure  agere  poffent.  In  hoc  foloho- 

mineiuveuitur  veraamicicu:iu  hocfoium 
homineinveuiturverumremedium.  Et 
nos  quaerimus  ,  &  acquirere  laboramus  _^ 
homiues  quibus  coufidamus  ?  Maledidus  J 
homo :  quiconfiditinhomine  :  Etbenedi£tus 
homo ,  qui  ln  hoc  homine  confidit j  &  iu 
hoc  homine  folum :  folufque  cum  hoc  fo- 
lo,de  utilibusad  faluteai  tra£tat.  Hoc  uni- 
cum  vcbifcum  domum  afferte  pun£tum : 
nec  alium  fermonis  mei  requiro  fru&um. 

Egreffis  jam  illis  homuiibus  malis(fu£- 
ficiebat  autem  effe  homines  quamvis  non 
tam  mali)inquit  Evangelifta,  quod  Chri- 
ftusremanfitfolus^&felixjam  peccatrix 
ftans  ante  illum :  Eemanfftjeps  folus:&  mu-  ]oan.  5. 
lier  in  mediojians.  Haechujus  animae  fuit  V.  ?. 
maxima  felicitas :  hxc  optima  hujus  diei 
hora  :  modicumilludtempus  ,  quofola 
cum  folo  Chriftoegit.  Breviffimo  ifto 
fpatio,prieterito  remedium  invenit  &  fu- 
turo.  Prseterito:  Neque  ego  te  condcmnabo. 
Futuro:  No/i  amplius peccare.  Proinde  cum 
tantam  nobis  diei  partem  furripiant  ho- 
mines,accipiamus  fingulis  diebus  tempo- 
ris  breve  fpatium  ,  quo  noftra  animafe 
cum  Deo  &  fecum  recolligatjut  fola  agat 
cum  Chrifto  &  ifto  homine.  O  G  fic  face- 
remus ,  quam  vere  nos  ad  illum  converte- 
remus/ 

Veniens  Chriftus  ad  fontem  Sichar: 
mandavit  omuibus  Difcipulis,ut  ingrede- 
rentur  civitatem  empturi  vi&ui  neceffa- 
riarerat  enim  (inquit  Evangelifta)  tempus  Joan.  4» 
prandii  ,  quoadvenientem  Samaritanam  v.  7. 
convertic.  Revertentibus  Apoftolis  & 
quod  emerant  apponentibus  ,  comedere 
recufavit.  Locus  hic  duo continet  notabi- 
lia  dubia.  Primum :  quare  Chriftus  omnes 
difripulosincivitatemjuifitabire  ,  cum 
unus  neceffariis  afferendis  fuffecerit  ?  Se- 

cuudum: 


In  £abbathum  Post  Dom. 
cundum :  G  illos  miferit  empturos  cibum, 
hique  allatum  appofuerint:,&  prandii  eiTet 
tempus,  quare  non  comederit  ?  Primo  , 
non  comedit,qjiia  jam  coifrederat  j  Gc  fuf- 
picati  hiere  Difcipuli ,  invicem  dicentes: 
Nunquid  attulit  ei  aliquii  manducarel.kd  non 
intellexerunt  ipfam  Samaritatiam  eile, 
qua;  defideratum  ei  attuleratcibum.  Illa 
anima  converfa  nou  folum  fapidiffimum 
Chrifto  fuitedulium,fed  &pretiofiffimu 
optimumquebellarium,  quodipfum  cce- 
lum,nedum  terraipfi  potuiffet  mlniftrare. 
Simile  huic  illi  appofuit  ccelum  hodie  in 
conyerfione  hujus  peccatricis.Notate.Su- 
peratis  in  deferto  diaboli  tentamentis ,  vi- 
cllori  Chrifto  ex  bellariis  terreftsibus  Cce- 
Ium  apparavitepulum.-aft  hodie,  quia  ten- 
tamenta  fuere  graviora ,  majores  tentato- 
res,  laboriofiorque  vi&oria.-majus  Gmili- 
ter  &  pra;ftantius  fuit  Epulum.  Ibi  Chri- 
fto  tentationesdxmonis  fuperanti,  Angeli 
Matth.q.  e^"cas  miniftrarunt  corporales ,  &eeceAn- 
KU*      £eli  mi"ipal>ant  ei :  vi&is  ver6  tentamentis 
hominum  ,  h«ec  converfa  ipfum  lautius 
fua  refecitanima:  quas  ipfigratiffimum  & 
pretiofiffimum  fuit  ferculum  ,  quod  foli 
homines  &non  Angeli  poterant  appara- 
re.Hanc  ob  caufam  dixir  fe  comedifle. 

Ratio  ver6,cur  non  aliquos,  fed  omnes 
adcivitatemamandaritApoftolos  ,  fuit, 
qnia  ibidem  Samaritanam  convertere  in- 
tendebat  :  &  ut  anima  ad  Chriftum  vere 
convertatur,  oportet  efle  folitarios,  Chri- 
Itusfoluscum  anima  fola  :  &viceverfa, 
anima  fola,cum  Chrifto  folo :  Remanfitje- 
fwfolus,&  mulkr  in  medio Jlans-.Jefas  &  ani- 


Terti  AM  QLUADRAGEJ.  ip 
ma  foli.  Hxc  eft  iolitudo,quam  Deus  de- 
fiderat  ad  loquendum  anima:  &  cordi. 
Dueameaminfolitudimm  ,  &loquarad  cor  ofee  z. 
ejus,  Non  eft  folitudo  eremorum  fi ve  de-  v.  14, 
fertorum  :  fed  in  qua  anima  fola  cum  folo 
Jefu  agit.  In  hac  folitudine  fola  loquitur 
cum  folo:fola  aufcultat  folum.  In  hac,fola 
foh  fuasaperit  miferias,  eariimque  poftu- 
lat  &obtmet  remedium  :  im6  fine  prece, 
filentio  tantum  &  humili  culparum  fua- 
rum  confeffioneimpetrat :  ficuti  folitarias 
huic  evenit  peccatrici. 

Agedum  Chriftiani,faciamus  ita ;  Chri- 
fti  adeo  hoc  defidcrautis,  &  auimarum  no- 
itrarum  periclitantiumfuique  oblitarum 
agamus  amore.  Nou  dico,ut  reliao  mun- 
do  corporaliter  petatiseremum  ;  fedtan- 
tum  dico ,  ut  in  ipfo  mundo  vobis  faciatis 
eremuro,  aliquid  indies  temporis,folitarie 
cumfolo  agendi  Chrifto  ,  fe  ligeudo  ,  & 
videbitis  ejus  fruauro.  Ibi  homo  Dei  re- 
cordabkur  &  fui :  ibi  peccatorum  &  pra>  „ 
tentas  tranfafta;  vita:  fit  rememoratio & 
in  futurum  ageuda;  difpofitio ;  ibi  non  re- 
verfuriinmemoriamvocanturauni  ,  ibi 
nunquam  finienda  expenditur  aternitasj 
Ibi  Chriftus  anima:,&  ipfa  fibi  dicit  unum; 
Nunquamamplius,  refolutumvaIde&  fir- 
vaum,Noliampliuspeccare.  Ibi  deniqueilla 
tam  dubia  fupremi  Judicis  aflecuratur 
fententia  ;  Ncqueegote  condemnabo.  Uxc 
abfolutionum  eftabfolutio:ha:c  indulgen- 
tiarum  indulgentia  :  hax  gratiarum  eft 
gratia:  finequainfallibilis  eftinfer- 
nus,  &  cum  qua  gloria  eft 
certa,  Amen, 


SERMO 


mwmmmmmmmmmmmm 

S  E  R  M  O 


D  E 


Lachrymis  San&i  P  E  T  R I  > 

Habitus  Ulyflipponae  irt  Ecclelia  Cathedrali 
Fer^a  SecundaHebdomadx  Sancfta  1669. 

CaMavit  Calhis ,  d  converfus  Dominus  refpexit  Vetrum>  ?3 
egreffusforas flevit  amare.  Luc.  2.2.  v.  62. 


Uts  Concionatorura , 


y  hodierua  die  ,  non  ca- 
peiTat  animum  &  fidu- 


%Utth, 
Z6,  V.14 


ciam ,  de  convei  fione 
loquendi  peccato:  um? 
1%*^**  qois  veftrum  Audito- 
res  Chriftiani ,  prafenti  hoia  me  non  auf- 
cukabit  cum  defiderio  &  propofito  fua 
pec-cata  deflendi  ?  In  ccena  Bethanix, 
necnon  in  ultimaccena  Agni  (  qtia  utra- 
que  occafione  Chriftus  fuos  Difcipulos 
ukimo  habebat  congregatos  (  feptem 
Vicibus  judam  allocwtus  ,  ad  paeuiten- 
tiam  &  refipifcentiam  fuit  adhortatus  ; 
ad  hoc  ufus  veibis  omni  amore  ,  fuavi- 
tate  ,  &  commiferatione  redundantibus; 
aliis  etiam  terrore  plenis  ,  &  fortaflis 
ade6  tremendis  &  penetrativis  ,  ut  piiffi- 
mus  Dominus  nunquam  his  fimilia  fue- 
rit  locutus.  V&  homini  illi ,  per  qucm  Vilius 
thominis  tradetur  :■  bonumerM  ei.fi  natusnon 
'  fuifftkmoille ;  quibus  licetauditis,  Judas 
mnilominusimmotuspermanfit  :  fiqui- 
dem  necamorofisverbisemollitus ,  nec 
compaflivis  contritus  ,  nec  terribilibus 
compunclus;  obcturatus  &  marpefia  caute 
immobilior  gerfevesavit# 


Ipfa  PafFonis  nofte  S.  Petrus  Chri- 
ftum  ur.a ,  altcra  ,  Si.  tertia  vice  negavit  5 
&  ad  ulTimam  negationem  mox  gallus 
cantavit,  &  fiatimgallus  eantavit  j  eodem-  Luc*  l°* 
queaioinencoS,  Petrus  contritus  &  con-  v*  *7« 
vei  fus  ex  Caiphas  atrio  exivit ,  &egreffus  Luc*  2*9 
flevit  amare  ;  Notabiiis  cafus  !  Chnftus  v> 
fepties  Ioquatur  Juda:  ,  fedfruftra,  nec 
coniequente  converlionis  fru&u  :  cantet 
verogaliusfemel  ,  &  mox  convertatur 
Petrus?fic.  Quiatantum  refert  Chriftum 
videre  ;  vel  non  videre.  Chriftus  refpexil  \bUem 
Vetrum  ;  Judam  non  rcfpexit.  Chrifto  £r« 
quempiam  refpiciente  ,  irrationalis  unius 
galli  vox  adconvertendumfufficit  :  ipfo 
vero  non  refpiciente  ,  aut  oculos  aver- 
tente  ,  necfeptemipfiufmetChriftivo- 
ces  &  fermories  converfioni  fufficisnt. 
Nontfi  fuffuiensConcionatoris  vox  ,  nifi  M-  S.Cregt 
fit  fimul  Chrifii  in  peccatorem  refn^us ,  gra- 
viter  in  hoc  cafudixit  S.  Gregorius  Pa- 
pa  :  Praedicatori  funt  tantunimodo  ver- 
ba  :  ab  oculis  vero  Chrifti  tota  depen- 
det  efficaeia.    Et  fi  hodie  Chrifti  ocd' 
los  habemus  tampropitios  ,  quisqua?* 
fo  Pracdicatorum  tara  defes ,  quifve  Au- 
slitOrum  erit  tam  durus ,  od  non  magnos 

%«r#f 


De  Lachrymis  S,  Petri.  j^i 
fperet  fru&j»  k  effeaus  a  clamore  fux  clefia  primum  intulit  iaum  in  die  la- 
vocis  ?  Doiniue ,  Oculi  tui  funt ;  ex  qui-  chrymarum  S.  Mari*  Magdalense ,  fed  h 
bus  oculos  noitros  opottet  haunre  la-  petris  nullaseticuttaquas  ♦  hocl.e  iufe.-t 
eh-y;nas.Nooiliil]  nxortu3  quxuaquam  lecundum  in  die  lachry.narum  S.  Petri, 
in  hoc  mundo  fcaturieruut  Iachryraae,  &  in  die  quo  tam  copioie&  amare  flevit 
fuere  lllx  S.  Petri  ;  iiqaidem  ex  ocuiis  Petrus,quomodo  non  aquas  dabunt  Pe- 
Cntiiii  fu  mi  tr^xere  originem.  In  oculis  tr*  ?  ied  hi  nou  funt  i&us  ifti  ;  in  quibus 
Cririiti  nat.e,  ex  oculis  S.  Petn  emaua-  fiduciam  pono.  Idus  tuorum  oculorum 
fuat:  in  oculis  Chnfti ,  quaudo  vidit:  Domine,  qui  eduxerunt  rjvulos  ex  ocu- 
tefpextt  Vetrum  :  ex  oculis  Petri :  quando  lis  Petri,  funtilli ,  quioculorum  noftro- 
nevit,  llevit  amare.  Hodih ,  lacrymarum  rum  duritiem  emollire  fufficiunt.  Per 
rivuh  fuerunt  hchrymae  S.  Petri  :  fed  lachrymas  ejus  Virginis,  quae  nihil  di- 
eorumfontesfueruntoculiChrifti.Olim  luendum  habuit  ,  iargire  nob*s  hodie 
in  Nilo  animadverfae  funt  exundationes ,  lachrymarum  abundantiam  :  quibus  mul- 
quarumongo  ignorabatur;  tales  hodie  tiplicianoftrapeccatadignedeploremus; 
duoRivuhaut  Nili  erant  in  oculis  la-  porrocum  ipfa  folumfleverit  pro  nobis, 
cnryrnanus  Petri  v  origo  erat  occulta,  fcpropter  nos :  ejuspietas  nobis  iftam 
quia  fons  in  Chnfti  Iatebat  oculis :  exun-  gratiam  a  benigniffimis  tuis  oculis  im- 
dstionesvero  manifeifce,  quia  de  oculis  petret.  Ave  Maria.) 
S.  Petri  erumpebant.  Pro  diluvio  uni-  §.  H. 

Gen.  %    verfaIj( inqu"  ^cer  Textus )  Aperufunt  Egreffm  forh,jkvit  amayh 

Vi  tu       cataraZ*  caelt  ;  ruptt  funt  fontes  abjfi.  Ita  T  7 Alde  notabilis  cteatura  funt  oculi 
quoque  pro  hoc  diluvio  (  cui  fi  totus    V  humani  :  natura:  inftrumentum  ad- 
mundus  immergeretur ,  feiix  fane  emer-  mirabile,  &  prodigiofum  artificium  Pro 
ger^apertefunt  cataraa*  cceli,  fcili-  videnti* !  Hi funt  primia origo culp* :  & 
cei?  °c"h  Cnnftl     ruP»  ^nt  fontes  ab-  primus  fons  gratix.  Oculi ,  binae  in  ca- 
y\\h  laIicet3ocuIi  A.Petri.  Hoc  modoim-  vernis  latentes  funt  viperas,  quibus  ten- 
menlum  llludinundavit  diluv>!ito;in  quo  tatio  propinat  venenum  :  contritio  vertV 
poit  naufragiu  falvatus  eft  optimus  Noe.  theriacam.  Oculi,  bin*  funt  fagitt*, qui- 
Haec  eitillatnftis  &  gloriofa  repras-  busdiabolusarmaturadnosvulnerandum 
ientatio,  quaEcclefia  hodie  feliciter  in-  &  perdendum  :  &  funtduofcuta,  quibus 
cipit  unam  feptimanam  vel  hebdoma-  nos  Deus  protegit,  Isfofque  reparat  ad 
dam  ,  qux  oeberet  efle  tam  fanda  in  falutem.  Cundi  fenfushominum  unum 
compundione,  qiiam  fan&i  eftin  nomi-  duntaxathabentofficium,  excepris  ocu- 
ne,  In  delerto  ,  deficiente  aqua  populo  lis,  qui  funguntur  duobus.  Auditus  audir, 
Iiraehtico,  qui  erat  figura  noftri,  Moy-  guftusguftat,olfaaus  olfacit,  taftus  pal- 
iesacc^densPetramfemeipercuffit  vir-  pat,  foli  oculi  binis  gaudent  funaioni- 
ga,&non  exivitaquarperculTabis,  lar-  bus  :quxfuntvidere  &  flere.  Harcfunt 
gifiimos  emifitrivos,  Egreffk  funt  Aqua  duo  noflri  fermonis  Poli. 
l*rg®m*.  Q.u*nam  eft  hxc  duriffima      Nullus  erit  { fi  fapit )  qui  fcire  non  d"e- 
mtag  Qifi  e0f  ffigumj  tX  veftruml  gc-  &Jgref ,  cumalura  in  uno  eodemquein- 

|  ftrn- 


i?S  s 

ftrumentolachryraas  ftvifum  conjunxe- 
rit,&in  eadem  potentia,flendi  tciucet  & 
videudi  officium  combinarit.  Videre,eft 
a£io  jucundiflima  :  flere  vero  triftiffima. 
Sine  vifu,tefte  Tobia,  uon  eft  gaudium  } 
fob.  f .  Qttaie  gaudium  Mi  erit,qui  in  tenebru  fedeo, 
V.  u.  &  iumen  caii  n0n  video  ?  fiquidem  oble&a- 
tnentorum  omnium  maximum  eft  vifus ; 
Fletus  econtra  eftdiftillatio  doloris,  ani- 
mx  fanguis,atra  bilis  cordis,  fel  vitx,&  li- 
qmdum  fentimenti.  Ut  quid  igitur  natu- 
ra  duos  tara  contrarios  fibi  effe&usin 


*    M  O 

dentur ,  Undenam  iuamhabuere  fcaturi- 
ginem?  Ex  unavifione ,  Vidit  multer  lig~  Gew.J, 
rtum  quod  ejfet  bonum  ad  vefcendum  j  vidit  v.tf. 
Eva  pomum  vetitum  j  &  quemadmo- 
dum  liia  viho  fuit  caufa  origiualis  culpae , 
ita  quoque  fuit  principium  &  fcaturigo 
lachrymarum  omnium  quas  fundimus  , 
etiam  dum  nafcimur.  Interrogent  nunc 
Theologi  ,  fi  homoin  juftitia  originali 
in  qua  fuit  conditus  perfeverafTet,forent- 
ne  lachrymae  in  mundo  ?  nec  lachry- 
rax  ,  neclachryma  vel  uuicaforet:  ne- 


ffdtn. 
41.P.4. 


oculis  coniuuxit,  fcilicet,  videre  &  flere?  que  flendo  mundum  ingrederemur  ,  nec 

Ratio  &  experientia  hoc  docet.    Natura  lachrymantes  in  eo  viveremus,  nec  ex  eo 

coniunxitvHum&lachrymas  ,  quiala-  emigrantes  deploraremur  :  infauftiffi- 

chrymaifuntconfequentiavifus:  provi-  mus  ille  Evae  vifus  ,  Paradifum  deliaa- 

deutiacouiunxitfletum&vifum  r  nam  rum  convertit  in  vallem  lachrymarum  5 

vifus  eft  coufequentia  fletus.Scitifne  qua-  quem  merito  deflemus  omnes.  Sed  quod- 

refleantoculi?Qui*vident.  FlevitDa-  namde  hoc  conceptu  ferent  judicium  , 

vid  cunciis  diebus  vit*  fu« ,  &  Aevit  tam  qui  hodi«  &  hac  die  conficiunt  lachry- 

indefiuenter  :  utlachrymae  viderentur  marum panegyricum  ?  Dicent,  Deum 

aiimentum  ipfius  vit*.    Vutrunt  mthi  /4-  tanti  facere  fufas  pro  peccans  kchrymas. 


dirymt,  me& panes  die  ac  nocle.  Et  quare  Da- 
z.Rfg.U.  vid  tam  iuceffanterflevit?quiavidit :  Vi- 
V»z,      dit  mulierem.  Flevit  Sichem,flevit  Jacob, 
flevit  Samfon :  uuus  Priuceps  ,  alter  Pa- 
ftor ,  ifte  Miles :  &  quare  hi  homines  for- 
tuua  tam  inaequales,hoc  tnbutum  lachry- 
marum  folverunt  tam  aequahter  ?  Quia 
viderunt  ;  Sichem  vidit  Dinam ,  Jacob 
Richelem ,  SamfouDalilam.  Fleverunt 
quoque  qui  fuis  lachrymis  auxerunt  aquas 
diluvii  :  &  quare  fleverunt  ?  Quiafub 
nomine  Filiorum  Dei,  viderunt  illas  qua: 
Gen.  6.    vocantur  filise  hominum  :   Vfdentes  filii 
V.2.,       Dei  filias  hominum.  Sed  quorfum  exempla 
hxc  particularia,in  tam  commuui  &  uni- 
veriali  oculorum  caufa  ?  quotquot  la- 
chryrn*  funt  profufae ,  quotquot  profun- 


quod  lapfum  &  peccatum  Adx  ideo  per- 
miferit,  ut  folummodo  peccatores  flen- 
tescerneret.  Diccnt  ,  Deumexparte 
fua  permififle  peccatum  ,  ut  homines  , 
hominem  Deum  fuum  fanguinem  pto- 
fundere  cernerent  :  &  ex  parte  noftra  , 
utDeusnos  lachrymas  fundere  videret. 
Sed  non  eft  mea  intentio  talia  dicere, 
Quid  refert  fimilibus  diebus  multum  lau- 
darelachrymas,  fi  oculi  maneant  ficci  > 
Optimumlachrymarum  elogium,efteas 
fundere. 

Flevit  Eva,quia  vidit :  flemus  nos  ejus 
filii  quia  videmus :  veruntamen  ego  non 
miror  noftros  oculos  flere,quia  vident  : 
fed  eorundem  ftupiditatemsquod  videant, 
ut  plorent,  fatis  admirari  nequeo.  Oculi 


duntur  &  ad  finemufque  muiidi  profun-  ratioaalesfieat  folummodd  ;  K  u  ratio 

uit 


SABBATHUM  PdST  DoM,  TERTIAM  Qt!ADRAGE&  jg 

nisefFeaus  eft  flere  quia  viderunt :  major  fletu,  unius  exiftendo  confequens,  &  al 
iufauiadari nequit quam  videre  ut plore-  terius antecedens  j  Ex  Vifu  fequitur pec 


mus.  Spiritus  Sanftus  gtaviter  de  noftris 
Ecclef.$i.  conquericur  oculis:  nequius oculo quid  cre- 
V.if.      atumefi  ?  In  univerlis  creatis,nihil  perni- 
ciofius  &  perverfius  oculis  invenitur.  Et 
quare  ?  quia  cales  funt  ( tefte  Spiritu  San- 
Ibid*       fto  )  ut  videanc  quod  ploreut  :  ab  omni 
facie  fua  laihrymabitur3  cum  viderit.  Ex  una 
parte  in  alteram  oculos  convertimus  , 
tnoxque  flere  incipimus  j  quia  videre 
pr*fumpfimus.  Agedumoculicceci,  ir- 
rationabiles,  iuimici  domeftici,  fi  curiofi 


S  •  

catum ,  ex  peccato  fletus :  &  hinc  fletus 
eft  confequentiavifiis.  Prasvaricatisjam 
&  in  peccatum  lapfis  Adamo  &  Eva ,  iu- 
quit  textus ,  amborum  oculos  fuiffe  aper- 
tostaperti  funt  oculi  amborum.  Qyasro,  ante  Qen.  t, 
iftam  horam  habebantne  Adam  &  Eva  v,7l 
oculoaapertos  ?  omnino  :  viderunt  enim 
Paradifum ,  viderunt  ferpentem  ,  vide* 
runt  arborem,pomum,  feipfos  cajteraque 
omnia  viderunt ;  Si  erg6  viderunt  aper- 
tis  oculis  ,  ut  quid  textus  dicit,  quod  mo- 


tasveitralachrymiscaftigatur,  fividetis  do  amborum  oculi  funt  aperti"?  apertl 
utpioretis,fifletisquiavidiftis,  utquid  funt  adflendum  ,  fiquidem  e6  ufque  non 


ergo  videtis  ?  EftuepoiTibilequod  flere 
Vos  oporteat  quia  vidiftis ,  &  videatis  ut 
fleatis?  lacfaymabitur  cumviderit ,  ficeft. 
Tales  funt  noftri  oculi,flent  quia  vident : 
&  yidenc  ut  fleanc  Flecus  miferabilis  fi- 
niseftvifus  :  &  vifus  trifte  principium 
fletus.  Lachrymatusefthodie  S.Petrus, 


fle verunt  j  Aperti funt  ocuti3ad  quod  ante  non  Atmflw 
patebant  dicitS.  Auguft.  Deus  creavit  o*  * 
culos  humanos  cum  feneftris,  vifus^per» 
tis,fletusver6,claufis  :  videndo  pecca- 
runt,  &  peccatum  per  vifus  feneftras  in- 
grefliim,per  portas  fletus  exivit.  Hx  bi- 
nx  oculorum  feneftrasapercaefunt,  aperti 


ttquidemtamamare,  uti  ftatim  videbi-  funt  oculi  amborum  :  Pecdrunt  quia  vide 


mus  :  &  qua;nam  iftarum  lachryma- 
rum  fuit  fcaturigo  ?  Vifus.  In  tragi- 
cailla  Paflionis  Chriftino&e  ,  S.Pe- 
trus  Caiphae  Poiirificis  atrium  fuic  in- 
greflus  ,  nec  alia  intentione  aut  fine 
quam  ut  videret  Vt  videret  finem. 
Age  Petre  ingredieris  ad  videndum  , 
ergoegredierisadflendum  :  voluifti  vi- 
derefinem  ?  Videbisfinem  vifus:  Bgrejfus 
flevit  amare. 

§.  III. 


runt  :  fleverunt  quia  peccaiunt.  Oculi 
luerunr  quod  oculi  fecerunt,juftum  quip- 
pe  erat  ut  iu  oculis  exequeretur  pcena  , 
cumoculi  deli&i  &peccati  fuerint  occa- 
flo  &  caufa, 

Dicetis  forfan  mihi  :  h  Eva  quidem 
ejufque  peccato  locum  habuifle  hanc 
confequentiam ,  feciis  ver6  in  nobis  no- 
ftrifque  oculis  :  falcem  non  in  omnibus. 
Quod  enim  in  Eva  locum  habuerit ,  inde 
eft  ,  quod  prasvaricatio  ipfius  ingreflum 
habueritper  oculos  ,  in  nobis  vero  non  > 

J4m  j.o,  ,  a-  .  ,  ,  ,  i£em  '  licet enim quaedam peccata per 
Am  diaafufficiunt  adcognofcendum  oculos  ,  alia tamen  alia  intrant via.  Re- 
qoodfletusfit  efleausc^  confequen-  fpondeo,  inomnibusdeliais fletum  efle 
navtlus.  Sedquomodoiftafequiturcon-  confequentiam  vifus  ;  neque  aliam  hu- 
2?.  ^q«««rmediantetermino  jufce qua.ro probationem  quamipfasla- 
tetnbfli  ;  qut  fe  implxcat  cumvifu  &  chrymas,  Attcndite. 

Non 


s  E 

Non  folum  confiderattone  ,  verum 
Ctiam  admiratione  diguum  eft,  quod  in 
fatisfaaionem  pro  omuibus  dehaisDeus 
lach:ymasacceptet  »  qu*  ingens  elt  mi- 
fericordia,  fed  talis  qus  videtur  injufta. 
Quod  ocuii  luant  oculorum  piacula,quod 
luant  flendo  peccata  commifla  videndo , 
juftiflimaeftpcena  aquiflimaqueiuftitia: 
fcd  folos  oculos  omnium  reliquarum  po- 
teutiarum  ,  fenfuum  ,  totiuique  ccrporis 
membrorum  iuere  delifta,  quxnam  quas- 
foautiuftitix  aut  aequitatis  eft  ipecies  ? 
peccante  homine  per  inceffum  ,  luanc 
pedes  :  peccatum  perverfi  operis  luant 
ffianus:  deliaaoris  luat.  lingua  :  iniqua- 
rum  cogitaiiouum  peccata  luat  rnemo- 
;  temerarii  judicii  errata  luat  iiitel 
leaus :  pravorum  denique  affeauum  & 
deuderiorum   peccata  ;luat  voluntas. 
Quod  vero  mileri  miferabilefque  oculi 
iam  enumeratas  prasvaricariones  diluere 
&  fatisfaciendo  expiare  debeant ,  quae- 
iiam  jufticiae  forraa  ?  convenientiflima. 
juftum  quippe  eft  ,  ut  omnium  trans- 
grefllonum  mftrumentum  &  caufa,om- 
nem  earundem  in  fe  transferens  reatum , 
pro  oranibusluat.Legite  fcripturas,eaf- 
queevolvite  omues  (minor  enimkaio 
huic  affumpto  non  fufficit )  &  comperie- 
tis  in  omnibus  tam  Corporis  quam  Am- 
mse  deliais  complices  eiTe  oculos.  Pec- 
Thren.1.  cavitanima  :  rei  tenentur  oculi,  otulm 
V.ft.      memdepudatusefl  animam  meam.  Pecca- 
Uatib.d.  vjt  corpus:  rei  funt  oculi,  Sioculm  tuus 
V.  z).     fuerit  neqtiam,totum  corpus  tuum  tenebrojum 
mu  Uuiverlahominum  peccata,  cordis, 
Matth. if.oris,  fltoperis,  immediateex  corde  pro- 
v.  i?.      cedunt ;  de  corde  excunt  cogitationes  maU : 
'  "  eccelucpeccatacogimionum,  Homkidia> 
aaulterii,furta  i  ecce  l  iconeris.  Talfa  te~ 
fixmoniaibla^\um&:  eccehic  peccataoris 


R.  M  0 

Cve  linguae.  In  omnibus  his ,  cujufnam  ^u 
ducatum  fequitur  cor?  oculorum  :Sife-  r>  ^ 
cutum  efi  oculvs  meus  cor  meum.  Si  munda- 
na  ledUmini,  iri  cauia  funtoculi  ,  ad  va- 
iiitatcmvosfoliicitantes,rfverfeoc«/ww^  V'al'  nit 
nevideant  vanitatem.  Si  infatiabili  divi- v<  $7« 
tiarum  appetitu  vexamini  ,  hydropici 
oculi  veftri  inextinguibili  xftuant  liti: 
ntc  fatiantur  oculi  e)us  divitiis,  Si  obtene-  tcclef.  4. 
brati  animi  pertuibatione  ,  phrenetico-  v.  8. 
rummorepaffionibusexagitamini:ocu- 
li  veftrifequuntur  affeaus.  Tuibatuscft  a  ^  ^  ' 
furore  oculus  meus.  Si  fpiritu  inflammati 
vindiase  offeufam  nullateuus  remittitis , 
oculique  veftrinonnifi  iras  minalquc  fpi- 
rant,  non  parcet  eis  oculustuus.  Siaffeaio-  Deut.f. 
neprava  il;aqueatitenemini,  oculi  veftri  v.  \6. 
hos  laqueoi  texuerunt  ,  caciatur  laqueo  }uditb. 
oculorumfuorum.  Si  concupifcentiis  malis  v.  ij. 
defideriifque  pravis  &  appetitibus  sgi- 
mini ,  oculi  veftri  ea  excisaruut.  Defide-  tcckf.i. 
raruntoculi  mei :  item :  cencupifcentia  oculo-  v.  10. 
rum  fuorum.  Contemptus  aeftimabilium ,  Ei«6.  ij. 
horror  &  fuga  amabdium,  aboculis  nat-  v.  i<5. 
citur  :  defpexit  oculus  meus ,  oculi  quoque  vfal.  j> 
veflri  abominantur ,  non  rcclis  ecults  afpi-  v.  ?. 
ciebat.  Infinita  occurrerct  difcurrendi  z.  Reg. 
materia,omnes&  Gngulos  vitiofosmo-  18. v.?. 
tus  &  peccaminofos  aausperfcrutaturo, 
in  ouibus  complices  funt  oculi.  Quia 
ver6  omnia  peccata  eorundemque  fpe- 
cies  ad  feptem  reducuntur  capita :  iu  fin- 
gulis  cspitalibus  criminibus  praevatica- 
tores  contemplemini  oculos.  Si  fuper- 
bia  intumeicitis ,  ecce  reos  oculos  :  ocu-  natm.Vf. 
los  fuperborum  humiliabis.  Si  opibus  inhia-  v-1  • 
tis  i  occe  oculos  complices.  mfatiabtfts  «««/.14. 
oculus  cupidi.  Si  luxuria:  fordibus  inqui-  *.  9* 
namini  ;  carnales  fpurcique  veftri  cul- 
pantur  oculi  :  oculos  eorum  fornhantcs.  Si 
ira  &  furore  e^agitati  deliu^iiitis ,  in  par^  9* 

cem 


De  Lachrymis  s.  Petri 

E^/.r4.  oculi  tenenturrei :  neaumeUcM^  e^omiisi ™.  canalisinfluens, 
Sigul* vitioeftisded^ aPe"0rePlftomi°  vifus  :  altcr  foras  ef- 

appctitusciborum  ,  ftdSSSSiiA  ^^^^.^^.^^^ epiftomio  fietas ;  cum 

Nmn.ocdisnafcitur  ,  carna  lbus ^^^ibus,  vcrfifqucepiflo- 

S^£^™X$£  hZmgKdT  peccatum  :  cumcanali- 
;      tatcm  hujus  vitii  ,  etiam  v  n  Unt  vcflr    ,    effluentlbus  >  «P«tifque  epiftomiis 

v.  10.  mum  peccato  Deum  offaiditisTufane  V  %  P^atorum  intraverunt  per  ocu- 
legcm  tranfgrcdimini  /rc it^cnTrt     05 vld,eildo'  P«^«em  quoquetorren- 

««.  Nequeenimtamfeduminmundo  J n  •  < 
datur  peccatum  ,  tamque  abominabms       EcceQuam  ^riose  natura  ,  jufti- 
«mliti£  ,  cujusc^ufaocuLoS^  Sr^r\P*'  inoculisP°^runtIa- 

turin  omnibus  &  peromnia  ocS  d  P/OP*03 :  R^o^procontritione : Gra- 
linquantvidendo,  SSm  fi  W  jF°  ^P"0*  ^emadmodum  enim 
inomnibus,proomnlSpeC^  P'-0^08  COntrahitUr  Pecc«^^ula: 

Quemadmodum  veSdSS  u  Uflcm  natUra  difPofuit  lach  W 
tur*  teftimonio  cvide»  er  d  monft  aT  ?"  r  ^™?  "ndis  macul*  eluereu" 
muscaufamculpa,  s  SriSffi^  tur  ficu«mediantibusoculisadmittitur 
aflerenda  reftat  jniftitUpSSS5S2:  ?  f  :  ,ab  eodem  deIi^i ioco exigit jufti- 
univerf*  Ecclek  :  fZ2  T per hch^s  >  fi^P<* 

,  crv°nsaconc^turoffenra > iniirdemi- 

lii(inquitEcclcfia)  curDeu  oculi sLi  ^7              7*°  :  Ut  ubifede^^- 

percc  profluvium  lachrymarum  pro  om  SR^6  eam  expelleretcoa- 

nibus  peccatis  ?  in  promptu "caufa  eft"  h  fl"  "  demc2ue  Per  admittun- 

quia  omnium  peccatorumfons &  ort  Z >     ™m*  '  llckch<7™sin  oculis 

funt  oculi ,            m„ZL7s°Z  SrfcST  >  Ut  Pe^  uas°vanteSirruPe- 

tmnneslachrrm*  ;  Flete  igitu7  r 'ifpT  raut  fc,"iras' Per  eafdem  fugientes  ejice- 

clefia)fletcijugiterfleVeT^q  ia  veftH  '  Per 05 Balen^ J°»« intravitpec- 

oculi  origo  fuerepeccati    fiSaue  ldef 

principium  contritionis  :  ^iSn  SSf  y  *joftld.  joWoIumgra- 

fonsculp*  ,  fint  qaoque  foJpl«D i  en-  T       ?1  ^^ig^utpoftqulmoiuli 

ti*  :  ^te,ttd«ruM^«PqSSS;  °TUm  deha°ru m  «ri^re  "univerfaiis 

iuftrumentavifus  :  fint  eTetSh  S   S°i  ?  kchrymarum  quoqueexitus 

tespcenitenti*  ,    LmSun^l  1    V        Pt?  °mnibus  ^ciant  & 

fletus  :  Et  quii  S  Iuan;ProomuibuSflendo :  quiainomni- 

luant  flendo/Proi «de  no^ocul  Tq  °  d  Sfr  !  ^/~^ 

fej,  «uocui^quod  Vttnefas.pentferennesUchrjm^ 

Cc  §.  V. 


tuc.  iz. 

v.  19. 

Utttb. 

zd.v.^jz 

luc.zz. 

V.60. 


mtth\ 

XQ.V.U*. 


m. 


zoi  S  t  *  m  © 

mvifimi  una  hrafecertmt:  vider  ant  inKqua* 
*'      "       .    ,    .  liwtemlaboris&xqualitatemmcrcedis^ 

CLarifa  nunc  patebit  difficile  dubiurfl  p4w  illos  r.obis  fecifii  :  proinde  quatnvi* 
incer  negationem  S.  Petri  &  ejuf-  murmuratio  immeduteproceflerit  a  lin- 
dem  lachrymas.  Omnes  negationes  Pe-  guaj  occafionem  tamen  accepit  aboculis> 
tri  fuere  peccata  lingusedingua  quippe  in  hinc  uon  iingua  fecj  ocujj  fuer,inC  caftj„ 
prima  negatione  protulit  >  Now/«w.  Ea-  gatj :  ocuius  tuusnequam  ejl  ?  hoc  modo 
dem  in  fecunda  pronuntiavit  ,  Non  novi  Paterfamilias  murmurautium  judicavit 
hominem.  In  tertia  negatione  eadem  pro-  oculos  ,  fimiliquefententiaS.Petrusfe« 
teftat&eftiHowOjnefciQquiddicis.  Siigitur  rjit  fuos  .  negationes  ipfius  immediate 
deliquitiingua ,  curluunt  oculi  ?  quare  procefieruntalingua  :  fed  prius  accepti 
S.  Petrus  linguam  non  condemnavit  ad  aD  oculis  occafione  &caufa.  Negavit». 
perpetuum  filentium  ?  fed  oculos  potius  quja  voluit  videre  fi  videre  aoluifler> 
adlachrymasperennes  ?  quialicethngua  nonnegiflec,  Licet  igitur  lingua  nega- 
pronuniiaverit  verba  ,  oculi  tamen  in  tionisiueritinfirumentum  ,  oculitame» 

pui!iunsur,quiapt'a:bueruntanfam  :  nifi 
enim  oculi  fuiiTent  curiofiad  videndumj: 
fragilis  lingua  tam  lubrica  non  fuiflet  ad 
negandum.  Ec  quia  ocali  fuere  curiofi 
ixerunt  linguam  i» 
•y  luant  itaque  o?uli 
pro  fe  fimul  &  pro  lingua  r  fcilicei 
pro  hac  ,  aegationemj  &  ?  pro  fe  cuxio- 
fitatem*. 

Siminus  ,  guasro.  Cur  Cam  fignanreif 
dkunt  Evangeliftae ,  quod  San&us  Petrtis» 
Tlevit  amare  s  Quod  fi  oblachrymarur» 


WidL 


crimine  negationis  praecefterunt.  Liu- 
gua  fuit  initrumentLm caulam  dederunt 
oculf. 

In  parabola  vinea: ,  operarri  fuere  vo- 
cati  horis  diverfis.  Advefperafcente  jam  ad  videndura  :  addu 
die ,  Psterfamilias  fingulis  juffit  folvi de-  negandi  occafionem 
narium  diurnurn  :  fed  primi  cerneutes 
fibi  in  mercede  asquiparaii  noviffimos: 
Murmural/ant  adverfus  Yatnmfamilus. 
Quodhienoto  (  nefciotamen  ,  utrum 
enquam  notatum  fuerit )  eft ,  quod  mur» 
muratores  increpando  ,  noneorumlin- 

guas,fed  oculos  incusarit  Anoculustuus  copiam  fletum  Petri  exaggerare  volue^ 
nequam  eftfluiaegobonusfitml  ficallocutus  runt  ,  dicantipfius  oculosfuifle  conver»- 
redarguit  eos  Paterfamilias  s  fed  iftius  fos  in  perrennes  lachrymarum  fontes  s 
increpationis  caufam  necdum  pervideo.  dicaat  ,  ex  ipfiusoculis  erupifletorren- 
Increpario  fuit  murmuratiouis  :  oculi  tes- ,  maria  imodiluvia.  Qjjod  fi  ver6i 
murmurare  nequeuut  fed  lingua  ,.  cisr  nontamperlachrymarumcopiam,  quam; 
igitur  noa  inveliicur  iiLJingMara  ,  fed  doloris  vehemsntiarn  fletum  ex^ggera- 
kioculos  1  quia  licet  a  lingua  murmura-  te  inteudunt  ,  dicantipfumflevifTecum'. 
tionis  proceflerint  verba  ;  oculi  tamen  intima  cordis  triftitia  ,  vivaciflimo  do- 
pracbueruntcaufam.  Plurimi  murmura-  loris  fenfu     dicant  ipfum  flevifle  irre- 

mediabiliter  ,  vel  quterant  alios  termfe- 
nos  majoris  triftitias  ,  majoris  miferias  r 
vivaciorisfenfitivitatiSjacerbioris^Doenx,, 
^hil  yeJiemenuori&  denique  dolorjs  0gnifica*- 


torum  murmurant  de  re  non  visa  :  hi  ve^ 
r6  de  eo  quod  viderunr».  Viderant  fe  la- 
borafle  tota  die  :  Portavimus  pondus  diei 
&*Jlus  i  vidmnt  alios  veniflefaius 


De  ^achrtmts  S.  Petri.  . 
««.  ^ahisomnibaspr^eritis  ,  hoc  flerepofiet:utenim  oculi  exercerenr  J 


tmum  &  folum  cumEmphafi  dicunt  ,fle- 
vitamare  ?  fic  eft  j  &  quidem  non  fine  gra- 
viffimaratione  :  fletus  namque  oculis , 
amaritudo  debetur  lingua?.  Et  ficut  oculi 
Petri  flebant  pro  fua,&  fimul  Iingu*  cul- 
pa ,  proiude  juftuno  erar ,  ut  amaritudo  a 
lingua  rranfiret  ad  oculos  •  nec  Petrus  tan- 
^mfleretfedamarefleret  ,  fievitamare. 
Sicut  culpa  oculorum  in  videndo  ,  focia 


fuit 


lingua:  in  negando:  pari  modofociata 


luit pceua  lingu^qus  efi  amaritudo,  cum 
pcena  oculorum  quas  funt  lachryma: :  quo 
videlicet  lachrymas  folverent  curiofita- 
tem  ,  amaritudo  folveret  aegationem  , 
&  oeuli  amareflendo  folverent  totum  i 
jVvitamare. 

§.  VI. 

VErumenimvero  ,  fi  vifus  in  Petro 
fuitoccafionegationis  ,  &negatio 
caufafletus :  quarenon  flevitPetrusmox 
utnegwit,  fed  utexivit ,  Egrejfus  forasfle- 
vitamare  ?  Negavit  femel  oculis  rema- 
nentibusficcis  ;  negavit  iterum ,  fed  fine 
Iachrymis:negavitterti6 ,  necadhucqui- 
dem  rtiIIantibusocuIis:exivit  tandem  fo- 
ras;&  poftquam  exivit ,  exierunt  fimul  & 
lachrym*  :  MHus  forasflevit  amar\ 

Sngiturfletquianegavit  j  quarenon 
flet  quando  negavit  ,  Vel  poftquam  ne- 
gavit  :  fedquaudoexivit,  egrejfus foras> 
QuiaPetrus  quoufque  nou  exibat  foras', 
m  occafione  &  defiderio  videndl  perfi- 
ftebat :  oculi  ver&  dum  vident,  flere  nou 
poflunt,  Videre  &  flere  (  ficut  diximus) 
funtquidem  officia  oculorum  ,  fed  eo- 
dem  inftanti  &  fimul  incompatibilia : 
dum  oculi  vident  flere  nequeunt  :  &ut 
fleant,  a&io  vifiva  debet  ceffare.  Exivit 
igiturPetrusforas ,  nonutfleret ,  fedut 


_  *.   VAVlk.CICUl  ui 

ficium  flendi:  abftinendum  erat  abofHcio 
videndi. 

Notabilis  noflrorum  oculorum  eft 
Philofophia  :  in  flendo ,  &  non  flendo. 
Si  flemusjanfam  pra&uit  vifus :  fin  autem, 
vifusobjicitimpedimentum.   Sicut  no- 
ftrioculifletus&vifusfuntfeneftrae  ,  ia 
eifdem  lachrymae  &  vifionesfibi  occur- 
runt,ha;intrando,ill*exeundo  :  quia 
vero  lachryma  funt  fpiffiores  ,  vifiones 
autem  fubtiliores  ;  hx  turmatim  irrtim- 
pentes  ,  illis  egreffum  obturant  ,  nec 
erumpere  finunt.    Nunquid  aliquando 
vidiftisinlittoreraaris  ,  quod  refluendo 
cum  impetu  rivulorum  offendat  tor- 
rentes  :  quiavero  oceaniundaj  exiftnnt, 
fpiffiores  ,  hinc  torrentes  intrare  nonfi- 
nant  fed  fua  fpiffitudine  obicem  ponant 
&  fiftant  ?  Similis  ratio  eft  cum  ocuIi$ 
noftris.    Unjverfa  hujus  maris  magni  vi- 
delicet  orbis  "fublunaris  objeaa  ,  &  Vel 
maxime  impenfius  amata  ,    funt  unda; 
cum  impetu  in  oculos  irruentes  :  &  licet 
lachrymarum  torrentes  ad  fe  effunden- 
dumvaldeurgeantur  ,  quiatameufenfus 
vifusfenfuiprasvaletfletus  ;  hinc  patet 
curnon  fleamus  dum  oporteret  .<  fiqui- 
dernvidere  non  ceiTamus.  fn  oculis  Da- 
vidis jam  dida  examinemus ,  qui  tam  ve-> 
racia  de  vifu  teftimonia  ;  &  de  fletu  tanta 
reliquit  exempla. 

Occifo  miferabiliter  Principe  Abner, 
ftatim  mandavid  David  Rex  univerfo 
exercitui  ,    ut  ligubri  aflumpto  habitu 
armifque  inverfis  funus  ad  tumulum  uf- 
quededucerentRegisimitatiexemplum: 
Vorro pavtdfequebatur  femrmn,  Hoc  mo-  * 
do  funebris  pompa  ad  ipfum  ufque;,f 
tumulum  fine  lachrymis  eft  pera^a  :  fu-  ' 
nere  jam  depofito  ex  feretro  necdum 
Cc  a  quiC- 


*04  S  e 

quifpiam  lachrymari  eft  vifus.  Tandem 
demittitur  iu  iepulchrum  ,  operiturque 
lapide.  Ec  ecce  mox  David  &  univerfi 
cum  eo  fleverunt  fletu  maguo  ,  Cumque 
r.  Ji.  fepelijfent  Abner  ,  levavit  David  vocemju- 
am  ,  &  flevitfuper  tumulum  ,  flevit  autem 
&  omnii  populus,  Quod  fi  nec  in  fepultu* 
ra  ,  nec  aute  ,  David  &  ejus  exercitus 
flevit  :  quare  in  ipfo  inftanti ,  quo  Ab- 
ner  conditus  fuit  &  fepulchro  claufus , 
cum  toto  fuo  exercitu  flevit  ?  Quia  an- 
te  ,  &  in  fepultura  prasfentem  adhuc  vi- 
debant  Abner  ,  claufo  vero  jam  fepul- 
chro  ,  oculis  erat  fubtraclius  :  quoniam 
vero  a&io  fletus  impeditur  refiftentia  vi- 
fus ,  quamdiu  oculi  viderunt ,  lachrymae 
repreflx  fuerunt  ,  quae  quantocyus  ob- 
jeclo  vifui  fubtra&o  ,  large  profluere 
caiperunt  j  oculiquoufque  viderantfle- 
re  nequierunt  :  videre  ceflantes  in  la- 
chrymas  funt  refoluti.  Subferviant  pro- 
fana  facris  ,  audiamufque  ingenium  il- 
lud  ,  quo  nullum  aptius  doloris  &  na- 
QVUt  tura:  exprimere  fcivit  affe&us  ,  Jamque 
Ipijl.  10,  Ktilis  ereptus  eras  :tum  denique  flevi.  Efto 
hiftoria  ha:c  Fabula  :  nihilominus  eft 
vera  Philofophia  :  Qyoufque  Ariadne 
Thefeum  oculis  potuit  profequi  ,  ipfi- 
us  lachrymae  fufpenfa:  fuerunt  &  impe- 
ditas  per  vifum  :  ied  illo  jam  vifui  fub- 
lato  ,  ]amque  oculis  ereptus  eras,  obice  fub- 
tra&oubertim  manere  cceperunt  :  tum 
denique  flevi. 

Ha^cfuitratio  ,  quantumvis  phyfica, 
propter  quam  Petrus  de  loco  ubi'vide- 
bat  exivit,  utlachrymae  intrarent^Egrf/tf* 
forasfltvit  amare.  Ingreflus  ut  videret:exi- 
vit  utfleret.Qyoufq,  vifui  in  oculispate- 
baringreflus :  Iachrymxfueruutexclufa?. 
Ucque  ipfemet  S.  Petrus  hujus  Philofo- 
j?hi*  evidentiam  demonftraret  ,  inquit 


B.  M  O 

S.MarcusinTextugraco  (  juxtainter-  % 
pretationem  Theophylacli  )  S.Petrum 
faciecooperta,  exatrio  Pontificis  cgref- 
fum  flevifle  ;  Cum  caput  obvelajfet :  flevit.  Tbcoibjl, 
Ut  poflet  flere  ,  obvelat  Petrus  oculos  ne 
videret  ,  exivit  ut  non  videret  ampiius 
quod  viderat ,  velavitque  oculos  ne  qua> 
dam  obje&a  reciperent  :  jamque  non  vi- 
dens&  videndi  impotens  a  potuic  flere. 
Tlevit. 

§.  VI. 

HOc  modo  Sanftus  Petrus  de  loco 
fua:  infelicitatis  fuit  egreflus ,  fed 
quo  \  Nicephorus  aliique  Ecclefiaftici 
Scriptores  ejufdem  a:vi  aflerunt  Sandum  ®tceF* 
Petrum  fpecum  quandam  inter  Jerufa* 
lem  tX  montem  Sion  fitam  intrafle.  Pro- 
miferat  fe  moriturum  cum  Chrifto  ,  fed 
deficiente  animomoriendi:  fe  vivumfe- 
peliendi  fucceflit  propofitura.  In  hac 
trifti ,  falitaria  &  obfcura  fepultura  ,  ubi 
oculicarebant  luce  ad  videndum  ,  ma- 
jore  gaudebant  libertate  ad  flendum.  In 
una  tanmm  comparatione  dignofci  pote- 
ritexceflus  lachrymarum  S.  Petri.  Duo 
pceuitentium  exempla  Deus  propofuit 
mundo  :  unuminlege  veteri  ;  alterum 
in  lege  nova.  Davidem  fcilicet  &  S.  Pe- 
trum»  David  fuit  Petrus ,  inlege  fcripta; 
i\  S,  Petrus  fuit  David  in  lege  gratia?; 
&  ficut  S.  Petrus  ad  indulgendum  la- 
chrymis  fibi  elegit  locum  (olitarium: 
ita  quoque  David  fecretum  petiis  ut  fletui 
vacaret,  Utervero  horum  videtur  fibi 
elegifle  Iocum  ad  hoc  aptiorem  ?  mox  id 
patebit. 

David  obfcurae  no&is  tempus  lachry- 
mis  deputavit ,  Ver  ftngulas  noBes  lachrymif  pra[mt  g 
meu flratum  meum  rigabo  :   per  diem  tra-  v  _ 
ftabatnegotiaRegni,  no£teflebat.  Di- 
em  regimini  5  nociem  mancipabat  fletui. 

florei 


De  Lachrymis  S.  Petri, 
Flores  appropinquante  noae  contrahun-  flere ,  vlorabo  die  ac  nocle 
tur  &  quafimarcefcunt:exurgentever6 
aurora4  quafi  fufcitati  vigorose  revivif- 


cunt :  exurgente  vero  aurora,  quafi  fyfci 
tati  vigorose  revivifcunt :  fimilem  in  mo- 
dum  faciebatDavidfingulis  no_iibusani- 
mam  fuam  rigando  lachrymis,  Per  fingulat 
nocles  lacbrymis  meis  flratum  mum  rigabo* 
Sed  revertamur  ad  motivum  hdx  ele- 
ciioiiis.  Quamob  caufam  putamusaDa- 
Vide  pro  lachrymis  fundendis  feteaum 
fuiiTe  obfcurum  tempus  no£tis?  Quia, 
mediante  diei  luce  ,  vis  vifiva  Iibere 
fuum  exercet  officiura  ,  &  lachrymis 
ponit  ooicem :  obfcura  ver6  noae  ,  vis 
vifiva  tenebris  impedita ,  liberum  fletui 


namfontesdi* 
em  inter  &  no£tem  non  difcernunt }  fed 
fine  intercapedine  fcaturieutes  rivulos 
emittunt ,  &  quia  Jeremias  die  &  no_te 
flere  defiderabat,  Ylorabo  die  ac  nocle,  hinc 
poftulabat  lachrymarum  fontes:  vel  la- 
chrymas  inftar  fontium ,  Er  oculit  meisfon- 
tem  lacbrymamm.  Hujufeemodi  erantS, 
Petri  oculorum  fontes  in  tenebrofa  ifta 
fpecu ,  nullum  ibidem  diei  noftifve  dif- 
crimen  :  quia  uullum  corufcabatlumen. 
Et  ficut  Iumen  ibi  non  interpolabat  no- 
£tem ;  ita  nec  vifus  interrumpebat  fle- 
tum ,  no£te  perpetu6  impediente  vi- 
fum ,  Iachryma:  indefinenter  decurre- 
bant.  Flebat  amare  quia  viderat  :  flebat 


rehnquitexercitium.  Eandem rationem  inceffanter  ,  quia  non  videbat  :  e 

lecutuseftS.Petrusineleaionefua.fpe-  Pontificis  Palatium  ,  ubi  viderat  ,  ut 

cus ,  led  majore  libertate  dolori  indul-  non  videret  j  intra  fpeluncam ,  ubinon 

&Qdl>  «  majore  defiderio  lachrymas  videbat,  plorabat,  ut  fine  intermiflione 

«xcefchve  effundendis  ;  David  eligendo  fleret :  Egrefus  for^s,  flevit  amarl 


erem, 
.2. 


tempus  noaurnum  ,  noae  tantum  fle- 
bat,  &  non  de  die  :  S.  Petrus  obfcuram 
eligebat  fpeeum  ,  in  qua  continuarum 
tenebrarum  beneficio  die  &  noaefine 
interruptione  ploraret.  Oculi  Davidis 
diem  alternando  cum  nocte.  vifum  quo- 
que  alternabant  cum  fletu  :  oculi  vero 
S.  Petri  in  contiuua  quafi  noae  pofiti 
nunquam  videntes,  &dedie,  &deno- 
ae  fine  intermiffione  lachrymis  fluebant. 

Iu  hac  fpecu  folus  S.  Petrus  oculis 
fuis  invenit ,  quod  quondam  Jeremias 
folus  fuis  oculis  defideravit  :  gtis  dabit 
^  capiti  meo  aquam ,  &  oculis  mcis  fontem  la> 
*  cbrymarum,  &  plorabo  dieacmcle?  Ecce 
quam  prudenter  &  iuftanter  petebat 
Jeremias ;  non  folum  petebat  Iachry- 
mas  ,  fed  lachrymarum  poftulabat 
fontes  ,  fontem  lacbrymarum.  Et  quare 
Cjuia  die  no-tuque.  defiderabat 




fontes  ? 


§.  VII. 

HUcufque  de  oculis  S.  Petri  diflervi- 
mus,  nunc  oculi  noftri  S,  Petri 
difcurfum  aurcultent.  NeqtietaceatpupiUa     en' z* 
oculi  tui  inquit  Jeremias.  Et  quid  dicunt v'  °* 
yel  loquuntur  «culi  S.  Petri  ?  Quid  bini 
ifti  oratoresoculisnoftrisinfinuant?  ocu- 
li,  difcite  a  nobis :  nos  vidimus ,  &  quia 
vidimus  ploramus;  a  noftro  vifu  difcite 
non  videre ;  &  a  noftro  fletu  difcite  plo* 
rare.  Eheu  quam  graves  funt  pro  oculis 
noftris  iftaj  ambas  leaiones ! 

Si  S.  Petrus  defiderio  videndi  Chri- 
ftum ,  eundem  ter  negavit  :  oculi  crea* 
mrarum  afpe^u  fefe  obkaantes  ,  quo- 
ties  Chriftum  negabunt  ?  fi  Petrus  seftu- 
ans  amore  &  defiderio  videndi  Chriitum, 
illum  negit :  quomodo  illum  non  ne- 
gabuntqui  carnali  amore  correpti,  quam- 
cimque  fuis  licentiam  indulgent  ?  fi  is 


JOtf  S  E  R 

qui  Pontificis  inttavit  domirm  ,tragicam 
patientis  Chrifti  Icenam  fpeftaturus,  tan- 
tam  lachrymarum  caufam  invenit:quem 
quxCo  curiofitatis  fuae  fru&ucn  reporta- 
buut  illij  qui  obfccenas  comedias  ludof- 
que  profauos  tam  fedulo  frequeutant  & 
oculis  fpe&ant  ?  &  Leo  aflerit  oculos 
S.  Petri  hodiein  fuis  lachrymis  fuifle  ba- 
ptizatos :  merit6  oculi  noftri  iterato  tali 
indigerent  baptifmo,  fiquidem  nihil  bo- 
,no  Chriftiano  dignum  continent.  Con- 
ferte  atrium  Caiphae  cum  fpecu  illa  de 
Jerufalem    conferte  vifioues  noftras, 
cum  illa  5.  Petri;  non  dico  nec  exigo, 
ut  ad  tenebrofas  confugientes  fpecus  no- 
ftros  oculos  perpetuis  tenebris  condem- 
nemus ,  fimilis  enim  fpiritus  jam  exulat 
amundo  :fecj  ad  minus  noftros  oculos 
uon  componemus  ?  non  ad  minus  cum 
tsoftris  oculis  inibimus  pa£fcum  quod  S. 
Job  cum  fuis?  Pepigi  ftxdus  cum  oculis  meis, 
ut  ne  cogitarem  quidem  de  virgine.  Job  lo- 
quebatur  in  materia  &peccato  luxuria: , 
in  quo  cumprimis  complices  funt  oculi , 
&  ait;  fe  pa6tum  iniifle  cum  oculis  fuis , 
non  tantum  tale  peccatum  non  admitten- 
di  ad  confenfum  ,  fed  ne  ad  vim  imagi- 
nativam  quidem.  Iftud  foedus  non  recis 
videtur  iaitum  cum  oculis ,  fed  cum  in- 
telle&u  &  voluntate  paugidebuifle :  con- 
fenfus  enim  ad  voluntatem ,  imagiuatio 
vero  pertinet  ad  iutelle&um  ;  pangatur 
itaque  foedus  cum  voluntate  quae  confen- 
ttt ,  &  cum  intelleftu  qui  imagines  reci- 
pit ,  &  non  cum  oculis  qui  vident.  Mi- 
cime  inquit  Job  ,  cum  oculis  pangi 
oportet,  quiapeccatum  materialiteriu- 
trat  per  vlfum  ,  a  vifu  tranfit  ad  imagi- 
nativam;  &  hinc  ad  confenfum  ,  neigi- 
tur  pervctiiat  ad  confenfum  ,  oculis  ad- 
ixibenda  eft  caucela  ,  ubi  primum  efipe- 


M  O 

riculum;  in  oculis  refiftentiam ,  in  oco- 
lis  ftatuere  oportet  impedimentum.  Op- 
time  notavit  Salmeron,  quod  homiuibus  salmsrvu 
in  hujufce  generis  peccatis  idem  eveniat, 
quod  S.Petro  infuis  negationibusaccidit* 
In  negationibus  S.Petri  dua:  concurrerunt 
teutatrices  .&  uaus  tentator:  Prima  &  (e>- 
cunda  tentatrix  bina:fueruutancilUe,& 
tentator  tertius  fuit  miles  de  Caipha:  cu- 
ftodibus.  Eodem  modofe  res  habetcum 
negationibus  noftris  ;  Prima  tentatrix 
feu  ancilla  eft  vifio ,  Secunda  ancilia  (ea 
tentatrix  Imaginatio  ;  &  tercius  tenta- 
tor  eftcoafenfuspeccatum  confummans. 
Et  quemadmodum  in  negationibus.  S. 
Petri  prima  tentatrix  fuit  ancilla  oftia- 
ria ;  ita  in  noftris  negationibus  primus 
tentator  eft  vifus ;  qui  tanquam  oftiari- 
us  reliquarurn  poteutiarum  habet  cla- 
ves.  Hiuc  Job  pepigit  foedus  cum  fuis 
oculis  :  quo  vidciicet  hae  portae  femper 
remanerent  claufa:. 

Et  nos  haice  periculofas  animse  no- 
ftra:  portas  non  claudemus,  ad  minus 
ob  reverentiam  oculorum  ChriftiJ 
Quo  tempore  S.  Petrus  negavit  Chri- 
ftuai,  ftabat  Chriftus  velatis  oculis  ex- 
tremas  fuftinens  injurias,  Permifit 
Chriftus  Dominus  amore  mei  tam 
igaominiose  Gbi  oculos  velari ,  &  ego 
amore  mei  &  Jefu  Chrifti  oculos  non 
claudam?  Chriftus  permifit  fibivelari 
oculos  ut  me  falvet,  &  ego  aperiam 
meos  ut  me  aeternum  perdam  - 

Confidera  quasfo  6  Chrjftiane ,  quara 
ferio  falvator  tuushancmateriam  pertra-  MattftAt 
diet ,  Si  oculas  tuusfcandali&at  te ,  inquit ,  v>  9* 
erue  eum  &  projice  abs  te.  Quod  fi  genero- 
fa  acleo  refolutio  requirkur,  ut  quis ,  falu- 
tis  ergo,  fibi  oculos  ernat ,  ut  hoc  medio 
ad  beauficam  Pei  vijGonem  peryeniat, 

cur 


Df    LACHS.YMIS   S.  PEtRF*  £©7 

]u&  J4,  cpr  eos  tantummodo  claudere  videbitur  locum  :  Locus  fientiums  Ifthiec  vifa ,  in- 


difficile?Samfoni  oculos  eruerunt  Phi- 
liftasi ,  quia  eos  jam  ante  captivos  tradi- 
derat  Dalilx.  Nonne  Samfoni  conful- 
tius  fuiflet  oculos  claufifle  ne  viderent , 
quam  illos  perdere  quia  viderant  ?  Non- 
ne  melius  fuiflec  Sichem,  Diuam  non  vi- 
difle !:  Nonne  melius  fuiiTet  Aranoni, 
Thamar  non  vidifle  ?  Nonne  melius  fuif- 
*o.'y.  19.  fet  Holoferni ,  Judnh  non  vidifle  ?  Hi 
ImuU'  omnes  oculorum  fuorum  incuria  perie 


v.u 

Item.  ig. 
v.  tt. 
Gen.  54* 
P.2. 

}uiitb\ 


quit  Chryfoftomus,  requirit  ut  oculi  no- 7##f ,, 
ftri  fleanc ,  in  alrera  ut  videant :  nos  ia  v% 
hac  vita  immutamus  noftris  oculis-  & 
tempora  &  loca^  timendumprofe&o,  ne 
eciam  in  altera  illa  inveniamus  mutata* 
Oculi  qui  hicin  terra  fleverut,in  ccelo  vi- 
debunt :  oculi  quihic  in  terra  curiofi  fue- 
runt  &  incuftoditi ,  iu  infemo  flebunt,  ibi  Uattb^ 
eritfletus.  In  ipfo  eriam  inferno  fluent  i?..i&. 
lachrymx  ,  fed  infru^uofa:.  Nonne 


runr.  Democritus  Philofophus  Gentilis  confultius  hic  flere  pro  noftro  remedio, 
(ait  Tertulianus  )  fponte  fibi  proprios  quam  poftmodum  fine  fruftu  in  infer- 
eruit  oculos ,  ut  a  minus  honeftis  cogica-  no  ?  quid  qusefo  concludimus  >  qualen* 


tionibus  maneret  imrnunis.  Ecquis  non 
©bftupefcac  generofam  Gentilis  in  eru- 
endo  fibi  oculos  refolucioneamore  cafti- 
tacis,  &  quod  Chriftianus  non  habeac  aui- 
mum  oculos  claudendi  ?  Auditores  Chri- 
ftiani ,  peramorem  iftorum  oculorum, 
quos  tam  mifericorditer  Chriftus  hodie 
convertit  in  Pecrum,  uc  &  in  nos  quoque 
eiadem  bemgnitate  illos  quandoque  con- 
verter-e  dignetur,  obfecro  vos ,  dum  aut 
peenitentiae ,  aut  alium  quemcunq;  aftum 
moreiricationis,  vel  Chriftians  exercka- 
tionisaggredidifponicis,  ilh.d  fic  amore 
Ch-rifti  veftros  oculos  clauder-e  &  cufto 


quxfo  fides  uoftra  cum  viti  ponit  ra- 
tionem  ?  quomodo  rationes  difponunty 
qui  aliquando  ad  ftn&um  Chrifti  Tri- 
buna-1  fe  fiftendos  fciunt&  credunc?Ec- 
ce  auditores  ,  quam  benignus  Deus  ra* 
tioiies  ponit  cum  coftris  lachrymis  &' 
noftris  peccatis.  Habecur  ih  facra  Scrk 
ptura  locus  admirabilis  ,  quicum  fervke 
poffet  pro  noftra  magna  confolarione  9 
magnum  cerrorem  nobis  iueutir,- 

fofuifii  kthtymas  meas  m  confpeciu  tue-pf  , 
Domine  inquid  David..  Et  il!x  Iathry-  ■» 
mas  in  confpedu  Dei  pofica; ,  ubi  iuat?  ^^0' 
Illaj  currunr,  tranfeunr,  arefcunt,  abfter- 


tlre;  ^P^veftrxcomprelfe,  fiut  guntur ;:ubi ergo funt pofit* ifta lachry- 
quahcilrcium  ftnaum  pro  velamineve-  mx  ?  iftud  admirabiUter  declarar  te* 


fti-orum  oculorum.  Nonne  oculi  funt 
enormes  illi  peceacores,  qui  in  omnibus 
&per  omniapeccant?  Ergo  non  tantum 
modoj:  fed-  iu  perpetuum  ad  geftaadum- 
hoc  cilicium  damnentur'.. 

§.  viir. 


tus  originalis  ubi  dicit,  Vofuifli  UchtymAS  Text. 
mew  in  Itbro  rationmn  tuarum  :  Deus  li»  s 
bris  rationum-  fuarum  eas  cOn%aavit  >; 
in;  libris  credicorum  &  debicorura  eas 
annocavic  j  Hi  funt  libri  ifti  3.  qUOs  &. 

O f  ;— :    r  r.n  r  n,  .    Joan"€s  indicaraperiendosindiejudici^ 
Culi  cumTuennrclaulT Ciftud  efffe-  Et  libtr  aperti  funt>.  ita  fenriunc  8c ;  refol-  4*5  S* 
cundum  documencumoculorumSi  vunr  omnes  Theologi.  Unus  liber  eftT-i^ 

creditorum  »:  alrer  debitorum  $  unus 
eft'  facisfaelionum      alte?  rationum». 


Petri  )  oculi:  cum  non  viderinr  flebunc. 

Recordemur  Auditores,  uosdegere  m        ,   .  ..^nu^      aicer  ,  , 
Jachrymarumi  vaIle:recordemur,hanc  Ia:  libris  aaHmm  coutinentur 
^faai^noni  viv©tiuai;fed  flefttium  ejT^ 


sata?' 


*og  ^  E 

cata:  Inlifcris Ver6  fatisfa&ionum  lachry- 
m*.  ln  libro  rationum  tuarum.  Quilibet 
nuoc  difponat  fuas  rationes ,  nam  juxta 
hos  duoslibros  Doo  reddendae  funt: 
Computet  nuuc  quikbec  numerum  fuo- 
rum  peccatorum ,  qua:  continenturin  li- 
fcris  rationum,  cum  lachrymis  quashabet 
in  libris  fatisfa&ionum :  confetat  ea  &  vi- 
deatanpro  quolibet  peccato  vel  unam 
habeatlachrymam?  O  valde  deplorandi 
noftri  oculi .'  6  miferae  noftrae  animae  .'  S. 
Petrus  in  libro  debitorum  habet  tres  ne- 
gationes :  &  in  libro  creditorum  habec 
innumerabileslachrymas,  Heu  quotre- 
periuntur  Chriftiani  qui  in  libro  debito- 
rum  innumerahabent  peccata,  &  in  libro 
creditorum  ne  tresquidem  lachrymas  ex 
vere  contrito  cordededu&as !  Quo  igi- 
tur  animo  ante  ftri&um|  Dei  Tribunal 
comparebimus  ?  quomodo  cum  rationi- 
bus  noftris  coram  illo  fubfiftemus?cumq; 
tantum  Deo  debeamus,  quare  non  in 
praefenti  im6  hoc  momento  peccata  no- 
ftra  deplorare  decernimus,  quihucufque 
uonflevimus?  S.Petrus  ne  quidem  dua- 
rum  horarum  fpatio  in  fuo  perfeverans 
peccato,  tota  vita  fua  ad  extremum  ufque 
halitum  illud  indefinenter  deflevit  :  & 
nos,  qui  totam  vitam  nofttam  in  pecca- 
tis  confumpiimus ,  quorum  plurimi  in- 
fuper  adextremumvitx  terminum  per- 
venerunt ,  necnon  omnibus  incertum  eft, 
quantum  adhuc  de  praefenti  vita  fupereft, 
quando  faciemus  noftrum  computum  ut 
fleamus  ?  S.  Pettuseratcertus  peccatum 
fuum  a  Deo  Gbi  condonatum ,  nihilomi- 
nus  plorare  non  ceflabat  :  fumusne  nos 
certi  de  remiflis  nobis  peccatis  noftris? 
Conftat  quidem  nobis  fatis  evidenter,  to- 
ties  &tam  enormiter  nosDeumoffendif- 
fc ,  plurimi  quoque  certi  funt  fua  peccata 


R  M  O 

fibi  nondum  remifla,im6  feaSualiteria 
ftatu  peccati  mortalis  vivere,  &  tamen 
cum  omni  illa  certitudine  &  evidentia 
nec  hi,  nec  illi  ullatenus  plorant. 

Dicitemihi  propter  fauc^iflima  Chri« 
fti  vulnera  ,  difponitifne  vos  ad  falutem 
scternam  confequendam  exemplo  S.  Pe- 
tri  ?  refpondetis ,  imo  vero :  Peccaftisuti 
S.  Petrus?  multo  gravius&  frequentius: 
Fleviftis  uti  5.  Petrus  ?  neutiquam.  Si  igi- 
tur  vos  peccafle  ficut  S.  Petrus,  im6  mul-  > 
t6  enormius  agnofcitis,  &  necdum,  ficut 
ille ,  deli&a  vos  deflevifle  fcitis :  quonao- 
doquaefo  rationes  veftras  adseternam  fa* 
lutem  adinftar  S.  Petri  dflponitis  ?  Ha- 
bebitne  forfan  Deus  novam  pro  vobis 
legem  :aliam  juftitiam,aliam  mifericor- 
diam?  ChriftusPetroremiGt,  quiaflevit: 
quodfi  noufleviflet,inftar  Judae  tradito- 
ris  mifericordiam  non  inveniflet.  Si  igi- 
tur  fine  lachrymis  remiflionem  peccati 
non  impetrafletSanft.  Petrus ;  qua  fron- 
te,  quave  prscfumptione  nos  fine  lachry- 
mis  veniam  fperamus  ?  num  gaudemus 
nos  majore  difcipulatus  Chrifti  privile- 
gio  quam  S.  Petrus?  aut  majore  quam  S. 
Petrus  apud  Chriftum  valemus  gratia  ? 
aut  forfan  majore  Chrifto  conjungimur 
amicitia  quam  S.Petrus?  aut  a  Chrifto 
ardeutius  dilefU  quam  S.  Petrus?  num  fu- 
musmagis  de  domo ,  familia,  &  colle- 
gio  Chrifti :  ut  majore  amicitia?,dilecl:io- 
nis ,  &  asftimationis  praerogativa ,  apud 
Chriftum  gaudeamus  quam  £an&.  Petrus? 
rrunime.  Quam  igitur  cceca  &  diabolica 
eft  ifta  noftra  praefumptio  .' 

Domine  Jefu  Chrifte,  Proditor  tui 
Judas  non  flevit,ex  quo  eum  non  refpex- 
ifti :  flevit  vero  Petrus  quia  tuos  in  eum 
oculos  mifericorditer  couvertifti,  Refpi- 
ce  quscfoinnosmifertus  noftri :  Refpice 

nos 


De   LaCHRVMis  S.  PlTHT, 

n«  pie  Jefu  »  inrnere  „„s  piiiBmis  iftis  benigni  „  «j^,^ ,  ^  nJ 


tuisoculis  quibus  Petrum  refpexifti.  Im 
penetrabilem  illam  cordium  noftro- 
rum  emolli  duritiam  ,  obftinatillimam 
illam  oculorum  noftrorum  illumina  cce- 
citatem.  Claude  illos  ne  ultra  videant  va- 
nitatem  &  hujus  mundi  vefanias.  Aperi 
eos  ut  refolvantur  in  lachrymasjquiatoti- 
es  tenegarunteuormiterque  offenderunt. 


bisimpetra  contritionem :  ut  peccata  no« 
itra ,  fccut  oportet ,  deflentes,  condignam 
agamus  pcenitentiam  ,  Deum  deiuceps 
timeamus  offendere  :  totoque  corde& 
affeauvitamemendare  incipiamus.  In> 
pemre  nobis  de  fublimi  CcelorumThro- 
no  tuam  benedi&onem,  &  indulgentiam 
plenanam ,  qux  a  cun^is  reatibus  nos  ab- 


SanaePetredivineAPOftole,divine  £31  ^-T^ 

PoenitensA  Pontifex divine  3  memel  ^u  ^^T^T^fr^ 

hujus  tustam  cM&  impcenitentis  Ec-  Sl£t£t$S$^>J^ 

clefi*  :  mementoharumtuammovium  doniinJmiSj.fl.  j ,  I  ' ntn*f  ««P!' 

tuorumquefiliorum  ,  &  tibi  fuperfluaT  £f  od™cedefl«ed«l>=muS ,  hoctan- 
nobis  adeo  neceflirias 5 nos J^J «^«iofirf. 

ehrymas.  Ab  oculiS  illis ,  cjui  tta  pie  &  gT™  '  Amen.        t't"n,"!Q **>» 


SERMO 


D  E 

Mandato. 

Roma:  in  Ecclefia  S.  Antonii  Lufitanorum 
Anno  1670. 

trem  :  cumddexiffetfms^ierantinmundo^m 
finem  dilexit  eos.  Joan.  13. 


Ic  falutifer  ille  fuavif- 
fimufque  eft  Textus, 
hoc  myfterium  illud 
vel  magnum  aenigma 
amoris  toties  in  hac 


§♦  I. 


Evangehftamquit,  Chriftum nosamare 
&  difcedere  :  difcedere  ,  Vt  tranfa 
exboc  mundot  nos  amare;/„  fimm  dxit 
eos.  Sedfinosamat,  quomododifcedit? 

 iinosaraat  ,  quare  feabfentat  ?  *  „1/ 

horarepct,  ,  totte  qnid  adhuc  amplife  E«S  ftL™  ' 

P  d  tionis. 


iie  S  e  i 

tionis ,  cum  femper  ilc  amaflet  alias ,  tunc 
vel  maxime  dilexifle :  Sciens  quia  venit  hora 
tjusuttranfeatexhoc  mundo  :  cum  dilexijfet 
fuos,  mfinem  dtlexiteos. 

Si  quis  Evangeliftarum  alius  hoc  di- 
ceret  ,  non  adeo  mirarer  ,  fed  Joannes 
Aquila  intelle£i:uS;i5c  amoris  phoeuix*  jo- 
annes  ,  prascasteris  fcieusamaremelius, 
magifque  amari  meritus  ?  Joannes  Chrifti 
pectoris  Secretarius  mihidicat  Chriftum 
difcedere,  fefe  abfentare ,  nos  relinqjere, 
&  tamen  nos  amare  ?  nos  auiare ,  diice- 
deudoque  nos  amplius  amare  ?  hoc  nou 
intelligo.    Quod  fi  mihi  dixiffet  Chri- 
ftutu   difceffiile   quia   tasdebat  eum 
uos  amare  :  fefe  abientafle,quiaillospri- 
mos  amoris  fui  exceflus  tempus  omnia 
finien  3  finiiflet :  quod  fi  dixiflet  mihi ,  ip- 
fum  ,  noftris  exigentibusdemeritis,  coa- 
Sum  ,  ingratitudinibu3iaflatum  ,  culpis 
©fTenfiim  ,  modicx  fidei  noftras  confcium 
nos  jam  veluti  abhorrere  ,  vel  non  dili- 
gere,  ideoquemundum  relinquere  ,  fu- 
amque  homiuibus  praefentiam  fubtrahe- 
re  :  fi  inquam,mihi  hoc  S.Joannes  dixif- 
fer,  apprehenderem  valde,  fed  illud  ratio 
&  confequentia  agnofceret.  Confiterer 
ego  confiteremurque  omnes  Chriilum 
fecifle  &  operatum  qualis  eft  :  nofque 
tra&are  ,  quales  fumus.  Amavit  nos  im- 
meritos  ,  fubtraxit  fenobis  id  meritis: 
amor  ilium  in  mundum  induxit  ,  aver- 
lio  illum  fuftulit  ,  hinc  difceffic  &  nos 
reliquit.    Sed  Evangelifta  conftanteraf- 
firmat  non  averfionem  effe  fedamorern, 
&  quando  Chriftus  a  nobis  fe  abfentavit, 
tunc  excellentiffiir.e  fuifle  operatum , 
tunc  fummumattigifTeapicem  ,  &  ulti- 
mum  aflecutum  fuifle  fiuem  ,  quoaman- 
do  poterat  pertingere,  Cum  dilexijfet  ftw, 
infinemdilexiteos! 


I   M  0 

Genuinus  amorofse  hujus  implicatiov 
nisleufus  ,  uoftrierit  mateiiadiicurfus: 
&  ipla  dubitandi  ratio ,  ucbis  dabit  ciubii 
folutiouem.  Coubderacis  omnibus  !egi- 
bus  amoris  obftupetcendo  videbimus, 
maximum  Chnfti  erga  uos  amoris  fuifle 
exttemum  ,  anobisfefeabfentare  ;  id 
veiba  textus  infinuant  :  Stiens  quia  venit 
bora  ejus  ut  tranfeat  ex  boc  mundo  :  Ecce 
ejus  a  nobis  diicefium  ;  Cum  dtlexiffet  fuos 
qui  erant  in  mundo  ,  in  finem  diltxit  eos  ; 
Ecce  maximum  amoris  fui  extremum  ; 
videtur  paradoxon  ;  led  eft  extremum 
Chriftus  in  tautumdilexithomines  ,  u£ 
illos  recedeudo  reiiquent  :  videtur  pa- 
radoxon  :  Chrifiusint2ntumamavitho- 
miues  ,  uteorundemainoreabipfjs  re- 
ceiferit  :  hoceftextremum,  quodetiam 
dicitEvangelifta.  Inhominibus  ,  hora 
difceflus  finis  eftamoris  :  InChriftofi- 
nisamoris  fuithoradilceflus  ,  Sciensquia 
venit  hora  ejtis  *  infinemdilexiteos ,  minus 
dicere,  eftdefcendere  :  ad  afcendendum 
altius  uon  datur  unde,  Et  ficut  pun<3um 
illud  fubluuiiTimum  qu6  amor  Chrifti 
pertingerepoteft  :  erit  fimiliter  pund-ium 
unicum  ,  in  quofermonofterexordiuni 
finemque  fortietur.  Petamus  abamore 
fpfo  per  merita  corclis  ejus  quod  folum 
condigne  huic  refpondere  novit  ,  ut  in 
hac  fua  hora  ,  fua  nobis  gratia  affiftere  di- 
gnetur.  Ave  Maiia. 

%.  II. 

UT  tranfeat  ex  hoc  mundo  :  in  finem  di- 
lexit  eos.  In  tantum  Chriftus  ama- 
vithomines  ,  ut  eorundem  amore  ab  ip- 
fis  voluerit  difcedere  :  hoc  meum  effc 
aflumptum  ,  maximumque  fuifle  dico 
amoris  Chrifti  ex,t,rem.um,    Sed  quid  vi- 

deo  1 


De  Mandato. 

aeojlufacroillomonumento  ,  in  myfte-  enimdequalicunquefeddefoni  loanitnr 
nolacrofanao  (  quod  amons  eftcom-  amore  :Fortis  efiutZsJle^l  a! 
peB  lum,  morurqueChrift^emoriale)  fortis,  ^tJ^'^^ 
«nttahocmcumaffumptum  ,  trespo-  ^^^gt 
tente.  m  aciem  prodeunt  oppugnantes :  operatur  feparationes  ■  »2  ^ 
J**^,M« ,  *#^r.  Amor  fonis,  fe ligare novit & foke  e  ffecto 
inqmt  nonpoffeeffeamorem  ,  Chrifti  fm^Spc^fy^k^:. 
anob^feparationem  ?  Sacramentumin-  pit.  Amor  lemoer  -  ?? 

quit  ,  manere  nobiicum  max^mam  effe   W^aiT^en^  ,„V 
amoriscxcellentiarn  :  Morsinquit  •  mori   l  tr^rt™?^™^*9^ 
pronobis,  fummumomniumSS  max£ ^diftS  rL™5  &  ^> 
tremum.  H*c  ftupeuda  funtiila,  quib™  at«T&  foSr^ 

«^gis  heroica  amoris  Chrifti  ope  a ,  qui-   extima  S    S ' 
bufque  ipf*  amoris  leges  feffhodieV  S  dtn  i  ffiWS?* 
Tumpti  noftrioppoaunt  novitati  ;  qus  trema  J  Corn„«  l^fl     7  habentur  ex- 
tamen  ipfa  difcurfum  noftrum  diftlu    meTj^^  *^^ 
«nt,ad  fublimiufque  iu  ipfum  ufque  on-    mmtirk    ■  S™"^  ^  ^ 
|end;ndumapicem  ,  Lgralmde-  ^^^1^^ 

Exodiamur  abamore.    Amoreffen-  Sffir?^  Gftu!lt'la* 

tialiter  eft  unio  quam  „at  r^u*^  do  mn^tS  T^-  »  **** 

qub  trahit ,  quovadit ,  &  ubiquelolum  fol l  "  V  ^™1  ^'^0^'  omui 

mod6„ftlt.    OmniaVuut          f&S  Kl£ffifr^««"« 

Auguftiniverba.  Si  ergoamorin  curai-  tfP  Hanctamna- 

eftSnire  ,    quomodoVa"    us  Se  SSf^r^^ 

poteftdividere  ?  fICplaneeft  ,  quando  Z^ZZd^A^t^ 

Z^morn^  AnteincarnationemVerbi  ,  „ 

dividit     F^.rf    ,1 unit  3  exceihvus   dlsjunftiffima  erantextrema  ?  Deus,  & 

farare , quomodo amor morti fimilis effe  tdlit  Zl  r  .  ,Chr,nT ""^1»"» 
5oteft  ,  IpfeSaWaleexp.icat^  S&K^^S: 


2U  S  X  ] 

ixivia?*trt}&  veniinmundum  ,  Ccce  hic 
amoremunitivum.  Jterum  relinquomun- 
dum  ,  &vado  adVatrem,  eccehlcamorem 
fortem.  Hoc  eft  quod  Evangelifta  dicit 
Cum  dilexiffet  ,  diltxit.  Differentia  qui- 
dem  fuit  temporis  ;  fed  non  mutatio 
amoris.  Chriftus  hominibus  unitus , 
imoXiCum  diiexiffet  :  Chriftusabhomini- 
bus  fep2ratus,uiniliter,amor,  &  inteufior, 
in  fincm  dilexit  eos, 

Demonftravimusjam  deamore,  amo- 
rem ,  &  quidem  intenfum  ,  eife  poife  ip- 
fam  feparationem  :  ipfenuncamorocu- 
tosaperiatmagis  ,  <k  videatnonfolum- 
tnodo  amorem ,  &  magnum  :  fedmaxi- 
mum  omnium  ,  effe  amorem  in  finem. 
Hora  quadam  hujus  horas  reprasfentativa 
(  prout  S.  Bernardus  notavit  )  cum  fpon- 
fa  ageret  in  horto(qui  fimiliter  hujus  hor- 
ti  figura  fuit  )  a  fponfo  ccelefti  ad  can- 
tandum  melos  quoddam  fuit  invitata  , 
quo  auditoamicirecrearentur  :  Quaha- 
kitasinhortii,amici  aufcuttant  ,  facmeau- 
dire  vocem  tuam.  Amici  aufcultantes  fu- 
mus  nos  :  {ponfus  Chriftus  :  fponfa  eft 
Ecclefia.  Qyale  ver6  erit  melos?  Sponfa 
carminecantavitpaftorirto  :  quodS.Jo- 
annesprosadixitEvangelica.  Illa  ,  ac- 
cepta  in  manum  cythara ,  tangendo  chor- 
das  leniter  cantavit.  Heu  ,  fuge  dilecle 
mi  :  &  afimilare  hinnulo  Cervorum  ,  fuper 
niontes  aromatum.  q.  d.  difcede  velocis  ad- 
inftar  cervi  ,  reli&ifque  terra:  convalli- 
bus  ,  ad  cceleftes  vade  montes.  Sponfa 
locuta  ,  cythara  conf  ra&2  femper  obmu- 
tuit.  Ita  faftum  eft:ifte  enim  ultimus  eft 
verfus ,  &  finalis  ultimi  Capituli  Cantico- 
rum  conclufio. 

Novimus  omneSjCanticorum  Salamo- 
uis  materiam,  amoris  feu  amorum  Chrifti 
cma  fua  fpoofa  Ecclefia  cife  hiftoriam. 


.  M  O 

Age  6  fan&a  Sponfa  ,  ficcine  tui  SponG 
finis  amorem  ?  vel  mens  tibi  eft  ,  ipfius 
aut  tuum ,  aut  utriufque  exaggerare  amo- 
rem  ?  Si  ipn"us,mandafiie  f ugere?  Si  tuum, 
jubefne  te  deferere  ?  Si  utriufque,conclu- 
difne  cumutriufque  adinvicem  feparatio- 
ne?Imover6.  Hic  eft  finis  ultimus ,  hoc 
ultimum  extremum  quo  pertingere  pras- 
valetamor  :  ab  amato  fe  feparare.  Quo- 
liique  ad  illum  nondum  pertigitapicem, 
femper  ampliiis ,  quod  de  amoris  Chrifti 
extremisfcriberet  ,  fapientia  Salomonis 
habuit :  fed  mox  ut  dixit  Heu\fuge  :  moX 
ut  dixit  Chriftum  mundum  reli&urum: 
moxut  dixit  ,  quod  amore  hominum 
Chriftus  fefe  efiet  ab  hominibus  fepa- 
raturus  ,  fufpendit  pennam  Salomon 
cytharamconfregitfponfa  j  arcumcon- 
fregit  amor ,  hicque  excellentiarum  fua» 
rum  hiftorias  impofuit  coronidem.  Ufque 
hucpervenire,  nec  ultra  afcendere  prarva- 
let  amor.  Salomon  finivit  librum  :  &S. 
Joanues  pofuit  fiuem,J«  finem  dilexit  eos. 

Quod   hoc  aliter  ie  habere  opinamur: 
finem  hunccum  amoris  principiis  confe- 
ramus.    In  araoris  principiis  fponfi  erant 
exccllentiae  per  montes  &  valles  fpon- 
fam  quasrere  :  Ecce  ifie  venit  faliens  in  cant.  U 
montibus  ,  tranfiluns  colles.  In  principiis  Vt  g4 
amorisfponfscerantexcellentiai  ,  cum 
fponfolemperdegere  ,  nec  vel  ad  mo- 
menttim  ab  ipfo  recedere  ;  Invcni  quem  Cantt  ^ 
diligit  anima  mea  ,  tenui  eum  ncc  dimittam.  v  ^  ■ 
Poftquam  vero  amorinchoans  in  amo- 
remtranfiitperfectum  ;  poftquamamor 
proficiens  ad  amorem  pervenit  confum- 
matum  :  pratfentia:jamabfentiis,  com- 
mutantur     &  cuncla  amorisreducmitur 
extrema.  Ad  quid  ?  ad  unum  Heu  ?  Stfuge, 
Heu  l  dolorem  :  fuge  ,  fignificat  fepa- 
rationem»  Hm  l  violentiam{f«gf,rtfolutio>- 

uettii 


De  Maneato,  Jlj 
aem.  Heu  !  affe<ftum  ;  fuget  facrificium.      Eodem  momento  quo  Evae  maaibug 
Heu !  denique  amorem  :/«^,excellentiam  Dei  fuit  egreffa ,  tam  intense  amavit  il- 
ngmficat  &extremum.H*«  i  &  fuget0m  lam  Adam ,  quam  ipfa  pro  fe ,  fuoque 


contraria^funt  extrema  !  non  optando  lo 
quicur,  inquit  JBeda.Sed  ex  his  contrariis 
extremis ,  extremum  Chrifti  compone- 
batur  amoris :  &  horum  duorum  extre- 
morum  contrarietas  &  repugnantia  tor- 
tores  erant,  cor  illi  in  hac  fui  difcelfus  ho- 
ra  dividentes.  Affe&us,  ipfum  volebat 


amari  merebatur  anthore.  Novus  fpon- 
fus  fuum  voluit  extollere  amorem,  fed 
quia  tunc  aliusin  mundodeeratamor, 
aliufque  qui  amaretur ,  quid  faceret  A- 
dam  fuoprobando&  extollendo  amori  ? 
Ecce  artificium.  Vropter  hoc  relinquet  bo-  Gen.  2. 
mo  Vatrem  &  Matrcm.  Adam  nec  patrem  v.  2^4. 


manere :  utilitas,  urgebat  abire  ,  Expedit  habebat  nec  matrem :  erathomo,  fed  ho* 

vobU  ut  ego  vadam :  Quia  vero  affeflus  erat  mo  primus  5  Ergo  fi  Adam  nec  Patrem 

ipfius,  utilitas  autem  noftra :  plus  hxc  va-  habet  nec  matrem ,  quomodo  amorem 

let  quam  ille.  Pravaleac  utilicas,  quia  ve-  fuum  Patris  matrifve  probat  amore ,  qui 

flraperhoc  quod  habet  a  vobis :  cedataf-  aliis  hominibus  profuis  fponfis  fuut  re- 


ftus,  quia  meus3per  hoc  quod  habet  a  me: 
hicfinis  fit  ultimus,  ultimumque  amoris 
meiextremum  ;  Heulfuge  dileile  mi;  in 
finem  dilcxit  eos. 

§.  III. 

AD  plene  fatisfaciendum  amori ,  re- 
ftaccantummodo,  utalciflima:  hu« 
jus  Philofophias  demus  rationem  :  Qua- 
nam  ratione  Chriftus  a  nobis  difcedendo, 
amanfque  ab  amato  fefe  feparando  maxi- 
mum  fecit  extremum  s  ad  quod  amor 
pertingere  valet  ?  quia  amor  amati,  amo- 
re  probatur  reliai:  nec  amor  plus  relin- 
quereporeft;  quampropteramatum  ip 


linquendi  ?  Propter  illud  ipfum ;  Amor 
enim  amati,  amore  probatur  reli&i :  quia 
Adam  alium  non  habebat  quem  defere- 
ret  amorem ,  ambrem  quo  fponfam  fuam 
deperibatj  Patris  matrifque  quos  alii  ho- 
mines  propter  fponfas  fuas  relinquere 
debebant,  amore  probabat,  Tropter  boc 
relinquet  bomo  Vatrem  &  Matrem.  Adam, 
prasfentem  per  futurum  probavit  amo- 
rem,  &proprium  peralienum  :  proba- 
vitque  bene ;  amor  etenim  Patris  &  rtr» 
tris  qui  nobis  effe  dederunt,  debitus  eft 
&  naturalis :  &  quando  amore  fponf» 
tantopere   amatum  relinquitur ,  amor 


lum  relmquere  amatum.  Lapis  lydius  eft  fponf*  probatur  major  quam  illius  quod 
!.m0r  ^m  am°re#  Deu!  Abrah«p_roba-   relinquiturj  hoc  fecit  dixitque  Adam. 


turus  amorem  ,  cum  Ifaaci  confricuic 
amore,  quern  ut  filium  amabat.  David 
Jonatha*  probaturus  amorem  ,  cum  Sau- 
lis  collidebat  amore  :  quem  amabat  ut 
Patrem.  Ita  plene  cognofcere  cupiens  va- 
lorem  amoris  ,  amorem  amati,  cum  reli- 
&i  collidatamorei&moxejuspuritatem 
cognofcec.  H<ec  regula,ab  amore  primo 
°,ni  fuit  in  mundo,  confirmata  perfevera- 
Vit, 


Sed  qusntumvis  fcivit  probare ,  exagge- 
rare  tamen  amorem  fuum  nefcivit  5  vera 
etenim^  amoris  extollentia  non  primo 
competebat  Adamo  j  fed  erat  refervata 
fecundo.  Adamus  fuum  fciens  extollere 
amorem ,  quid  dixiffet  ?  Dicendum  ei 
fuiffet  fic.  O  fponfa  mea,  ego  nefcio  amo- 
rem  meum  erga  te  fufficienter  teftari , 
alium  euim  quem  propter  te  relinquam 
ponhabeo;&  licet  Patrem  Matremque 
P  d  3  charifla- 


«4  5  E 

chariffimos  haberem  (  ficuti  habituri 
funt  nepotes  raei  &  defceudentes  )  ho- 
rum  nihilominus ,  amore  tui,  reli&io, 
infufficiens  foret  mei  erga  te  amoris 
argumentum  :  fed  utmeierga  te  amoris 
tnagnitudinem  cognofcas,taita  eft,  ut  te 
propterte  relinquerem.  Hoc  uefcivitdi- 
cere  Adam ,  &  hoc  fecit  Chriftus :  reli- 
quit  enim  nospropter  nos.  Amore  ipon- 
fa?  relinquere  Parentes ,  fupremus  fuit 
apex  quem  imaginari  fibi  fcivit  amor 
Adami :  Chriftus  vcro  praeftitit ,  qu6  ipfe 
ad  fyhef.  imaginaudo  non  pervenit ,  reliquit  enim 
j1.  p.  ja.  fponfam  propter  fponfam  ,  Sacramen- 
tum  hoc  magnum  e[i,  in  Cbrijlo ,  &  in  Ec- 
clefia.  Sponfa  Chrifti  eft  Ecclefia ,  Ec- 
clefia  fcmus  nos :  &  Chriftus  nos  propter 
nos  reliquit. 

Chrifto  veniente  in  mundum ,  amor 
divinus  fimilis  fuit  vifus  amori  humano; 
fponfas  etenim  amore  reliquit  Patrem.-fed 
ipfo  hodie  h  mundo  exeunte  ,  \Jt  tran- 
feat  ex  hoc  mundo  ad  Vatrem  ,  amor  ejus 
non  habuit  cui  affimilaretur :  Sponfam 
enim  propter  fponlara  reliquit.  Ad  de- 
fponfandam  fibi  Rachelem  Jacob  aedi- 
bus  paternis  peregdnatum  egrefTus  & 
illo  in  itinere  conftitutus ,  conipexit  fca- 
lam  ad  coelum  ufque  pertingentem  :  re- 
duci  in  patriam  cum  Rachele  ,  quamvis 
in  fecundo  hoc  itinere  apparuerunt  An- 
geli ,  non  tamen  fcala.  Omuibus  vobis 
notum  eft ,  Jacob  non  folum  typum  fuif- 
fe  Chrifti ,  fed  exprefse  figuram  fuifle 
Chrifti  amantis.  Quaero  igitur.  Si  Jaccb 
in  prima  vifione  primoque  itinere  cou- 
fpexit  Scalam  ,  quare  non  fimiliter  ean- 
dem  vidit  in  regreffu  ?  Si  vidit  vadens, 
quare  non  vidit  rediens?  Quiaifta  fcala 
(  juxta  communem  Patrum  fententiam) 
fignificabat    afcenfum  defcenfumque 


l    M  O 

Chrifti :  defcenfum  ,  quaedo  venit  ia 
roundum  j  afcenfum ,  quando  rediit  ad 
Patrem  ;  venienfque  Jacob  vidit  Sca- 
lam ,  venieus  enim  Chriftus  fimiiis  fuic 
Jacob:  rediens  vero  Jacob  fcalam  non 
vicJit ;  reverfusenim  Chriftusiili  fircihs 
non  fuit ,  nec  alterum  Gmilem  habuit» 
Chriftus  veniens  fsmilis  fuit  Jacob ,  quia 
ficut  Rachaelis  amore  Jacob  reliquitpa- 
rentes,  ita  Chriftus  £more  fponiae  reli- 
quit  Patrem  :  reverfus  vero  Chnftus, 
Jacob  non  fuitfimilis,  quia  hic  Rache- 
lem  propter  Rachelern  non  reliquit ;  & 
Chriftus  ita  fecit ,  Rachelem  fuam  prop- 
ter  ipfam  reliquit,  fponfam  fuam  reli- 
quit  propt  ramorem  ejufdem  fponfse. 
Hcmines  fuos  (  Cum  dilexijfet  fuos^  co- 
rundem  reliquit  amore  j  hicque  fuit  fu- 
premus  fui  amoris  apex :  e6  etenimper- 
tigit ,  ut  amatos  propter  amatos  relin- 
queret.CiK»»  dilexiffet  fuosjn  fimm  dilexiteos. 

Relinquens  omnia  propter  amatum , 
omnia  relinquit ;  fed  amatum  propter 
ipfummet  relinquens  amatum  relinquit 
amplius  relinquit  enim  illum  ,  propter 
quem  relinquit  omuia,  Veniens  Chri- 
ftus  in  mundum  ,  ccelum  amore  homi- 
num  reliquit  :  fed  hodie  relinquit  ipfos 
homiues,  propter  quos  ante  reliquerat 
ccelum  •>  veniens  in  mundum,  propter  ho- 
mines  reliquit  Angelos  :  fed  hodie  ipfos 
relinquithomines,  propterquos  dimife- 
ratAngelos.  Veniensin  muudum,  amo- 
re  hominum  dimifitgloriara  :  fed  hodie 
ipfos  dimittit  homiues  ,  propter  quos 
gloriam  dimiferat.  Denique  in  mundum 
veniens  ,hominum  amore  reliquit  Pa- 
trem  :  fed  hodie  propter  homines ,  ipfos 
relinquit  homines ;  propter  quos  relique- 
rat  P.itrem.  Et  quidem  hic  in  mundo 
quid  reliquic  Chriftus  ?  Pauper  natus,ho- 


De  Mandato,'  Zlf 
miaum  amore  reliquit  divitias ;  exul,  plexus  amare  fleverunt, confuetisamori 
patnamjlaborans^quietem;  fe  tradens,  ceremoniis  defunffis  parentarunt  •  fed 
libercatemjcontumeuampafTus,  hono-  prasfente  jam  prscijo  feparationismo- 
rem5  moriens,  vitam5in  Sacramento   mento  reccedifferentiamnotatudiguam, 
amore^hominum  reliquit  feipfum  :  fed   Orpfaa  ( inquit  textus  )  difceffit ,  ad  pa- 
hodie  defe.endo  hommes  &  ab  eis  dif-  triam  Deofque  fuos  reverfa  eft  \  rU 
cedendo.  Vt  tranfeat  ex  hoc  mundo  5  plus  verd  ade6  immutata  ,  ut  nullatenus  qui» 
quam  divicias,  patri.m,  quietem , liber-   verit  Noemi  deferere  focietatem  ;  fed 
tatern,  honorem,  vitam,&plus  quam  totavitainfeparabilis&individuaiifiad. 
fe.pfumreUqmtireiiquitenimipfosho-  Jwfcrit.   Ecce  quantum  inter  amare  & 
mines,  propter  quos  reliquerac  omnia.  amare  ,  iuter  manere  &  difcedere  dif- 

2S  *    lul  am°re  ^r^r  °mni"  Crime"*  Par"m  amansdifcedit:multum 

bus  qu«habebatin  c*lo[ad  ipfum  uf-  amans non admittit feparationem. Orpha 

que  PatremJ  omnibufque  qu*  habebat  parum  amans,  receffit  relinquens  Noe- 

interrave  habere  poterat  (  ufque  ad  mi.-Ruthamansmultum,  necdeferere  , 

feiPium  )rel,^s,  nonhabens  jamaut  in  nec  ab  ea  fefe  patitur  divelli.  Sunt  ter- 

coe.o  aut  in  terra,  autm  fe  auc  extrafe ,  mini  noftri  cafus.  Sciensqma  venit  bom 

aliud  quod  amore  hommum  relinqueret,  ejus ,  ut  tranfeat  ex  hoc  mundo :  fed  in  amo- 

pervenerit ad  nonplus  ultra  amoris,*  amo-  rofa  hac  valediaione ,  ifi  hac  rieorola  fe- 

VttZ£Tt¥°S  f  I,aU;rit  ^0mines-  Para£i0»e  >  qtmiam  Orpha  fuit  difce- 
Vttranfeatex  Immundo:  tnfinem  dtlexit  eos.   dens  ?  quamam  Ruth  difcedere  recufans? 

£*>oitn„AU,      Ky?  ,        "traqu-modo  adminb.ii  fuit  humanitss 

,  Ritne  adhuc ,  qui  fefe  extrem*  huic  Chrifti :  ha?c  fuit  eadem  hora  fefe  fepa- 

AdhTfZ  °Pp0Uat  rfveIleiUi?  ?  Ea  raBS'  h*c  ^i^ademilla  hora  feparari 
Adhuc  fefe  oppomt  refiftitque  ipfeAmor,  nefciens,  h*c  fuit  Orpha  fefe  feparans , 
Sacramenti  Fcuto     mortifque  gladm  fe  ad  patriam  Deumque  Lm  reveS  L 

^U^^^^T  ^^^cnZoad  Utrem,^Z 
vahda  hcetc\  egreg.a ,  vmcere  debet   fuiti^qu£E  difcedere  recafans ,  colli- 

o  *  n-  .„a  0  .    „  gendo  fpicas  iu  hoc  fefe  Sacrameuto 

conftmte  one  ^  fub  fPeciebus  Pa™    ^eliquit.  Major 

confbnterque  deftndir  ,  majorem  in   ergo  in  Chrifto  fuit  amor  ,  feipfum, 

^fnnWf  excellfntiam,ma-   quam  nos  deferere  :  nobifcum  manere 

qT>n°f  °eferere%  E£  *****  nobis  recedere«  °  ™des  homi! 

quomodo  hoc  probat  ?  cafus  unus  utrnm-  numaffeaus,ad  ponderandos  xftiman- 

quedemonftrat.  Tres  celebres  in  fcrip,  dofque  amoris  divini  exceffus!  Qtiod  H 

Ruth  ?oam,1CX  H1  terra,Moab:Noe'm^  Chriftus  velut  Orpha  fefe  fepaTaffet 

lu  Irnt^f  ^^^T  ^°r?mDOre  VC-  etiam         adinftar  Orpha,-  amor  fuif! 

unt  & 11     n  T        fi&i  COnV,Xe'  ?treiniffior :  Sed  Chriftus  veiut  Orcha 

runt  ^affinesqualeserant,  donecvenit  difcedcndoad  inftarRuth  amavit5  mul- 

hora  [ ficut  &  ifta  hora  ]  quaab  invicem  tum  amare ,  6c nihilominus  fepa^iZ- 

oportebatfepararz;  mutuo^inter  am-  ge  excellentiffimum  eft.  Orpha}Noemi 


tl4  S  E  R  M  0 

aeferendofu*  indulfit  commoaitati :  & 
Ruth  fepararirecufensfu*  indulfit  mcli- 
nationi. 

Condona  mihi  6  amor  Sacraroenti 
(fed  coudonare  noli)  quod  Chriaus  no- 
bilcum  permanferitin  Sacramento  ,  fuo 
fuit  iudulgere  amori,  affeaui,&iucliua- 
,  tioni ,  fuo  fuit  fatisfacere  defiderio,  Defi- 
derio  deftderavi  boc  tafcha  manduca^re  vobtf- 
cum}  delitise,  gaudium,fatisfaaio ,  quies , 
commoditas  fuerunt  ?  Ita:  aft  non  excef- 
fus  &  excellentia.  Amoroperatuscft  ut 
amorjfednon  utamorpurus.  Lapidem 
fuum  petere  centrum :  admare,decurre- 
t e  fontem  :  ignem  ferri  ad  fuam  fphae- 
ram  j  naturaeft,inclinatio  eft  &  quies  ; 
noa  excellentia.  Et  hoc  eft ,  quod  Chri- 
ftus  fefe  hominibus  in  Sacramento  re- 
linquat.  Cor  Chrifti  in  illo  principiiex- 
perte  xternitatis  principio  nondum  erat 
humanum :  quaenam  vero  tunc  ipfius 
erant  gaudia  ,  recreationcs  &  delitiae? 
8,   effe  in  mundo  cum  hominibus,  Ludensin 
orbe  terrarum,  &  delicu  me&  effe  cum  filiis 
bominum.  Diflum  notatu  dignum .'  illo 
tempore  ante  omnia  tempora ,  nec  mun- 
dus  erat  nec  homines.  Si  itaque  nec  mun- 
dus  fuit  nec  homines,  quomodo  Verbi 
fuere  delicia: ,  in  mundo  &  cum  homini- 
bus  effe  ?  In  hoc  rationis  meae&  conle- 
quentiae  energia  confiftit.  Si  nondum  ex- 
iftentibushominibus,  nec  mundo ,  deli- 
cise  Chrifti  erant  in  mundo  &  cum  homi- 
nibus  effe :  quales  poftea  ejus  forent  deli- 
cix  cumexiftentibus  in  mundohomini- 
bus,  fws  qui  erant  inmundo\  Chriftum  in 
mundo  manere  cum  hominibus  ,  efTet 
quod  fuus  amor  quazreret  delicias,&  non 
excellentia :  relinquendo  mundum  ,  ab 
hominibus  fe  feparare  ,  fuit  excellentia, 
uttranfeat  exlMinundo,  Hoc  <juippe  fuit 


viminferre  inclinationi ,  fuit  facrificare 
gaudium ;  fuit  cruciare  defiderium  :  fuit 
denique  maximam  in  fe  &  contra  fe  re- 
pugnantiam  fuperare. 

Ut  Chriftus  anobis  difcederet,  Gmul- 
quenobifcum  maueret,  femetipfumdi- 
vifit.  Grandis  exceffus !  grande  mirabi» 
le !  eft  amor  in  hac  prodigiofa  feparatio- 
ne  exccllentiam  &  mirabile  operatus , 
uon  fuit  amor  Chriftum  mundo  relin* 
quens ,  fed  auferens ,  ut  tranfeat  ex  boc 
MJ«w<fo,ipfis  hoc  oculis  contemplemini. 
Ad  prseftandum  arcse  Domini  tranfitum 
Jordanis,  in  femetipfo  divifus  &  a  feipfo 
eft  feparatus :  altera  pars  fluminis  fic  divi- 
fi  ad  mare  decurrit  ,  altera  fufpendenio 
torrentem ,  ad  eum  unde  egreffa  fuerat , 
reverfa  eft  fontem.Owd  efi  tibi  mare  quoi 
fugifii  :  &  tu  Jordanis ,  quare  converfus  es 
retrorfum  ?  Nunc  mihi  dicite.  Utranam 
fic  recedentis  &  a  feipfo  divifi  Jordanis 
pars  hoc  mirabile  patravit  ?  Utranarn 
partium  illarum  excelientius  operata? 
illane  quas  ad  mare  cucurrit ,  an  quas  con- 
verfi  eft  retrorfum  ?  Clarum  eft  (inqnit 
S.  Auguftinus  )  nec  ipfum  dicere  neceffe 
erat,  partemad  fontem  converfam  e#< 
cellentiam  &  roirabile  fuiffe  operatam: 
Pars  etenim  ad  mare  delapfa  ,  natura; 
fuse  fecuta  inclinationem  fuum  quasfivit 
centrum  :  Pars  ver6  converfa  ad  iontem, 
illata  ipfi  inclinationi  violentia,  rejecit 
confregitque  impetum  torrentis ,  &  con- 
tra  molem  aquarum  &  naturam  altera 
vice,  unde  defcenderat ,  afcendere  coe- 
git.  Hinc  (  utgraviter  notavit  Loriuus) 
fluvio  defceudeuti  inquit  David ,  Quideft  urin* 
tibi  ?  afcendenti  verb  uou  dixit  :  admare 
etcnim  currete ,  fuit  feipfum  quasrere  , 
ad  iontem  ver6  reverti  fuit  contra  feip- 
fum  ire,  Convtrfus  es  retwfum,  Heus  Jor- 
"  dauil 


De  Ma 

danisdivine  J  (ficenim  tegravitercom- 
pellat  Origines )  hac  hora  te  divifum  a  te 
ipfo  5  contrariifque  duobustorrenribus 
te  fciflum  confpicio :  unotorrente  ad  pa- 
tremvadis  9  <jui  ( ut  aflerunt  Theologi) 
fontale  eft  principium  ,  ex  cjuo  es  ge- 
nitus  ,  ttt  tranfeas  ex  hsc  mundoad  patrem : 
Torreute  alcero  immenfum  Sacramenti 
pelagus  ingrediens  ,  ubi  vere  pratfens 
€S  &  invifibilis  ,  ficut  fluvii  in  mare  in- 
trantesdifparent ,  Ouid  ejl  tibi  mare  ,  quod 
fugifti  ?  Jordauis  fugit  a  fe  :  &tufugifti 
i  te.    Videns  te  ab  hominibus  avuHum 
iri,  fugiftia  teadnos  ;  tequein  hocmy- 
fterio  abfcondifti.  Sed  qualifnamMeiuit 
«Xcellentia?  quodnamhicfuit  mirabile? 
Miraculum  miraculorum.    Quod  Chri- 
ftus  nobifcum  manferit  in  Sacramento, 
miraculum  fuft  natnrx  ;  fluvius  quip- 
pecucurrit  admare  ,  amor  cucurrit  ad 
centrum  :  Sed  quod  Chriftus  a  nobis 
fefe  feparet ,  ut  tranfeat  ex  hoc  mundo  ,  mi- 
raculum  fuit  cootia  &  fupra  naturam : 
fuit  etenim  fluvii  converfio  ad  fontem 
unde  exierat  j  fuit  inchnationis  impctum 
perrumpere  :  fuitnonfolum  torrentem 
Vjncere  :  fed  torrentes  amoris  confrin- 
gere.    M  ut  msraculum  vel  excellentia 
non  fuerit  quod  Chriftus  nobifcum  ma- 
ueretin  Sacramento  ,  fedanobis  fe  fe- 
parando  difcederer.    Quod.  fi  alicer  fe 
habere  videatur  ,  ipfum  interrogemus 
Evangeliftam  ,  eurin  tamgravibusfuis, 
inamoremChrifti  reflexionibus  ,  nul- 
lam  aut  amoris  aut  inftituti  Sacramenti  fe- 
cerit  mentionem  ?  uon  in  tam  copiofa 
relatione  quam  omnes  alii  Evangeliftre 
de  hoc  facro  myfterio  habuere  :  fed  in 
illa,quam  S.Joaunes  facere  noluit ,  fundo 
confiderationem.  Et  ecce  utrum  ex  pro- 
prioipfiustextubenearguatur  ,  lnfinem 


NDATO.  ZfJ 

dilexit  eos:&  cmdfatla.  Extrema  confide- 
ravit  amoris,quo  nos  in  finem  dikxit :  In 
finem  dilexit  tos :  Ccenaj  fecit mentionem, 
&coenafacla  *  de  inftituto  vero  in  ccena 
Sacramento  nullum  verbum  locutus  eft. 
Confiderato  itaque  amoris  extremo ,  cce- 
nx  fubjungens  immediate  mentionem , 
quare  fublimis  ade6myfterii,tam  admira- 
bilis&amabilis  ,  filentio  prasterit  infti- 
tutioiiem  ?  quia  Rhethorem  imitatus  di- 
vinum,  qualis  erat,&  locutus  eft  &  tacuitj 
propofitofuocongrualocutus  eft  *  non 
fervientia  fubticuit.  Sandi  Joanuis  pro- 
pofitum  non  fuit  iu  hoc  Evangelio  Chri- 
fti  p;obare  amorem ,  fed  ejufdem  extre- 
mum  exceflum  ,  ciim  dilexiffet fuos  hfinem 
diloxit  ios  :  &  Sacramenti  inftitutio  quam- 
Vis  amorfuir -&amor  intenfus  ,  in  rigore 
tamen  non  eratexcellectia:  ideoque  non 
dicit  quod  in  Sacramento  fefe  relique- 
ritjfedabfentarit  j  non  dicit  quod  nobif- 
cummanferit,fedfefepararit  ;  nondicit 
ipfum  in  mundo  manfiiTe ,  fed  exmundo 
abiifle  ,  Vt  ex  hoc  mundo  tranfeat  :  pofito- 
queaiitecedence  Vt  tranfeat  ex  hoc  mundos 
moxconcludit,  hfinemdHexiteos  ;  Etfi 
enim  in  Sacramento  fe  relinquere  ,  fuit 
amor,  fefe  abfentare  amons  fuit  excel- 
lentia  :  quamvis fe  relinquere  fuitamor, 
nos  relinquere  fuit  extremum  j  quamvis 
nobifcummanerefuitamor :  amorfupre* 
musiuitanobisdifcedere  ,  Cumdilexiffet 
dilexit.  §.  V. 

DRachium  vicimus  fcut  i:mortis  gladius 
*~*  tantum  reftat :  huic  multum  confidit 
amor,iufcriptum  gerit  &  infcuIptum,M*-  ]°<m*S. 
jorem  hac  charitatem  nemo  habet ,  ut  animam  v> 1  $• 
fuamponat  quis pro amkis fuis.  Noverint  ni- 
hilominus  Mors  &  amor  (  fi  forte  igno- 
ra^O  quodlyN^w  ,  noncompleaitur  JoM  « 
Chnftum.Nmtf  te  condemnavit  mulier3neque{  ' 
e  ei<>i 


ai8  S  e  r 

«gojillud  Egofingulare  Chrifto,fub  univer- 
iali ,  onmes)  non  comprehenditur  :  Nemo : 
refpe&u  tilii  ,  eft  ,  ficut  Omnes  re» 
fpe&umatris  j  nec  Ownej ,  argumentum 
facitcontrapuritatem  matris :  nec  Ne?wa, 
contra  fi!ii  chmtatem,  Utque  ipfe  oculo- 
rum  (quibus  mors  &  amor  caret)  intuitus 
judicet,  quauto  major  amori3  Chrifti  fue- 
xitexceilentiaanobisfeparari ,  quampro 
nobis  mori  j  Hortum  Gethfemani  ex  op- 
pofito  conftituamus  Calvariar^difceiTufque 
theatm  cum  theatro  mortis  conjungamus. 

Ultimi  difceflus  expeditionifqj  Chri- 
fti  theatrum  fuit  Gethfemanihortus ,  no- 
£tis  umbris  opertus ,  ubi  omnia  amorem , 
fecretum,triftitiam,oinniadenique  fpira- 
bant  falutem:ibidem  amabilis  Dominus  a 
fuis  fe  feparando  Difcipulis  difceffit  j  non 
ab  omnibus  fimul  ,  fed  fucceflive  ab  his 
&  aliis.-appropinquansetenira  cordijacu- 
luro  ,  nonfimulfedfucceffive&perpar- 
lm.it,    tes  admifit,  lu  huucdifceffitmodum.  Sed 
>».4ir      f{\x\AA\co difieptl  nou re&e loquor, avul 
/w  e/7d/>ew,inquitS.Lucas  :  noir  diiceffit, 
nec  fe  feparavit :  fed  avulfus  ejl.  Violentir 
adeo  Chriftus  ab  hominibus  feparatus  eft, 
utipfum  fepararifueritavelli:  adeoillis 
fuitinfixus ,  illofqueinfixeratfibi }  ut  ne 
ab  oculis  eorum&brachiis  fepararetur,  a 
cordibus  eorum  avulfus  cor  fibievulferit, 
avulfus  ejl  ab  eu. 

Prodeat  nunc  tAors  cum  fimili  aliqua(fi 
habet  )  exaggeratione  ,  ex  omnibus  quce 
Chriftus  illam  patiendo  patravit,dicatque 
de  ipsa  quod  narrant  Evangeliftae.  Dixit- 
ne  forteeorum  aliquis  Chriftum  mortu- 
um  fibi  animam  evulfifle?uullatenus.  Ex 
Uatth.  omnibus  Evangeliftisplurimum  dixit  S. 
Vf* M0'  Matthxus  i  Et  quid  ?  Emifit  Spiritum  i  ita 
Chriftus  moriens  emittit  anima,difcedens 
ab  hominibus,avelliturjtamfacile  illi  fuir 


M  0 

mori  :'&  tam  arduum  feparari.  Nexus  quo 
anima  Chrifti  corpori  fuit  illigata ,  eft  fo- 
lutus  :  vincula,  quibusipfe  inuodatus  fuit 
homimbusjdiflblvi  nequiverunt:  difrupta 
lunt,lacerata,di(cifla  (xmv.avulfus  e/?.Quot- 
quot  erant  homines  iu  mundo,totidem  in- 
hserentes  erant  cordi  Chrifti  radices  :  ra- 
diceserauttriginta  trium  annorum  ,  ra« 
dices  erant  totius  astemitatis  ,  tam  pro- 
funde  amori  immerfx ,  tantis  irrigatae  la- 
chrymis ,  tot  laboribus  &  asrumuis  indu- 
ratae  :  &  omnes  iftae  tantae,  tamque  for* 
tes  eadem  hora  fimul  evellendx  ,  Sciem 
quia  venit  hora  ejus  ?  O  dolorem  \  6  vio- 
lentiam!  6  tormentum  J  Quodlibet  Evan- 
geliftae  verbum  ,  eft  hujus  violentiae  & 
repugnantias  prof unda  confideratio.  Eft- 
ne  poffibile  iu  mundo  manere  homines? 
in  muudo  remanere  meos  ?  suosquierant 
m  mundo  l  Eftne  poffibile  me  femper  fe- 
parariab  hocmundo  ,  ubi  illos  quxfivit  ? 
Vt  tranfeat  ex  hoc  mundo  ?  ex  hoc  mundo :  O 
terribilenj  feparationemlHow  ejus:6  terri- 
bilem  horam!  In/wew.-o  finemterribilem  t 
Ut  tranfeat  :  6  terribilem  tranfitumf 

Sic  feparatusjfic  avulfus  a  fuis  Difcipu- 
lis  incepit  Chriftus  orare  Patrem  :  Pater,  Maitfa 
ftpofibileeft  ,  tranfeatame  calixijle.  Re-  2.6,v.)f<r 
vertamur  uunc  ad  Calvariam  ,  vel  Cal- 
varia  revertatur  ad  hortum  j  Chriftus 
durocrucis  acclavatus  liguo  ,  mortique 
vicinus ,  Siiens  quia  omnia  confummatafuntj 
dixit  ,  Sitio.  MiDomine,  efnealiusan 
idem  ?  coufidero  quod  echomontis ,  non 
bene  refpondeant  clamoribus  vallis  j  In 
horto  tantopere  calicem  averfab3ris,Tr»fra* 
feat  a  mecalix  ifte  :  &  nunc  in  Calvario 
exhauftis  jam  omnibus  amaritudinibus 
ejus ,  altis  vocibus  adhuc  te  fitire  clamas, 
Sitio  ?  fie  j  alius  enim  Calvaria: ,  &  alius 
horti  erat  calix.  Cali^  iftejiftejc^  non  ille. 


de  calice  Paffion  L  stTcfi   «"  r'  V™**  fe°fim"'ue  Chrifti  j„  iUo 

lebrem  illum  m^^M^ZX^  F"6" '  'W^^&exccf. 

eratunus.  Effufusex  unoinalterum ,  in-  S1TS*"L'7 rj* ' &^  *■* 

ficeffufi4utindio8dividctentar2Eratea  iSSi 'j aauah/vc/enfu«  111  <pW  cade- 

demmoJsChdft^eddiverGrodlcol  fi^^T^^  eifctdo" 

derata:proutChriftuseamconfideravk  iu  tia    tS  rS ff  "fT^ '  Vi°Ien- 

horto&Calvaria.  Omnismors  &  fimul  Z<  '  q     Chf us  fe /<^bat  :  fepa- 

^awdo&mo«eMmo^?uUnob2'>  fu,S  DifciPulis  P«>babat; 

tollit  vitam  :  HUeSSffi^  g£                    '  ^  tam  Pr*' 

inmuado  ,  i„  perpetuum^S iW?  Sl'             *  &  apprehenfio 

&hiduofimtillicalice     quoscSs*  f      *     »  3««  ™r  eju.  «c  cot taa. 

difcernebat  in  uuo    L  rmo tem  qua  ^Y<?^'  ?° d CX COaem te*- 

tenusmortem  ;  &mo~^u  l  Tn^  ZXtT^  S  * 

parationem  .  imgnum  faciens  difcri  '  q  "1S  5  eodem  tem- 
men.  QuatenusnJ     Ca P°^^odemque  in  horto  ,  viabus  i 

risubipofuitvitam      uafenu s  fep  la  D^PU^  ^araverit  ,  fepara- 

tio,calixerathorti ,  ubiifuisfefeS  a  r       ""^f  orationem: 

Vit.  Ethunc  ,  nonillume  us    cufab  J  °  S' Matth*us,  exPe»dit.  Prima 

amorquandodixit    ^TnZ  l  ^  f  Vlce  >  ^ujamrelato  :  Secunda,fe- 

ifle.  Vultin prob  io^.emf  Dabo    f  Z  ^  °tavkdicens  . 

hacenim  ,  &  quidem  forti    no^  ^f!**^1"^  Tertia  ,  £. 

merem.  Pdmo  ,  s  SiusdesSuc  a  T^U' t"™^^™™» 

ficinteiexitquandoSxi t:S2S  ?T'     °           '  ut  *<*  fingulos  dif- 

WtAtt  CfcrijL  ,  ^ionen  fZZZ  "^3  aova  fe  ?ffe^t  repngnantia  5  & 

Aft  ego  ex  eodem textu illud  voh^-  famhbet  fep«attonem  uova  inftan- 

C^Sr  :  illud  *  reftdlftfnrum;  ^^2^^^ 

dem0nftrativumArelatwum  :  iuquan-'  tZ^f^^^ 

tum  diftinaivum  ,  diftinguit  calicem  Verumenimv^      t"  r    j  r 

unumabaltero  :  in  quantum  demoMra-  narltio TJ^  f  ?  '  mu>faeadem  ^ 

tivum,pr^fentemdemonftratcScnonl  IZl^t  Cam 

t,rum|:  in  quantum  relativum,  ad  imme-  Je  2^ 

diateantediaumtefertur.  fet  quidnam  T£  %  f„     '   IW1f  V^^ 

^  ^manam  #  ^ ,  S.^ucajjamexpeadimus  ;  illud, 


trogreffuspufiUum  S.Matthasi  i  non  minore 
confideracione  dignumeft.  DicitEvan- 
gelifta  ,  quod  Chriftus  pufillum  j  id  eft  , 
parumper  fe  feparaverir,  Eu  difficulta- 
cem,en  perplexitatem :  en  timorem,quod 
pufillum,  id eft,  parumper  difceflerit.  Non 
numerabat  paflus,  fedmetiebatur  &  pon- 
derabat  iudivifibilia ,  in  quolibet  etenim 
dividebaturpufillum  ,  ideft,  parumper, 
quafi  tangens  calicem  ad  probandum, 
utrum  ad  exhauriendum  fufliceret  j  nec 
audens  arripere  ,  fubfiftensnon  progre- 
diebatur  ,  nam  vel  minima  feparatio , 
piiffimo  cordi  Chrifti  tam  erat  violen- 
ta  ,  ut  ipfi  impoflibile  videretur  tota- 
Iiter  polTe  feparari  :  hinc  ad  impedien- 
dumpofiibiliaaccencans  ,  humi  proftra- 
tusclamabat  :  Pater  mi,fi  pofibile  eji%tran- 
feat  a  mecalixifie.  Ifte  ,  ifte  ,  &  non  ille; 
ifte  horti  ,  &  noa  ille  Calvariac  :  ifte 
feparationis  j  &nonille  morris&  Paf- 
fionisv  Quemadmodum  duoerantcali- 
ees :  ita  quoqueduplexeratfitis,  fedom- 
nino  connaria»  Incruce  ,.  fitisprono- 
bis  pariendi  i  in  horco  nobifcum  manen- 
di ,  fed  quia  mors  illam  fitim  poterat  ex- 
tinguere,&  haec  alcera  cum  morceinvalef- 
cebat,  hinc  in  Calvaria  clamabac  Sitro :;  in 
Horco  ve*6  Calicem  recufabat  dicens 
Tranfeat  a  me  Calix  ifie.  Et  quidnam  ex- 
tremam  ade6  repugnantiam  ,  quidrtam 
vehementem  adeo  violentiam  fuit  fub- 
ix^  fecutnm  \  Et  faclusinagonia.  Chriftnsin 
l„  agonia  ?  Chriftusagpnizausinhorto  ?  ca- 
veat  fibi  mors.  Agouia  &  agonizare 
horrenda  eft  acUo  ,  &  rerribileaecidens 
morti  proprium.  Sed  Chriftus  in  morte 
non  agonizavit  ;  ecce  quomodo  pla- 
l9-  cide  expiravit,  inclinato  capite  tradidit  fpi- 
rituttu  Age  fi  Chriftus  non  agonizat  m 
Grucejjfi  non  agpni»tuiCalyario  p  quo>» 


i  M  O 

modo  agonizat  in  horto  ?  quiaincruce 
moriebatur  :  in  Horto  feparabatur  ,  irr 
Calvario  afeipfo ,  in  Horco  feparabacur  z 
nobis:  hsecque  ejus  erat  agonia  5  Unde 
in  Calvario  fine  agonizando  ad  mortis  ar~ 
ticulumtranfivit  :  inhortoveroadfepa- 
randiveniens  neceffitacem ,  agonizavit» 
Ef  faclus  in  agonia.  Mo  rtu  u  s  ett  Chriftus 
quatenushomo  „  abfentansfe  uthomo  j 
ied  nec  more  hominum  mortuus,nec  ho- 
miuummorefeabfentavit  ,  nequemore 
hominum  amavic.  Mortuus  eft  &  abfeiv* 
tatu-Sjfedaecidentibus  mucatis  ■>  morruus 
eft,quafi  noi)  agomzind©  fefs  abfentaffet  -v 
ablenwvit  fe  ,quafi  mortuus  fuiffet  agoni-' 
z^ndo.  O  qtniis  amor !  O  qualis  excellere- 
tia  1 0  quale  extremum !  feparatio  agoni- 
zans  &  mors  fineagonia  J 

Nunc  intelligemus  quid  Chriftus  de 
calice  in  calicem  miferit  ,  quando  incli' 
navtt  exhocin  hos.  Unus  Calix  {  utdixi- 
mus}eratmortis  :  alter  feparationis  j& 
quoniam  calix  feparationis  piiffimo  ip- 
fius  cordi  erat  multo  amarulentior  &  hor* 
ribiliar  calice  mortis  ;  ut  hominibus  con- 
ftaret  ,  quanro  miniispro  illis  moriendo> 
quam  fefe  ab  illis  feparando  facerety 
quid  egit  >  omnes  agonias  &  anguftias 
in  morte  neceffario  fubeundas  ,  ex  ca- 
lice  mortis  in  calicem  eftudit  fepaTatio- 
nis.  In  morte  ( juxta  vitae  amoris  leges  )) 
tota  illa  pcenarum  tormentornmque; 
rcoles  fubeunda  ,  totusille  anguftiarum! 
conflic^us  quem  pariuntur  agonizantes  ,. 
mjxime  in  aetate  robufta  Chrifto  fuic: 
fcbeundus  j  qu«  omnia  a  calice  Calva- 
riae  ,  ad  calicem  tranfiere  horti  :  ir» 
hortoenim  feparatus  eft  ;  quod  acceftan- 
tur  Evangeliftas  exprefse  de  hac  ulrima 
feparatione  loquentes,  Quid  patiuntur 
homine&  in>  tranfitu  mortis  '<  ruinquid! 

agpnias? 


& e  Mandato. 


zir 


M^n..  14,  agonias  r  ttfattusmagonia,  Nunquid  tri- 
F.  ftitias?  Tri/?«  e|2  anima  mea.Txdia.  &  umo- 

xes^Ccepitpavere  &udere.  Ita  ut  omnes. 
auguftias  &cruciatusmortem  comitantes 
ex  calice  mortis,  in  calicem  trausfuderir 
difceflus  &  feparationis,  Et  ficui  fors  dif- 
ficilevidebitur,  quod  calicem  Calvaria^ 
in  horti  calicem  transfundendo  J;  non  ali-- 
qua  fimul  fadia  fuerit  fanguinis  permix^ 
tio,  hasc  fuit  fanguinis  iilas  gutfse,  quas  in. 
fudorerjlusquam:  mortuali  horti  ,  ipfiuff 
Mv.  zu  violentia  agoniae  expreftir,  Etfattus  eftfu- 
K  44*.    dore)us,tanquamgutu  fanguinis  decurrentis, 
ihterram.  Confiteatur  itaquemors,pro 
priorum  teftimonio  fpoliorum,  aeerbitis 
fuifle  Chrifto  a  nobisfeparari,  quam  pro 
nobis  mori :  &  fi  mori,  in  hominibus  eft 
maxima  amoris  probatio  ::  ab  hominibus; 
feparari  maximain  Chrifto  fuit  excelleiv- 
m.  Etnemors,,uecaliuspro  illahabear,, 
quod  contra  hane  veritatem  replieet,  au- 
thentic&aliqua  ej  ufdem  amoris  Secretarii 
q\ii  intus  &  extra  cor  Chrifti  omnibus 
adfuir  pra;fens,  confirmatione' conclu- 
dentes^unde  incepimus  finiamus..  Sciens 
Jefus  quiavenitboraejWyUt  tranfeat  ex  hoc 
mundo..  Hora  die  qua  Evaugehfta  loqui- 
Jur,  erat  hora  mortis :  idem  illud  declara- 
vitS.  Joannes  c.,  7.  de  eadem  hpra  lo« 
janv%  queus ;>  Nemo  mifuin  itium  manum  r  quix 
">.■  toi,     nondum  venerat  bora  ejus;,  &  c.  8.  idem  con- 
wn.  8e.  fTrmavit,£f  nemo  apprebendit  eum,  quu  neo- 
*  *°»>    dum  venerat  bora  ejus^  Si  itaque  hora  ifta 
erat  hora  mortis  Chrifti ponendique  ani- 
mam  pro  hominibus;  quare  non  dicir,, 
Sciens  Jefusquia  venit  hora  mortis ;  fed, 
fciens  Jefusquia  venit hora  ejus  tranfeun- 
di  ?  si  Evaugeliftas  propofitum  erat,  a 
fine  exaggregare  amorem  y  ln  finem  di- 
lexit  eos :  per  finem  vita;  declaret  finemi 
amorisy&dicaty  Chriftum  adea  amalfe 


homines,  ut  pro  eis  mortem  oppetierit.. 
Sed  ad  amorem  probandum  k.  extollen- 
dum,tacitonominemortis,  uomentran- 
fitus  &  feparationis  ufurpat  ?  Ita  ;  quia  fi- 
cut  Joannes  habebat  claves  cordis  Chri- 
fti,noverat  locum  quem  duoifti  afFeiSlus 
in  ipfo  occupabant  ;  ac  pretium  ,  quo 
utrumque  jeftimabatur  extremum ;  pre- 
tium  mortis  erat  carum,  quiaappendebat 
vitam  r  feparationis  ver6  erat  multo  ca- 
rius  ;;quia  appendebat  tantum,  quantum 
illi  pro  quibus  vita  exponebatur  ;  hinc 
dicit,  quod  quando  venit  hora  difceffus, 
amavit,    non  quando  venithora  mortis: 
eadem  etenim  cordi  Chrifti  fuitacerbior,, 
quatenus  feparationis;  quam  quatenus  ho- 
ramortis.  Hora  mortis ,  erat  vitae  finis 
hora  feparationis  erat  finis  amorem  con- 
fummans.  Vt  tranfeat  exboc  mundo  ad  Ya- 
trem ;  infinem  dilexit  eos. 

Conclufumitaque  habemus  (  nou  ad' 
txdium ,  fed  beneplacitum  Chrifti  mor- 
tui  ,,  Chrifti  in  Sacramento,  &  Chrifti 
amantis)  ejufdem  articulum  feparationiff 
ab  hominibus  amore  hominum  ,  altiffi- 
mum  fuifTe  extremum  quo  fuos  amavit  ;■ 
Cum  dilexijfpt  fuos,  infinemdilexipeos* 


FJdeles :  Difcurfiim  meum  abfofvi ,  ig«- 
norans  utrum  vos-  etiam  conduferitis; 
veftrum.,  Si  me  difcurrentem  audiftis ,  Q 
cum  debita  atteutione,  me:  aufcultaftis  r 
eifdem  argumentis  quibus  ego  amoris; 
Chrifti  excefliim  expendi  ,  etiam  vos? 
oportuiflet  expendifle  &  cognovifle  ve-- 
ftri  amoris  obligationes..  At  quasnami 
funt  ifta;  ?  fortaflis,  quia  amor  Chrifti  eo- 
ufquedevenir,,  ut  nosnoftri  amore  de- 
fererer,idem5  illenos  obligarut  Chrifti 
amore  Chdftbasi  relinquamus  sp  Qyod  fi 
E-e  |;  alio> 


Ztt  S  E    R    M  O 

alio  tempore  &  loco  praedicarem,  facile  tione  praditus  aut  fide.  Si  rationem 
hoc  inferrem  8i  perfuaderem.  Maxima  inis,  ficut  te  inire  certum  eft  :  &  fi  fa- 
amoris  probatio ,  quam  pro  Chrifto  ani-  cis  propofita ,  ficuttefacere  certumefli 
ma  Pauli  oftendit ,  fuit  Chriftum  amo-  quandoque  te  ad  Chrifturn  converten- 
re  Chrifti  relinquere,  Cupio  dijfolvi  &ejfe  di ,  ad  Chriftum  tendendi ,  ab  omni  eo 
cum  Chrijlo  :  manere  autem  neceffarium  prop-  quod  te  a  Chrifto  feparat  divellendi , 
ter  vos.  Ita  feceruut  ex  defertisegredieu-  quandonam  erit  illa  hora  ?  Hxc  eft  illa 
doArfenii;&  nou  exeundo  de  civitati-  hora  Chriftiaue ,  hasc  eft  hora  j  Sciens 
bus  Martini;omnibufque  faeculisim6  ad-  quia  venit  bora  ejus ,  hxc  eft  hora  mun- 
huc  uoftro  tot  alii  viri  amoris  zelique  dum  defereudi :  ut  tranfeat  ex  hoc  mttn~ 
ardeutiffimi;  quibus  mitra  erat  onus,vi-  do ,  haec  eft  hora  rr.aleficii  illius  ( quale- 
ta  tormentum  ,  mors  votum  j  folufque  cunque  fit )  quod  eo  ufque  te  captivum 
Chriftus  falus  &  defiderium.  teuet  &  opprimit  rumpendi  catenas : 

Sed  reli&o  exceiTu  ifto  ad  refponden-  Hxc  eft  hora  ,  deceptivum  iftum  ag- 
^umviximitabiliheroicisillisfpiritibus;  nofcendi  fifteodique  amorem  :  hsec  eft 
noftro  cum  tepore,  ingratitudine ,  &  uo-  hora,  huic  cceco  amori  aperiendi  ocu- 
ftras  expendendi  refpoudentias  negligen-  los  :  haec  eft  hora  ,  fcandalofum  iftum 
tia  fermonem  inftituamus.  Eftneproba-  amorem  reformandi :  haxefthoraim- 
bile  ,  Chriftum  tautopere  apprehende-  purum  iftum  amorem  purificandi,  &to- 
re  feparationem  a  nobis ,  &  efle  homi-  tum  iu  Chriftum  transferendi.  Chriftia- 
nes  feparationem  fui  a  Chrifto  nihili  fa-  ni,  utamur  hachora,  alterius  incerti: 
cieutes  ,  imo  gaudiumj  vitam ,  felicita-  iterum  dico  &  repeto,  utamur  hachora, 
temque  jeftiinantes  id  quod  ab  eo  facit  alterius  ignari.  Ah  Domine  Jefu  Chri< 
divortium?  Chriftiane  ingrate  &  infe-  fte,  quomodo  in  alia  fe  convertit  hora, 
lix,qui  tot  annis  a  Chrifto  vivis  feparatus,  non  converfus  in  hac  tua  ?  quomodo  in 
quodnam  tuum  eritjudiciuminhacamo-  alia  hora  te  amabit,  uou  amans  iu  hac 
ris  ipfius  judicii  die?  Chriftus  tantopere  amoris  tui  hora  >  pro  reverentia  hujus 
fentit  divortiuma  te,abeundo  in  ccelum,  horx  ,  necnon  ejus  honore  &  gloria  , 
Vt  tranfeat  ex  boc  mundo  ad  Patrem  :  &  tu  amoris  hujus  amore  horae ,  potens  amor 
tam  parum  fentis  (eparari  aChriftoeun-  tuus,  de  tanta  cordium  noftrorum  duri- 
do  in  infernum  ?  potiufne  vis  infernum  tia,  hac  hora  triumphet .'  ne  permittas 
fine  Chrifto  ,  quam  cum  Chrifto  coelum  Domine  Jefu  per  pietatem  tuam  ,  ut  in 
&  beatitudinem?  Siquatenus  Chriftianus,  hac  hora  tua  cor  aliquod  ex  hoc  ccena- 
non  recordaris  Chrifti :  quatenus  homo ,  culo  exeat  quod  non  fit  tuum.  Unus 
ad  miims  recordare  tui.  Dicito  mihi ,  di-   fufEcit  Judas,  uuus  ingratus ;  unus  inimi- 
cito,  fubdu&ifne  rationibus  quandoque  cus:  unusfuffkitprodiror.  O  animami- 
propouis  ea  deierere  qua;  tea  falvatio-  fera!  6  triftis&  infelixanima  !  oanima 
tione  tui  impediunt  ?  quod  fi  non  con-  cui  melius  fuiiTet  uon  fuifle  :  quam  in  hac 
cludis,  nec  ita  facis  quod  tantopere  horaChrifti,amorenon  deviuciri. 
fjcere  debebas ,  non  loquor  tecum  ,      Amabiliffime  Jefu  ,  omnes  in  hac 
quia  ncc  Chriftianus  es ,  nec  homo  ra-  hora  tuo  fubje&i  fumus  amori  omnes 


De  Bulia  Cruciata^  zaj 

fa-&  abhac  hora  toto  corde  te  amare  vo-  hac  hora  &  deinceps  in  perpetuum  ab 

lumus :  Te  folum  Domine  Jefu  Chrifte,  omni  nos  abftrahamus,  quod  ab  amore 

Te  folum,  folum  te  volumus  amare ,  ut  tuo  nos  poflet  feparare.  Ifta  hora,  omnis 

te  nunquam  amplius  offendamus ;  ut  nun-  amoris  qui  non  eft  tuus  ,  efto  finis ,  & 

quam  amplius  tibi  fimus  ingrati,  Solum  priucipium  te  fine  fine  amandi ,  ficut  tu 

te  amabimus,  ne  unquam  nos  amplius  a  nos  iine  fine  amafti.  lnfinem  du 

te  feparemus :  folum  te  amabimus ,  ut  ab  Uxit  eos. 


S  E  R  M  O 

D  E 

Bulla  Cruciata. 
In  Cathedrali  Ecclefia  Ulyffipponenfi.  1647. 
XJnus  militum  lancea  latus  ejus  aperuit :  ^  continuo  exiyit  Jan- 

%uis  Z$  acjua. 

i 

Chrifti  profluxere,  quam  CruciefTet  ac* 
clavatus :  a  cruce  enim  acceperuntvim 
&  meritum  ,  &ab  ipfa  cruce  Bulla  mu» 
tuata  eft  nomen  ,  quae  idcirc6  vocata  eft 
cruciata.  Prodieruut  in  fpecie  fanguinis 
&aquae;  Exivit fanguis  &  aqua.  Infpecie 
aquas,  ad  delendum  quod  erat  fcriptum : 
&  in  fpecie  fanguinis ,  ad  fciibendum  de 
quod  in  facra  illa  charta  legitnr.  S.  Paulus 
inquit,  Chriftum  moriendo  delevifie  fcri- 
pturam  noftrorum  peccatorum  ,  ficque 
cruci  afllxifle  deletam :  Delens  quod  contra  a(f  Co. 
nos  erat  cbirograpbum ,  &  ipfum  tulit  de  me-  ^jjr  tt 
dio,  affigens  illud  cruci',  Sed  fi  Chriftus  dele-  ^  t^ 
tam  tunc  unam  fcripturam  affixit  cruci 
pro  remedio,hodie  alteram  exarateidem 
afllgens  cruci ,  pro  effe&u.  Hoc  fignificat 
illa  crux ,  8i  iftud  contfnetilla  Scripturas 
Omcia  Cratia,  &  omnia  grati*, 

6  VI- 


!  U  £  M  ADMOD  UMeX 

latere  Adam  primi- 
dormientis  formata 
fuit  Eva:  ita  exlatere 
Adam  fecundi  mor- 
tui  formata  eft  Ec- 
cleiia.  Ex  iilo  vulnerato  latere,  prodie- 
runt  &  profluxerunt  Sacramenta  :  &  ex 
illo  latere  aperto,  effufi  funt  thefauri  gra- 
tiarum,quibus  mundus,  poftquam  redem- 
ptus,ditatur.  Sed  quamvisomues  Eccle- 
fias  gratias,  in  hujus  myfterii  hiftoria  ad- 
mirabiliter  repraefentantur ;  nihilominus 
ego  omnes  myfterii  ejus  circumftantias 
attente  confiderans,  adhuc  magis  propriei 
Invenioin  eo  illas  gratiasBullx  Crucia- 
f  as,quas  hodie  coceduntur,&  folenniter  iu 
Regno  &  RegnisPortugallias  publicatur, 
Iftae  grati^  non  ante3nec  po$  de  la£§r§ 


Video  nihilominus  omnes  me  interro- 
gare >  &ration?.biliter :  Si  ifti  Thefauri  & 
Gratix  promanarunt  de  latere  Chrifti 
aperto,  quomodoillud  uoualius  aperuit 
quaro  miles,  Unus  militum  lanced  latus  ejus 
apcruitl  Haec  eft  maxima  hiftoriae  cir- 
cumftantia  :  myfteriique  maxime  viva 
energia.  Principium  &  prima  Bullae  Cru- 
ciatse  inftitutio  fuit  tempore  Concilii  La- 
teranenfis ,  quando  iftas  gratiae  &  Indul- 
gentias  omnibus  iftis  funt  conceflfae,  qui 
crucis  aflumendo  infignia  ad  recuperan- 
dam  terram  fan^am  militesinfcriberen- 
tur :  &  quia  illas  non  aliis ,  quam  iftius  fa- 
cri  finis  propofitique  militibus  fuerunt 
conceffae ;  propterea  non  fuit  alius  quam 
jniles,  qui  Chrifti  aperuit  latus,  unus  mi- 
litum;  Sedhlcnonftititmyfterium  j  fi- 
cutiuec  hic  ftitere  gratiae.  Motivum 
quod  habuit  primo  Gregorius  Decimus 
tertius,  poftmodum  ejus  fucceflbres ,  & 
Jiodie  San&iffimus  Papa  Innocentius  De- 
cimus  Dominus  nofter ,  ad  eafdem  In- 
dulgentiasBullxCruciatae  Regnis  Por- 
tugallias  concedendas,  fuit ,  prout  in  ipfa 
Bulla  continetur ,  fubfidium  noftrorum 
militumiu  Africa;  qui  femperin  armis 
&  limitibus  excubautes,  Hifpaniae  Chri- 
ftianitatifque  portas  contra  Maurorum 
invafiones  defendunt.  Et  ficut  milites  in 
Africa  proprie  funtmilites  de  Lancea ,  & 
Equitesibidemmilitantes  ferviunt  cum 
una  aut  multis  lanceis :  pro  complemen- 
*     tomyftcriique  exaltatione  in  omni  fua 
proprietate  ,miles,  quiChrifti  latus  ape- 
ruit  &  thefauros  earundem  gratiarum  ex- 
ire  fecit,nonfolum  fuit,  nec  efle  debebat, 
qualicunque  modo,  miles  ,fed  miles  de 
Lancea,  &cum  lancea  :  Lanced  latus  ejus 
aperuit. 

Habemus  Thema  declaratum,  &  ma- 


M  O 

teriam  propofitamin  communi.  Nuncai 
ejus  particularia  delcendeudo,  &  lacrae 
Bullae  gratias  publicando ,  necnon  fiagu* 
los  latentes  in  eis  thefauros  explanando 
fucceffive,ipfurnTherna  ncbis  formabit 
difcurfum :  In  quo  toto  non  alium  ordi- 
nem  aut  divifiouem,quam  illam  ipforurn 
verborum  fequar.  Ave  Maria. 

§.  II. 

Unus  militum  lancea  Latus  ejus  aperuit, 

PRima,  quamin  BuUaCruciata  repe- 
rio,  Excellentia,  eft,  efle  Unumj  qui 
iftos  Chrifti  thelauros  aperuit ,  Unus.  Si 
iftas  gratiae  &  Indulgentiae  dependerent  i 
multis :  meo  judicio  definerent  efle  gra- 
tiae.  Hxceftiftamagna  difFerentia ,  qux 
habeturintergratiasRegis  cceleftis ,  & 
Regum  terrae :  terrenorum  Regum  gra- 
tiae,  cum  fiut  pro  noftris  meritis :  a  mul- 
tis  dependent  miniftris :  cceleftis  Regis 
gratiae,  cum  Gnt  ex  meritis  ipfius,  depen- 
dent  ab  uno  tanmm,  Unus. 

AntequamDavidaggrederetur  duel-  i.Reg.17. 
lum  cum  Gigante,  interrogavit  quodp.zj. 
prxmiummaneretilli  quie  mediotollc- 
ret  illud  opprobrium  Ifraelis  ?  &  accepit 
refponfum,  quod  Rex  propriam  fuam  1.1^,7, 
filiam  ei  daturus  eflet  in  conjugem :  Pro-  Vt  ^ 
greflus  David  in  campum ,  occidit  Phi- 
lifthxum  :  fed  quando  iarnofx  vi&orix 
applaufum  mox  fubfequi  debere  vide- 
bantur  promiflx  nuptiae,  Saulnihil  miuus 
cogitabat;  Urgebat  David  impletionem 
regiipromiftl,  nouaibitrarium  ,  fed  cer- 
tumprotam  egregio  fervitio  poftulabat 
praemium:poftlongum  temporis  inter- 
vallum  (  more  confueto  )  loco  refponfi  1. 
erant  dilationes  &  frivola  verba.  Tan-  v.  zf. 
dem  Rex  mandavit  illi  refponderi :  quod 
fi  efEcacem  promiffi  iibi  fafli  expeteret 

im- 


De  Bvlx-a 

impletioaem  ,  centumadhuc  interfice» 
«t  Philifthaeo*.  Hicfervite,  hkpericu- 
lumadite  ,  inpromiffis  &grariishomi- 
cum  confidentes :  ita  ut  fufFecerit  Davidi 
ad  promerendam  gratiam  unumfternere 
WkiliQhxum  j  ut  vero  promiifi  confe- 
queretur  effeaum ,  necefle  habuerit  fter- 
aere  PhiIiftha:os  centum.  Iftud  eft,  quod 
Jfl  promiffis  &  expeditionibus  terreno- 
rum  Regam  vobisaccidit  :  multo  plu- 
risconftat  pra?miipoftulatio  ,  quamme- 
fikum .  Pro  meriro  fufficit  cum  uno  con- 
fligere  hofte  :  in  prarmii  poftulatione 
cum  centum  opus  eftpugnareminiftris, 
faipe  non  amicis.  Sternendo  Philifthaeo 
fufficit  Davidi  unus  lapis :  ad  iftos  vincen- 
dos  Philifthceos  ,  tam  numerolos ,  tam 
* eclos ,  tam  armatos ,  nou  unus  fufficit  la- 
pis ,  fed  lapidum  requirittir  acervus: :  & 
fi  quidam  horum  viucantur  iapidibus  ,  hi 
coafuntdetorrente  ;  &quamvisnon  fo- 
rent  tam  potentes,  fufficit  efle  tam  nume- 
«ofoSi 

Iftaitaqueeftprimagratia,  quamDe- 
usnobisinBulIaCruciata  largirar.  Tanta 
gratiarum  abundantia,  tanti  mifericordia- 
rum  &favorum  thefauri  impertiuntur  per 
«nurn  tantum  miniftrum ,  per  nnuin  cou- 
fefiarium.  Pro  terrenorum  Regum  gratiis 
qua:  nuliius  funt  momenti,tantum  chartse 
opus  &  totminiftri  requirendi:  Pro  ccele- 
fiisRegisgratiisraaximi  valoris  ,  unum 
fufficit  charta;  folium;unusfolus  minifter; 
«oaBulIa,  &  unus  Sacerdos.  XJnus. 

Sed  quia  (  ad  tollendam  omnem  diffi- 
cultatem  &  repugnantiam  )  non  fufficit 
miniftrum  efle  unumtantum ,  fi  certus  ef- 
fet  &  datcrminatus :  hinc  Bulla  vobisulte- 
riusconcedit,  utifte  unus,  fitproarbitrio 
veftro  quem  elegeritis.  Hsc  eft  maxima 
circumftamia  gratiae,  quashuicgratisera- 
cjuditur,  Vm  \ 


Cruczata.  ZZf 
Quarido  Chriftus  fanavit  leprofum 


Evangehcum,  pr*cepit  illi ,  feomdum 
textumS.Mardi,utfeoftenderetPrincipi 
^cetdotumiVade^oftendeteVrincip iSacerda-  Marc.u 
tum.  Contra  quod  praxeptum  facit,  quod  v.44. 
lex  univerfahsLevitici  ,  leprofos&lum  Uvitick 
obhgabat  fefe  oftendere  Sacerdoti  cui-  ij.M. 
cunque  •  ad  quem  pertinebat  de  lepra  ju- 
dicare.  Si  igitur  quilibetSacerdos  ordinz- 
nus  poteratdignofcerelepram  ,  quare 
Chnftushuic  leprofo  pr*cipit  utfepr*- 
lenret  principi  Sacerdotum  nominatim? 
fcxpofitorcs  docent ,  olim  ita  iuifle  ufita-  Co™l 
tum  :  fed  generalem  illam  legem  f  uifle  ibid* 
poitmodumreftriaam  ,  &cafumlepra 
cogmtioni  &  judicio  Principis  Sacerdo- 
tumrefervatum :  ideoqueChriftuslepro- 
lum  non  ad  alium  facerdotem  ,  fed  ad 
Principem  amaudavit.  Principi  SacerdQtmn. 
ldem  nodic  accidit  in  cafibus  reiervatis ,  2 
quibus  facerdotes  ordinariiabfolverenoa 
poifunt:  &  abiolutio  folummodo  pertinet 
adtotiusdioecefisPra.fuIem^&quandoq; 
adtotiusEcdefi*  Principem  fupremum. 
Fouto,  hujufmodi  refervationes  efie  juftas 
&  tementati  refrenandss  multum  neceiTa- 
nas :  dubium  non  eft,quin  etiam  fint  occa- 
iionesfragilitatem  pnecipitandi.  Quod 
homoahquisfuam  lepramoftendere,mi- 
fenamque  foli  Deo  notam,non  folum  ho- 
mmi  fibi  fimili/ed  etiam  determiuate  tali 
detegere  obligetur  grave  onus  eft:  multo- 
quegravius,  quando  ob  Iocorum  diftanti- 
am  accedit  labor  &  expenfa: ,  nec  non  ex 
perfonajdignitate  &magnificentia ,  hor^ 
ror  crefcit  &  repugnantia.Verum  eft  falu- 
£is  media  de  qualicunque  manu  ,  etiam 
quam  averfamur  procuranda  ciTe&acci- 
psenda ,  juxta  illud  Luc*  sdutem  ex  inimi-  Luc  t 
cu  nojtru,  &  demanu  omnium  qui  oderunt  nos.  v  1 ' 
Prodolor,talisenimeft fragilitashumana  '  ' 
Ff      "  &pu- 


116  S  E  B. 

&  pufillanimitaSjUt  multi  nunc  ardeant  in 
inferno  ,  uon  quod  fuapeccata  non  fint 
coiifeffi  :  fed  quod  non  tali  homini :  non 
couGderantes  quod  iu  die  judicii  omnia 
peccata  omuibus  hominibus  erunt  mani- 
lefta. 

Huic  incongruo  occurrit  hodie  divi- 
na  njifericordiajCv  himmi  Paftoris  benig- 
nitas  Bullac  Cruciatae  beneficio:  omnibus 
illam  affumentibus  liberam  faciendo  fa- 
cultatcm,quemcunque  ConfeiTarium  ap- 
probatumeiigendi ,  qui  magis  placuerit 
&  ipfj  fatisfaciurus  exiftimetur.  Idcirco 
Miujfter qui  Chrifti  Latus  aperuit  in  tex- 
tu  non  nominatur ,  fed  tantummododici- 
tur,  quod  erar,  unus  militum,  unus  indeter- 
minate.  Etpofito  quod  ex  hifioria  Eccle- 
fiaftica  conftet  fuilTeLonginum,in  iiloip- 
fohomine  duas  coucurrebantcircumftan- 
ti«,pro  noftro  cafu  confideratione  dignae. 
Longinus  erat  peregrinus  &  coecus.  Pere- 
grinus:quia  cum  eflet  Romanus,Prsefidia- 
rius  erat  in  Jerufalem.  Ccecus;uam  ut  af- 
S.Greg.    firmat  S«.  Greg.  Nazianz.ambobusoculis 
$taz,.'m    Kon  videbat.  Et  quare  Chriftus  fibilatus 
J?agv      aperire  ,  &  harumgratiarumdifpenfato- 
rem  eflevoluit  peregrinum  &  ccecum.? 
iftud  fa&umeftad  tolleudamomnem  oc- 
caGonem  &  excufationem  formidini  & 
repugnantiae  humanx.  Habetis  forte  diffi- 
cultatem  ,  veftram  miferismraanifeftan- 
di  ?  Sentitis  repugnantiam  veftra  peccata 
detegendi?  Ecce,remedium  fubeft  veftrx 
ele&ioni ,  quserite  unum  Peregrinum  qui 
Vos  non  noverit :  quasrite  Ccecum  qui  vos 
non  videat.  Vmsmilitum,  Tranfeamus  a<3 
verbum  fecundum.         §,  III. 

Mllittm.  In  ifto  verbo  Milittim,  pri- 
uum  quod  occurrit,eft  ftipendium: 
Sc  Ci  iftud  accuratefolvitur ,  &  totum  inter 
aoflfros  milites  &  Equites  Africanos ,  de 
£de&J&clefia  Mmbenemeritosexpen- 


M  O 

ditur  &  diftribuiturjhic  finis  eft  &  fcopus, 
quare  Summi  Ponririces  Bullae  iubfidiuna 
indullerunt.De  puritate  primarum  manu- 
um  quibusexcipitur  ,  nunquamfuitnec 
efle  poteft  dubium  :  (edquiapertotalias 
tianht,&  intermedia  iunt  tot  maria  &  vo- 
ragines ,  nefcio  utrum  querela  communis 
poterirjuftificari  ?  certum  eftin  Afiicae 
fcriptoribui(abfque  quod  fint  Tertulliani 
vel  Auguftnr.)hjjus  deviationisgravesla- 
mentariones  legi  j  quod  Bullac  pecuni* 
hic  iu  minore  pecunia  colle&a  ,  illuc 
deftinata  non  perveniat    ,    aut  aufla 
lbidem  cum  fcenore  remittatur  :  66 
famesillucdelata,gravioritidem  toleran- 
da  j  fed deiuper reipondere  relinquamus 
iilis  quorum  eft  officii ;  mihi  folummodo 
incumbit  iftum  fcrupulum  folvere  ,  om- 
nefque  Bullarnarnple&entesfecuros  red- 
dere ;  quod  quamvis  pecunia  eleernofyras 
a  isdo  itinere  aberret, .mihtefque  Africa- 
ni  iilam  non  recipiant ,  nihilominus  con- 
ceffas  gratirtscum  infallibili  certitudine 
lucrentur. 

In  die  judicii  dicet  Chriftus ;  Venite  6e*  Mattb 
nedicli  Patris  mei :  efurivi  enim  &  dedifiis  mihi  ^ 
manducare.  Notatebene  illud  Non 
dicit  j  comedi  enim  hoc  quod  mihi  dedi- 
ftis :  fed  quia  mihi  dediftis  coraedere.  Irt 
hoc  confiftit  operis  effentia.EIeemofynas 
meritum  uon  confiftitineo,  utcomedatur 
ab  illispro  quibus  eam  datis,  fed  quodvos 
eam  inisadcomedendumlargiamini  :  8c 
hoc  venficatur  in  eleemofyna  Bullas  cafir 
qualicunque.  Poteft  contingere  illa  nec 
veici,  nec  fuftentari  milites  quibus  eftde- 
ftinata  ;  fimiliterevenirepoteft,ex  parte 
talesnondari  milites  ,  Ioca  enim  dantuf 
phantaftica:  fed  quamvis  &  locus  &  miles" 
fitimaginariusjeleemofyna  taraen  pro  ip- 
fius  fuftentatione  data,eft  femper  vera  me> 
ritumq5certum,Ecceejiiemplw,  Tre* 


Tres  Angeli  venerant  ad  domum 
Gen.%.    Abrahae  in  peregrinorum  fpecie  j  &  tex- 
v.2,,       tusinquit  ,  quod  Abraharn  illos  recepit 
hofpitio,&  polira  mensa  fpleudide  tracia- 
verit.  Interrogo  igitur,iiii  Angeli  verene 
comederint  ab  Abraham  appouca?clarum 
eft,quod  nontnam  Angeli  non  comedunt, 
&  aflumpta  ab  ipCs  corpora  ,  erant  phan- 
im.v.if.  taftica ;  uihilominus  idem  inquit  Textus, 
&  x8.     Deum  Abrahamo  iftud  opus  bene  &  ab- 
undanterperfolvifie  ,  largifque  gratiis  & 
benedi&iouibus  compeusafle  ,  e  quibus 
fuit  ipfe  Ifaacejus  fiiius  &  aliae  innumer*. 
Itaque  pro  opere  exhsbito  hominibus 
phautafticis,  quales  non  dabanturin  mun- 
do ,  Deus  totgmias  &  mercedes  refmidit 
Abr«hamo?In  o.  Qjsmvis  enim  homines 
efleiit  apparentes,eIeemofyna  erat  vera:& 
■q/jamvis  ab  Abrahamo  appouta  non.co- 
«nederint,  Abraham  ad  comedendum  pro- 
pofuit.  Eleemofynam  BulUe  quam  pro 
militibus  Afric«e  elarglmini ,  contingere 
poteftipfosnon  comedere3velquia  pecu- 
xiiahicmaner;  velquia  deftinata  illuc  non 
pervenit,illi(flcutdicitis)  manent  Angeli; 
fed  quia  Deus  lolummod6  meritum  &  fi- 
nem  eleemofynae  refpicit,  quamvis  homi- 
neshancintervertant  *  attamen  folutio  in 
illa  Bulla  vobis  promifla/emper  certa  eft 
&  fecura. 

In  hoc  propofitonotavifingulare  ali- 
quid  regiminis  &  providentia;.  Chrifti , 
quodfemperfuidemiratus  ,  &omnibus 
exiftit  admirandum.Chriftus  ejufqjDifci- 
puli  quia  nihilin  hoc  mundo  poffidebanr, 
vi&itabant  ex  eleemofynis,  quibus  fideli- 
um  devotio  fan&iflirao  huic  CoIIegio 
]un.  u.  fuccurrebat;  hifce  recipendis  &  difpenfan- 
V,6,  dis  oportebat  Chriftum  inter  reliquos 
unum  praeficere  ,  &  quis  non  mirabitur 
cum  ftupore  ad  hoc  fuifie  ele$um  &  pras- 


De  Bulla  Cruciata» 


a?7 


feaumJudam?DomineJefuChrifte)Pace 
tuadixero.  Nonne  belleu6ftiJudam?ao- 
vi  j  nunquid  n6fti  illum  furem  &  furatu. 
rum  ?  novi;  nonneeleeraofynaequasipG 
credis  &  committis  funt  pro  aliorum  Dif- 
cipulorum  fufteutatione,  qui  tibi  ferviunt 
&propria  vita  tuara  fidem  &  Ecclefiam 
funt  propugnaturi  ?  Sunt  utique  Nunquid 
mfuper  eleemofyna  eft  opus  charitatis  a 
tetautiaeftimatum,  cuitotprxmia ,  tot 

«nerccdes^totgratia^ipfamdcniquebeati- 
tudmem  promitifti?Itaeft.  Totum  itaque 
iliud  tradis  judae,utiilefrUaturfolus  ,  & 
ahipatiantur  ?  i!lecomedat&  alii  fame 
monanrui  ?Ifie  nonfuit  finis  Chnft  ;Deus 
enim  furibusnon  patrocinatur  ,  quamvis 
illos  toleretjfed  in  hoc  cafu  fumma  provi- 
denna pcrmiht5rjte'eemcfyI]a:  in  fervkn- 
tium  fibi  fuftentationem  datae ,  per  mairas 
furatumranfirent  ,  ut  tunc  &  nunc  toti 
fu*mnotefceretEcckfi*f  quod  cuamvis 
eleemofyna:  fiuto  tollantur  intervertan- 
tur,nec  ad  fincmquo  dantur,  applfcentur- 
earumtameupretium&meritum  ,  nec 
non  praemium  Iargieati  repromiffum. 
femper  efie  fecurum.    In  hoc  contra- 
ttu  duae  concurrunt  folutiones  :  una,  folu- 
no  militum  pro  quibuseleemofynam  da- 
tis5currentem  per  manus  hominum:  &  a!- 
tera  ejufdem  datae  eleemofyn*  folutio, 
tranfeuntisper  msnusDei.  Tranfiens  per 
manus  hominum,deeiTe  poteft  mi'itibus- 
tranfiens  per  manus  Dei ,  nunquam  Vcbis 
deeflepoteft:  &  fimilitibus  nonfolvatur, 
vobis  nihiSominus  foivetur. 

Satisfa&o  fcrupulo  vuIgari,refpondea- 

musahimeliusfundatajobjeclaoni ,  quo 
nos  textus  vocat. 

L§.  IV. 
AnceaSxcm  lanceamilitis  in  Calvario 
^CknU  apetuic:  itadiSimusnoftrorum 

Ff  *  iR 


S  £  H  M  O 


in  Africa  militum  lanceas  aperuifle  H 
aperire  thefauros  Ecclefiae  ,  quinobis 
in  Bulla  conceduntur ;  fed  ifta  applicatio 
dicendive  modus ,  coutrairevideturpro- 
prietati  &  veritati  ejus  quodin  hocpun- 
flto  credimus.  Eft  veritas  Catholica  no- 
ftra:  fancTiae  fidei  Romanae  ,  claves  quae 
aperiunt  vel  aperire  poflunt  fpirituales 
Ecclefiae  thefauros,  efle  claves  S.Petri  iu- 
congrue  ergo  illud  noftrorum  militurn 
lanceis  attribuimus.  Dicamigitur  ,adla- 
cros  iftos  thefauros  referandos  neceflario 
coneurruntduo,ex  parte  concedentis(qui 
eft  Papj)poteftas  :  &  ex  parte  recipien- 
tis  (  qui  fumus  nos )  jufta  caufa.  Sed  ab 
hac  jufta  caufa  ita  dependent  gratixcon- 
cefla?,ut  fine  illa  totaliter  forent  invalida?, 
&  nullius  effeclus.  Cujusratioeft  ,  quia 
innumeris  decifum  eftcanonibus  ,  fum- 
aaum  Pontificem  non  efle  Dominum 
fpiritualium  bonorum  Ecclefiae ,  fed  dif- 
penfatorem  :  cvquatalis,iftafolum  dif- 
penfare  poteft  rstionabiliter  &cumjufta 
caufa  :  alias  fpiritualis  Monarchia  Chrifti 
tam  male  adminiftraretur  ,  ficut  multo- 
rum  Principum  Monarchiae  tempora- 
Ies.  Hinc  videmus  tantos  thefauros 
diffipatos  potius  quam  rite  difpenfatos: 
tantas  gratias  &  immodkas  mercedes 
fine  ulla  caufa  ,  &  fsepe  cum  contraria 
iffher.  j.  conceflas.  Teftentur  hoc  Regis  Aftueri 
Wt  i,  erga  male  intimum  amicum  fuum  Ama- 
mim  prodigalitate.%  Illo  ipfo  tempore 
fidelis  Mardochxus  ,  totfervitiis  coro- 
nae  &  Regiae  perfonae  exhibitis  beneme- 
ritus  j  mane  laudatus  vefperique  ad  pa- 
Iatii  fores  locatus  ,  afcendens  &  defce- 
densgradusarduos  &  difficiles  ,  hocmo- 
«fo  nullum  habcbat  qui  in  illum  oculos 
converteret  ,  falvo  eodem  Amano  ad 
j&um  deswbajadumr  Non  fic  kk  res  ha- 


bet  cum  thefauris  Monarcfiias  Chrifti  9 
quorum  cbves  habet  illius  Vicarius ;  hic 
folus  illos  difpenfare  poteft  ,  fed  folum, 
cumjuftacaufa.  Et  quia jufta  caufa  gratia- 
rum  in  Bulla  nobis  conceffarum  ,  eft  de- 
fenfio  locorum  8i  fortalitiorum  in  Afri- 
ca,  quae  noftri,  milites  contra  totius  Bar- 
bariae  invafionem  propugnant ,  hincifta- 
rum  gratiarum  referatio  lpforum  lancei» 
attribuitur.  Attendite  num  do&rinae  & 
legibus  Chrifti,  ipfius  Ecclefiae  authoris, 
.couformiter  loquar. 

Qyando  Chriftus  veniam  indulgebaS 
peccatorum ,  infirmismiraculofam  con- 
fVebat  fanitatem  ,  omuia  plerumque 
recipientium  fidei  tribuebat.  Magdale- 
naedixit  ;  lides  tua  te  falvam  fecit.  Cha- 
nanaeae.  O  muliermagnaeflfidestua.  Cen- 
turioni  :  Sicut credidifli  ,fiat  tibi.  Parenti  Matth.it, 
furdi  &  muti :  omniapoflibiliafunt  tredenti, 
&  fic  multis  aliis.  Sed  ob  quam  caufam?  ^atth  8 
Domine ,  omnia  ifta  fupernaturalia  ope- 
ra  ,  extraordinariique  favores  &  gratiae, 
nonue  funt  omnes  Omnipotentiae  tuae  v^^' 
effecTius  ?  Sunt.  Quarc  ergo  iftos 
effeclius  non  adfcribis  tuae  omnipoten- 
tiae  illos  operantis  ,  fed  fidei  recipien- 
tium  ?  Quia  fecundum  generalem  Chrt- 
fti  Providentiae  regulam  ,  volebat  ,  n% 
exhibiti  favores  &  gratbe  in  recipiers- 
tium  merito  fundarentur.  Quia  ver& 
ad  icfas  safdem  gratias  duae  concurre- 
bant  caufae  ,  nna  efficiensquaeerat  om- 
nipotentia  j  &  altera  meritoria  ,  quac 
erat  fides  :  efle^us  tribuitur  meritoriae  7 
8c  non  efficienti  :  nam  efficiens  in  ills 
fuppofitione  a  meritoria  dependebat, 
Idem  in  noftro  evenit  cafu.  Poteftas  the> 
fauros  Ecclefiae  referandi,  confiftit  in  cla- 
vibusS.Petri  :  fed  quiaifti  finejuftacau^ 
fa  valideaperirinonpoflunt  9  omnifquc 


Luc.y, 
v.p. 


V.IJ. 

Marc, 


De  B u l i a 
Jufta  grariarum  in  Bulla  nobis  conceffa- 
lum  caufa  eft  Gatholicorum  locorum 
confervatio,  quaenoftri  milites  fuislau- 
ceis  in  Africa  propugnant:ideo  fine  po- 
teftatis  claviurn  (  quam  recognofcimus) 
©ffensa,  earum  effe&us  uon  tantom  ipfis 
clavibus  ,  quautum  JLanceis  atcribuimos , 
Lanced  latus  ejus  aperuit. 

Sed  video  vos  eandem  contra  me  in- 
incorquere.Lanceam ;  meque  mea  pro- 
pria  impetere  ratione,  Si  Indulgentia- 
rum  in  BuIIa  conceffarum  caufa  ,  eft  lo- 
corumin  Africa,  illorumque  Chriftia- 
aitatis  antemuralium  ,  quibus  tranfitum 
Infidelibus  impedimus ,  exercituuinque 
ipfotum  fuperbia;  &  furorifrenosinjici- 
mus,  eft  defenfio ;  jufta  erit  &  juftiflima 
caufapromilitibus  &  equitibus,  qui  ar- 
matishumerisdeno&e  excubantes  die- 
queprasliantes,  fanguine  &  vita  eadem 
antemuralk  defendunt  :  fed  pro  nobis, 
quiin  LufitanM  fecuri  &  quieti  degimus, 
fmeexcubiis,  finearmorum  ftrepitu,fine 
sympanorum  fonitu,  fineMauri  afpedu, 
fine  lanceas  arreptjone  pro  tam  tenuis 
ekimofynje  contributione  eafdem  lu- 
crandi  gratias,  juftamne  habemns  caufam? 
hocvidetur  non  pofTe  fubfiftere.  Pro- 
batur  limitum"  noftrorum  experientia. 
Promilitibus  in  illis  militantibus  eofque 
defendentibus,  omnes  folvimus  decimas, 
fed  quando  ad  gratiarnm  mercedumque 
proceditur  petitionemrmilites  tantum& 
tribnnrillaspetunt  &  recipiunt  rreliqui , 
quamvis  fuis  illos  tributis  fuftentent,  nec 
mercedem  recipiunt,  nec  petunr,  nec  ali- 
quid  exfpeaant,  Nunquidita  fefe  resha- 
!>et  ?  Imo  vero  :  &  ita  effe  oporteret ,  fi 
Deuseffetvelut  homines,  &  Rexcreli 
icut  Reges  terras.  In  legibus  mundi , 
$mmt  prasmia  militajtti  &  fervient^  fed 


Ckuciata*  Zlf 
non  fufteiitanti :  juxta  Ieges  cceli ,  m\i- 
tans  &  ferviensjillumque  fuftentans  idem 
reportant  prarnium     lex  expreffa  efl 
Evangelii,&aChriftopromulgata  ,\Qui  Mattk 
recipit  Prophetam  in  nomine  Vropheu}nmce-  10,  \>.qj9 
dem  Propheu  recipiet :  qui  recipit  juflum3  tn 
nomine  ]ufti ,  mercedem  jufti  accipiet.  Ego 
( inquit  Chriftus )  mitro  meos  Prasdica* 
tores ,  qui  mei  funt  milites ,  ad  fubjiciem» 
diim  mundum  &  pngnandum  contra  in- 
fideles;  fed  quia  ego  nec  fuftentationer® 
illis  largior ,  nec  ftipendium  quo  eam 
comparare  poffiut  :  noverint  omnes , 
quod  taxatam  a  me  mercedem  pro  illis 
redditurus  fum  his ,  qui  eos  fuftentabunf, 
Mercedem  Propheta,  mercedem  jufti  accipiet. 
Poteftne  textus  haberi  clarior,  promiffia 
eertior  ?  iftud  igitur  eft  quo  nobis  pro- 
mittitur  in  fcriptura ,  in  lege  divinae  mu- 
nificentias  fundata.  Milites  &  Equite$ 
Afrkani  mare  transfretant »  clima  mn- 
tant,  &  patriam  deferunt :  vosin  illa  ma- 
netis  jilii  excubant  in  tentoriisj  vos  dor- 
mitis  in  mollibus  ftratis;  illi  circumval- 
lationem  caftrorum  defendunt ,  in  cami» 
pum  exeunt,  fuis  Ianceis  frequenter  cum» 
Barbaris  non  fine  vit*  jaclura  confiigunt, 
vos  bona  pace  fruimini.  Sufficit  autem 
quod  veftra;  eleemofynas  (  licet  ade^ 
tenues )  cum  eornm  concurrant  fuftenta- 
tione  :  Ut  in  mercede^gratiis,  veftrum 
otium  eorum  Iabori  ada:quetur.  Quan» 
tum  ad  Reges  ,  illi  folnm  merentur 
&  lucrantur  Commendas  :  quantum  aci 
Deum  ,  tantum  lucratur  veftra  eleemo- 
fyna,  quantum  illomm  lancea  j  Uncei. 

§.  V. 

LAtus  ejm.  si  illti<f  fecudum  verbaiB 
non  Iimitaret  vel  ampliaret  primum, 
magna  jn  eo  oppofitio  fefe  nobis  offeret 
|  coatrs 


contraomnia  jam  diBa  &  aahuc  dicenda. 
Chriftus  eratiu  ciuce  cumtitulo  &re- 
prxlentatione  Regis,  fednon  univerfalis, 
ficuterat,  totiusmundi}  fed  Regisparti- 
cularis,  fcilicec,  unius  nationis.  Kexju- 
d&orttm  :  nec  danturgratix  magis  diffici- 
Ies,&ad  obtinendum  arduae,  quam  qux 
depeudent  a  lateribus  Regum,  Utusejus. 
Coutemplemur  bene  figuram  iftam  exte- 
riorem  ,  &  in  illa  videbimus  naturalem 
imaginemejus,  quod  vafalliinveniunt  in 
Regibus }  &  quod  patiuntur  a  lateribus. 
Primb :  In  ftatu  quo  Chriftus  invenieba- 
tur  in  cruce  ,  quicquid  pertinebat  ad 
Regem  ,  totum  erat  impletum  :  quod 
pertinebat  ad  latus,  reft/batimplendum. 
Hoc  quod  facieudum  Regi  }  erat  orare 
&  petere  veniam  pro  inimicis  :  &  jam 
petita  er.it.  Erat  Latroni  pcenitenti  da- 
re  Paradifum  :  &  jam  datus  erat.  Erat 
Difcipulo  committere  Matrem,  &Ma- 
tri   Difcipulura  j  &  jam  fadum  erat. 
Erat  felbibereaut  guftare :  eratquejam 
guftatum  5  Et  priucipale  erat  redimere 
mundum :  &jam  redemptus  erat.  To- 
tum  denique  quod  Regis  erat,  erat  im- 
i?.  pletum  Cenfummatum  efi.  Ad  latus  perti- 
nebat  dare  Sacramenta :  &hoc  folum  re- 
ftabat  faciendum.  Rexpatebat  omnibus 
cum  apertis  quatuor  portis  :  duabus  pro 
inferioribus,  inpedibus  :  &  duabus  pro 
fublimioribusjin  manibus :  Lateraque  eo- 
dem  tempore  erant  utraque  parteclaufa, 
ut  nec  intrari  nec  penetrari  poffent }  To 
ti  m  corpus  vulneribus  concifum  erat, 
fo!aque  latera  fana  &  fine  ulla  hefioue: 
nec  enim  eo  flhgellorum  pervenerunt 
i&us ,  ficut  ad  dorfim  :  nec  onerata  fue- 
nint  mole  crucis,  ficut  humeri »  nec  illa 
laceravit  vel  confixit  clavorum  dutitia, 
veluti  mauus  &  pedes ;  uecilla  torfit  di- 


B.  M  O 

ftenfio  aut  diffolutio  membrorum,  ficut 
nervos  &  offa  j  nec  illa  extenuavit  eva- 
cuatio  &  exhauftio  languinis ,  ficut  ve- 
nas:nec  veluti  os,  fel  amaricavit :  & 
quod  fuper  omnia,  uon  illa  coufixerunt 
fpinx,  ficut  caput,  tantum  habens  de  co- 
rona.  Quoddenique  excedit  rationem  & 
admirationem  omuem  ,inlatenbus  con- 
junaum  erat  &  colleclum  ;  quod  Regi 
deerat.  Chriftus  in  Calvario  duarum  re- 
rum  extremum  paffus  eft  defe&um  :  fci- 
licetfanguinis&aquac}  Defuit  illi  San- 
guis,  quia  illum  ibi  &  tot  aliis  locis  pro- 
fuderat :  defuit  illi  aqua ,  ab  eodem  enim 
defeftu  fanguinis ,  illa  extraordinaria  fe- 
cutaeft  fitis  qux  illi  extorfit  illud  Sitio. 
Nihilominus  valde  notandumeft,  quod 
de  Latere  aperto,  exivit  fanguis  &  aqua: 
Zxivit  Sanguis  &  Aqua.  Nuuc  inrerrogo, 
fi  tunc  Rex  patiebatur  tantum  fanguinis 
&  aqux  defeftum,  quomodo  nunc  e  late». 
re  illi  exit  fanguis,  &infuper  aqua?  Ra- 
tio  eft,  quia  totum  hoc  quod  deeft  Regi- 
bus ,  conjunaim  &  colleaum  eft  in  late- 
ribus.  Utinam  effet,  non  dico  laucea  vel 
iftus  lancex,  fed  clavium  magiftra^qua; 
ifta  latera  aperiret :  quam  certum  eft, 
quod  in  illis  Reges  invenirent  vel  omnia, 
vel  maximam  eorum  partem  qux  illis 
defunt,&uuo  eodemqueaau  duos  jufti- 
tise  aaus  facientes  fuccurrere  poffent  & 
ju vare ,  imo  multos  ditare,  illo  quod  non 
fufficit  paucis. 

Talia  funt  latera  Reg'im  :  fed  non  tale 
latus  Chrifti.  De  exteriori  allegoria;, 
tranfeamusad  internum  realitatis  ,  Utus 
ejus.  Tota  differentia  lateris  ad  latera , 
confiftit  in  limitatioue  Ijus,  fcilicet  Chri- 
fti.  LateraRegumterraedifferunt  :  non 
enimvolunt  facere.  Latus  Chrifti  diftu- 
litjut  plus  poiTet  facere  quara  fa^um  erat* 


De  Bulla  Crhciata. 


Latera  Regum,  roto  corpore  exiftente 
vulnerato,iolummod6  videntur  fana :  La- 
Sus  Chrifti  fuit  faiwm  j  ut  magis  vulnera- 
tum  elLt  vuinus  omniutn.  Keg  jm  latera 
clauduntur,  nam  feie  comniunkare  de- 
treciuu : Latus  Chnih  clauium,  exlpe- 
£kavit  ut  majore  fele  abundantia  commu- 
nicaret,  femperque  apertum  maneret. 
Latera  Reg-im  colliguat  in  fe,  &  pro  fe , 
quicquid  Jeeft  Reg.bus  :  Latus  Chrifti 
cof  egii  in  fe,  fed  pronobis,  quicquid  fu- 
perfuk  Chnfto.  Notate  bene. 

Sanguis  Chrifti,  fuit  pretium  noftra: 
redemptiouisj  <k  quemadmodum  illud 
pretium  erat  infiuitum,uuica  etenim  gut- 
ta  fufficiebat  mille  redimendis  mundis  : 
Sicinfinitumfuperfiuum  fuit  mundo  re- 
dsmpto ;  quam  infuiitum  erat  mundore- 
dimendo  impenfum.  Et  quid  de  pretio 
fuperfluo  eft  fa&um  ?  ficuti;  de  impenfo , 
foluta  eft  redemptio :  ita  defuperfluo  fa- 
ftum  eft  depoiTtum  *  &  hoc  depofitum 
pretii  &  vaioris  infiniti,  conftituit  Eccle- 
fix  thefauros  in  Chrifti  latere  myftice  in- 
clufos.  Hinc  ititelligemus,  cur  Chriftus 
taneo  admortem  ufque  effufo  fanguine  , 
adhuc  fanguinem  refervark  in  Latere  5 
quem  jam  mortuus  effunderet.  Etcur  :fi 
in  punao  mortis  Chrifti  mundus  fuit  re- 
demptus?quia  fanguis  admortem  ufque 
efFufus,  neceffarium  redemptioni  fignifi- 
eabat  pretium  quod  impenfum  eft  j&  fan- 
guiseffufus  poftmortem ,  fuperabundans 
fignificabat  pretium  quod  fuperfuit.  De 
pretio  inPaffionevelutpro  Redemptio^ 
neimpenforedemptus  eft  mundus :  de 
S.  Augjn  pretioin  Laterefupesfluo,  veluti  de  de- 
'jk#sP&  PoS£o  formatafc  ditata  eft  Ecclefia,  Dor< 
miente  Adam fit  T.va  de  latere  :  mortuo  Cbrt- 
flo  perforatur  latus.ut  fupereffluam Sasramerh 
fa$  mdeformmr  Msclefut,  Sjcn*  d©  lasere 


Adami  (inquit  S.  Augufiimis  )  formata 
fuit  Eva,  ita  de  Lateie  Chrifti  prodie- 
runt  Sacramsnta  :  ut  de  lilis  veluti  ma- 
teria  fuperabundante  formaretur  Eccle- 
fia.  Hoc  vult  dicere  illud  verbum  fu~ 
pereffluant  :  quoJ  fignificat  exire  veluti 
caufam  iuperabundmtem,  fuperflnam, 
&  qux  fupereft.  S.  Auguftinus  eft  lo- 
cutus  tanquam  tantum  Theologise  lu- 
men  $  ifti  enim  funt  proprii  termini 
Theologis  ufitati  quando  loquuntur  de 
Ecclefia;  thefauro ,  qui  principaliter  & 
ex  infinita  Sanguinis  Chrifti  fatisfaftio- 
ne  ,  fuperabundante  &    fuperfluo  re- 
demptionis  pretio  componitur.  Thefau- 
rm  fatisfailionum  Chriflt  fupereffluentium  in-  mm  ^ 
quit  cum  omnibus  Dodonbus  ortho-  ind^ 


doxis  Cardiualis  Bellarminus.  Et  hic 


/.  f .  &  U 


eft  thefaurus  ,  unde  Ecclefia  fumit 
Gratias  h.  Indulgentias  quas  conce- 
dit  &  applicat  fidelibus,  ut  proculpis 
velpcenis  debitis  juftitix  diviuae  fatisfa- 
ciant. 

Et  fi  quis  in  fimilitudine  S.  Auguftini  ttfcfif, 
(  qua»  etiam  eft  S.  Pauli  )  perfe&im  de-  £*£ 
fideret '  proportionem  Figurx  cum  figu> 
rato  :  meque  interroget  ,  quomodo  ve- 
rificetur  aut  verificari  pofllt  de  latere  A-- 
dami  formatam  fuiffeEvam,non  tanquans 
de  materia  neceffaria,  fed  fuperflua  ?  IdU 
ipfumdicam,  huic  &  alii  maguo  fatisfa^ 
Siirus  dubio.  Sacer  textusinquit ,  Denm 
de  ktere  Adamituiifle  coftam,  &  de  ilh 
formalle  Evam  ;  fed  dubitant ,  &  ra- 
tionabiliter ,  Theologi  ,  qusenam  ills 
fuerit  cofia  Adami  ?  Si  etenim  eral 
una  iftarum  ex  quibus  corpus  humanuns 
naturaliter  componitur  ,  fequkur  cor^ 
pus  Adx  defe&uofum  remaofjffe  &  im- 
perfeftum  j quodadmitti  non  debet3cuna 
4damusfueri«k>mo  primu*,  &  omnilum 


faominom  ab  ipfo  nafciturorum  forma 
originalis.  Et  fi  corpus  Adami  fuit  perfe- 
aum,  im6  perfe&iffimum  (  ficutelTe 
oportebat )  Quainam  illius  fuit  cofta ,  de 
T>.Tho,    qua  formata  fuit  Eva  ?  Pvefpondet  S. 
ftrt.  i,    Thomas,  corpus  Adami  in  creationis  fua2 
?•  9^     oricrine  in  unolatere  coftam  habuifTe  fu- 
■*rt.),     perfluam,  quae numerum  coftarum  alte- 
rius  lateris  excederet:  &ex  iftolatere, 
&  cofkir^fioTtrperflua  formatam  fuiffe 
Evam.  Sicut  igiturin  Iatere  Adami  Deus 
creavit  partem  unam  fuperabuudautem 
&  fuperfluam,  de  qua  materiam  creatio- 
ai  Eva;  neceiTariam  aflumpfit  :ita  in  La- 
«ere  Chrifti  aliam  partem  fimiliter  fu- 
perabundantem  depofuit  ,  neceflariam 
ad  formationem  &  reformationem  Ec- 
clefise  ,  quasfuit,  quod  de  infiuito  re- 
ckmptionis  pretio  erat  fupetfluum.  Et 
foifuat  thefauri  Gratiarum  ,  quinobis 
hodie  conceduntur,  ex  infinito  8c  inex- 
haufto  depofitiapertiChrifti  Laterisde- 
prompti :  Latus  e)us  aperuit* 
§.  VI. 

Veruit.  Apertum  eft  Latus  Chrifti  j 
l  fed  quia  plus  minufve  aperiri  po» 
terat,  ut  cognofcamus  apertura;  latitu- 
dinem  ,  indeque  nebis  communicato- 
rum  thefaurorum  immenfitatem ,  videa- 
Httts  illos  patentes,  &  non  alio  interpre- 
5«  ts ,  quam  ipsa  Bulla  declaratos.  S.  Jo* 
V.  to  annesdicit  in  Exordio  fua:  Apocalypfis , 
ie  vidifle  ante  thtonum  Dei,  membra- 
nam  intus  &  exteriiis  confcriptam  ,  iu- 
volutam,  feptemque  figillis  claufara: 
Membranam  iftam  vocat  S.  Joannes  li- 
brum  x  tales  enim  erant  vocabanturque 
Libri  illo  tempore.  Veluti  Propfaeta, 
fcire  defiderabat  quidin  illa  fic  claufa 
fcriptura  contineretur ,  &  ait  fe  multum 


A1 


M  O 

flevifle  quodnon  inyeniretur  qul  aperl- 
ret:  mox  vero  unus  e  viginti  quatuoi 
Senioribus  qui  throno  Dei  adftant,  acce- 
dens  ,  eum  confolatus  eft  dicens  j  Leo- 
nem  de  Tribu  Juda  Scripturam  iftam 
aperiendi  habere  poteftatem.  Viditque 
S.  Joannes  Agnum  ftantem  9  velut  mor- 
tuum  ,  qui  feptem  Cgilla  lacerando  , 
membranam  aperuit,  extendit,  notum- 
que  fecit,  quod  in  ea  eratfcriptum.Ma- 
gnum  vere  myfterium  ,  vere  magna  & 
infignis  reprasfentatio  feu  figura  Bullas 
Cruciatas !  Prim6  iftud  fignificant  Sigii- 
la,  qua:Ballae  authoritatem  addunt,  & 
ab  ipfis  dependentibus  Sigillis  eft  quod 
continet,  &  unde  nomen  eft  fortita :  nam 
Bulla,  idem  eft  ac  dicere  Sigillum. 
Membrana  erat  fcripta  intus  &  extra : 
gratias  etenim  in  Bulla  contentae ,  non 
folum  ad  bona  pertinentinteriora&fpi- 
ritualia ,  fed  &  etiam  ad  exteriora  & 
temporalia  ;  &nonfolum  advivos  qui 
fumus  in  hoc  mundo  ,  fed  etiam  ad  de- 
funSos  qui  extra  illum  funt.  Nou  inve- 
niebatur  qui  aperiret  quod  ibi  claufum , 
&  publicaret  quodibieratfcriptumjifta 
euim  poteftas  folius  eft  Deiejufque  Vi- 
•carii :  hinc  ille  Senex  S.  joannem  confo- 
latus  (  prout  fentit  Lyranus )  fuit  S.  Pe- 
trus.  Hicilli  diXit,  quod  iftam  membra- 
nam  aperturus  eflet  Leo  de  Tribu  Juda , 
qui  eft  Chriftus :  qui  ftatim  apparuit  in 
figura  Agni  ftantis  ,  &  velut  mortui, 
Agmm ftantem ,  ianqmm  occifum  ,  omnia  4PJ  J 
cum  eodem  myfterio.  In  figura  Agnt , v* 6* 
nam  cum  opus  iftud  fit  ipfius  poteftatis , 
multo  magis  eft  ipfius  benignitatis  &  mi- 
fericordi*.  Stantis  &  tancjum  mortui , 
Chriftus  enim  mortuus  eftin  cruce,non 
jaceus,  fed  ftans^  &  a  cruce  acaevit  Bul- 
las  uomeu  Cruciawc.  Peniquenon  mor- 

tui. 


-  ,  De  Bulia  Crcc r ATA« 

tai,fedtanquamm0rtui.  Currercenim  ftolicst  refcrvarie  Pfl-  -     i  . 
SanguinemeLatereChrifti(qUodfo!um  JSt2 Lw?rwi*  Efl,s WW*H graviffi- 
Viv>saccidit)  fuitadlio vital  s& vivS  S        «^^«ioni, '  habetis 
proutprofunde  riotavk S.Hippo 5  for^  ?      ■?  ^  horro«m veftriip. 
E^.  *  ^  ipfum  corpus  mortuum aliis/LlLlre.  SevSjf  f 

Cucurnt  Sanguis  ex  Later-  52!  &eJuf^BuIIa3gratia& 
ChriftimortuitanquamviVi  (inqu^n    ,t  e  f  u ?Commu^ation4  J  Gve  i 

quod  idem  Latus  qu/mvis  morLm  ht'  b^E^S^  ^Ti  T 
beretpotentiamvivificandi  ;  &  ab  illo  P.rorh  f  n -  A  qU°d  Interdl^  fie 
manarent  omnes  grati*  nobis  vitam  da-  tk  ?  i^li*  l*** '  ? egnura  in  «Juo  vivi' 
tur*.  6  isvKamda-  f«i  m  mediohujus  lna^affliaionifque 

Agedum,  inhocfacrumapertumLa-  3  !T '3*** SSIIum tertium •  4* 
tus manum immittamus  ( nonS Tho-  X? h°  «  °- ® fubiU° SiSUI° 
tnas  incredulus ,  fed  fidelisY&  feDtem  <ii   I   8   Denefici°  >  non  ^lum  poteritis 
gilU  unum  poft  alterum  tcel TJe   ll  T™  necnon 
riendo  ,  prout  idem  Agnu   CradfiS  d  I T'3 ?  fcd durante inter' 
aperuit,  vld^^divinlchefiSSS  ««^Ecclefia- 
tiarum  ,  qu*  in  iik  extenfa  fcriptuJL-  KoSS  J^f S  V?»  °-uibus  vo* 
b»  promittuntur  &  communicantur.  ^t^&m^^^^ 
Inanimavelconfcientiaintricata  ,  ge-  tur ,c °  fS  ^0^^6" 
nerahter  cdncurrere  poffunt  feptem  im-  *  Cnn£?  •   g       qU3rtUm  5  4"*** 
pedimenta  ,  adfalutis  fUJE  medianonfa   thu  fe^USLv,rtute         iUl tajiter 
cileconfequenda  ;  fcilicet  ^lSS re    llTT^  '  ut  ^ile  adimplere 
fervata  ,  Excommunicationes ?£'  ?lfZ''  f^™*  obfunt  valetudini 
di&,Vota,  Infirmitates,Debita  tempora   "b^UadrageUmales  *  aP«iteSigillum 
lia9hominibus  :  &  fpiritualia  De^  Et  Tc  Ttr  ^™  f  &decouGlioMedici 
omnia  ifta  impedimenta  f  naucis /vr™    ?  ~  n  ?'f "  '  noa  foIum  in  Qpdrage- 
tisquibusnonpofiumimmora„   &con'  5S!  '  fed «iai« omnibus aliin prohibitis 

tinenturinBufWperinamrbVsffbr  Sfc?^  '  ^ 
ventur  &  redduntur  faciliora.  Deorehen    S  v  !    .  Judlcaver,tis  convenire. 

dit  fe  veftra  anima  gravatam  nof  fofe  ^?i^„&  Prt°ffidetis  boua  aIieua. 
peccatis  ,  Ied&PeLtisdXi?is{:br  ^X^T*-^'  ^ 
lutionis  ,  qualiafuntrefervata  Sumite  D 5  P tU»V%u,a  nou  comparec 
BuIlamCruciatam,  primumaperS  «S^^^f^ 
B»Uum,^r««  :  &illadatConfeflario^  !    ?         vel non vultis pro- 

vobis  elefb  poteftatem  abfoS  vos  SriST  probabiliu*  ^  P 

ab  ommbus  peccatis  quantumlibet  gra  217^^  ;  &acJ 
V.bus&enormibus  :  &nonfolum  ofd L  SreS'rf    r  t3m  facile  %P^i- 

GS  Deo 


m  s  E  R 

DeopcenaspropeccatisvefMs  quas  de- 
betis  folvere  iu  hac  vita ,  vel  altera ,  ficut 
illiquidecinentur  inpurgatorio  ,  qui- 
busvel  fanguiuis  vcl  Chriftiauitatis  obli- 
gatione  compatimini  ?  aperite  Sigil- 
lumfeptimum  ,  Aperuit  :  &  totgratia- 
rum  &  indulgentiarum  abundantiis  vos 
locupletesinvenietis  ,  utplenarie  ,  & 
pleniffime  fatisfacere  poffitis  pro  vobis 
&  pro  defun&is  omnibus  j  ad  quos  veftra 
charitasfefeextenderit.. 

O  mifericordk  Lateris  ChriftiSO  Ma- 
tris  Ecclefia:  ab  illo  ditatae  thefauri .'  illud 
tam  inexhauftum  in  concedendis,  &  haec 
tam  liberalis  in  difpenfandis  &  in  nosef- 
fundendis  !  Jam  intelligetis  illius  Apo- 
ealypfeos  vifionis  claufulam.  S.  joannes 
ait  ,  quod  aperiente  Agno  myfteriofae 
illius  fcripturae  feptem  figilla ,  ante  thro- 
numejus  proftrati  infinitas  dederint  gra- 
tias,omnesquotquotin  ccelo,  &  interra, 
&fubterra  ,  in  mari  &  fub  mari  erant , 
Et  omnem  creaturam  qm  in  c&lo  eft  &  fuper 
terram ,  &  fub  terra ,  &  qu&  funt  in  mari  & 
fub  eOfOmnes  audiyi  dicentes  fedenti  in  tbrono 
&Agno  :  htneditlio  &  honor ,  &glork.  Et 
qui  funt  ifti  ,  qui  tantas  ,  Deo  &  Agno 
qui  feptem  Sigilla  aperuit  ,  dabant  gra- 
tias  ,  non  folum  in  caelo  fed  in  terra  & 
inmari  :  &  non  folum  interra&inma- 
ri  ,  fedetiaminfraterram&iubtusma- 
re  ?  Ifti ,  funtomnesilli,  quidiverfis  mo 
dis  beneflcio  Bullar  gaudent  j  qui  in  coe- 
lo,  funt  Beati  *  qui  in  terra  &  mari,  funt 
Vivi  :  quifubtusterram  &marc  ,•  funf 
Defunfti.  Et  omnes  dabant  gratias  Deo 
&Chriftomorcuo  ,  pro  referarione  fep- 
lem  Sigillorum  Bullas  Crucaarae  :  nam 
Beati,  Vivi,  &Defun&i,  omnes  fiinr 
clebicoresmaximiillius  beneficii;  Beaci; 
«anv  mcdiante  Bulla  re«9ta  abierunt  ad 


M  O 

gloriam.  Vivijnam  mediante  Bulla  gracias" 
iunt  reftituti.  Defuncti,adhuc  purgantes* 
quia  mediante  Bulla  liberantur  a  pcenis» 
Ecce  quoufque  afcendunt  ,  quamque 
grandes  &  omnibus  univerfales  funt  il- 
lius  Lateris  &  Scriptura:  apertae  gratia: ' 
Aperuitr 

§.  vir. 

ETcontinub.  Sed  quiain  materia  gratiiP» 
rum  &  metcedum  non  fufficitimpe- 
tratas  effe  &  couceffas  necfufficitvosiu 
veftra  capsa  habere  litteras  &provifionesj". 
ne  iuter  datum  &  efficiens  ,  ititer  fcriptu- 
ram  &  facultatem,  inter  chartam  &  con~ 
tentum  variae  iutercurrant  perplexitates,. 
longa  fpei  imo  defperatiomim  interval- 
la  :  rationabiliterme  inrerrogabitis,Iftae 
Gratiae  &  tantae  Induigentiae  ,  in  Buila 
nobis  conceffx,quando  obtinentur  ?  Ele- 
emoiynam  jamfclvimus  ,  jarn  noftrum 
nomen  Bullas  eft  infcriptum  ,  jam  illam 
iu  noftra  habemus  poteftate  ,  fed  effe- 
dusquandofubfequetur  ?'  Verbumcon- 
fequens  illud  innuir  r  Ercontimib  ;  fta- 
tim  ,  fine  dilatione  ftatim  ,  fine  moraj 
ftarim  }  vere  ftatim  :  Etdico ,  vere  ,  ue' 
quis  cogitetauttimeatillud  ftatim  Bullae 
Cruciatae  ,  effs  velut  iftud  ftatim  veftro 
rum  tribunalium.- 

Non  eft  verbum  magis  ajquivocum  y 
nec  magisdubiae  fignificationis  adverbi- 
um ,  quam  Stalhn,  in  expeditionum  ma- 
teria.  Vix  datur  remiffio,  quae  non  def» 
cendatcum  uno  Statim  :  &  non  eft  con- 
filium  ,  quod  non  afcendat  cum  duobus 
Statim,  &aiiquando  cumtribus.  Sedifta 
ftatim  quam  longa  funt ,  quam  morofa,  & 
quanto  tempore  durant .'  Dautur  Statim, 
de  duobus ,  de  quatuor  ,  de  decem  annis , 
&  de,  tota  vica,  Deftinati  eftis  in  Indiam,. 

veftra&^ 


teftra  litterae  cura  tribus  Statim  expedi- 
untur  :  daturfignumadfolvendas  ancho- 
ras,  explicanturvela,  ingredimini  naves; 
&.  quid  vobis  accidit  ?  multo  tempore 
fubftitiftis  in  caloribus  Guineae  ,  velafe- 
ciftis  &  circuiftis  Porrum  Bonse  Spei,  hy- 
emaftis  in  Mozambico  ,  bina  vice  tran- 
fiiftis  lineam  ,  tandem  perveniftisiu  Goa 
in  fine  totius  &  dimidii  auni  :  &  ifta  Sta- 
tim  nondum  impleta  funt.    Si  ibi  fueri* 
tis  mortui,  ifta  Statim  tranfierunt  ad  diem 
judicii  :  &  fi  poft  o&o  decemve  annos 
fuentisreverfi  ,  ifta  Statim  adhuc  vacant, 
vel  non  eft  memoria  ubi  fint  ,  illud  eft 
quod  lfta  Statim  fignificabant.  Confide- 
ravi  fepios  quid  fibi  velit ,  vel  quid  figni- 
ficet :StatimiStaiim  >  Si  enim  primum  Su~ 
fiwfignificatStatim  ,  quaenam  eft  figui- 
ficatiofecundi?  videturunum Statim,alte- 
ri  Statimadditum ,  idem  eiTe,  quod  unum 
Non  ,  additumalteriNon  j  Nonaddi- 
tum  Non,fignificat  Ita  :  &Statimaddi- 
tum  Statim  ,  frequenter  fignificat  nun- 
quam:&quafi  femper  Tardejnihilbminus 
iftydintelligitur ,  quando  illa  Statim  diri- 
guntur  ad  remunerandos  prarmiandofque 
,  benemeritos  :  quando  enim  ad  deftruen- 
dos  opprimendofque  faciuntj  unum  & 
duo  Statim,  imo  tria  omnia  fimul  volant. 
Ecce  iilud  in  Tragcedia  Pnecurforis 
Chrifti.  RexHerodespro  die  natalis  fui 
iplendidum  inftituit  convivium  :  ad  fal- 
tandum  prodiit  filia  Herodiadis j  dixit 
Mdrci  6. Rexut  peteret ,  quamvis  dimidium 
r.z;.     ReSni  fui-  Et  quid  petiit  ?  Caput  Bap- 
tifts  fub  tribus.  Siaiim.  Cumque  introiffet 
ftatim-,  cum  feftinatione  ad  Regem  ,  petivit 
dicens :  Volo  ut  protinus  des  mihi  in  difco  Ca- 
putjoannis  Baptifla.  Ifta  ftatim  numerate, 
&  videte  num  fint  tria  j  statim :  cum  fe- 
ftinatione :  Vminus ;  &  illa  StaHm  adeo 


De  BlTtLA  CrUCIATA."  ztf 

fuere  prompta  &  continua ,  ut  Stathn  ia- 
termeni*  difcos  in  uno  eorum  compa- 
ruerit  maximiinter  natos  muiierum  Ca- 
put.  H*c  funt  ifta  Statim  juftitise,  five 
tyrannidis  mundi.  Quatuor  figmficatio- 
nes,  omnes  formidabiies  !  In  bonum, 
unum  Nunquatn :  in  malum ,  tria  statim, 
Statmt  cum  fe/iinatione,  Pratinus. 

Solummodo  illud  Bulla;  Cruciat* 
Stattm  cum  fit  in  bonum  &  pro  tantis  bo- 
ms  ,  vere  &  infalhbili  certitudine  eft 
Statim  :  Et  continuo.  Ut  Statim  non  fit 
Statim,  impediri  vel  retardari  poteft  tem- 
porislocorumve  diftantia  :  fed  oectem- 
poris  intervalla  ,  (  quamvis  mukorum 
annorum  fint)   nec  locorum  diftantia 
(quamvis  aliquot  milSium  leucarum  fit) 
impedire  poteft  &  fulpendere  iilud  Bul- 
1*   Cruciata;  Statim  ;  quin  Statim  fic 
Statim.  Progrediamuradipfam  Bullam, 
^vosmecomitemini  j  Jubilaeum  Anni 
ianch  quondam  concedebatur  fingulis 
centenis  annis  :  fuccedeute  tempore  re- 
ducebatura-  quinquagefimo  ad  quinqua- 
gefimum  ;  hodie  a  vigefirao  quinto  ad 
vjgenmum  quintum  eft  redudum  j  fed 
hoc  idem  tanti  temporis  intervallum, 
tali  modo  aftringitur  &  abbreviatur  ^ra- 
tia&privilegioBuIIie,  ut  abfque  vighiti 
qusnque  annorum  exfpeaatione,  nec  de- 
cem,  necduorum5  necunius  quidem,illo 
lplodie  anniSanaiJubileuralucrari  pof. 
fitis:  tX  illo  ipfo*anno  duabusvicibus. 

In  diftantiis  locorum,  iftud  Statim,'eft 
adhucmagjsmirabile  :  Etcontinuo.  Vultis 
lucran  Indulgenrias Compoftellanas  five 
S.Jacob.?centum  &  ultra  Compoftellam 
ufque  vobis  leuca:  emetienda  funt  2  vul- 
tis  ftationes  peragere  Romanas,  feptem, 
mtra&extra  muros  vifitare  Ecclefias? 
quinquaginta&  ultraleuc*  Italic*  vobis 

C  *  CO0- 


S  £ 

conficiendx  \  vultisvifitare  San&um  Se- 
pulchruru,  Calvariam>  Montem  Oiveti, 
Domum  San8am  ?  mille  vobis  leucx 
Jeruialem  ufque  emeriendae  funt.  Quis 
neget  iftas  effe  magnas  locorum  diftan- 
tias  ?  Enormes  planfc ,  magifque  enormes 
ex  eo  ,  fi  addiderimus  quod  peragrandx 
Regiones  ab  iufidelibus  inhabitatx  ,  & 
transfretanda  maria  infinicis  piratis  in- 
fefta  j  ubi  certior  mancipatus  &  ad  tri- 
remesappiicatio  ;  quam  venias  &  mdul- 
gentix  ,  quas  lucratum  peregrioamini» 
Sed  pro  omnibus  iftis  pericuiis  fecurura 
Vobisprxftibocondu£tum  ;  &omnium 
Viarum  iftirttmloco  ,  brevevobis  ofteii- 
d^in  &  dabo  coinpendium.  Acapite  Bul- 
lam  Cruciitam  ,  &  fine  egreitu  civita- 
tis  Uiylilppoiieufis  fuiftis  Compoftellx> 
fuiftis  Romx,fuiftis  Jerofolymx  :  Gra- 
tix  enirn  quas  ibidern  quxfituri  abitis, 
hic  vobis  conceduntur ,  non  diverfx,  iiee 
tnaiores  ,  fed  exdem.  Vultis  illas  lucrari 
Statim?quinque  vifitate  Ecclefias.  Vutif- 
ttelucrari  magisStatim  ?  in  ipfa  Eccle- 
fia  quinque  vifitate  Altaria  j  Vuktfne 
*dhtt  magis  Statim*.  idem  Altare  vifitate 
qui  tquies  ;  &  fiue  motu  localifuifti» 
ln  GaUicia  ,  fuiftis  in  Italia  ,  fuiftis  in  Pa- 
Ixftina ,  &  omnibusGratiarii"!  thefauris 
dicaci  eftis,qui  tam  peregre  &  tanto  labore 
qurnmtur, 

Sed  audio  paupererjj  mihi  dicentem^ 
Pater  ■>  hon  fimt  Indulgentix  quas  ego 
qurro,  tnea  miferia  &  pceuaadhuc  major 
tft  i  eo  inforttinii  deveni,ut  excommuhi- 
cationem  Bullx  Cosnxiuorrerinru  Et 
quh  me  ad  pedes  Summi  Pontificis» 
prxfertim  tantorum  beUoruhl  tefnpOre 
fldducet  ?  Etiam  commifi  graVe  pecca- 
tum  Epifcopo  meo  refervatum  ,  &  md- 

nou  funt  Epifcopi  #  praeterea  Oriutt- 


L  M  » 

dus  fum  ex  aliquo  pago  interDurum  & 

&  Miniurn ,  poftobitum  Reverer.diffimi 
Archiepilcopi  Fr.  Bartholomxi  de  Mar- 
tyribus  >  Prxlati  moderni  natalem  lo- 
cum  iiieum  non  cognofcunt  ,  lta  ut  re- 
medium  videam  vaide  reuiotum  :  morS 
poteft  prxoccupare  ,  quid  mihi  iacien- 
dum  iguoro.  Quid  ?  ftatitn  vobis  prx- 
bebo  remedium  ;  Buliam  Cruciaiarri 
affumite,  Confeffariumeligice :  &ftatini 
in  veftra  Eeclefia  Epiicopum ,  &  Papami 
in  veftra  habetis  patria  ,  nam  Confefia- 
nus  cum  Bulla  iu  manu  eft  EpifcopuJ 
&  Papa.  Poteftne  dari  major  felicitas  8C 
brevitas ,  pro  peccatis  ,  pro  cenfuris,  & 
pro  Indulgentiis  ?  ita  ut  Gne  Bulla  Cru- 
ciata  habeacis  requirere  Epifcopum  Si 
Papam  :  &  cum  Bulla,  Epifcopus  &.  Papa 
requirantvos»  SineBulla  ,  tamperegre 
Compoftellam ,  Romam ,  jeroio.ymaai 
vobis  proficifcendum  :  cttaa  Bulia  ha- 
betis  Compoftellam ,  Romam  ,  Jetufa- 
lem  intra  O  yfippottem»  Ecce  difieren- 
tiam  Tribunalis  hujus  &  aliorum  !  In 
aliis  Tnbunahbus  tradantur  negocia 
Ulyffippone  quafi  Romx  ck  JeroiOjy» 
vwt  :  inhoc  ttaiftjncur  &  coiilequuutuf 
Graria;  &  Indulg&ntix  Romx  &  Jerofo- 
lym.ecoiiceiTx,\elutiU'y(Iipone  ;  dict> 
U  yTlpoiieinam  expeditio  &  Gratix  noll 
fuut  in  manu  Miniftrorum,  led  veftra. 

Etfi  vobisvidetur  resdifficihs,  quod 
iti  hoc  ch  trcx  folio  veluti  in  mappa  mun* 
di  tam  diffita  jung mtur  loca,  &  terrx  tarrl 
remotx  >  prour  Roma,  Jemfalem  &  UU- 
fippo  i  8i  quod  ad  tantos  Gratiarum  the* 
fauros  acquirendos  ,  Deus  ejufque  Vi* 
carjus  contentus  fit  t  utin  aliqua  Eccle* 
fia  fleclatisgenua  t  ad  unam  quxftionem 
mihi  refpondete.  Qiifnam  liberalior,  ati 
diaboluc  in  promitteudo  ?  an  Deus  m 

dAUdo! 


De  BuitA  Cruciata."  gfjt 

cUftdo?  Nullum  ell  dubium,  quin  Deus  cramentis  ?  Hujus  confiderationis  ratioi 
in  dando.  Recogitate  nunc ,  quid  diabo-  nem  S.  Hreronymus  non  dedit :  fed  10- 
lus  fecits  quidpromifit  ,  vel  quid  a  fito  quod  fit  proiundiflima ,  tamennoa 
Chnfto  petiit  ipfum  in  nionte  tentans.  eftdifficilis  intelle&u.  Inter  omnia  Sa- 
Qtiod  fecif  ,  fuit  illi  ante  oculos  pofuit  crameuta  Baptifmus  folummodo  &  Mar- 
totum  mundum :  quod  promitit,  fuit  om-  tyrium  (  quod  etiam  eft  Baptifmus  )  tali- 
aium  regnorum Gloria  :quodpetiit,fuit  teranimam  cxpurgant,&  abfolvunt  ab 
Ut  Chnftus  genuflexus  ipfum  adoraret;  omni  culpa  &  pcena  ,  ut  in  ipfo  puncto 
quod  Ji  diabolus  omnia  mundi  Regnaad  martyri,  propuo  mediantc  Smgume; 
Unum  tranftulit  montem  :  quaremodo  &  Baptjzato,  mediante  aqua  baptifmali , 
£aci!iore  DeusRomam,  Jeru(alem,aliaf-  Cceli  aperiantur  Portar,  &libera  detut 
que  fancliascivitatesad  veftram  non  trans-  vifio  Dei.  Iftud  fuit  myfterium  ,  quo 
ferrat  civitatem  ?  £t  fi  diabolus  promifit  militi  Latus  aperienti  (  mox  ut  inde  exiit 
omnium  illorum  regnorum  gloriam,  Sanguis&  aqua)  Statim,cum  eiTet  ccecus, 
quare  Deus  omnium  illorum  locorum  fuut  oculi  aperti ,  ipfumque  Chriftum 
gratiasnon  promittet  ?Etfi  diabolus  ac-  vidit,  quem  videre  non  poterat.  Et  fi- 
«juiefcit,  necplusdefiderat,  aut  aliam  cuti Incarnationis  Verbifinisfuitdeftrue* 
conditionem  ponit  quim  ut  de  genu  ad-  re  peccatum,  reparare  ftatum  luuocen- 
oretur:  quare  non  acquiefcit  Deus  viden-  tiae ,  aperire  Paradifum,  &  m  illum  per- 
oo  vos  coram  fe  genuflexos ,  contritos  ,  ditum ,  hominem  reftituere :  fic  ultimus 
Pfleaiteutes,  &  orantes  ?  Denique  fi  dia-  vita;  mortifque  Chrifti  aftus  &  ultima 
rn     ^XCOmhli  kcic>  teflante EvaBge-  ctauMa  opus  Redemptionisconfignans, 
lifta,  in  unico  momento,  ln  tnomento,  qua-  fuit ,  h  Sacrano  fui  pectons  depromere  il- 
rehoc  non  faciat  Deus  in  imo  Stattrn,  las  duas  claves aureas,  nobilque  duo fecu» 
quod  Ct  ftatirn :  Et  cominuo  ?  Sed  tempus  riffima  fuae  Gratiae  &  Gloriar  dare  pigno- 
eft  ut  concludamus.  Uitima  duo  verba  ra>  quaeinfanginne  Maityrii  &  Baptifmi 
fimul  abfolyuntuf.  aqua  inveniuntur :  Baptifmi ,  atque  Marty* 

tti  panter  Stiramenta  funduntur. 
h  Filii  Ifr3el  jam  ex  /Egyto  terram  Pro- 

.   .   .       „  r.  miflionis  ingi  efli,  tranfiere  Mare  rubrum 

XmtS4^ms&  Aqua.  S.  Hieronymus,  &  Jordanis  fluvium  :  fed  utrumque  nede 
teftmiomoEcciefi^  in Jnterpretan-  ficco.  Et  qus  iEgyptus ,  qu«  terra  Po- 
Z  Scm^hommum  D0aorUm  maxi-  miffionis,quiFilii  lf«el,quodnan,  Mare 

r^/AP  T'  'yfteriUm'qUarec,e  rubfum>  q^  fuitifteflJviusJord.ni,? 
Latere  Chnft,  mortui  exivit  Sanguis  &  j£gyptus,eftmuE!dus:  Tetr*  Promiflio- 
aqua,  propmflime  afleruit , Sanguinem  niseft  Gloria  :FiIii Ifrael ,  funtFid^es? 
gnificafle  Martyrium,  Aquam  ,  Baptif-  Mare  rubrum,  eft  marty dfen  ,  Tordank, 
mumtLatus  chrtjtt  percutitur  LanceJ ,  &  eft  Baptifmus :  &  utr^qusfevefti- 
Bapmmtatque  Martyrii  parher  Sacramenu  gio  traufvadan  n: ;  nam  per  rr  are  ru- 
fmdunm  l  &  quare  magis  Martyrium  &  brurn  martyrii ,  &  Per  Jordauis  fluvium 
Bapt^fmus,  quam  aliguod  e  reUquis  &-  Baptifmi ,  foiummodo  ad  Glorpam  tran- 

Gg  j  firi 


t)t  S  E 

firipoteftficcopede  ( id  cft )  non  expe- 
riendo  poenas  purgatorii  ;  Sed  cum 
hoc  fe  ita  habeat  ,  amplius  quid  invenio 
fub  Martyrii  &  Baptifmi  fignificatione, 
quod  Latus  Chrifti  uobis  prxftitit  ,  & 
in  Bulla  Cruciata  liberalius  exhibuit. 
Martyrium  cum  Baptifino  comparatum, 
non  habet  fingularem  Glorix  prxroga- 
tivam  :  utrumque  fe  habet  ,  ut  exce- 
dens  &  excefium.  Baptifmus  (  velut 
vitas  iuchoantis  Sacrameutum  )  uos 
relinquit  capaces  ad  merendum  ,  fed 
&  fimiliter  ad  peccandum  :  Martyri- 
um  (  quia  morte  confummatur  ,  vitam- 
que  finit)  ad  merendum  ,  &fimiliterad 
peccandum  nos  incapaces  relinquit  5 
Et  in  hac  praerogativa  ,  qua  Martyrium 
&  Baptifmus  fefe  invicem  excedunt,quse- 
nam  fit  major  gratia  ,  folus  refolvere 
poterit  ,  qui  primus  demonftraverit , 
utrum  melius  fit  meritum  cum  pericu- 
lo  :  aut  fecuritas  fine  merito  :  ade6  funt 
sequales  6i  problematicx  ,  Martyrii 
atqueBaptifmi  ad  invicem  collatx  prx- 
rogativx.  Sed  fi  cum  Gratiis  Bullx  Cru- 
ciatx  comparentur  ,  non  eft  dubium  , 
quiu  Indulgentia  &  Indulgentix  ple- 
uarix  ,  tam  facile  totque  modis  in  illa 
nobis  conceffx  ,  adhuc  habeant  circum- 
ftantias  excellentix  :  qua  non  folum 
adxquant  ,  fed  ipfum  Baptifmum 
&  Martyrium  excedant.  Baptifmum 
adxquant  &  Martyrium  :  nam  fi  Bap- 
tifmus  &  Martyrium  animam  expurgant 
nec  non  ab  omni  culpa  &  pcena  liberant, 
idem  faciunt  Indulgentix  plenarix  vere 
lucratx  ,  &  ipfum  Baptifmumac  ipfum 
Martyrium  exceduut  :  quia  iftx  ple- 
narix  Indulgentix  funt  inftar  Martyrii, 
fed  Martyrii  fine  tormento,  &  inftar  Bap- 
tifmijfed  Baptifmi  iterati  j  Agedum  nuHC 
videte, 


R  M  O 

Martyrium  ( prout  illud  vocat  Eccle- 
fia  )  elt  compendiofiffinia  ad  Gloriam 
via  :  Martyr  enim  uno  tautum  palfii; 
pede  uno  in  terra  &  altero  in  ccelo  ,  de 
morte  iu  beatitudinem  intrat  ;  Pro 
tali  morte  non  petitur  ab  ipfo  ratio  vitx : 
proillapcena  ,  remittuutur  omnes  pce- 
nx  pro  peccatis  debitx  ;  &  pofito  quod 
maximus  fuiffet  peccator  ;  illo  ip(o 
momeuto  evadit  Sandtus.  Magna  p.o- 
fedo  felicitas  ,  &  valde  dcfideranda! 
fed  Martyres  hoc  modo  ccelum  ingrefH, 
quanam  tranfiere  \  Hi  percruces  ,  illi 
per  carceres  ,  ifti  per  Rotas  ,  alii  per 
ungulas  dentefque  ferarum  ,  omnef- 
que  per  tot  tamque  atrocia  tormenta, 
ut  multi  jamimmanium  cruciatuum  me- 
tu  &  horrore  fefe  martyrio  fubduxc- 
rint  ,  aliique  jam  in  medio  tormento- 
rum  conftituti  ,  animi  fortitudinifque 
defe&u  fuccumbentes  refiiierint.  Ecce 
quant6  facilius  eft  ,  per  Indulgentiam 
Bullx  Cruciatx  recta  in  Ccelum  ten- 
dere  :  qux  de  cruce  nil  habet  nifi  no- 
men.  Martyrre&aafcendit  in  Ccelum, 
fed  per  tot  tamque  periculofa  tormen- 
ta  :  vos  fimiliter  cum  plenaria  Indul- 
gentiareSaafcenditisinccelum  ,  fed  fine 
rormento  &  periculo  ;  idcirco  Sanguis  , 
qui  figuificabat  martyrium  non  exivit 
de  Latere  Chrifti  viventis  &  cum  do- 
lore  ;  fed  ex  Latere  Chrifti  mortui  & 
non  fentientis.  Gratix  etenim  qux  ex 
hoc  divino  fonte  promanarunt  ,  licet 
martyrii  fortianturprivilegia :  funt  tameu 
Martyrium  fine  tormento. 

Etfi  magna  eft  plenarix  Indulgentix 
prxrogativa  ,  e6  quod  fit  velut  Marty- 
rium,  fed  fine  tormento  :  non  eftminor 
minufve  privilegiata  ,  e6  quod  fit  velut 
Baptifmus  ,  fed  ciun  iteiatione,  GratU 

Sacra- 


De  BrAiA  CRtrc iatAv 
SacramentiBaptifmatiseftindeadmirabi.«  iterum  fuerit  claufum  etiam  pJff  refur- 
lis ,  quod  fit  tanta  tamque  aequifitu  faci-  re&ionem.  Apertum  femel  y  &  apertum 
lis :  quidnam  admirabilius,quidve  facilius,  femper.  LanceaLatus  ejus  aperuit>& cmtmu} 
quam  hominem  peccatisoneratum  ,&  exivit  Sanguis  &  Aqw* 
asternis  poenisobnoxium  ,  ab  omnicul-  " 
pa  expurgari  ,  ab  omni  pcena  abfolvi ,    _  ' 
dum  modica  tantum  lavatur  aqu*  ?  Sed  T^Ifcurfum  meum  abfolvi  :  &fcio  s 
illa  ipfa  tanta  Gratia  ,  ipfumque  illud         Auditores,  me  vos  fatigafle  j  igna- 
admirabile  &  facile  (  fi  fic  loqui  fas  rus  tamen  an  vobis  perluaferim :  ii  omnes 
eftr  )■  notabilem  habet  defe<3um.    Et  conclufiftis  taminfinitorumthefaurorum 
quis  ifte  ?  Baptifmum  non  poffe  reite-  vos  reddere  participes  :  hoc  eft  quod 
rari  aut  repeti  :  Homo  femel  baptiza-  Chriftus  defiderat  ,  hancque  refolutio- 
tus  ,  rebaptizari  non  poteft.  Hsec  fuit  nem  ejus  liberalitas  &  amor  exfpe&at  f 
eaufa  (  proutin  S.  Augufthwlegimus)  &  ut  vos  gratiis  cumularet  ,  aperuit  6c 
quod  mulri  vete  iim  Catechumenorum  apertum  habet  Latus.    Sed  fi  quis  Chri- 
iftam  limitaSionem  cogaofcentes  ,  quod-  ftianusforet  tali  nomine  indignus  ,  qui 
que  nontiili  femel  baptiziri  poiTent  ,  uf-  aut  ex  Fidei  titubatioue  vel  pietitis  de- 
queadmortem  vel  ut  minimum  ad  fe-  fecliu  ,  ipfi  Domino  pro  gratiis  fibigra^ 
Be$utemBaptifmum'differentes  ,  hujus  tis  oblatis  non  ageret  gratias  ,  admiuus- 
remedii  efEcaciam pro  tempore  majoris  illas  aeceptando  ,  &  condigiie  aeftiman- 
neceiBMtis  refervSriuT,  Erat  hic  abufus :  do:noverit  talis ,  hocforefecundumLan- 
&  prjinde  juftiffime  prohibitus,    Sed  fi  cejeiclum  ,  quo  profunclius  in  apertum 
Baptifmuspoffet  reperi  ,  &homoquo-  Pe&us  penetrans ,  illi  Cor  feriret.  l&us 
ties  veilet  rebapti^.ri  r  non  eft  dubium,  in  Calvario ,  non  inquit  Textus  quod 
quki  eflet  gratia  fuper  grariam  ,  fivorif-  Latus  vulneravit  ,  fed  aperuit  :  hic  fe~ 
que  exceffus  multo  magis  ajftimandus.  cundus  Lancex  idus  ,  eftquifolus  it- 
Nunc  idemipfum  quod  Deus  uon  coucef-  ludferire  poteft  ,  cum  fittamapertura  $ 
fit  omiiibus  per  Sacramentum  Baptifma-  &tam  profunde  penetrare  ,  ut  ad  Cor 
tis  ;  perBullam  Cruciats  Nobis  hodie  ejusperveniat  5  VulnerifHCormumSoror  Cant.<$„ 
concedit.  Cum  enim  plenaria  Iudulgentra  ftte a  Sponfa :  vulnerafli  Cer  meum  tn  uno  ocu-  v.  fv 
fit  inftar  Baptifma  a  culpa  8C  pcena  expi-  lorttm  tuorum  ,  funt  querelse  Chrifti  ad> 
ans,  eft  fimul  Baptifmi  inftar  cum  reitera-  ej-nsEcclefiam  :  quaj  ex  malis  &  bonis  s 
tione  :  repetienim  poteftmnltisvicibus.  ex  devotisA  indevotis  j  fidelibus  &in- 
Baptifmus  eft  fons  qui  aperitur  tantiim  fidelibus conftat.  Nunc,  inquit  amabilis 
femel  ,  clauditurque  aeternum  ;  Bullas  Dominus  ,  quod  Sponfa  fua  ejus  Cor  in 
vero  Indulgentia  ,   eft  fons  qui  hodie  St  uno  oculorum  vulneravit,  m  ttno  oculorum, 
fingulis  annis  aperitut  ,  neciterumciau-  8(.  quare  non  in  utroque  ?  Duo  enim 
ditur  ;  im6  femper apertus  manet.  Id-  Ecclefias  oculi ,  funt  Fides  &intelle(ftus2 
circoLatus  ,  exquo  exivit  Aqua  (  quas  &  alterutro  illorumtanrum  ( (i  dividan- 
fignificabat  Baptifmum  )  talimodo  Chri-  tut)  hominesin  hoe  cafu  Cor  Chrifti  vul- 
io-  caorcuo  eft  apertum  i  ut  nunquam  nerant^  Hasretici  vuluerant  Cor  Chrifti 

©culo 


£4&  S  E  R 

oculo  Fidel,  m  hm  ocultrtitv :  Verkatem 
enim  Indulgentiarum  ,  concedendique 
poteftatempeues  Pontificem  efle  negant. 
Iti  hasnegavitLutherus,  cujus  figuum  , 
quod  in  furiam  a&us  fuerit ,  (ermone  de 
Indulgeuriis  publicandis  Cruciatxalteri 
coUato,  quem  iUaearnbiebat :  &  ifte  er- 
ror  fuit  primus,  ex  quo  poftmodum  in 
tot  cvtautoa  fefe  prascipitavit.  Catholici 
(  qui  fumus  uos )  fimiliter  Cor  Chrifh  fe- 
riunt ,  fed  oculo  [ntellec^us }  in  uno  omlo- 
rum  :  P  mtificis  enim  poteftatem ,  Indul- 
gentmumque  credentes  veritatem,  non- 
nulli  tam  exigui  funt  judicii ,  ut  ex  incu- 
ria  ,  anima?que  negle&u  ,  &  bonorum 
ccc^ftiurn  defpedtu,  tantorum  thefauro- 
rumparticipesfieri  coutemnant.  O  qua- 
lis  eft  ifte  i£tus  Cordis  Chrifti ,  tam  atrox 
&  crudelis  ex  parte  noftra,  &  ex  parte 
ipfius  tam  fenfibilis  &  penetrativus .' 

Eftne  poffibile  in  mundo  efle  homi- 
nem  credentera,  quod  ab omnibus  pecca- 
tis  fefe  poffit  expiare ,  debitafque  poenas 
Deo  exfolvere,  &utrumque  laboretam 
facili ,  id  non  faciat  ?  Sed  illa  ipfa  facili- 
tas  eft  ejus  caufa.  Tam  vilis  eft  noftrae 
conditio  uaturx  ,  ut  folum  difficilia  xfti- 
memus,  &  facilia  defpiciamus.  Quando 
primum  Iudulgentiae  Anni  fau£ti  fuere 
couceflje ,  tantus  ex  toto  mundo  Roma: 
fuit  concutfus  j  ut  cum  multitudiuem  ho- 
minum  non  caperet  Civitas ,  campi  re- 
plereiitur.  Si  ifta  Bulla  femel  tantum 
omnibus  ceutenis  annis ,  &  in  finemun- 
di  concederetur,  illuc  ire  nosoporteret 
&  accipe  e.  Nunc  quia  Deus  bonum  iftud 
nobis  eddit  adeo  facile  &  in  propria  nos 
quati  domo  illovifitat ,  num  propterea 
videtur  minoris  faciendum  ?  quod  illud 
teddcre  oporteret  pretiofius,  fafne  eric 


M  O 

hoc  ipfum  illi  imminuere  pretium  ?  hoc 
nos  homines  facimus,  Quando  Eihatus 
mandabat  Naaman  Syro  lavari  in  Jorda- 
ne,  utcuraretur  aLepra,  moxcumindig- 
uatione  in  terram  fuam  remeare  voluit , 
remedium  praefcriptum  ob  facilitatem 
relpuendo ,  nec  credendo  tantam  iueiTe 
poire  virtutem  tantilli  pretii  remedio. 
Sed  quidnam  huic  Principi  fui  famuli  re- 
plicarunt,  vel  quomodo  perfuaferunt,  ut 
praefcriptum  ab  EIif«oexequeretur?P^  4,  Reg.ft 
ter>etft  rem  grandem  dixiffet  tibi  Prophet^ccr-  Vt  i» 
tefacere  debueras:  quantb  magis,  quia  nunc 
dixit  tibi ,  lavare ,  &  mundaberis  ?  Pruden- 
tes  famuli  hoc  dicebant  Naamano,  & 
idem  ego  di&um  volo  illis ,  qui  coufci- 
entias  fuas  curare ,  &  animabus  fuis  pro 
hac  &  altera  vita  fuccurrere  nolunt  reme- 
dio  tam  facili.  Si  ad  emundandos  nos  a  tot 
Lepris  tam  foedis,  horribilibus  &  lethali- 
bus  (  quales  funt  omnis  generis  peccata  ) 
&  ad  nos  hberandos  a  pcenis  pro  illis  de- 
bitis  vel  jeternisin  inferno ,  vel  multo- 
rum  annorum  in  Purgatorio,  quascunque 
fubeunda  foret  conditio,  &  qualifcunque 
dura  &  difficilis(atisfactiopraeftanda:ali- 
quam  tam  facilem  ,  velut  iftam ,  in  qua 
omnia nobis conceduutur & gratis  remit- 
tuntur,  quare  defpiceremus  ?  Si  quis  fit 
qui  adillud,  Quare,  refpondere  fciat,  be- 
ne  eft ;  Builam  dimittat.  Sed  quia  certus 
fum,nulium  intelle&umFide  inftruftum 
ad  iftud,  Quare,  refponfum  invenire  pof- 
fe,  hanc  ipfam  quatftionem  vobis  in  auri- 
bus  volo  relinquere,  fperans  quod  perau- 
res  nobis  corda  aperiet  ille  idem  Domi- 
nus,qui  utnostot&  tantis  thefauris  cu« 
mularet,  fibi  pe&us  aperire  permifit; 
Vnus  militum  Ixnce*.  Latus  ejut 
aperuiu  Amen, 

SERMO 


SERMO 


V  R  0 

Feria  Quarta  Cinerum, 

Komx  in  Ecclefia  S.  Antonii  Lufitanorum 
Anno  1673.  15;  Fdbruarii ,  die  Translationis, 
ejufciem  San#:, 

Vuhis  es  3    mftdverem  reverteris,  Gen,  3,  v.  10, 

To hodie cunais  mor-  veliemus ,  pnefensille  qui fumus eritre-- 

ralibus  pr*dicat  Ec-  medium,  ent  iheriaca,  eiit  correajo  jlij* 

clefia:  utraque  magna,  us ,  qus  erimus, 

utraque  triitia ,  utra-       Memorabilis  fane  cafus  tempore  Va- 

que  terribilia,utraque  lentis  Imperatoris  accidir ,  dequoAufo- 

certajSimili  modo  ex-  nius  Poeta  ejufdem  ae vi  ,  celebrem  hanc 

■l  \    ^  ftmanno  pw.  cecjnit  ienteatiam  :  Eifumfata  vo^  ^ 

tento  ,  quando  longms  adhuc  d.ftabamus  bina  venem  juvant.    Inimica  qu*dam  do-   ^  * 

amorte  :  Sed  hodie  cumiilifimusvici-  meftica  ,  mortem  (uo  hero  ,  mediante 

mores  ,  utilms  tradabitur  de  remedio :  venenomachinabatur,queminfinem  jam 

quam  ut  exaggeretur  periculum.  Eun-  certis  quibufdam  lethiferis  pulveribus 

dem  lgitur  dilatando  conceptum  ,  iifdem  intoxicato  potu  prseparato  ,  &  de  fuffici- 

fuper  verbis  repeto  Auditores  ;  duoho-  enti  ad  intentum  pulverum  efficacia  du- 

dieabEcclenaomnibuspradicarihomi-  bicans  ,  pro  majore  certitudin»  adhu- 

mbus,  magnumunum,alterHmmajus:  afferri  juffitalios  ,  quos  allatos  in  idem 

tnlteunum  ,  alterum  la?tum  :  unumti-  intoxicatum  jam  antepoculumimmifit  • 

mendUm,alterurn  fecurum :  unum  cercum  hoc  modo  confedum  pocuium  inno- 

&neceiBnum  ;  poffibile  alterum  &li-  Cens  &  ignarus  maritus  haufit  &  ex- 

berum.  Et  qua^nam  funt  ifta  duo  :  Pulvis  haufit  ,  vivus  ,  fanus  incolumifque  re- 

&  Pulvis  ;  PulVls qm  fumus,  &  Pu ! vis  qui  rmnfit;  improba  interim  iniraica  fubitam 

enmus  :  Vutvaes, &tnpulveremreverteris.  vitx  cum  morte  commutationem  fru 

Pulvusquierimustriftiseft  ,  timendus,  ftraexfpeaante.  Mirabilisprofeadcafus» 

certus,&  neceffarius  fiquidem  mors  cun-  Quod  fi  primi,  fimiliter  & fecundi  pulvel 

ais  eft mevitabihs  :  Pulvis  qui  fumus  1*-  res  feorfim  ,  tollend*  vit*  fufficiebrnr, 

tuseft,fecurus,voluntarius  & liber:fi  enim  quare  fimul  jun^i    fumpti  animam  non 

huncpulveremreaedebitequeapplicare  extorquebaut  ?  Homoiileuon  eratMi- 
VmU  Hh  thri- 


*4*  S  i  x 

thndates  veneno  vivens.Si  haufilTet  folos 
primos  ,  fuiflet  extin&us ,  &  fimiliter  fi 
folos  fecundos ut  quid  igitur  utrifque  G- 
mul  exhauftis  uon  crepuic?  quia  pulveres 
fecundi,primorum  fuerunt  corre&ivi:vim 
quamcordiinferredebebant  ,  infeipfos 
convertendo  pariter  defecerunt.  Hujuf- 
enodi  funt  ifti  duo  Pulveres^  quibus  nobis 
hodie  univerfalis  fententia  minatur  Adae : 
Tulvis  es  :  ecce  uuus  ,  in  pulvetem  reven* 
teru :  ecce  alter.  Ambolethiferi ,  ambo 
venenofi  :  fed  fi  velimus  unum  effe  alte- 
fius  antitoxicum  &  eorre&ivum  ,  uon 
fcoc  injatorum  ,  fed  manu  noftra  fitum 
eft  :  quodipfumvobishodiepropoiiere 
intendo.  JEccIefiahodie  c;puibus  veftris 
faSum  ex  palma  pulverem  infpergir : 
Ego  hodie  vohis  Palmarn  ex  Cmeribus 
faftam  iu  manus.  tradam..  PuIvjs  pul- 
vere  vinceudus  ,  veneaum  veneuo  cu- 
randumunors  morte  perimenda  eft :  mors 
pulverisqui  erimus  ;  morte  pulvensqui 
fumus,  Vulvhes,  &  in pulvenm  tevertens^ 
Ut  hofce  pulveres  rite  fciam  praspara- 
re  ,  quo  defideratam  habeant  efEcaci* 
am  :  Vos&  ego  convcoienter  ,  &  ut 
oportet,  novenmus  applicare  %  nou  cse- 
remonialiter  (  quia  ad  hoc  non  congruit ) 
fed  ex*intimo  corde  divinas  gratiae  afii- 
ftentiam  petamus  dicentes,Atf  Maria* . 

§,  II.. 

PUlvts  es ,  &  m  puiverem  revtrtetis.  Ho- 
mo  Chriftiane  cum  quo  loquitur  Ec- 
ciefia  ,.  Pu'vises,&eris.  Quid  remedii  ? 
Ur  pul vis  fit  pulveris-  eorre&ivus. .  Ag- 
tiofciste  mo^o  pulverem  ?  non  timebis- 
tepoftmodum forepulverem  ,  inquem 
reverfurus es.  NorTis  Audirores,Cur  pul- 
Veremrimeamu^fnrurum  ?'•  quiapulvis 
«fl&xecuiarjQus  qui  fumu.v  Sum  9  &  cro 


M  O 

pulvis:priufquam  igitur  revertariniftum 
pulverem  futurum  ,  ero  palvis  qui  fum. 
Qyapropter  cum  pulvis  futurus  fim  co- 
adus  y  nuncefle  volo  pulvis  voluntarius: 
nonne  mulr.6  rnehus  ,  ut  jamfacijtratio, 
quod  poftmodum  faciet  natura  ?  Si  na- 
tura  me  in  pulverem  eft  refolutura  ,  ego 
memetipfuminpulverem  relolvam  5  fa- 
cietque  nunc  ratio  pro  remedio  ,  quod 
poftmodum  fine  fruciu  efficiec  Natura.- 
Nefcio  utrum  oirsnes  metaphoram  intel- 
lexericis:  Loquar clarius  :  nimirurn  quod 
umcum  conrra  mortem  lit  remedium,, 
ance  mortem  finire  vitam.   Hic  eft  meus 
fcopus  : :  §r.  cum  coaceptus  fit  tam  Ghri- 
ftianus  ,  coiifundoi  quod  eum  ante  pras- 
dicarj:  Geutins..   Confidtra  quampulchra  Senec' 
res  ftt  lonfuthmare  vitam  antemottem  :  de-  EP$' 
inde  txfptilare  feiurum  ,:  rtliquamtmpotis 
fuipartem  \.  aic  Seneca  fcribendo  Roma: 
in  Siciham.   Conceptus  exmt  Roma : . 
inde  non  migrafle  pradtitnTet..  Mi  Lu- 
cili,  inquit,  atrence  aufculta  verbameaa; 
&  tanquam  a  Magiftro aroico  acce- 
pta  confilium  quod  fuggero,.  Si  fecu- 
rus  mori  ,  reliquumque  vita?  tuar  fine 
titnore  optas  tranfigcre  ,  coufumma  vi* 
tam  ante  moi  tem.  O  grave  ,  profun»- 
dum  ,  &meliore  dignum  authore  con- 
filium  quodabomnibus  fideintelleclu= 
quepraeditisampleaimercretur  f  Con- 
fumrnare  vitam  ante  mortem,  l<  efie  pul- 
verera  per  elec^ion^mipriufquam  fiamus  ' 
pulvis  per  necelKtatenv   Hoc  dixic  &■ 
doeuit  Gentilis  :  ad  coguofcendam  ere-- 
nim  hanc  veritatem  ,  uecerTe  non  eft  efTe- 
Chriftianum,  fufficit  efle  hominem  , Mc*- 
mento  bomo. 

Fidei  uunc  cedat  rario  ,  divinaque  au- 
thoriras  praeponderei  humanae  ,  ccelum  Apot. 
tcrrarloqucns  audiamus  ;  Akdmywnfde  v.  ij,. 


I»  Feriam  Qiiartam  Cimerum. 

mlodhentemmihiyfcribe  :  Bu*nmtm&  coeleftis  Beatorum  catalogo  annam^ 
mDomtnomonumm.  Audite  ,  inquit  S,  Ikatimortui  «wwuww. 
Joaunes  ,  vocem ^leftem  mandantem  Quod  fimorientes  mortui  funt  Beati, 
mihihancfcriberefenten«am:B^,^  morientes  vivi  quid  erunt  ?  Dtiquein! 
LT2?2Tr!Tn  °raGUlum C<E"  fe¥dffimi-  Gravem  ^fuperDavidisauf- 

^Nullusproculduko.  Morsomniafinit,  hujus  verficuli  mirabilcm  &  pcrplexam 
^adipfamufquemortemomniafiuiun-  reddit  fecundam  j  Quod  homines  vivi 
tur  cum  morte.    Qui  mortuus  eft  jam  poffint  in  infemum  deYcendere  cx- 

2?  '  f  morfu//ftogaudent  ^mhabemusiuDathan&Abiron: 
Privilego,  contrauuiverfalemortisim-  Aperta  eft  terra  ?  &  devlutivit  eos ,  defcende- 
penum^urifdiaionem.  Mortis  legi-  runtqJ  in  i^lS?4e1w^^ 
fcus  fubjeai  funt  Principes  ,  Reges  &  ,10ftri  textus  adhuc  majus  mir.bile  n 
Monarch*  :  fol,  mortui  foluto  femel  dudit  :  Dicit,  Veniat  Ls  fmerilol  & 
.morrjsmbutoabejusjurildidiouerema-  defcendam  in  infernumZXs^LL 

muU    CTTt  Hincfei»eu"oseTe«ul-  venitfuperilloi^a^socddl  T^ 
mtuS.    l  auus  fepulchrum  vocavit  mortis  afy-  fijam  funt  occifi    cuom.do  inquk  Pro. 
lum.    Contra  tyranmdem  mortis  nec  Pheta  quod  in  infernum  defenS 
iPfum  quidem  Vaticanum  facrum  eft  &  vivi  ?  Onw  hi^  1!»  fl  .    •  -n 
immune  :  Sed  fepulchrum  ?  Ita :  mortui  ZL^^tSr^ 

poirunt  rri-  Q? igi- de  ftatu  *  °u°  *« 

tur  paao  S.  Joanni  inclamat  voxdecce-  in  quo  mors  illos  aggreffiira  &  i  'yivta 

IoB^«  ,      *« Domino moriuntur ?  fublatura  inveniet  /mo  Squo  quem 

Ergone  dantur  mortui  qui  moriuntur?  ftatu  inveui*» :  occidir  %  £?f 5" 

Etquinamfuntifti?auiviveredefinunt,  tam  ante  mortem  n  tualem  jam  mo" 

^ntequammonantur.  Qui  vitam  finiunt  tuosoccidit  :  O^^tS  StS 

cum  morte     funt  vivi  qui  moriuntur,  mortem  finirenolulruiu ,  viven  «  S 

rrtrmlt <f  -^i,    Super  talel 
untantemortem  ,  funtmortuimorien-  alii  veniunt  fuper  mortem.    Et  tanrum 
tes  ,  quos  morsjam  mortuos  ofFendit.  diftat  inter  venire  mortem  fuLr  vT 

3amk  frtmZtZuTn7rmm  '  f  Jfr^P«m^S  e 
prmmonmturmundo  9  pofteacarne  ,  In-  diftat  inter  mori  fic  vivum  veliam  mor- 
•qn  tidemS.Ambrofius  :  Scitifne  quales  tuumrut  morientes  mortui  de  K« 
&t  mortui  morientes  ?  funt  illi  ,  qui  fecuri  ,  BeoHm^^TZSZ^ 
antemortemnaturalem  finierunt  vitam  :  r«,:&morientesvivi! fintq^Ste 
iuntilh  ,  qui  ante  mortui  funt  mundo ,  ininfernum  ,  VerJatmrsZftt T&S 
quam  a  morte  tollantur  de  muudo.  Qui  cendantininfernumviventl *  '  f 
^««r^  ,  ,  Ilii  Auditoresmei.h^ceftdiwntn^fl^ 

.fnntmortuiquimoriuntur  ;  illifuntqui  veriras.  Mori.wln™^^^^ 
m0riunturinDomiao:imfUQtquo5vox  affeqni  ,  ^^&q^Sfe 

Hh  eft 


244  S  e 

cftilludpunaumunkum  }  qu6totano- 
ftra  vita ,  torus  mundus  *  8t  univcrfa  tam 
haturaj  quam  gratias  uoftra  reducuntur 
©pera.-omne  quod  fumus  aut  erimus,id  eft, 
aut  falvari  autdamnari.  Hoc  negotiorum 
omuium  negocium  ,  hasc  eft  caufa  omni- 
umcaufarum  ,  hocmomentum  eft  omni- 
um  maximum  $  hasc  eft  &  effe  debec  iu-& 
extra  aulam  praetenfio  prasfenfionum  om- 
nium  5  liquidem  hoc  eft  medium  omnium 
msdiorumJ&  riuis  extremorum  omnium: 
onoriingratia,  asteruajque  beaticudinis  fe 
reaJere  fecurum. 

Verum  euim  ve  ro  fi  me  iuterrogave- 
fitis ,  quare  iftam  beatitudinem  ?  iftam  fe- 
€uritatem  &  gratiam  vox  cceleftis  nou 
Viviirrtorieutibus,  fed  morientibus  mor- 
f  uis  promitti  velit  ,  Mortui  qui  moriun* 
tur  ?  Ratiovera,  naturalis,  &oronium 
qui  vixerunt  &  mortui  funt  experimen- 
to  confurtuta  eft  quia  illis  qui  moriun- 
tur  diim  moriuntur  ,  cum  omnibus  pe- 
riculis ,  anxietanbus  ,  aliifque  agonem 
communiter  comkantibus  lu&andum  eft, 
quod  in  illo  articulo  eft  ^riculofiffi- 
mum  :  Mortui  veroante  mortem  natu- 
arakm  ,  illa  praetacla  pericula  ,  difficulca- 
tes  tkc.  jam  viceruiitjjamevafenint ;  nam 
inmorce  prima,  difarmirunt bX debilita- 
*unt  fecundam. 

Tria  funt  (  rite  hunc  dividamus  difcur* 
fum  ,  ut  bene  noftrum  declaremus  in- 
ientum)  tria  inquam  funt ,  quas  mortem 
fedcfunt  atixiam  ,  periculofam  &  terri- 
bilern  «  fcjlicer,eiTeuuam,  eife  incertam, 
ctfe  momenaneam.  Hxc  tria ,  horrcuda 
Cerberfiftiusiuntcapita  :  h^ctria,funt 
gutmra  quibus  Infernus  deglutit  mun- 
<!um :  Haec  fecute  quis evadet  >  Qui  mor- 
tem  nioriendoprxvenitjqui  fe  ptilverem 
meminit& reputat  :  antequam  in  pulve- 
«mabeat.fw/w  es. 


K  M  0 

§.  III. 

PRimo  j  terribihs  im6  terribiliffima 
mortiseftconditio  quodfuuna.  sta-  Heh.% 
tutwn  efi  hominibus  femel  mori  $  Morien-  VtZjt ' 
dumelt,  &  una  tantum  vice,  Lex  uuiver- 
falis  minatur  Adamo  ,  Morte  morieris :  Gen.% 
GtoiraS.PauliaddiE,/«w/.  Lexlicetht  Vtij/ 
terribilis  ,  terribilior  nihilominus  eft 
Gloifa.Praefentis  vitas  mala  quautd  magis 
multiplicantur  ,  tanto  luntmajora»  Mul*  Gen.f, 
ttpticubottrumnastuas  ,  dixit  Deus  Ev2e  ?  v,id, 
Maximuiu  eft  malum  mortis ,  non  poiTe 
multiplicari :  quodfi  mulriplicacamortis 
unitate  iapius  pollemus  mori  ,  ab  una 
aopellaremus  ad  alteram.  David  cum  i.R^.17, 
Gigante  congrellurus  ,  in  peram  mifit  y.40, 
quinque  lapides  ,  ut  aberraute  uno  mox 
appellaretadalterum  :  Omnes  quando- 
queegrelTuri  lumus  ad  pradiandum  cum 
ifto  maguo  Gigante  ,  curnifto  Goliath, 
Morte,    Vmcere  velmoriiaunico  con- 
fiftiti&u.  Quidixit  ,  Nonlicetin  kllobii 
errare ,  erravit :  Erratum  uuius  pugnas ,  in 
altera  poteft  corrigi  ,  &  quod  perditum  - 
eft  iu  conflidtu  uno  ,  in  altero  poteft 
recuperari  :  in  fola  morte  non  Iicet  bis 
errare»  Ergo  erravimus  :  Tandem  erravi-  SaM» 
mujinquiebaut  iili  jammortui  5  quidi-  v'6' 
Xerantpaul6ante  ,  Corommusnosrofis  an-  S4P'Zt 
tequam marcefcant.  Quod fi erraftis ,  qua-  v'^* 
re  errorem  nou  corrigitis  ?  quia  jam 
non  eft  tempus  amplius  :  mortui  enim 
fumus.  Ex  hac  parte  muk6  terribilior 
eftmors  corporis,morteanimx,Pro  mor- 
te  vita:  fpiritualis  eft  contritio  &  poeni- 
tentia  r  promorte  vero  vita?  corporalis, 
nec  inftiturum  eft  a  Deo  Sacramentum, 
nec  remedium  reli<9um  ,  quiinillaer- 
ravit  femel  ,  erravit  in  fempiterntim, 
Traufmigratiode  hoc  mundoin  alterum, 

»oa 


Feriam  Qu 
fion  eft  Pythagorica.Si  egreiT«e  femel  ani- 
tax  ex  corpore  uno ,  iu  akerum  daretur 
iugreilus  ;  confequeuter  primd  mortuus 
ut  latro,  fecundo  moripoflet  veiut  An&- 
choreta  j  fed  femei  mortuus  utjudas  ;  al- 
teraviceuon  morieturut  Pauius.  Uuica 
folum  mors  eft,vel  iemper  bona,vel  ma- 
la  femper ;  Semel. 

Nulius  utique  dubitabit,quin  terribi- 
lis  fic  illa  conditio  mortis.  Sed  cui  ?  Illi , 
qui  vivens  moritur :  mortuusenim  mori- 
ens,  hanc  explodendo  conditionem,ean- 
dem  ridet  terribilicatem.  Ridebift  in  die 
novifimo.  Quid  mea*  intereft  quod  mors 
fituna,G  egoillam  poflum  duplkare? 
mors  femedium  non  relinquk  $  fed  praj.. 
ffiitcit.  Conflituifli  terminos  ejus,  qui  pr&te- 
riri  non  poterunt,  Notate  verbum  puteriti. 
Mors  eft  terminus  qui  tranfilirinequkad 
partem  alteram ,  fed  ab  hac  praeveniri : 
nonrelinquicpoftferemedium,Gquidem 
non  datur  akera  %  remedium  vero  pns- 
rh  ttit ,  quia  akera  alteram  poteft  prxce- 
dere.  Ex  Lege  &  ftatuto  oportet  mori 
femehfed  meorelickim  eftarbitrio,  bis 
mori,  &  iftud  eft  remedium.  Mortuus 
eft  Lazarus  &  a  fororibus  fepukus,  Chri- 
ftus  veniensad  fepulchrum  fudit  lachry- 
mas ,  quibus  vifis  fimulque  Lazari  fepul- 
tura ,  circumftantes  atconiti  dicebant,No» 
fotem  hic,  quiaperuit  oculosceeci  nati,facere 
Ut  hic  non  morereturX  Nunquid  jam  plorans, 
idem  eft  qui  cceco  nato  dedit  vifum  ?  Ita 
plane  ;  Quare  ergo  mortem  Lazari  uon 
impedivit  ?  fi  lachrymatur ,  ejus  utique 
eft  amicus ;  fi  vifum  dedit  coeco ,  eft  po- 
tens :  amicus  eft  &  potens  ,  &  nou  facit 
amico  quod  poteft?  fiillum  poterat  cu- 
rare ,  quare  permifir  mori ,  &  non  prse- 
ftitit  quod  ootuit  ?  In  hoc  cafu  Chriftus 
11011  prxfbtit  quod  potuit ;  ut  fcoc  ipfb 


ARTAM  ClNERUM.  Zfy 

nos  doceret  prasftare  quod  poflumus. 
Chriftus  nos  bis  mori  docere  voluit ,  in- 
quit  fubtiliter  ut  affolet  S.  Auguftinus,Ui  S,  Aug* 
unushomafemet  nafci  ,  &  bis  mori  difcereit 
Chriftus  Lazarum  permifitmod ,  nec  in- 
firmum  voluit  fanare  fed  refufcicare 
mortuum  .*  ut  ad  hujus  Exeraplatis  intui- 
tum  (  Lazaro  nunc  morientd,  &denu& 
ad  moriendum  refurgente  i  difcerent  & 
fcirenthomines,  quod  femel  tantum  na- 
ti,  bis  poflinr  mori.  Semet  mfci,  &  bis  mo- 
ru  O  divinum  documentum  Magiftri  di- 
vini !  femel  nafci ,  &  bis  mori, 

Facilecrediderim,  non  paucos  forej 
qui  hofce  terminos  optarent  commuta- 
tos,  &  bis  poflent  nafci ,  ad  eligendam 
nativitatem.  Sed  Deus  qui  creavit  uos 
aeternkati  &  non  tempori ,  veritati  tX 
non  vanitati ,  naki  naturae :  mori  reli- 
quic  arbitrio,  Nativitas  qua  omnes  naf- 
cimur  asquales ,  nulli  eft  obnoxia  errori  * 
ideoque  fufficit  nafcifemel  :iu  morte,iri 
qua  aberrafle  vel  non  errsHTe  totum  pen- 
det,  intermiuabiliterque  in  omne  asvusn 
durabit ,  juftum  erat  ut  homo  bis  mori 
poflet ,  ad  eligendum  mortem  proarbl* 
trio :  Sc  difceudum  moriendo  fcire  motit 
Vi^  aliquid  rs&k  fit  prieia  vice  quant6 
minosj  quod  omnium  maximum  1  Hasc 
confideratio  admiratione  eft  digniflima. 
Licet  tot  fint  Meditaiiones  mortis,  &  to£ 
fiant  hujufce  veritatis  inculcationes  & 
adhortationes :  nihilominns  pauci  inve= 
nientur  qui  mori  fciant.  Huj?js  vero-  e,X- 
perientias  &  veritatis  ratio  eft ,  quia  artes 
#C  fcienti*  pra<3ica?,  non  fo!i  addifcuti- 
tur  Theoril ,  fed  exercitio.  Quomodo 
addifcitur  fcribere  ?  fcribendo.  Naviga- 
re  3  navigando  :  pari  modo  ars  moriendi 
addifci  habetnon  meditaado,  fed  mo»i- 
endo»  Proinde  Cbriftus  fe  Lasaro  nos  bis 
-  H  h  $  mors 


moridocuit  ,  Viivabfemel  , 
renius  :  fecuudd  :  ut  fciremus  mori. 
Chriftus  paralycico  aliifque  a  fe  curatis 
infirmis  collata  jam  fanitate  prasdicavit: 
I,2zaro  vero  &  reliquis  a  fe  refufcitatis 
documeutum  nullum  dedit.  Et  quare  ? 
quia  erant  homines  jam  femel  mortui, 
&  fecunda  vice  morituri:  &  mortuus  ante 
mortem,  ulteriorinonindiget  do&riuaad 
bene  moriendum. 

Infemus  &  damnatio  [  quai  male  mo- 
rientium  funt  centrum)  vocanturin  Apo- 
calypfi  mors  fecunda  x  ibidem  S.  Joan- 
nes  mentionem  facit  quarundam  anima- 
rum  ,  in  quibus  mors  fecunda  nou  habet 
ApoC  2.0«  poteftatem  :  in  hisfecundatmrs  nonhabet 
V»  potefiatem.  Quamam  funt  ifta:  felices  ani- 
ma;  ?  Omnes  quarenus  fubje&i  fumus 
morti  prima:  quaj  temporalis  eft  :  fimi- 
liter  quoque  periclittmur  de  morte  fe- 
cunda  ,  quas  eft  asterna  ,  omnes  enim  ad 
infernum  poffumus  damnari  &  defcen- 
dere.  Qyales  igitur  iftac  fuerunt  animae 
adeo  privilegiataj ,  &  a  poteftate  ac  jurif- 
di&ione  mortis  fecundae  totaliter  libe- 
xx  ?  lllorum  qui  cum  vera  refolutione 
&  vigilantia  vitam  uoverunt  finire  ante 
mortem  ;  &  mortem  morte  praeveuire, 
quod  ex  ipfis  S.  Joannis  verbis  rite  confi- 
cleratis  colligitur.  Sin  autem  :  Qua;ro , 
quare  mors  asterna  prascise  Sc  determi- 
nate  vocaturmorsfecunda  ,  &nonam- 
phus  quam  fecunda ,  quia  non  poteft  effe 
mors  nifi  femel  morientium.  Mors  fe- 
cundareferturad  mortem  primam  ,  & 
praefupponit  ante  fe  mortem  aliam  ,  fed 
nnam  tantum  ,  &  non  plus  quam  unaro: 
etenim  fi  antecedentes  mortes  fuiffent 
duas ,  jamnoueffct  morsfecunda  ,  fed 
tertia  j  Quemadmodum  ver6  morien- 
tesinvita  ,  moriuutur  biua  vice  :  una 


S  E  R  M  © 

utaddifce-  quando  moriuntur 


»  altera  antequam 
monuntur  ,  jam  in  illis  uon  habet  lo- 
cum  &  poteftatem  mors  fecunda,  Se- 
mel  tautum  mortuis  ,  in  iuferno  refer- 
vatur  morsfecuuda  :  ^hicbinavice  mor- 
tuis  ,  ibinonfupereftmorstertia  ;  pro- 
iude  mors  quae  dicitur  fecuuda  ,  nullara 
in  illis  habet  poteftatem  ,  m  his  fecundd 
mors  non  habetpotejlatem.Qvezh  felices  illi, 
qui  ad  evitandum  periculum  mortis  fe- 
cuudae ,  noverunt  mortemahamprasmit- 
tereprimaei 

Auditores  mei  Chriftiani  ,  fi  bene 
mori  defideratis  (  dequo  nullusdubito) 
non  iu  morte  ,  fed  in  vitaquaefo  moria- 
mini,nonmiufirmitate&le&o  :  fedbe- 
nefani  ,  vegeti  ,  &  pedibus  infiftentes. 
Et  fi  ad  hoc  conandum  corpus  defidera»- 
tis  Hieroglyphicum  naturale ;  non  a  Pli* 
nio  vel  Marco  Varrone  ,  fed  ab  authore 
divino  &  Canonicoilludaccipite.  Sancli.  J«<£«P.tt# 
Judas  Thadasus  in  adroirabili  fua  epifto* 
la  notavit  arbores  bis  mori  :  Atbores  au- 
tumnales  infruftuoft  ,  bis  mortus,.  Prima 
vice  moriuntur  arbores  adhuc  ftantes  ; 
fecunda  jacentes.  .  Prima  vice  arefcen- 
tes  ,  fecunda  cadentes.  Plato  hominec 
nominat  arboresinverfas ,  cuiegoaddo, 
quod  fi  morerentur  ut  arbores  ,  homi- 
nes  effentarbores  ere£be.In  arbore  quam- 
diu  viror  durat  &  vita  ,  omuia  funt  de- 
cora  ,  gloriofa  ,  &varia.  Moriturtau- 
demarborcum  temporeprima  vice  :  Sc 
ex  pulchro  hoc  variegato  corpore  fo- 
liis  ante  veftito ,  floribus  exornato ,  fru- 
£tibus  turgido  ,  uihil  apparet  amplius 
quam  cadaver  &  lignum  ficcurn  .,  ari- 
dum,  trifte  &  truncum*  In  hac  omnimo- 
da  fua  defpoliatione  adhuc  gloriatur  in 
radicibus  ,  &fomentumhabendointer- 
ra  (  fednondeterra  )  cafum  ultimunj 

arbor 


Ttit  Feriam  Qjuartam  Cinerum;  247 

arbor  exipe&ac  ere&a  :  haec  eft  mors  quid  &  quantum  mihi  fuperfit.  •Hoc- 
fecunda  qua  totaliter  occiditur  &  mori-  quidera  modo  illud  petivit  David  :  Lex: 
tur.    Ita  finire A  mori  debet  ante  mor- ^«r6  incertae  mortis  tam  eft  indifpeu* 
tem  ,  qui  benemori  cupit.  QyotMaij,  fabilis  ,  ut  nec  Davidi  hoc  couceflerir 
«ftates&autumnisioftricausatranfierusit,  Deus.    David  erat  ille  ,  qui  veraciter 
&  pro ,  poffibile  eft  quod  minoribus  cum  de  fe  poterat  gloriari  ,  Incerta  &ouulta  P/«fe»jS$» 
frudibus,  quamloliis&fldribus  /  Qyod  faptenm tmmanifejlafii  tmln  i  Verunta-r'^« 
anni  faciunt  in  arboribus  ,  idempotuif-  men  Deus  alia  multa  occulta  &  sncer- 
fent  jam  feciiTe  in  mnltis  noftitim  ipfi  ta  ,  &  Providentias  fuae  fecreta  tmnife- 
anni.  Bonumeft  ,  utratio&veritas  hoc  ftans,hoc  folum  occultum  mortifque  fua&; 
operetur  in  omnibus  ?  eo  quod  noftras  incertumilli  revelare  noluit,  adeo  refer- 
radicesfunt magisdebiles.   Mortuipraz-  vatum eft fohDeoillud certumiftiusia* 
ftolemurmortem  ,  &  praeftolemur  ftan-  certitudiiiis. 

tes  ;  priufquam  illa  nos  profte:  nat  in fe-  Sed  datocafu,  quo  Deuscertitudinesn; 
putchrum.  O  beatum  hoc  fepuk  hnim,  mortis  fua;  Dav«d<  revelaftet,  tali  f  .&a  re- 
cui  veraciter  infcribi  poffet  magni  Scoti  velatiene  nihilomiuus  adhuc  incert..m  re* 
Epitaphium  tSemelfepultus3  bistmrtuus.  manfuram  dico.  Exemplum  h  .bemus  m 
*    jy.r  aljononmsnusfaijc<o,t^aDeonoiu_inu« 

S r  ,  *       *  Davideamato  Rege.. 

Uperat%m  difficaltate  prims ,  quod     Regi  jofias  promifit  Deus ,  poft mu!ti?; 
mo^litnaturahteruna  :  fequrtur  non  fibiexhibsta  inobiervantia  Legis  &  am- 
periculofa  rmnus  aut  terribihs  conditio  plificatione  Religionss  obfequia  ipfunv 
(ecunda.  j.quseftquod  fitincerta.  Mors  in  piorum  operum  premium  in  pacemo- 
■  r^vuV       '  quiaomnibuscert6  &  riturum     Idcirco  cMgam  te  ad  Patresmos^^- 
jntalhbshter  morsendum  *  fed  in  hac  &  tMgkh ad  fepuLhrum  tuum  j»-M«.»iM^' 
ipiaxertitudsne  r  incerta  ,  quianemo  Hacpromiffione     divinaque  affecura- 
novst  ,  qujzndo..  Vitam  nos  dividimus  in  Jione  eXcitatus&faausauimoGor  h  vl- 
«tates  ,  annos,  menfes-,-  dies&horas,  ribus  &  setate  floridus'  r   ttiginta  no- 
ied  omties  ifte  repartitiones  tam  dnbk:  vem  vit*  annos  numerans  ,  Glori» 
*unt&  mcertae  j,  ut  nec  tam  florida.  fit  cupidus^  r  inftruao  Exercitu  prodir 
astas  ^tamsntegrafanitas ,  tam  regubrii  »  campum  commiiTurus  aim  Afliriis,, 
terordsnatavm  ,  quxunius  faltem  ma-  dcxtrS  haftam  vibr.ns  ::  peaore-divino' 
menti  ht fecura..   David  snmediohujus  praemunituschirographo  ,  q.d.Fso  mo- 
incertstudmisanxius^  perplexus  c  hanc  riar  inpace:fecurus  fum  in  pr*ho  Wm 
in  forma  ad  Deum  fupplicam  direxitr  snusigitur  inacie  ,  &  exercitus  congre^- 
f4lm^l^mm  fac  mki  Domme  fimm  meum  ,  &  diturcumhofte  ;  abhoftbus circumda*- 
rmmrumdtemnmeorum  ,  utfciamquUde^  tus  r  a vrtlatitibuscircumqusque  fag ittiss 
fttmn.q.  < d^Domsne vitam longam non  transfigitt.rmcor^  ,-  Al  Jofias caditwei- 
peto  ,Teddierumiftorum  ,,pattcorr»n-  animis.Mbrtiius  eft  K* ■x?fetimpofl.biles. 
autmultorum  ques  corrcedes^     rrume-  Kunqiu^^fi^revelatione^romiffiorfe,, 
tw  qptfy:  wM  (kamritt* m  fciaa  jfiugraphaqi  diviiw  futtpsramunitu* ipfuns* 

siiorji 


a>48  S  e  r  m  o 

moriturumin  pact}CoUigerisadfepuUhrum   filTimum  Jovis  Ammorwi  Oraculum  , 
tUuminpace?  Quomodo  itaque  motitut   quod  coniulerefuaius,  fapietit;us  ipfo  Jo- 
iu  be'lo  &  conflidtu  ?  hic  nunc ,  qux  &^vis  refponfo  refpondir.  Cato  ,  Me  non  Ora-  lucan, 
qualis  mortisfitincertitudopatebu. Cer-    cuUcenum  ,  fedmors certafacit ,  q  d.  Fmis 

mei  uon  me  cettum  reddunt  O^acula: 
Oraculum  meum  certum ,  eftniors  certa» 
Locutuseftbarbare  veluti  Genttiis  ,  led 
generose  GcutStoicus.Stoicorum  dogma 
erat  ,  in  difcrimine  mortis  indignac  fibi- 
metipfi  tollendovitam,  praevenire  mor- 
temjlca  fecit  Cato  ,  propriis  ftbi  matnbus 


tum  eft  Jofiam  iu  bello  mortuunucertum 
eftaDeoipfi  fuiffe  promiflum  ut  more- 
returiupace  :  deuique  certum  eft,  Ver- 
bum  Dei  effe  infallibile:  &  in  medio  om- 
nium  lftarum  certitudinum,incertusfuit 
dies,  incertuslocus,  iucertum  morcis  ge- 
nus  quo  mori  debebat,&  mortuus  eft  Jo 


fias.  Sed  qualiter  ifta  incertitudo  ,  &  tot  necem  intulit  certam  ,  ad  prarveniendum 

incertitudines  fubiiftere  queunt  cum  in-  dubiam  ,  fi  in  manus  Cxfaris  incideret. 

fallibtlicertitudine  Verbi  divini?  idipfum  MeliorStoicoeftChriftianus  ;  illefeoc- 

David  citatis  fupraverbis  quibus  Deo  ciditueoccidatur :  h!cmoritur,ut  moria- 


q.O.  pCtCUOO  3  LyCC»  Vil*  inv«t  nuia  """i»  uuuMV^iuuviiu*  it^juuiui  ,  Nunujk» 

catiouem,  ego  in  lingua  mea  fum  locutus,  ritas  eft  &  pufiilanimitas  :  mori  bene  ad 

locutusfumin  lingua  mea  :  Et  quemadmo-  moriendum  meliiis  velut  Chriftianumi 

dum  D  wid  fuppltcavit  Deo  in  Lingua  eft  magnanimitas  &  veraprudentia  5  Si 

fua,  ita  Deus  in  Lingua  fua  locutus  eft  Jo-  Stoicus  una  certa  morte  motitur  ,  Chri- 


fiae.  Linguam  Dei  diflkulter  intelligunt 
homines,  diverfos  etenim  admittit  fenfus. 
Quid  m.hi  prodeft  promiflum  habere  di- 
vinum  illudque  certum,  fub  fenfu  incer- 
to:  qualis  hic  fuit  propterea  ex  propofi- 
toverbis  dubiis  &  incertis  utitur  Deus 
ctiam  futuram  prxdicendo  mortem  ;  ut 
verbcum  illorum  certitudo  fapientiae  il- 
lius  maneat  folummodo  refervata  &  no- 
bis femper  dubia  &  incerta. 

Talis,  Auditores,  mortis  eftincerti- 
tudo  :  noftronihilominusrelinquiturar- 
bitrio  <\  poteftati  illam  reddere  certam  ; 
fi  vitam  ante  mortem  finire  refolvamus. 
Quam  belle  huic  loco  quadrat  illud  di- 
flum  Romaiii  Catonis.  Degebat  ille  in 
Africa  ,  folus  velut  genuinus  Urbis  civis 
pattes  Reipublicae  contra  Casfarem  de- 


ftianus  moritur  duabus  fimiliter  certis  ; 
naro  certitudine  mortisprimae  ,  fecuram 
reddit  incertitudinem  fecundas.  Ut  qttid 
igitur  moretur  Chriftianusquod  morsfit 
incerta,  fiipfe  moriendopriiis  e2m  poteft 
reddere  fecuram? 

Aufcultate  S.Paulum  :  2go  curro  ,  non  l'Cor'9» 
quafiinincertum.  Ego  quidem  more  reli-,7,*^> 
quorum  hominum  hujus  vitae  tranfigo 
curfum  ,  (ednoninftarillorum  curro  in 
ittcertum  ,  fed  certum  &  fecururo.  Apo- 
ftolus  alludit  ad  ufitatos  illius  temporis 
Ludos,in  quibus  ad  certam  currebant  me- 
tam  ;  incertiquifnam  primo  attingeret. 
Meta  noftra  eft  mors  :  Curfus  ad  ipfam  , 
praefens  eft  vita.  Quare  inquit  S.  Apofto- 
lus  Paulus  fe  non  cucurrifle  more  reli- 
quorum  in  incertum,fed  in  certum  ?  quia 


^<IUWJ    l\^JjJUL"  1»-  A.    I_(MIU.I    V^  C  S.UL-1 1  I    Vl^-       IjUULUUI  III  lUl-t  l  LUUIjlVU  111  w  i  IUIII  \  •j^W 

fendeus  ;  vigebatfimiliteribidemfamo-  reliquicurfumfiuiuntjampro^imimeta:, 

S.Pau- 


In  Feriam  CLuartam  Cinerttm.  2,4? 
-.PauluSa  ruetaadhue  remotus  finierat  Omnis  lf*M  clamavit  ad Dominum ,  elquod^ri^ 
curfum:  fiuierat  vitam  antequam  more-  certaillis  mors  impenderet.  Mors  erat  certa/-  »*« 
retur.  Idipfum  S.  Paulus  in  eadem  perfi-  quia  Decreto  definita  :  eratcerta,  quia 
_.T//»,4«ftendometapliorarepetit  ,  Bonumcerta-  dieseratdeterminata  :  &  ex  eocertior, 
jr, 7.       tnen  certavi ,  curfum  confummavi }  q.  d.  jam  quod  Regum  decreta  per  inviolabilem 
fuperaviagonem^amfiuivicurfum.Jam  Periarum  Medorumque  Legem  erant 
fum  l  Bene.  Congratulamur  tibi  Apo-  irrevocabilia ;  mortem  verotamcertam, 
Jtole  Sande :  fed  quando  ?  in  hoc  noftrum  totque  rationibus  omni  defenlione  &  hu= 
dubium  verfatur  ;  Iftuddicit  S.  Pautes  mano  remedio  deftitutam  ,  infalhbilem 
m  fua  fecunda  Epiftola  ad  Timotheum,  non  habuiife  certitudiuem  tandem  de- 
quam  (  juxtanotam  CardinalisBaronii)  monftravit  eventus  :  nam  detedta  fraucb 
anno  quinto  Neronis  ,  oaennio  ante  fui  &  malitia  Aman  a  Regina  Efther ,  Affue- 
decollationera  comcripfit.  Notate.  Quod  rus  revocando  Ediftum,  certae  jam  morti 
fi  S.  Paulo  tot  adhuc fupererant  anni  vit*,  deftinatos  a  nece  &  omni  vitae  difcrimi- 
&pIuresreftare  poffibiles,  quomodofe  neeripuit.  Ade6  mors  eft  incerta ,  qua- 
curiumfuumjamfir.iiTeait  ,  Curfumcon-  etiam  videturcertiftlma. 


fummttvi  ?  quiaadfiniendamvitamjiion 
exfpeclavit  mortem  :  jam  enim  ante 
tnortem  finierat  vitam,  Et  quemadrao- 
dum  tanto  jam  ante  tempore  veraciter 
dicere  poterat  Curfum  confummavi  t  asque 
yere  dixit ,  Ege  curro ,  non  quafiin  incertum, 
jam  enim  certum  fecerac  mortis  incer- 
tura.  Qui  vita?curfum  moriendo  conficit 


Verum  enim  ver6  fi  replicaveritis , 
Decretum  illud  fuifte  humanum  &  falli- 
bile,  &  hinc  incertitudinem  in  morte  cer- 
ta  :  adaliamex  Decreto  divino  certam 
mortem  tranfeamus ,  in  qua  etiam  incer- 
titudiniseifepoflecircumftantias  ,  vide- 
bitis.  Certus,  qmd  velox  eft  difpojitio  taber-  *>Pet.  r, 
naculi  mei ,  fecundumquod  &  Dominus  nofter  V.  14, 


'Vt'  n.  •      j~.vmu*w»  ym/u,  \j  uvtmnm  nvntr 

illiraorsefliacerta  :  gnarus  ver6finire  JefusCbriftusfignificavitmihi.  Certusfum, 


curfum  ante  mortem,  hanc  habet  certam. 

Et  ut  morris  videatis  certitudinem  , 
animadvertite  inter  omnes  mortes  cer- 
tas,iftam  folam  ,  qua  fiaitur  vita  ante 
mortem ,  habere  infallibilitatem  &  tota- 
lemcertitudinem :  reliquaeomnes,  velin 
efle,vel  in  modo ,  velintempore  ,  fuas 
habent  incertitudines  ,  ifta  fola  in  fe  & 
omnibus  fuis  circumftantiis  abfolute  eft 


inquitS.  Petrus ,  quodme  brevi  oportec 
mori,  fic  enim  mihi  ipfe  Chriftus  revela- 
vit.  Poteflneinveniri  evidentior  certitu- 
do 

,autclarior  dari  demonftratio  P  Miui- 
me.  Sed  efto  j  Ego  nihilominus  iuterro- 
gando  alloquerer  S.  Petrum.  Apoftole 
&  Pontifex  Sanc_e,  fcifne  brevitatem  ter- 
mini  vitas  tuas  cujus  tam  certum  te  prote- 
.  ftaris  ,  &  quam  brevis  futurus  fit  nobis 
certa.  Promulgato  crudeli&fraudulen-  indicare  ?  Eritnehocanno,  anfequente 
ter  extorto  edido  Amani  contra  Judaeos ,  hoc  menfe ,  an  aliquo  aliorum  ,  hoc  die, 
qm  rn  centum  viginti  feptem  Provinciis  hachora,hocloco  ubi  fcribis  ?  nihilho- 
■Regi  afluero  fubjeais  commorabantur  ,  rum  affirmarepotuitPetrus  :  haec  etenim 
inquit  facer  Textus  ,  quodomnis  Ifrael  certitudo  particularis  ,  revelata  &  ex- 
ckmaverit  ad  Deum,  e6  quod  ad  inevita-  prefla  a  Chrifto  ,  alteram  xquh  infallibi- 
bilem  fe  condemnatos  viderent  mortem:  lem  a  Chrifto  aflertam  continebat  certi- 
J*  II  tudinem, 


ip  S    E  R    M  O 

iUttk  tudinem  ,  Quia  nefitis  diem  neque  horam :  derium,  &  fupervacanea  petirio.  Petebat 
ZJ.V.iJ.  itautS.Petrusbrevifemonturumfcieus,  impertinensjtranfiliens  utilius.  Nolonu- 
ubi  &  quando  tameu  ignoraret  ,  certus  merumrefidu^eadhucvitasdierum  fcire: 
mortis&  vicinitatis  ,  diem  iguoraret  &  traufacfce  jam  vitae  dies,de  quibusDeora- 
horam ,  uec  fcire  poffet ,  &  haec  eft  cer-  tionem  redditurus fum  ,  computare  aveo; 
titudo  mortis  qux  finitur  cum  vita  :  Pro-  ifte  necefTarius  &  verus  dierum  noftrorum 
inde  mors  qua  finitur  vita  ante  mortem,  computus  eft.  Denique  iu  quem  finem 
tam  certaeft  in  le  &  omnibus  fuis  cir-  iftampetebat  David  revelationem  ?  ut 
cumftantiis  ;  ut  fimerefolverohocmo-  (ciamquid  defitmihi,  inqukilki^e.  Quid 
inento,noudiemtantumautlocum  ,  fed  juvat  icire  quod  deeft  ,  fi  praftatidipfum 
horam  etiam  &  momentum  certitudina-  ignorare  ?  nolo  fcire  quantum  vitas  dc- 
literfciam.  Ratiohujus  differentiae  hasc  eft, k  ignoraravoloquod  fupereft.  Qui 
]c£.l4«  c^>  quamjob  notavit,  Breves  dies  homi-  tempus  vitae  novit  ,  utiqueetiamfcit 
i.  5.  nisfunt  :  numerus  menfmm  ejus  apud  te  efi.  dies  refiduos :  moriens  antequam  moria- 
Illudquando  illius  mortis  fcire  non  licet ,  EUr,  fuperftites  iguorat  dies  :  &  h*c  igno- 
aDeo  enim  pendet  :  illudquandoalte-  rantiamelioreft  ilia  fcientia.  Qucenam 
rius  mortis  certitudinaliter  fcire  datur ,  raajor  in  mortis  incertitudine  felicitas , 
quia  exmependet  ,  illud  penes  Deum  quam  adhuc  fupereffe  vitam  ?  quivitam 
eft,a  cujus  fola  dependet  voluntate  :  hoc  finiuut  cum  mortejllis  vita  deeft  :  finien- 
veropenesme  j  namcumgratiaejufdem  tibus  vitamantemortem  ,  vitafupereft» 
Dei  quae  nunquam  deeft  ,  dependetavo-  Et  fi  diesvitae  fuperftites  defideramiis  , 
luntate  mea.  nonne  hofce  Deo  animacque  noftrx  faluti 

Modofnon  miror  petitionem  Davidis  confecrabimus?fedadultimamproccda- 
a  Deo  repulfam  pafTam :  nam  ejus  expedi-  mus  difficultatem, 
tio,G  voluiffet ,  iuberat  proprio  ipfius  ar- 
bitrio.  Qtiiddicebat ,  quidvea  Deo  po- 
Ffrdm.it,  ftulabat  David  ?  Notum  fae  mihi  Domine  T  TLtimamortis  conditio  s  quaeterri- 
9>U       finemmewm.  EtDavidi &cuicunqueho-  vJ-bilemeam  facit&periculofam  ,  eft 
mini  etiamfi  non  Prophets  ,  adcognof-  quod  fit  momentanea.  Quid  eft  mors } 
cendum  vitae  fuai  finem  non  opus  eft  rc-  Momentum  ex  quopendet  auernitas,  ve« 
velatione  Dei.  Scire  defideransfinemvi-  lut  re&ius  loquar  jeternitates.  Mocnen- 
taemeae,egoipfeftatuamillum,  &cer-  tumeftunum  :  dependentesexeo  atter- 
tiffimefciam  :  hoc  pa&o  erit  verefinis  nitates,  funtduae :  velfruifempervelca- 
meus  ,  Tinemmeum  ;  eritenim  arbitra-  rerefemper  vifione  Deij  eftlinea  indivi- 
rius  &  non  neceflarius  ;  erit  voluntarius  fibilis  mundum  hunc  ab  altero  dividensw 
&noncoa<ftus  j  erit  ele&ionis  &  meri»  Extremus  eft  Horizon  ,  inquovidetur 
torius,  erkdeniquefinisvitaemeae  ;  &  fuperius  Hemifphuerium  coeli  :  inferiujs 
non  vitae,qua:  non  eftmea  :  Vitaeteuim  inferni.    Eft  punclium  praecifum  &  re- 
praefens  folummodo  mea  eft  ,  &  non  fumptum  in  quo  finis  praeteritorum  om- 
fftlm.     futura  :  Qyid  amplius  petebat  David  ?  nium  cum  Exordioconcurrit  intermina- 
«4»       &  nitmetHm  dierwn  meorum,   Inutile  defi-  bilium,  O  quam  terribile  eft  momentum 


In  Feriam  Qjuartam  Cinbrum.  *p 
T  h  *r     *Jlu^^C  qtiant^  terribilius  illis  quosmun-  tiafque  propterea  jam  pridem  illi  de- 
JM.H,    dus  vocat Beatos ,  Ducunt  in  bonis  dies fuos,  fignatas ,  cum  glori* ,  diguitatis,  hono- 
V*  h      &  m  punclo  ad  tnferna  defendunt.  Quod  fi  ris ,  &  divitiarum  auciario  jamjam  effe- 
divifionem  patereturin  partes,  minus  flum  fortituras.  Ofelicem.ex  talipro- 
quid  anxietatis  haberet ;  inter  unam  &  al-  miffione  ,  a  tali  tamque  fide  digno  Prin* 
teramahquidfpei,confolationis,refugii  cipefa^a,  militem  !  fed  multo  major 
&  remedn  mtervenire  poffet :  fed  mdivi-  &  melior  ejus  felicitas  erat  aliunde  j  fa- 
fibile  nec  habet ,  nec  admittit  partes : eft  cra  &  Gefarea  MajefW  replicatMiles) 
enimultimum.  Inftans  mortis,  iuftanti  non  hafce  defidero  gratias ,  nec  prxten- 
vitae  non    refpondet.    Inftans  vit*  ,  do  glorias:  uuicum  quod  a  Cajfare^fux 
quamvis  non  habeat  partes,  cum  partibus  Majeftatis  munificentia  peto  &  defidero, 
umtur,  conne&t  enim  temporis  pra?teri-  eft  licentia  abeundi ,  tempus  vitam  inter 
ti  partemcumfuturo:  Iuftans  mortis,ab-  &  mortem  ponere  cupio,  mterviu  ne~  Tam 
folvitur  cum  tempore  praeterito  ,  nec  gdtu  &  mortis  diem  ,  oportere  fpatium  in- stradia 
adhairet  iuturo;  quia  nullum  tempus  tercedere,  inquitvefter&nofterLiviusin  deBelh 
Apot.  10.  ampliusrettat:  Bttempusnon  eritamplius.  fua  de  bello  Betgico  Hiftoria.    Qnid  Beljtico 
V,6,      Ntjnquidvobisvideturterribile,mortem  nunc  in  hoc  caiu  videtur  vobis  fecifle  * 
efTe  momentaneam?  Nunquid  vobis  ter-  Imperator  ?  permotus  petitam  dedit  li- 
ribileeffevideturiftudmomentum?Sed  centiam  :  fecretius  couclave  ingreflus 
ego  dico ,  nec  ternbile,  necmomentum  iterato  legit  memoriale  militis,  &  ex- 
efleei  ,  qui  novit  retrogredi  &  vitam  pedivit  feipfum.O  militem  inquir,  mult6 
fimreante  mortem  :  quamviseuim  mors  me  fortiorem,bellicofiorera,  generofio- 
iit  momentum  &  non  tempus :  qui  vitam  re,  prudentiorem  &  meliorem  !  Tu  meus 
finit  ante  mortem ,  inter  mortem  &  vi-  hucufque  fuifti  miles,  &  ego  tuus  Capita- 
tamponit  tempus.  neus.-abhoc  momentotumeuseris  Capi- 

Prohujus  aflertione,  nec  authoritates  taneus,&  ego  tuus  milesfub  unovexillo 
SS.Hieronymi  &  Auguftini,  nec  Hila-  militaturus.  Sic  fecum  Carolus  ratiocina- 
nonumaut  Pachomiorum  allegabo  ex-  tus,ita  fecit :  regimendimifit,  abdicans 
empla ;  fed  tamura  exemplum  &  autho-  fe  imperio  exuit  purpuram  ,  necnon  im- 
ritatem  cujufdam  militis.  Miles  quidam  perialem  a  capite  deponendo  coronam, 
yeteranus  memoriale  ferens  manibus  ,  ad  omnibus  fuis  viaoriis  impofuit  coronk 
Imperatorem  Carolum  Quintum  ingref-  dem  ,  nam  novifle  mori  generofiffimus 
fuspr^tendebatdimiffionemfuiabarmis  aauseft.  Carolus  generose  refolvitfibi 
&fervitus.  Imperator  hominis  admira-  prascidere  vitam  aute  mortem.  Omni 
tus  inltantiam,impatientia2ipfius&non  abrogata  pompa  fefe  recolligens  & 
accepta;  condign*  remunerationi  cau-  monafterio  S.  Jufti  inclufus ,  pofuit  tem- 
lam  lmputans,  proprio'  compellans  no-  pus  inter  vitam  &  mortem  :  &  quiapri- 
mme  refpondit :  abunde  fibi  notamipfius  mavice  Hovit  mori  Imperator,  fecunda 
generoiitatem  ,  &  ipfius  merita  adhuc  vice  mortuus  eft  fan&us.  O  generofe 
m  recenti  vigere  memoria ,  pr*Iia  qui-  Princeps  ,  &  pmdens  Generalis  qui  fdvi- 
bos  mterfuiffet ,  viaorias  obtentas,  gra-  fti  audire  &  fequi  tuum  milit.em !  O  fortis 

li  i  & 


V1  S  E  K  M  O 

&fapiensmiIes,quidocere&vincereno-  rnenolente  feuvellente  fmientur  brevf, 
vifti  maximum  Geueralem  /  ambognari  hocergod  Domine  te  rogo  ,  ucaiiquoi 
redimendi  tempus  ,  ideoque  infignioris  fakem  dcturtemponsip.iCiU>r,,  qnodeii- 
vi&oriajredditicerciores,luoquippetem-  ttameadeplorem  ,  conlciennammeairi 
pore  fe  fubduxerunt.  examinem  &  componamj  &  animam  liie* 

Hxc  func  promilTa vobis  exempla.  Si  am  ad  exicum  feiicem  prasparare  vaieam  : 
forsanciquiora&facratioravosdele&aiic;  ecce  quani  concordes  &  xquak-s  fibi  fae- 
auiice  de  alio  fiimilicer  coronato  Gene-  runt  in  haccordaca  reiolurionemiles  pri- 
rale ,  alioque  nonminus  generoio  &  pru-  mo^  poftmodum  Dux  &  Generahs.Job 
«ieutemilice  ,  quemile  smitatus  eft  &  dixerat  :  Antequamvadam,& nonrevertar, 
fecutus.  Davidcognico  (uc jam  drximus)  Da vid  autem ,  Vriufquam  abcam,  &  ampliuf 
quod  numerum  dierum  iuorum  ,  cermi-  KOHm.UnusdicitP«w:aker^nrf.Nettter 
niimque  viras  fuae  certum  nequiret  obti-  fuitaufusmortem  ufque  ad  mortem  ex- 
»ere,  renovans  fupplksminultimisejuf-  fpe&are  ;  ambo  tra&arunt  de  habenda 
ifalm.  ^em  pfrhni  verbis  periic,  Re mitte  mibt,  ut  tempore,  &  poneado  teropus  inter  vitarrj 
».14.  '    rfrigererpriufquam  abeam  ,  &  ampliih  non  &mortem. 

ero  :  q.d.Damiiie}cumtibinon  placeat  Acquifnam  eratifte  Generafo,  &  qui$ 
mihi  mortis  meas  tempus  revelare  ,  aut  hicmiles  jifteDavid  :  &hicJob;  quales 
vitas  mece  dies-a  tua  providentia  determi-  eranthomines  ?  6  miferia  &  confufio  no- 
naros  aliquod  falrem  mihi coucedi peto  ftne  vecordia:  &  modica;  fidei  !  David  i.Reg,2,%9 
fpatium,  quo  poflim  tempus  ponerevi-  eratille  ,  quijamun&usaDeopriusin-»^ 
S"**  tam  inter  &  mortem  :  Sineme  refrigerari  fennffimofibiinimico  voluit  condonare, 
™*         &  ^tdefcerepriufquam  moriar, &nonexiflam  quam  fceptrumarripere,  & diademaver- 

invnis  :  fic  enimplacide  cxiboexhacvita>&  tkiimpouere.-eratille5quijam  Rexinter  pfalm.^ 
fine  tcrroribtts  confaentia  qui  ttmc  exoriri  fe~  no&em  &  diem  orationi  leptem  horas 
ient  ,  commencatur  Genebrardus.  Iraut  confecrabatfubpurpuracinaus  cilicio,& 
hac  coguica  Vericace  David  mentem  mu-  ut  ipfe  teftacur  ,  humiliando  corpus  fuum  ^ 
taric&meliorarit,  tandemquerefolverit  perpecuojejunio.  Eratille,  qui  ex  carfo-  ,  rL* 
fecurum  reddere  anguftum  traniicam  rumhoftium  fpol'iis,nonfuoa:rario:  fed*'2t 
mortifque  momentum  ,  intermortem&  Dei  templo  conftruendo  coacervabat  r'  1 
vitam ponendo  tempus.    Sed  a  quonani  thefauros.  Erat ille,qui  hcet  Laicus  can-  ^rrr, 
David  ,  aquonam  abfolurus  Exercirus  cnm  ecelefiafticum  ordmavit  ,  miniftros  „'  ^  ' 
Domini  Rex&  Generalis  hauc  didicit  difpofuif,  cxremonias  reformavit  5  nec  ipa'ral 
le&ronem  ?  a  famofoiftomilice,  quiex  non  culcum  divinum  &  resfacrasin  per-  z\  y  ,  ' 
kj.     praeliandi  nfu  &  experientia  dkebat :  Mi-  fedum  ordinem  redegir,  Fuitille  ,  qui  z.  «■ 
r.        lituefivitahominisfuper  terram.  Quafiip-  peccatumeommiiTum  &  jam  remiftum  y\x 

Gsmec  Davidis  verbis  jamidem  a  Deo  pe-  cundis  vitai  fua:  diebus  ac  noaibus  defle-  p'L'm  4r 
tieratjob  :  Nmquidnonpattcitas  dierum  vitamare.  Denique  fuitille,  cuiipfe  De-  y  . 
y,W.      meorunifhiieturbrevil  dimkttemeutpUngam  us  teftimonium  perhibuit  ,  quod  in  illo 

paululiimdoloremmeum,  antequm  vadam  &  hominem  fecundum  cor  fuum  invenerit.  Aft.  tjv 
mn  revertar.  Vitas  mea:  djes  ( inquic  Job)  Talis  erat  David  l  aft  c|ualis  Job  ?  fpecu-  v.12* 

hm 


v 

Joh;  lO 


IW  FeR  IAM  QlM  RTAXl  CfNFRUM  Hff 

lum  Patienti£,colamna  Conftnmai ,  re-  nium  fexturn  xtms  annu  non  excedebar, 

gula  conformicatis  euni  voluntate  divina,  Sedquid  fecit  mulfo  tempore  ante  morteS 

Er&r  ille  quem  Deus  confra  omnem  po-  Valefactens  omnibus  tam  fan&is  fibique 

teftacem,  dolos,  &  machmasiiiferni  pro-  ufiratisoccupationibus  ,  deferta  civitater 

ducit  in  campum.  Eratillc,  qui  profpera  folitudinem  petiit :  ubi  folus  cum  Deo  ct 

&  adverfa  ,  boua  & mala ,  immota  animi  femetipfo  difpofuit,  utmature  &  pra:me- 

tranquiliitate  de  manu  Domini  recipie-  ditate  vocanti  Deo  occurreref.  Fateor, 

Uem  io.  bat-  Erat  ille,cui  connata  fimul  concrevit  nulliusrei  confideratio  3  majoremmihi 

r.ii.       CHtn  astate  mileratio  ,  &  proximorum  iu  mortis  injecit  apprehenfionem  ,  &  majo- 

miferiis  compaffio  j  uec  noumifericordia 
Idem       ^  benevolenria  erga  omnes,    Erat  ille , 


qui  (ut ipfe  de  fe  teftatur)  eratoculus coe- 
co,&  pes  claudo  j  orphauorum  Pater,  vi- 


rem  periculofi  illius  8c  extremimomentj 
incufllt  horrorem  j  quam  hoc  ultimutn 
fa&um  S.  Antonii.S.  Antonius  ordinarium 
vitae  fuas  filum  rumpat ,  tam  probatae  8c 


duarum  Proteclior ,  univerfale  oppreflb-  fan&ae  vitae,  ficutfuaj,methodum  immu 
rum  refugium  &  remedium,  quique  buc-  tet,nr  mortem  exfpe&et!  Dic  mihi  6  San- 
celiam  fuam  nunquam  comedit  folus,  &e,qualiseratiftatuavita?nunquid  inno- 
quin  fua  paupert  portio  relinqueretur.  ceutifiima,puriffima,rtgidiffima  ?  Nuff- 
Denique  erat  illg.quem  ipfe  Deus  nedum  quid  veftimentum  tuum  erat  cilicium 


ranquam  innocentem,  ied  omniuffi  mor- 
ralium  juftiflimum  &  fan&iffimum  cano- 
nizavit,  Hicerat  Job  :  &  ille  David  5  & 
quilibet  eorum  muko  plas  quatn  dixi& 
dici  poffit.  Nuuc  interroga  Si  quis  no- 
ftium  in alterutrfus  inveniretur  ftatu,non" 
ne  boiio  fidenrique  animo  exfpe&aret 


carnitua;  fune  aftrielum  ?  nunquidmenfa' 
tua  &  vi&us  perpetuum  erat  jejunium  & 
abftinentia?  nunquid  le&ulus  tuus  eraf  ta* 
bula  lignea ,  aut  nuda  humus  ?  nonne  po> 
tiorem  no&is  portionem  orationi  &  divi- 
norum  contemplationi  infumpfiiti  ?  nou« 
ne  dies  prasdkando  ,  peccatores  conver" 


mortem?  G  vixerimus  ficut  hi  q ui  vivunt,  tendo,&  hacreticos  reducendo  tranfegifti? 
&  quos  videmus  moTi,,  extra  controverfi-  nonne  tua  verba  &  fermones  erant  fplen- 


»m  eft  quod  fic  j  nihilominus  di  David  & 
Job  cum  fanto  virtutum  &  meritorum 
cumulo,  &  quod  plus  efl,  cum  toratrefta- 
tis  divinis  timuerunt  ne  tos  de  repente 
eolleret  momentum  mortis*ambo  a  Deo 
petierunr  tempus ,  ut iuter  vitam  &mor- 
cem  ponerent  tempus, 

Sed  qnid  vagor  extraneas  adducendo 
fciftorias  ob  oculos  exemplum  habens 
prx  csereri«  adroirabile  dc  domefticum, 
icilicerin  eujusdomo  ffamusj&  cujus  fe- 
Huitt  celebramus  ?  S.Antonius  vifam  fini- 
^rjuvenis  ,  eui  aetas  lougam  adhuc  pro- 


dor  Lucis  ,  &  facula  ignis,quibus  hitelle- 
&u$  illuminabas  &  corda  accendebas? 
nonue  tuae~  cogitationes  femper  erantde 
Ccelo,  8c  de  Deo  ?  noune  tua  opera  eranr 
infirmantium  falus,  ccecorum  vifus,  mot' 
tu&emt  vita,prodigia  denique  &  miracu!- 
Ia  ftupehda,  &  a  te  prsdicata;  Fidei  tefti* 
monia?Ergone  cum  tanta  vitas  perfecMo-- 
ne  demundo  fugis  addeferfum  ?  taliter 
vivens  teipfum  fugis,ut  perfe&iirste  Deo1 
unias  ?  Sk  vivensjmoriformidas  ?  rM 
vivendi  methodo  reli3a,aliam  meditarisf 
adhucne  iftam  iater  vitam  8c  morremj 


«tocfcatanooruio  fe»ein^iquide  trig«fii-  tempusporaersftatuis  ?'  Siftat Mc  oratro> 

li  $  Iff 


Zf4  S  E  R  M  0 

iuhacadmiratione&  ftupore  ,  modum  disexemplum  :  in  Gentilibus  lumen  & 
cnim  progrediendi  non  video  :  necquif-  ratio  naturalis.  Sed  conlideransmodum 
quani  erit  qui  evidentiorem,  rigidiorem,  quo  Chriftiaui  communiier  vivant  SC 
&  magis  iiupeudam  &  timeudam  defi-  moriantur ,  depreheudo  quod  ioco  ejus 
deret  probacionem  ,  quam  neccflariafit  utfiiuarnus  vitam  aate  mortem  :  etiara 
illa  anticipata  prasvencio:  ut  quis  fe  roori-  poft  mortem  adhue  coutiuuemus  vitam. 


tururn,  &  quid  fit  mori,  fciat. 

Hoc  unicum  efl  antidotum  coutra 
Venenum  rnortis  :  hocunicum&foium- 
cnodo  efficax  eft  remedium  contra  om- 
uiaejufdem  pericula&difficulrates :  fci- 


Videtur  hoc  paradoxum  :  fed  quotidiana 
atceftatur  experieutia.  Qyinam  inhis  ,& 
maxime  elevatis  tumulis  couditi  jacent , 
iu  quibus  intempeftiva  mors  non  abrupe- 
rit  vitam  ?  Quinam  hic  fepulti  non  fibi 
licet  ,  finire  vitam  antequam  vica  finia-  longiorem  vitam  aut  iperaffent  autpro- 
tur.    Simorseftterribilisexeo  qaod  fit  mififfent  ?  Dum  adhuc  ordircr  fuaidit tne  j  tfai*  }8, 
una  ,  hic  prsventione  abit  in  duas  ;  Si  nostelam  ordimur  vita  texit :  morspras-  JM*« 
terribilis  ex  eo  quod  incerta  ,  hacpra>  cidit.  Etquifnameftautfuit,cuinonma- 
ventionecerta  fit  &  fecura.  Si  ternbilis  gna  annorum  portio  poft  mortem  fuper- 
CX  eo  quodmomentanea  ;  hicipsapra>  fuiffet  ?  Eftnepoffibile  (  inquebat  Re* 
yentione  erit  tempus ,  &  tempus  tribuer.  Ezechias ,  per  propheram  mortis  admo* 
Hoc  modo  exipfa  vipera  conficiemus  nitus  )  eftne  poffibile  in  mediodierum 
Theriacam  :  &  idem  pulvis  qui  nunc  fu-  meorum  mihifiniendam  cfle  viram  ,  i„  ^*"» 
pnus,erit  corre&ivus  ejus  qui  arimus.  Vul-  dimidio  dierum  meorum  vadam  ad  portas  in~  v' IO* 
yis  es}  &  in  pulverem  remteris,  /m.?Et  quisdecepto  huic  Regi  dixit,  hoc 

effe  dierum  fuorum  dimidium ,  &  uon  fi- 
'*  nem  ?  Spes  vana  &  imaginatio  propria 

Vldeor  mihi,Auditores  ,  argumento  id  ei  pcrfuafit.  Promittebat  fibi  annos 
meo  fatisfeciffe  ,  &  tam  in  univer-  oftoginta  j  mors  vero  eum  invafit 
fali,  quamiuqualibetejusparte  ,  illius  auno  quadragefimo  :  Ecce  qualiter 
yeritatem  demonftraffe  per  materias  po-  hic  concinuabat  &  extcndebat  vitam  ad 

anuos  quadraginta  poft  mortem.Heu  quot 
nunchumoopertijacent  ,  quibusadhuc 
defuntmulti  anniadvivendum .'  aufcultc- 
mus  unum  ex  ipfis.  Anima  mea  habes  multa  Luc.  12, 
rem  abaliquo  majoris  fpiritus  &  effica-  bona in  annos plurimos  :  comede,bibe}epulare,  vaj,& 
ciaeexhacCarhedradeillaperorari  •  fed  His  verbis  vix  finitis  audivit  vocem  fi-  20. 
cum  mihi  id  nunc  incumbat  ,  denuo  me-  bi  dicentem  ,  Stulte ,  hdc  nocle  animam  tu-  ibidem 
cum  fimul  Divinae  bonitati  fupplicate  am  repetent  ate  :  clapfus  jamdies  fuitvi- 
pro  favore  &  auxilio  ipfius  Grariae  ,  pro  tae  tuae  uitimus  ,  hac  ipsa  no&e  morie- 
tanti  momenti  materia  nobis  necef-  ris,  quod  &  fa&um  eft.  Deannisver6 
faria:.  plurimisquosfibipromittebat  ,  in  annos 

CLuicquidjamdi&umeftj&auditum,  plurimos,  quidnama8um  cft  ?  adhucpoft 
hoc  in  fcripturis  uos  docet  Fides }  iu  San-  lata  ,  continuarunt  &  ru  vanum  evoluti 

fuutf 


tius  evidentiam  ,  quara  Vim  rationum, 
nou  neceffariarum  in  tantijudicii  &Lire«* 
ratura;  auditorio.  Pro  debito  ex  hac  de* 
monftratione  colligendo  fru&u  ,  opta- 


In  FeRIAM  Q.UAK.TAM  ClNEftDM.  Zff 

Vere  ftulte  &  plus  quam  ftupide,  tentis  &  iratae,petiit  (inquit  text.)  animse 

fuae  mortem.Pewif  anima  fua.ut  moreretur.  f-Rejt* 
Anima  mea  moriamur  nunc  cum  mori 


funt. 

anni  a  te  numerati  non  erant  tui  ,  &  bo- 
na  quas  fuere  tua  ,  eruntalterius  :  Ve- 
runtamen  anniqui  non  fueruiu  tuiadvi- 
tam  ,  eruntruiad  computum  ,  redden- 
da  enim  tibi  reftat  ratio  coram  Deo  ,  de 
modo  quo  illos  tranfigere  volebas  &  in- 
tendebas  :  Quanto  confultius  fuiffet 
ante  mortem  finire  anrios  quibus  vixi- 
fti ,  proremedio  :  quam  numerare  poft 
mortem  annos  quibus  non  vixifti  ,  pro 
fupplicio ! 

Nunc  intelligo  illud  difficile  confi- 
Ecdef.y.  liumSpiritusSandi  j  Nc  moriaris  in  tem- 
v,  18.  Pore  n<>n  tuo.  attendite  Ne  moriaris  ?  Er- 
go  in  mea  poteftate  eft  ,  non  mori  ;  in 
tempore  non  tuo  ?  Ergodaturtempusquod 
nonmenmeft  ;  &quodmeumeft  ?  Ita 
plane.  Sed  quodnam  eft  iftud  tempus 
meum  ,  in  quo  mihi  mori  bonum  :  & 
quodeft  tempusnonmeum,  inquomihi 
mori  malum  eft  ?  Tempus  meum  ,  eft 
tempus  ante  mortem  ;  nonmeum,  eft 
tempuspoftmortem.  Exfpe&are  mor- 
tem  ad  tempus  poft  mortem  ,  quod  non 
eftmeum  tempus ,  eftinfcitia  ,  eftftul- 
titiainftarhujusftuki ,  Stulte  :  fed  mor- 
tem  anticipare  ante  vita?  finem  ,  quod 
eft  tempusmeum  ;  eftprudenter  ,  fa- 
pienter  ,  &benemori.  Ethocconfulit 
nobis  ille  ,  qui  folus  vitae  &  mortis  ha- 
berimperium  ;  Nt  moriaris  intempm 
non  ttto» 

Qiiis  igitur  prudens  tam  juftum  ,  tam 
neceflariurn  &  falutarem  fibi  non  perfua- 
deat  difceffum  ,  qualis  eft  ,  vitam  fhme 
ante  mortemjineatigrtur  anima  &  eorpus 
inter  fe  pa&um  reciprocum  ,  Exemplo 
Elia?.  ETias  fugiens  per  defertum  a  perfe» 
eutione  Reginae  JezabeHs,videnfque  dif> 
fcultaEem  e.vaderKli  fmiaai  mulierispo<- 


nos  oportet  violenter ,  moriamur  volun* 
tarie;  hoc  corpuspetebat  animae,idipfum 
anima  petat  corpori  :  utriufque  enim  res 
agitur  in  eodem  tranfitu.  Anima  mea  (di- 
cat  corpus  animae  )  corpus  meum  (  di- 
catanimacorpori  )  fiquidem  nobis  poft* 
modum  moriendum  eft  violenter  &  cum 
difcrimine  ;  agedum  ,  moriamur  nunc  li- 
benter  &  fecure.Optime  video,ad  hoc  pa» 
clium  feliciter  &  facile  ineundum  conve- 
nientius  tra&ari  in  defertis,quam  aulis.  In 
Aula  Elias  fugiebat  mortern,quam  in  de- 
ferto  poftulabat:  fed  etfi  talis  refolutio  fa* 
cilioreft  in  defertis,  magis  tamen  uecefla* 
ria  eft  in  aulis ;  in  quibus  multo  periculo- 
fius  eft  ad  finieudam  vitam  exfpeftars 
mortem. 

Suppofito  igitur  ,  hocdielamen  efle 
certum,conveniens  &  urgens:ad  ejuspra- 
xin  defcendamus3fine  quaomne  r^liquurr* 
nihil  eft.  Illud  finire  vitam  ante  mQr« 
tem  ,  quomodo  inftitugndum  eft  l+*  ^ 
fpondeo,  cordate  ex  propria  eieelioni. 
ciendo  id  inmorte  anticipata  &  volunta- 
ria  ,  quod  piudenter  &  chriftiane  Gt  in 
morte  violenti  &  neceflaria,  Ecquid  agitr 
denuntiata  fibi  morte  Chriftianus  ?  Pri- 
m6  ( hoc  namque  primum  effe  oportetj 
todus  vitas  fuae  inftituk